Đây là một loại nghệ thuật chính trị bốc mùi hơn cả phân, bị mọi người coi thường, khinh bỉ. Thế nhưng trên thực tế, nó lại có sức mạnh quyết định số phận hơn cả đạo đức, bởi nó có thể ngụy trang trong lớp vỏ vô cùng cao thượng và có thể hủy hoại chính những giá trị đạo đức chân chính.

Tống Giang nói: “Tôi sở dĩ có thể sống yên thân trên đời này chính là nhờ vào bản lĩnh chịu được bẩn thỉu hôi hám này đấy.”

Tống Giang giả điên giả dại như một diễn viên

Hai ngày liền, Tống Giang chìm trong trạng thái mơ màng như trong mộng. Đột nhiên, Đới Tung hốt hoảng tới tìm, hỏi: “Có phải hôm trước đi qua lầu Tầm Dương, anh đã viết gì ở đó phải không?” Tống Giang chợt nhớ lại, trả lời: “Hình như có viết cái gì đó, chỉ là mấy câu linh tinh lúc say, sao cậu lại hỏi chuyện này?” Đới Tung ai oán kêu lên: “Anh thì nói là lời lẽ linh tinh lúc say, người ta thì bảo lúc say mới nói thật, đã báo lên nha môn tri phủ rồi. Tri phủ nhận định thơ của anh là thơ làm phản, sắp tới bắt anh rồi đây này!”

Tống Giang cảm thấy mồ hôi túa ra lạnh toát sống lưng. Xuất thân là một viên quan nhỏ, Tống Giang biết mình đã phạm vào tội lớn. Thử hỏi quan lại trong thiên hạ, có mấy người không tham ô, hủ bại? Có mấy người không ỷ mạnh hiếp yếu? Chỉ cần anh trung thành với triều đình, thì dù anh thế nào cũng vẫn là một vị quan tốt hiểu thời cuộc. Nhưng nếu anh định mưu phản, thì bất luận có chính trực lương thiện đến đâu, anh cũng đã phạm vào tội chết. Làm thế nào bây giờ? Làm thế nào bây giờ? Đầu óc Tống Giang hoàn toàn trống rỗng.

“Là tên khốn nào đã tố cáo tôi?” Ngẩn ra một hồi, Tống Giang hỏi.

“Nghe nói là một viên quan của huyện nào đó, tên là Hoàng Văn Bính.” Đới Tung nói: “Em ở Giang Châu nhiều năm, quan lại các huyện đều quen mặt cả, nhưng lại không biết tên Hoàng Văn Bính này? Hôm đó, đúng lúc anh vừa bước xuống lầu thì hắn bước lên lầu, nên đã nhìn thấy bài thơ này.”

Tống Giang đau khổ đập tay xuống bàn, anh lặng người đi, chắc cả đời này anh không thể nào quên được cái tên Hoàng Văn Bính đó.

Đới Tung nói: “Em biết anh rất tức giận, giống như bị một con ong đốt cho miếng rất đau. Càng căm phẫn hơn là nó đốt anh nhưng anh không tìm được nó. Tuy nhiên, việc cấp bách trước mắt lại không phải là con ong Hoàng Văn Bính đó. Đại họa sắp giáng xuống đầu rồi, anh phải mau nghĩ cách đối phó mới được.”

Tống Giang quả nhiên túc trí đa mưu, gặp chuyện vẫn bình tĩnh, trầm ngâm nói: “Cậu cứ về trước đi, tôi sẽ tự nghĩ cách ứng phó.” Thì ra, Tống Giang đã chợt nghĩ ra một kế gọi là “Giả si bất điên”, là kế thứ 27 trong 36 kế của Binh pháp Tôn Tử. “Giả si bất điên” chính là giả câm, giả điếc, thậm chí giả điên, giả dại, nhưng thực ra tâm trí vẫn rất tỉnh táo, chỉ là âm thầm chờ đợi thời cơ đến mà thôi. Tống Giang trước đây đã từng nói với Hoa Vinh, diễn kịch là một cách thể hiện có văn hóa. Bây giờ xem ra, diễn còn là một cách thể hiện có trí tuệ.

Chờ đến khi Đới Tung đi rồi, Tống Giang liền bắt tay hành động, trước tiên là xé quần áo đang mặc cho rách tả tơi, sau đó là bê thùng đựng phân đặt ở đầu giường đổ hết lên người. Khi Đới Tung dẫn bọn nha dịch tới bắt người, đã thấy Tống Giang trong bộ dạng đầu tóc rối bù, toàn thân thối hoắc, tay cầm một chiếc quạt xếp rách nát khua tay múa chân, cười ngây ngô nhìn mọi người. Một tên sai nha nghi hoặc hỏi: “Tống Giang, ngươi thấy bộ dạng này là hay lắm à?”.

Tống Giang hất mái tóc dính đầy phân và nước tiểu rồi trả lời: “Đương nhiên là đẹp rồi. Tôi là người đẹp trai nhất thiên hạ mà!”

Nha dịch nheo mắt nhìn nhau rồi cùng đồng thanh: “Đẹp trai cái nỗi gì, rõ là thằng điên. Bắt nó làm gì?”

