THAO bâng khuâng nghĩ đến những cử chỉ ngây thơ, thành thật của Lê, bâng khuâng nghĩ đến cái tương lai của nàng, rồi lòng chàng thấy ngùi ngùi. Chàng cởi áo, và gọi bác Bếp :
– Thôi, tôi không đi chơi hôm nay. Dọn giường cho tôi ngủ.
Đời một thiếu nữ sắp lăn vào vực ô uế, tâm hồn một người sắp phải rách nát, không phải là một chuyện nhỏ mà bảo một người có lòng không nghĩ đến. Vì thế mà khi Thao giở sách ra xem, chữ cứ rối lên ở trước mặt. Không đọc được, chàng đứng dậy đi bách bộ ở trong buồng, rồi chàng ra đứng tựa lan can nhìn vào gác trong.
Gác trong lúc ấy đã lố nhố những người. Chàng thầm nhủ :
– Lại sắp bạc bài và đàn địch !
Chàng thở dài, và không muốn nhìn thấy cái não cảnh ấy, không muốn nhìn thấy sự sa ngã của một gia đình mà trong đó lúc nhúc cả những linh hồn, chàng quay vào.
Thấy lành lạnh, chàng với chai Cinzano. Chàng đang rót ra cốc thì Viễn sầm sầm chạy lên :
– Tôi đi qua thấy buồng anh sáng đèn, tôi lên. Hôm nay, anh không đi chơi à ?
– Lạnh lắm, và chẳng biết đi đâu. Nhẩy mãi, hát mãi cũng chán. Mà « mã chược » thì tôi không thích mấy. Hôm nay định ở nhà xem nốt quyển sách. Anh uống rượu nhé !
– Vâng, anh cho tôi một cốc.
Rồi nghe tiếng cười rộ ở gác trong, Viễn hỏi ngay :
– Trong kia, họ làm gì mà ồn ào thế ?
– Lại họp chắn cạ, chứ còn làm gì nữa. Cứ thế, tối đến không bạc bài thì lại đàn địch um lên. Tôi nể vì anh giới thiệu cho đến ở đây, nên tôi không nỡ nói.
– Ồ, thế thì anh cứ đuổi phắt cổ họ đi có được không ?
– Ồ thế anh không thân với ông Ký bên Lào à ?
– Tôi không biết mặt là khác nữa !
– ?!?!?! .
– Tôi có chú nó làm cùng sở với ông ta. Lúc vợ con ông ta chạy loạn về đây, ông ta không quen biết ai, mới nhờ chú nó giới thiệu với tôi. Tôi nghĩ cái tình qua cát mới thuê nhà, thuê cửa hộ, ai dè, … họ nhố nhăng và … hư hỏng quá, chính tôi cũng không thể chịu được . Chú nó những lần về đây nói chuyện với tôi thì ở bên ấy họ cũng không đến nỗi hư lắm.
– Thì anh tính ở trong xứ mỏ ấy có gì để mà hư nữa.
– Phải rồi, cái đất Hà-nội này là gớm lắm. Ba cô bên ấy nghe chừng như hỏng cả đấy mà. Tôi cố lại thăm vài bận, nhưng thấy lăng nhăng quá, tôi cũng không lại nữa. Chắc anh ở đây thì họ cũng… quấy rầy anh lắm.
– Không. Tôi đứng đắn… Mình bí-beng ở đâu cơ, chứ bí-beng ngay ở trong nhà nhà mình thế nào được. Thày mẹ tôi về đây luôn. Không, lăng nhăng là có hai cô chị thôi, chứ cô em thì khá lắm. Cả nhà có cô ta là đẹp hơn cả.
– Đẹp thì càng chóng hư chứ sao ? Rồi thì cũng đến hỏng tuốt. Chú nó nói với tôi hai cô chị hồi ở bên ấy cũng đứng đắn, dè đâu mới có sáu tháng ở Hà-nội mà đã thế.
– Thì sự đó cũng dễ hiểu. Hà-nội là ngọn đèn mà các cô ấy là những con thiêu thân. Các cô ấy chỉ được nghe lỏm những truyện hoa lệ mà người ta kể lại, chỉ thấy biết những mầu « đắm say » nó chỉ có ở trong tiểu thuyết, qua các tiểu thuyết. Rồi về đây, thấy vui vẻ tấp nập, các cô ấy như say rượu, rồi thấy chán cảnh rừng. Rồi thì một lầm hai lỡ, rồi thì Hà-nội như những răng bánh xe đã nghiến lấy thì không buông tha ra nữa. Nhưng cô em thì chưa đến nỗi. Vả biết làm thế nào ! Hoàn cảnh nó xô đẩy người ta, chẳng chóng thì chầy thôi !