Đới Tung cũng chỉ chờ có thế mà vờ thở dài, nói hùa theo: “Phải đấy.”

Tri phủ nghe bẩm báo, ngạc nhiên hỏi: “Sao lại điên được nhỉ?”

Đới Tung trả lời: “Bây giờ là thời đại của các loại bệnh tật, ngày càng có nhiều người mắc bệnh điên.” Tri phủ bán tín bán nghi, bèn phái một viên thuộc hạ thân cận đi điều tra rồi mới chịu tin.

Lại nói đến Tống Giang giả điên, giả dại, trình độ phải liệt vào hàng siêu hạng trong số những diễn viên hàng đầu từ trước đến nay. Trong nhà ngục, không ai là không tin. Chỉ duy có Đới Tung là biết rõ sự tình, quá phục tài nghệ diễn xuất của Tống Giang mà sau đó trở thành “fan” trung thành số một của Tống Giang. Mười ngày sau, Tống Giang nhờ Đới Tung tìm cho mình một thi thể, giả làm xác chết Tống Giang, còn Tống Giang nhân lúc nhá nhem vượt ngục bỏ trốn biệt tăm biệt tích. Thì ra, trong lúc “giả si bất điên”, Tống Giang lại nảy ra một kế gọi là “kim thiền thoát xác”. Lính canh ngục không hề phát hiện ra, vẫn nghĩ đó là xác chết của Tống Giang, đem đi chôn ngoài bãi.

Từ đó, Tống Giang trên chốn Quan trường đã chết, còn Tống Giang trên chốn Thương trường thì bắt đầu nổi danh trên đỉnh Lương Sơn.

Sự vĩ đại được định nghĩa

Tống Giang được Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái bí mật đón lên núi Lương Sơn. Đối với Tống Giang, Tiều Cái và các chiến hữu vừa mang ơn lại vừa cảm thấy áy náy. Mang ơn là bởi vì sau khi mưu trí đoạt được “Sinh thần cương”, may có Tống Giang kịp thời mật báo, các anh em mới tránh được họa tù đày mọt gông. Áy náy là vì Lương Sơn đã mang đến cho Tống Giang bao nhiêu tai họa, từ vụ nộ sát (36) Diêm Bà Tích đến chuyện bị đi đày ở Giang Châu. Tiều Cái bố trí một phòng đặc biệt, khang trang sạch sẽ, dành cho Tống Giang nghỉ ngơi an dưỡng.

Ánh nắng chiếu xuyên qua song cửa sổ, chiếu lên gương mặt trắng bệch của Tống Giang. Trải qua tai họa kinh hoàng giữa sự sống và cái chết, mùi hôi thối của phân và nước tiểu, Tống Giang ngủ mê mệt trong tột cùng nỗi sợ hãi và tủi nhục. Giấc ngủ kéo dài ba ngày ba đêm, thỉnh thoảng tỉnh dậy hớp mấy miếng cháo rồi lại chìm vào giấc ngủ. May mà sức khỏe của Tống Giang không đáng lo ngại, sau khi được nghỉ ngơi mấy hôm thì thần sắc đã hồng hào trở lại.

Trí Đa Tinh Ngô Dụng tới thăm Tống Giang. Đây là lần đầu tiên hai người gặp nhau, nhưng cứ như bạn bè thân thiết từ lâu, nói chuyện rất tâm đầu ý hợp. Nói một hồi thì nhắc tới chuyện Tống Giang ở nhà tù Giang Châu. Tống Giang cảm tạ Ngô Dụng, may nhờ có bức thư ông viết cho Đới Tung - tiết cấp lao thành Giang Châu, mới có thể biến nguy thành an, giúp Tống Giang thoát khỏi họa sát thân. Tống Giang lại dặn dò Ngô Dụng: “Nhất định không được để các chiến hữu biết được chuyện này, cứ nghĩ đến bộ dạng tôi khi đó, cả người toàn phân và nước tiểu, giả điên giả dại, đến bản thân tôi còn thấy buồn nôn nữa là. Nếu các chiến hữu biết được, há chẳng cười nhạo tôi hay sao? Bảo tôi làm sao không xấu hổ cho được.”

Ngô Dụng nói: “Anh xấu hổ gì nào? Em lại thấy chuyện của anh là một tấm gương sáng chói, rất đáng ngưỡng mộ. Một là anh gặp đại nạn mà không chết, tất sau này có hậu phúc. Hai là với các anh em đang lập nghiệp, cũng xem như một ví dụ điển hình về tinh thần vượt khó. Ba là theo quan niệm người xưa, cứt đái đầy người là một đại cát.”

Tống Giang cũng từng nghe tục ngữ có nói “tiền tài như rác rưởi”, “cứt đái hơn vàng bạc”, hôm nay lại được nghe những lời nói khéo của Ngô Dụng thì bán tín bán nghi hỏi: “Giáo sư Ngô là người có học vấn, cố ý nói vậy chẳng phải để nhằm an ủi tôi sao?”

Ngô Dụng trả lời: “Những gì em đã nói, tuyệt không phải lời sáo rỗng. Số mệnh anh đã định sẵn một phen gặp nạn hóa cát như vậy, công ty Lương Sơn cũng được cậy nhờ. Không giấu gì anh, từ sau khi Lâm Xung giết chết Vương Luân, các anh em lên được Lương Sơn đều được sống những ngày tháng vui vẻ, ngày ngày ăn uống no say, tiêu xài thoải mái. Anh là đại ân nhân của công ty Lương Sơn, nhưng lại liên tục phải trải qua bao nhiêu dày vò cực khổ, lần này tới công ty, cũng vừa là cơ hội cho anh em lấy anh làm gương, học tập anh về tinh thần vượt khó.”

Một lát sau, Ngô Dụng liền bàn bạc với Tiều Cái, Tiều Cái cũng đồng ý ngay. Thế là, lấy phòng họp làm giảng đường, công ty Lương Sơn tổ chức buổi huấn luyện đầu tiên cho nhân viên kể từ khi thành lập cho đến nay với chủ đề “ Trí tuệ nhân sinh của anh Tống Giang ”.

Trước khi buổi học bắt đầu, Tiều Cái lấy danh nghĩa là Tổng giám đốc công ty, đứng lên làm một bài diễn văn tràn đầy cảm xúc và nhiệt thành: “Nói tới công ty Lương Sơn, ai cũng biết đây là một nơi mà mọi người cùng nhau chia sẻ tiền bạc và hạnh phúc. Rượu uống bát to, thịt ăn miếng lớn, phân chia lợi nhuận và tiền bạc công bằng, thu hút rất nhiều anh hùng hảo hán trên giang hồ tới đây nương náu. Tuy nhiên, cùng với đó, lối sống xa hoa, tranh quyền đoạt lợi, ham hưởng lạc thú cũng đang manh nha trong công ty. Trong lịch sử, nhiều gia tộc hoặc quốc gia đã khánh kiệt và lụi bại vì thói xa hoa. Nếu cứ tiếp tục xa hoa như thế, công ty chúng ta tất sẽ đi đến bờ suy vong. Do đó, chúng ta cần phải khuyến khích tinh thần lập nghiệp không ngại khó khăn gian khổ, câu chuyện của anh Tống Giang nằm gai nếm mật, ngậm đắng nuốt cay trong nhà tù Giang Châu sẽ là một tấm gương sáng về điều đó.”

Tiếp sau, Ngô Dụng lại có một bài bình luận sinh động hơn về Tống Giang. Ông nói: “Xưa có phượng hoàng tự thiêu mình trong ngọn lửa, nay có Tống Giang rũ mình đứng lên từ trong nhơ nhớp. Tinh thần của Tống Giang chính là tinh thần của phượng hoàng niết bàn, chính là tinh thần nhộng tằm hóa bướm.” Ngô Dụng yêu cầu mỗi nhân viên đều phải học tập chăm chỉ, ghi chép đầy đủ và phải viết một bài thu hoạch sau buổi học. Công ty sẽ tiến hành đánh giá và cho điểm bài ghi chép và bài thu hoạch của nhân viên, ai không qua sẽ bị cắt tiền thưởng.

Nhiều năm sau, mọi người vẫn thường nhớ lại buổi học hôm đó. Tống Giang đã giảng những gì chẳng ai còn nhớ rõ. Nhưng cả công ty sau đó đã dấy lên phong trào học tập tấm gương Tống Giang. Mọi người thi nhau đưa ra rất nhiều điển tích điển cố của các bậc thánh hiền, nào là “Văn Vương ngồi tù diễn giải Chu Dịch ”, “Trọng Ni (Khổng Tử) gặp nạn viết kinh Xuân Thu ”, “Khuất Nguyên đi đày sáng tác Ly tao ”, “Tả Khâu bị mù soạn ra Quốc ngữ ”, “Tôn Tẫn mất chân viết nên Binh pháp ”… để ví với câu chuyện của Tống Giang, viết nên những bài văn dài dằng dặc. Đỗ Thiên viết một bài thu hoạch rất cảm động với tiêu đề “ Tống Giang đứng lên từ nơi nhơ nhớp hôi thối ”. Bài viết có câu: “Đối với người bề ngoài thông minh nhưng thực chất lại ngu xuẩn mà nói, cứt đái hôi thối hoàn toàn là cảnh ngộ trái ngang. Đối với người trí tuệ nhưng vẻ ngoài ngờ nghệch mà nói, đây lại là một loại dưỡng chất không dễ mà có được.”

Trải qua đại nạn không chết, bỗng chốc phải đối mặt với làn sóng học tập nhiệt tình gần như điên cuồng thế này, Tống Giang có phần trở tay không kịp. May mà, vì trong mắt mọi người Tống Giang mặc định đã là một vĩ nhân, nên bất luận anh có thể hiện thế nào cũng đều được lý giải thành một giá trị thần thánh đặc biệt nào đó. Vĩ nhân xấu hổ gọi là khiêm tốn, người thường xấu hổ coi như kém cỏi. Vĩ nhân hữu hảo gọi là thân tình, người thường hữu hảo coi như nịnh bợ. Vĩ nhân tự tin gọi là hiên ngang khí phách, người thường tự tin coi như tự cao tự đại. Vĩ nhân nhẫn nại đó là kiên trì, người thường nhẫn nại khác gì cố chấp. Vĩ nhân có ý kiến đó là chỉ đạo, người thường có ý kiến là chuyện tầm phào. Vĩ nhân nói bậy được xem cá tính, người thường nói bậy là đồ vô văn hóa. Nói tóm lại, mọi người xem Tống Giang như là Phật sống ở công ty Lương Sơn, ai ai cũng kính yêu và ngưỡng mộ. Toàn thể nhân viên được sự cảm hóa từ sức mạnh thần thánh của Tống Giang cũng trở nên chăm chỉ, nỗ lực vươn lên.