Rồi đặt cốc rượu :
– Cứ nghĩ đến sự cô ta sắp hư mà tôi thấy thương đáo để. Làm điều lành như leo núi, làm điều xấu như xuống dốc. Bây giờ còn khá thế, nhưng anh tính, một khi gió xoay chiều thì mấy chốc.
– Biết đâu giờ đã chả xoay chiều rồi. Với mẹ như thế, với chị như thế, lại bị những cảnh rộn rịp tưng bừng của Hà-thành cám dỗ, lại thứ nhất không có tiền để thực hiện những cái mộng xa hoa, thì từ đứng đắn đến sa ngã chỉ là vấn đề… một cái nghiêng mình — Lương tâm cố giữ được phút nào là hay phút ấy thôi. Đến ở trong những hoàn cảnh tốt đẹp, người đàn bà còn dễ hư thay, huống hồ lại ở vào trong một hoàn cảnh như thế. Thương thì anh bảo biết làm thế nào ? Cái hư của họ là tự ở trong lòng, rồi ngoại vật lại phụ thêm vào.
Thao rót tiếp rượu cho bạn :
– Vẫn hay không làm gì được cho họ, nhưng lòng mình cũng vẫn thấy thương. Nhìn một người chết đuối mà mình không thể cứu, mình cũng vẫn thấy nao lên về nỗi bất lực của mình chứ ?
Thấy bạn nói bằng một giọng thiết tha và nhận thấy cái vẻ buồn man mác in hình trên mặt, Viễn mới nhìn chăm chú vào bạn, rồi chậm rãi :
– Tôi tưởng anh không thương thực đấy thôi chứ? Với anh, sao gọi là bất lực được ?
Thao hất hàm, đánh một cái dấu hỏi:
– Thì anh bảo tôi làm gì được cho cô ta.
– Ô nếu quả nó chưa hư và anh thật thương thì anh lấy phắt nó đi. Nhân thể anh chưa có vợ mà nhà anh thì cứ giục anh lấy vợ.
Thao trố mắt rồi cười :
– Tôi thì lấy thế quái nào được những ngữ lấy. Có mình thấy thế thì mình thương thế thôi.
– Thế thì anh nhân tình với nó đi. Nó vừa kháu, vừa ngoan. Mà nhân tình với anh, thì còn hơn là với người khác. Mà đằng nào thì anh cũng vẫn phải chơi.
Thao chiếp răng :
– Nhưng sau khi mình buông họ ra, họ cũng vẫn lại hư như thường, vẫn chẳng có gì thay đổi cả. Mà mình lại bị đeo nặng trên lương tâm cái án vỡ lòng cho nó trên con đường sa ngã. Cách ấy không được. Vả lại dù sao cũng là người quen với anh.
Viễn vừa phác một cử chỉ phản đối, thì Thao đã lại nói tiếp :
– Hay quen với em anh thì cũng thế.
Thao trầm ngâm một lát :
– Chỉ còn có cách anh viết thư cho em anh bảo với ông Ký… nhưng thế cũng không được. Bây giờ ở bên ấy nhộn, nhà chức trách chưa cho người Bắc sang, chỉ thêm làm cho ông ta khổ sở một cách vô ích. Đã chủ tâm làm điều lành, mình chả sợ mang tiếng là nói xấu người ta…
Viễn dơ tay ngắt lời bạn :
– Ấy không được, chú nó nói với tôi gia đình này quyền ở bà vợ, dù ông ta có viết giấy gọi về mà bà ta không về thì ông ta cũng đến phải chịu.
– Thế ra nhất định cô bé sẽ phải hỏng cả một đời à ?
Viễn dơ hai tay lên giời, rồi thổi phù ra :
– Biết làm sao ? Bây giờ chỉ có một người tử tế nào người ta rước đi, thế mới thoát được. Nhưng xem cái cung cách chị thế, mẹ thế, người tử tế ai người ta chịu rước. Đến anh biết rõ ràng là cô ta còn khá, mà anh cũng chẳng làm gì được, nữa là…!
*
Sau khi bạn về rồi, Thao ngẫm nghĩ mãi về những lời nói của bạn. Chàng ngẫm nghĩ nhất về hai chữ tử tế mà bạn đã nói ra. Chàng thấy rằng sự chỉ tử tế không thôi, chưa đủ cho cuộc đời, mà người tử tế chỉ tử tế không thôi, chẳng làm thêm gì cho cuộc đời cả. Thấy một người sắp chết đuối chỉ khóc thương mà không cứu thì cái tử tế ấy có dùng gì được !
Bạn đã bảo chỉ còn một cách cứu Lê, là lấy phăng thì chàng đã không thể lấy rồi. Cuộc hôn nhân ấy là một cẩu hợp, là một vô lý, là một rồ dại, một cớ để gây ra sự xích mích trong gia đình mình. Thứ nhất chàng lại không thấy yêu một tí nào.