Chỉ có Lập Địa Thái Tuế Nguyễn Tiểu Nhị có phần thiểu năng, ngây ngô hồn nhiên gọi Thác Tháp Thiên Vương Tiều Cái lại hỏi rằng: “Tất cả đều gọi Tống Giang là đại ca, vậy anh thì là thứ mấy?”

Càng bốc mùi càng cát lợi

Phong trào học tập Tống Giang còn đem tới một hiệu ứng khác, đó là sùng bái những cái gì dơ bẩn như cứt đái. Mọi người đều tin rằng: (1) Phân đổ đầy người có nghĩa là phát tài. (2) Thấy phân đầy đường dự báo đại phúc đại lợi. (3) Chim ỉa lên đầu hoặc phân dính lên quần áo, ám chỉ tài vận sắp về. (4) Mơ thấy phân là giấc mơ đẹp, đại cát đại lợi. Trên thực tế, sự sùng bái này ngày xưa cũng đã có, ngày nay vì Tống Giang mà đã dẫn tới một trào lưu vô cùng thú vị.

Không biết ai đã hư cấu nên cuốn Chu Công giải mộng , lưu truyền rộng rãi trong công ty. Tác giả viết: (1) Mơ gặp đống phân trên đường, có nghĩa là đường công danh sán lạn. (2) Mơ thấy phân chất cao thành núi, có nghĩa là sự nghiệp hoặc sự đầu tư của bạn sắp gặt hái thành công rực rỡ. (3) Mơ mình bị rơi xuống hố phân, có nghĩa là bạn sắp được ngồi hưởng vinh hoa phú quý. (4) Mơ mình gánh phân về nhà, có nghĩa là sẽ có được thu nhập hậu hĩnh. (5) Mơ thấy phân đầy trong nhà vệ sinh, nghĩa là bạn sắp có được tiền của ngoài ý muốn.

Trong các đồng nghiệp, nếu ai đạt được doanh số cao, hoặc thường xuyên được lãnh đạo công ty tặng thưởng, hay ù to khi đánh bạc với anh em, mọi người sẽ trêu chọc anh ta rằng: “Anh hôm nay rơi trúng hố phân thì phải?”

Trí Đa Tinh Ngô Dụng thì giải thích, các bác nông dân mùa xuân trồng lúa, mùa thu thu hoạch, cần phân bón ruộng, vì thế mà phân được xem như tượng trưng cho tài phúc và phì nhiêu màu mỡ. Tuy mọi người thường ghét mùi hôi thối và bẩn thỉu của phân chuồng, nhưng đối với vận mệnh thần bí khó đoán mà nói, thối có nghĩa là cát lợi, càng thối càng tốt lành.

Nhập Vân Long Công Tôn Thắng thì nói: “Trong phúc có họa, trong họa có phúc. Cứt đái tuy là thứ ô uế, nhưng lại hàm chứa triết học Đạo Gia trong họa có phúc. Thành ngữ Trung Quốc có nhiều câu nói như “vật cực tất phản” (37) , “bĩ cực thái lai” (38) , “thời lai vận chuyển” (39) … cứt đái thối không ngửi nổi cũng vì thế mà trở thành thứ tượng trưng cho điều tốt lành, cát lợi. Tống Giang sau khi trải qua bao khổ cực, cuộc đời đã bước sang trang mới, thời cơ đã đến, vận mệnh sẽ khác, tức có thể xem đó như là minh chứng cho tư tưởng triết học này.”

Không chỉ có Tống Giang đang bước sang thời vận mới, mà “tiếng xấu đồn xa” của Tống Giang cũng đem lại cho công ty Lương Sơn cơ hội phát triển mới. Tiểu Lý Quảng Hoa Vinh nghe nói Tống Giang ở Lương Sơn, vội tới bái kiến. Sau đó không lâu, anh hùng giết hổ Võ Tòng cũng nghe danh liền tới đầu quân. Khi đó, Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thần Xạ Lý Quảng đã là doanh nghiệp công nghệ cao nổi tiếng khắp thiên hạ, lại có mô hình kinh doanh đa dạng, đã xây dựng thành Tập đoàn Thanh Phong Sơn có thực lực hùng hậu. Võ Tòng sau khi “say đả Tưởng Môn Thần”, gặp phải kế độc của Trương Đoàn Luyện, rồi bị bức phải lang bạt giang hồ, qua bao nhiêu nơi, cuối cùng gia nhập Tập đoàn Công thương nghiệp Nhị Long Sơn. Theo chiến lược của Ngô Dụng, công ty Lương Sơn đã lần lượt kí kết thỏa thuận tái thiết nguồn vốn với Hoa Vinh và Võ Tòng, sau đó đã thôn tính thành công cả hai Tập đoàn Thanh Phong Sơn và Nhị Long Sơn.

Ngô Dụng nói riêng với Tống Giang: “Em nói không sai phải không? Phân dính đầy người quả nhiên báo hiệu cho điều đại cát đại lợi, anh xem, đều nhờ anh đã đem lại cho Lương Sơn vận may, thịnh vượng phát đạt.”

Tống Giang vội vàng chặn lời Ngô Dụng: “Sự phát triển thịnh vượng của công ty Lương Sơn là nhờ công lao lèo lái dẫn đường của Chủ tịch Tiều Cái và sự nhiệt tình làm việc của các anh em. Tống Giang thì có tài đức gì, sao dám kể công? Giáo sư Ngô sau này xin đừng nói vậy, để người khác nghe thấy sẽ không hay đâu.”

Ngô Dụng thấy Tống Giang khiêm tốn, không tranh giành quyền lợi như thế thì trong lòng cảm phục lắm.

Sang tháng sau, công ty sẽ mở cuộc họp hội đồng quản trị. Tiều Cái tới tìm Tống Giang nói chuyện trước, muốn mời Tống Giang đảm nhận chức Giám đốc điều hành (CEO) của công ty.

Tống Giang thất kinh, sợ hãi nói: “Tiều Thiên Vương nói thế là sao?”

Tiều Cái nói: “Một là vì cậu là ân nhân của tôi và các anh em, trước đây nếu không có cậu mật báo tin tức thì Lương Sơn làm gì có ngày hôm nay. Hai là các anh em đều rất tôn kính cậu, mà nói thật, đến tôi còn ghen tị với sức ảnh hưởng của cậu ở công ty nữa là. Ba là công ty liên tiếp hai lần sáp nhập, quy mô kinh doanh đang mở rộng nhanh chóng, đó cũng là nhờ sức ảnh hưởng của cậu trên giang hồ. Luận về tài đức, không còn ai thích hợp hơn cậu để ngồi vào chiếc ghế CEO này của công ty.”

Tống Giang nghĩ một hồi, từ tốn trả lời: “Em nổi tiếng trên giang hồ như ngày hôm nay kỳ thực là vì tiếng xấu đồn xa. Anh có thể để một người tiếng xấu ai ai cũng biết thế này đảm nhận vị trí tổng giám đốc điều hành của công ty ư? Thế chẳng phải để anh hùng trong thiên hạ chê cười chúng ta sao? Còn luận về việc anh em trong công ty đối đãi tốt với em như thế, một phần là vì tình bằng hữu, một phần là muốn châm biếm chê cười.

Thiểm Tây có cô Phù Dung, tự phụ rằng mình có nhan sắc xinh đẹp, bị mọi người châm biếm gọi là người đẹp nhất thiên hạ. Giang Nam có chị Phượng, tự xưng là người 300 năm trước và 300 năm sau không ai bì kịp, mọi người châm biếm gọi là thiên hạ đệ nhất tài nữ. Lẽ nào, họ thực sự là thiên hạ đệ nhất sao? Đương nhiên không phải, họ chỉ là trò cười mà thôi. Em cũng giống họ, thực ra cũng chỉ là trò cười của thiên hạ. Nhưng nếu các anh em thấy vui, làm trò cười thì làm trò cười, em cũng vui vẻ làm người mua vui cho mọi người. Nhưng Tiều Thiên Vương không thể vì điều này mà làm lỡ mất việc trọng đại của công ty.”

Tiều Cái nghe Tống Giang nói chân thành như vậy, cũng không bắt ép, tự mình làm Tổng giám đốc. Tống Giang đảm nhiệm chức Phó Tổng giám đốc phụ trách nhân sự, trở thành nhân vật số hai trong công ty. Ngô Dụng và Công Tôn Thắng lần lượt đảm nhiệm chức Trưởng phòng và phó phòng Nghiên cứu chiến lược. Lâm Xung, Hoa Vinh, Tần Minh, Hoàng Tín, Đới Tung, Lý Quỳ, Võ Tòng, Trương Thanh, Tôn Nhị Nương và ba anh em họ Nguyễn… tất cả hơn 50 vị anh hùng đều là nhân viên quản lý cấp cao trong công ty và nằm trong ban quản trị. Đến đây, Công ty Lương Sơn đã xem như hội đủ nhân tài, thực lực hùng hậu, trở thành một trong 500 công ty mạnh nhất trong lịch sử Trung Quốc.

Lý luận quản lý học của Tống Giang

Tục ngữ có câu: “Rừng lớn, chim nào mà chẳng có.” Công ty lớn mạnh rồi, sẽ xuất hiện nhiều vấn đề về quản lý hết sức phức tạp. Buổi sáng người này tố cáo, buổi chiều người kia cãi cọ với đồng nghiệp. Hết giải quyết sự cố khâu sản xuất thì lại có khách hàng khiếu nại. Tiều Cái cáu kỉnh nói: “Bao nhiêu chuyện đau đầu phiền phức, đừng nói tôi là Thác Tháp Thiên Vương, mà có là Na Tra ba đầu sáu tay cũng chẳng thể nào giải quyết nổi.”