Tưởng tượng mẹ mình dâu gia với một người như bà ký, chàng thấy nó trên sự quái gở. Nghĩ đến nét mặt của mẹ chàng khi chàng báo cái tin ấy, chàng lè lưỡi, xua xua tay như để đuổi một hình ảnh :
– Có họa chăng điên !
Tuy nghĩ thế, nhưng lòng chàng vẫn thấy vấn vương, vấn vương vì sự sắp rữa nát của một linh hồn, sự sắp tan vỡ của một cuộc đời nó đang phô diễn ra ở bên cạnh nách, ở ngay trong nhà chàng.
Rồi không hiểu tư tưởng và cảm giác chuyển vần ra sao, chàng thủng thẳng xuống cầu thang, rồi chàng thủng thẳng đi ra sân. Đến cửa bếp thì chàng thấy Lê mặt ủ rũ, đứng dựa mình vào khung cửa. Lê như đang nghĩ ngợi vì một điều gì, không nhìn thấy chàng xuống. Mà chàng thì cũng đi thẳng không hỏi. Nhưng chàng mới đi được dăm bước thì Lê nhận ra. Lê vội vàng chạy theo :
– Thưa ông… thưa ông….
Nhưng khi Thao quay lại, thì nàng lại im bặt.
– Cô hỏi tôi đấy à ?
Lê hất đầu như để cố vùng cho thoát ra một sức mạnh gì nó đang kìm kẹp giác quan mình, rồi nói :
– Nhà tôi đánh bạc ầm ầm làm cho ông không ngủ được có phải không? Thôi tôi xin lỗi ông, tôi không muốn chi thế, nhưng mà…
Thao đã ngắt lời nàng :
– Không, đâu có phải thế. Trên nhà cứ đánh không sao. Giờ này tôi đã ngủ đâu.
Lê vẫn nói bằng cái giọng van lơn:
– Không, ông tử tế ông nói thế, chứ tôi biết, tôi biết chúng tôi ở đây làm phiền rộn ông lắm. Tiền nhà đã chậm, lại ra vào rình-rịch cả đêm làm cho ông mất cả ăn ngủ. Ông tử tế, ông làm ngơ, chứ ở đâu mà thế được. Mà ông thì ông có cần cho thuê nhà đâu.
Lê nói, nói mãi để trút nỗi thắc mắc của lòng mình :
– Bác Bếp bảo ông muốn cho có người đến ở cho vui, ai ngờ vui chưa thấy đâu đã thấy phiền. Thôi tôi xin lỗi ông. Chúng tôi thật quả không dám bảo thấy ông tử tế mà dám lợi dụng. Như thế này, cũng là thế bắt đắc dĩ, chứ… chúng tôi không muốn chi thế.
Nàng nói xong òa khóc. Lòng Thao bỗng xao động, xao động trước nỗi thống khổ của một người con gái thơ ngây. Chàng tiến lại gần, đặt một bàn tay che chở lên vai Lê, rồi khẩn thiết bảo nàng:
– Tôi thề không khó chịu gì cả. Cô cứ yên tâm và cô nín đi.
Lê vừa lau nước mắt, vừa nói:
– Cám ơn ông. Thế nào ba hôm nữa, chúng tôi cũng có tiền để giả tiền nhà cho ông.
– Ồ, ồ, cô đừng lo. Bao giờ cô giả tôi cũng được, và không có cũng thôi.
– Không, không, có đâu thế được. Ông tử tế ông không nghĩ tới, chứ về phần chúng tôi, chúng tôi phải nghĩ để trả ông chứ.
Trên gác có tiếng gọi, Lê chào Thao rồi chạy lên.
Thao vào nhà, bâng khuâng nghĩ đến những việc vừa xảy ra, bâng khuâng nghĩ đến những chữ tử tế mà nàng đã đem ra để xưng tụng mình.
Không lúc nào bằng lúc này, chàng cảm thấy rằng sự tử tế chưa đủ để gây ra những đẹp đẽ cho đời người,và thật ra, nó chẳng giúp ích gì mấy cho sự sống.
Cho để chậm mấy tháng tiền nhà, ngơ đi những sự ồn ào người ta gây ra ở trong nhà minh, mời một cốc cà phê, nói một vài câu an ủi với một người con gái đau khổ, thế là tử tế, thế là người ta đã hàm ơn mình lắm lắm rồi.
Nhưng tử tế thế thì người con gái cũng vẫn phải sa ngã, người muốn làm lành cũng vẫn phải bước vào con đường tội lỗi.
Chàng vụt thâm cảm thấy rằng muốn cho đời cực đẹp, muốn cho sự sống có một ý nghĩa, muốn cho chung quanh mình không có những cảnh xót xa, phải có một cái gì mạnh mẽ hơn sự tử tế.