Vất vả co kéo đến cuối năm, công ty phát thưởng cho anh em, về lý mà nói thì đây phải là một việc đáng vui mừng mới đúng, nào ngờ lại xảy ra tranh chấp, bất hòa. Anh tranh quyền đoạt lợi thì tôi cũng giành công, ai cũng cho rằng tiền thưởng của mình quá ít, đều cảm thấy công ty phân chia lợi ích không công bằng, ai cũng tức giận đập bàn đá ghế. Xích Phát Quỷ Lưu Đường xồng xộc xông thẳng vào phòng làm việc của Tổng giám đốc Tiều, quăng thẳng cả một sọt đào xuống trước mặt Tiều Cái, giận đùng đùng nói lớn: “Tổng giám đốc Tiều ơi là Tổng giám đốc Tiều, em đã sát cánh cùng anh từ khi công ty mới thành lập, ít ra cũng được tính là nguyên lão của công ty. Khi công ty cơ cấu lại nhân sự, đến cái chức Phó Tổng em cũng không được làm, cho em làm giám đốc bộ phận, em cũng chấp nhận rồi. Vậy mà vất vả khổ sở suốt một năm, khó khăn lắm mới được chia thưởng một sọt đào, thế mà có đến một nửa là dập nát. Thật là quá đáng!”

Tiều Cái nói: “Người anh em, cậu đừng tức giận. Tôi nhường cho cậu sọt đào của tôi có được không?”

Lưu Đường vẫn kêu gào: “Em có thể không giận được sao? Đào, em có thể tự mua được. Nhưng anh nhìn lại phần thưởng đáng thương của em đi. Anh thử tính xem, em đã cống hiến bao nhiêu cho công ty, mà bây giờ chỉ chia cho em có tý phần thưởng này, quá bằng bóc lột!”

Tống Giang tới ngăn Lưu Đường, nói: “Lưu Đường, đều là anh em cùng nhau sáng lập công ty, không thể nói như thế được. Cậu chỉ biết bấm ngón tay tính toán phần mình, chỉ biết mình bỏ nhiều công sức, thu lại được ít. Nhưng cậu tính như thế thực ra là đang ăn hiếp Tổng giám đốc Tiều rồi đấy. Cậu phải biết rằng, công việc của cậu chỉ có thông qua trao đổi trên thị trường mới hình thành nên giá trị. Vai trò của công ty là xây dựng và duy trì cơ chế vận hành trên thị trường đó, trong khi cơ chế này hoạt động phải dựa trên nguồn chi phí. Nếu ai cũng như cậu, muốn vơ hết lợi nhuận trong phần công việc của mình, còn chi phí và vốn kinh doanh thì mặc kệ cho công ty tự lo, vậy công ty sẽ dựa vào đâu để duy trì hoạt động đây?”

Lưu Đường cứng họng không nói được câu gì, nhưng vẫn hậm hực “hừ” lên một tiếng.

Tống Giang tiếp tục nói: “Công ty sở dĩ gọi là công ty, vì nó là một tổ chức sở hữu chung của tất cả anh em, không tồn tại vấn đề ai bóc lột ai. Tuy nhiên, hiện nay công ty tồn tại nhiều vấn đề về mặt quản lý, nó cần công bằng, hợp lý và hiệu quả hơn. Lưu Đường, cậu cũng nên suy nghĩ cho công ty, giúp công ty và Tổng giám đốc Tiều giải quyết ổn thỏa những vấn đề này mới đúng. Nhưng nhìn cậu xem, cậu đang làm gì? Theo tôi thấy, người quá đáng không phải là Tổng giám đốc, mà là cậu đấy. Vì mấy quả đào dập mà làm loạn lên ở đây, có đáng không?”

Lưu Đường nghe xong, đứng dậy, bê sọt đào đi ra. Tống Giang quay đầu nhìn Tiều Cái, thì thấy Tiều Thiên Vương ngồi thụp trên ghế, vẻ mặt hiện lên sự bất lực và mệt mỏi.

“Thật chẳng hiểu họ đang nghĩ gì nữa.” Tiều Cái nói một cách vô tội: “Ai cũng tới tìm tôi kêu ca. Thiếu mất một quả táo cũng tới kêu, ít đi một quả đào cũng đến la lối, tôi chẳng được ngày nào sống yên ổn cả. Cậu nói xem, trong mắt họ còn coi tôi là chủ tịch nữa không?”

Tống Giang nói: “Không phải em có ý nói gì anh. Anh là lãnh đạo của em, anh cũng là lãnh đạo của mọi người, nhưng hình như anh đã hiểu nhầm thân phận khác của mình rồi. Thân phận còn lại của anh là làm ông chủ của công ty Lương Sơn, nhưng anh không ý thức được điều đó, các anh em không xem anh như ông chủ mà coi anh như Thần Tài. Ai cũng nghĩ sẽ được hưởng lợi từ chỗ anh, anh cũng cố gắng hết sức để thỏa mãn ý muốn của họ, thế nhưng sự thực thì làm ông chủ và làm Thần Tài là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Nhiệm vụ của ông chủ là gì? Không chỉ là phát tiền, phát bổng lộc cho mọi người mà quan trọng hơn là phải quản lý họ.”

Tiều Cái gật đầu nói: “Cậu nói đúng lắm. Tôi đã quá hồ đồ rồi. Nhưng việc quản lý nói thì dễ nhưng làm thì khó. Nhớ khi xưa, tôi chẳng qua chỉ làm đến chức trưởng thôn Đông Khê, một anh trưởng thôn quèn. Giờ đây là cả một công ty to như thế này, làm sao tôi quản lý nổi?”

Tống Giang nói: “Trên thế gian có hai loại người, thứ nhất là người việc gì cũng tự mình làm, hai là người luôn tìm cách để người khác làm. Cái gọi là quản lý chính là mình không làm mà nghĩ cách để sai khiến người khác làm. Vì sao mình không làm việc? Người xưa có câu: ‘Có việc tự mình làm tức là không dùng người hiền tài, không dùng người hiền tài thì họ sẽ sinh ra chán ghét, công danh vì thế mà trắc trở, đất nước vì thế mà gặp nguy’. Em đã nghiên cứu cuộc đời sự nghiệp của hơn một trăm nhân sỹ thành công khắp đông tây kim cổ, họ đều có một đặc điểm chung là không tự mình làm việc gì song lại rất giỏi trong việc chỉ đạo người khác. Cho dù bản thân họ rất giỏi, có tuyệt kỹ cũng rất ít khi tự mình thực hiện, mà giao cơ hội làm việc cho người khác. Em cho rằng, hãy để ai là ông chủ thì làm tốt công việc của ông chủ, ai là nhân viên thì làm tốt công việc của nhân viên, người nào làm tốt việc của người nấy, đó mới chính là quản lý.”

Tiều Cái rụt rè hỏi: “Vậy cậu nói thử xem, người như thế nào mới thích hợp làm ông chủ? Xuất thân trưởng thôn như tôi có thể làm được ông chủ không?”

Tống Giang nói: “Đương nhiên có thể làm ông chủ, nhưng anh phải suy nghĩ kỹ ba vấn đề sau: Người nào nên dùng? Cách dùng người như thế nào? Và bản thân anh nên hành động ra sao? Các anh em tới công ty làm, đều dựa trên nghĩa khí giang hồ. Nghĩa khí tất nhiên rất đáng khen ngợi, nhưng mỗi người còn có một cá tính riêng. Có người thì thật thà chất phác, bảo gì làm nấy, bản thân không bao giờ động não suy nghĩ. Có người thích tư duy, kết quả thường tự cho mình là thông minh tài giỏi mà làm hỏng việc. Giống như là Tưởng Cán trong truyện Tam Quốc diễn nghĩa ‘Làm nên việc thì ít mà làm hỏng việc thì nhiều’. Có người lại vừa thật thà vừa thông minh, làm việc chuyên tâm, lại biết linh hoạt và sáng tạo trong cách giải quyết công việc. Anh có thể đi tìm một người vừa thật thà vừa thông minh như thế để làm trợ lý, giúp anh quản lý tốt người khác - để trợ lý đó bán sức thay anh, còn anh thì có thể nhàn nhã hưởng lạc.”

Tiều Cái nói: “Cậu nói rất có lý. Nhưng, làm sao để tìm được người như thế bây giờ?”

Tống Giang trầm ngâm rồi nói: “Để em thử trước xem sao. Anh thấy thế nào? Đến khi nào anh tìm được người phù hợp hơn, em sẽ nhường lại vị trí đó. Em tuy IQ không cao, nhưng quản lý những người như Xích Phát Quỷ Lưu Đường, Bạch Nhật Thử Bạch Thắng… thì khỏi phải bàn. Làm trợ lý cho anh, em quản lý tốt cũng tức là anh quản lý tốt.”

Tiều Cái vui mừng khôn xiết, lập tức bổ nhiệm Tống Giang làm Phó Tổng giám đốc thường trực, còn mình thì đi khắp nơi ngao du sơn thủy, tìm bạn câu cá, vui vẻ hưởng thụ thanh nhàn. Tống Giang thì dưới một người mà trên vạn người, bắt đầu đảm nhiệm quản lý mọi công việc hàng ngày của công ty. Thỉnh thoảng cũng có người chạy tới chỗ Tiều Cái kiện cáo, nhưng Tiều Thiên Vương thường cảm thông mà thanh minh cho Tống Giang rằng: “Quản lý một công ty lớn thế này không dễ dàng gì. Đều là anh em với nhau, mọi người hãy hiểu và bỏ qua cho cậu ấy!”

Thứ thối hơn phân là chính trị văn phòng

Từ đó, Tiều Cái nhàn nhã và Tống Giang bận rộn đã trở thành một cặp đối lập rõ ràng. Tuy Tiều Cái vẫn là Tổng giám đốc nhưng giống như Nữ hoàng nước Anh ở thế kỷ 20, chỉ là một chức vị hữu danh vô thực. Vì đã ủy quyền quản lý, nên mọi việc lớn nhỏ trong công ty, Tiều Cái cũng không còn nhúng tay vào nữa cho dù là một chữ kí. Thỉnh thoảng họp mặt anh em cũng chỉ là ngồi buôn chuyện. Tiều Thiên Vương thậm chí đã lâu rồi không bước chân đến phòng làm việc.

Một buổi chiều sau cơn mưa, Tiều Cái tới công ty. Thái Viên Tử Trương Thanh ngạc nhiên hỏi: “Tổng giám đốc, không có việc anh tới làm gì?” Tiều Cái suy nghĩ giây lát, nói: “Ừ nhỉ, không có việc, tôi tới đây làm gì nhỉ?” Rồi quay người đủng đỉnh đi về.

Em trai Tống Giang - Thiết Phiến Tử Tống Thanh, là Trưởng phòng hậu cần của công ty, thường xuyên nhận lệnh của anh trai tới nhà Tổng giám đốc Tiều biếu thịt, cá, hoa quả. Công ty có phát thưởng hay phúc lợi, cũng luôn chuẩn bị sẵn một phần đặc biệt cho Tổng giám đốc. Tống Thanh thấy thế thắc mắc, không lý giải nổi bèn hỏi anh trai: “Đều là người cùng sáng lập ra công ty, Tổng giám đốc Tiều nhàn hạ như thế, còn anh thì bận bù đầu, anh thấy có đáng không?”

Tống Giang nói: “Trước đây, tôi làm Áp Ty (quan ghi chép văn thư) ở huyện Vận Thành cũng như thế này, tri huyện Thời Văn Bân rất nhàn nhã, còn tôi thì rất bận rộn, kết quả thì sao? Tôi tuy chỉ là một viên Áp Ty, nhưng lại có được quyền mà chỉ có tri huyện mới có. Bây giờ, tuy tôi không phải là Tổng giám đốc công ty, nhưng cũng đang có được cái quyền mà chỉ có Tổng giám đốc mới có. Cậu chỉ nhìn thấy sự bận rộn của tôi, nhưng lại không biết thủ đoạn này gọi là chính trị văn phòng.”

Tống Thanh hỏi: “Chính trị văn phòng là gì?”

Tống Giang nói: “Chính trị văn phòng là trong mớ dây quan hệ nhân sự lằng nhằng phức tạp, tôi phải học được cách giải quyết mọi công việc một cách suôn sẻ, vẹn toàn, để từ đó giành quyền lực về tay mình. Có lúc phải giả ngây giả ngô, có lúc phải làm bộ làm tịch, đó là một loại nghệ thuật chính trị bốc mùi hơn phân, bị mọi người coi thường, khinh bỉ. Thế nhưng trên thực tế, nó lại có sức mạnh quyết định số phận hơn cả đạo đức, bởi nó có thể ngụy trang trong lớp vỏ vô cùng cao thượng và có thể hủy hoại chính những giá trị đạo đức cao thượng chân chính.”

Tống Thanh tiếp tục hỏi: “Chính trị văn phòng nếu đã đê tiện bẩn thỉu như thế, sao anh còn sùng bái nó đến vậy?”

Tống Giang cười khẩy: “Sở dĩ tôi có thể sống yên thân trên đời này, chính là nhờ vào bản lĩnh chịu được bẩn thỉu hôi hám này đấy.”

Chương này lấy cốt truyện từ Hồi thứ 39 “Gác Tầm Dương đề thơ tâm huyết; Chốn Lương Sơn nghe nỗi kinh hoàng” đến Hồi 42 “Tống Công Minh gặp Cửu Thiên Huyền Nữ” trong truyện Thủy Hử. Tống Giang trong lúc lâm vào bước đường cùng, đã nghĩ ra cách giả điên, giả dại, lấy nước phân đổ lên khắp người, nhờ đó mà thoát nạn, đủ thấy được bản lĩnh của ông. Tôi đã đọc đi đọc lại đoạn này nhiều lần, lần nào cũng thấy vô cùng xúc động và thán phục.

Thứ con người thải ra là thứ bẩn thỉu, ô uế, ai cũng ghê sợ mà tránh xa. Văn nhân thường không muốn đặt bút miêu tả đoạn này, chỉ sợ làm bẩn tai của mọi người. Trong hoàn cảnh không bình thường mới gặp được người phi thường, người phi thường đó chính là Tống Giang. Trang Tử nói: “Đạo tại thỉ niệu” (Đạo hiện diện ở khắp nơi, kể cả ở nơi dơ bẩn nhất).Vì thế, không có sự hôi thối thì không thể chứng tỏ chí khí phi thường của Tống Giang, không có màn điên dại thì không thể hiện hết được tài năng phi thường của Tống Giang. Từ xưa đến nay, có thể tự mình đứng lên từ trong nhơ bẩn, trước và sau Tống Giang chỉ có duy nhất Tôn Tẫn thời Chiến Quốc mà thôi.

Từ đó cho thấy, người xưa xem thứ con người thải ra là cát tường, trong đó cũng ngầm chứa bài học lớn lao này.