Phó trưởng ban đứng sớ rớ trước bàn theo dõi mọi sự việc, thảm nhiên ra hiệu cho thuộc cấp. Đầu Trâu và tù thợ rèn chia nhau ôm những mảnh nứa lại bên 983, xếp ngay ngắn trên mặt sàn rồi nhìn người tù khùng mà mỉm cười.
Đang ủ rũ, thấy đống nứa, chợt hiểu hình phạt dành cho mình, 983 lồng lên như một con thú sắp bị giết. Nhưng bị cột chặt bởi một kỹ thuật trói người rất điêu luyện, hắn không co được chân chạy trốn cũng không vung được tay chống cự mà chỉ lắc lư cái đầu, đưa ra đằng trước, ngửa về đằng sau một cách mệt nhọc, phí sức vô ích.
Đứng giáp vách, nhìn những mảnh nứa bổ làm tư xếp dưới chân 983, Toàn rợn người, đột nhiên cảm thấy bụng thắt lại, muốn xin ra bên ngoài. Tù thợ rèn cầm con dao sáng loáng đưa lướt lưỡi dao trên thân nứa để hớt cho nhẵn những mấu mắt nứa còn sót lại. Toàn rùng mình liên tiếp từng chập. Trong đời, anh sợ nhất phải nghe tiếng cạo tinh giang, tinh nứa. Lưỡi thép ‘’soen soét’’ cạo và tinh nứa khiến anh lạnh người, nổi da gà cùng mình chịu không thấu. Những đốt bên trong lòng cây nứa cũng được tù thợ rèn dùng mũi dao hớt bằng hết. Sau đó, hắn lùi ra xa xa, quay mặt về phía phó trưởng ban, chờ lệnh.
Trong phòng, sự yên lặng chở nên nặng nề khác thường. Mọi người đã đoán ra phần nào sự ghê rợn, kinh khủng mà họ bị bắt buộc phải chứng kiến -mỗi người nhằm một mục đích riêng- theo dụng ý của phó trưởng ban. Từ trước, họ chỉ được nghe kể lại mà thôi.
Riêng Toàn, cứ mỗi lần liếc mắt vào đống mảnh nứa, anh ta lại nổi da gà khắp người, muốn nhắm mắt để khỏi nhìn mà không được. Vì lý do nào, phó trưởng ban cho đòi anh và Thanh lên đây ? Và sau 983, hai người sẽ bị đối xử ra sao ? Có phải chịu hình phát ‘’tuốt nứa’’ như 983 không ? Toàn cuống lên vì sợ, lẩm nhẩm cầu Trời khấn Phật phù hộ cho qua khỏi hiểm nguy.
Nhưng liền sau đó, nghĩ đến sự tàn bạo kinh khủng của lũ tay sai chế độ, trong một khoảng khắc, Toàn thấy rằng quyền phép của các đấng thiêng liêng cũng không thể che chở anh tránh khỏi hình phạt của trại giam. Toàn chỉ còn mong được chết êm ả, không phải chịu những hình phạt ghê rợn kéo dài, bắt chết từng nấc một. Con người quả là độc ác hơn thú dữ nhiều, chuẩn bị sự đau đớn và kéo dài cái chết của đồng loại một cách thích thú, hồi hộp!
Toàn muốn chảy nước mắt mà không dám. Tuyệt vọng, xót da khiếp hãi đến như thế, anh vẫn không dám mất lập trường.
Đầu Trâu bỗng quay nhìn ra cửa. Giám thị Tùng đã trở lại. Đầu hắn trắng lốp, băng quấn quanh đầu bịt kín vành tai bị hàm răng điên khùng của 983 cắn cụt. Khi thấy phó trưởng ban cau mặt, đưa mắt ra dấu trước khi rời khỏi phòng, hắn tới trước tội nhân 983 nhìn một cách căm giận rồi, mủm mỉm cười. Những người máy do xã hội chủ nghĩa chế tạo không bao giờ quên nhoẻn miệng cười trước khi giết người.
983 đang cúi gằm mặt đột nhiên ngửng lên, nhìn thật kỹ từng nét mặt ‘’đao phù thủ’’ của mình như để dễ tìm kiếm, khi cả hai đã qua bên kia thế giới. Mặt giám thị Tùng tái mét một cách dễ sợ, càng làm tăng thêm vẻ độc ác. Hắn tái mặt vì căm giận, vì sắp công khai trả được thù cho vành tai bị cắn đứt, nhưng còn vì một lẽ khác quan trọng hơn mà không ai biết, kể cả phó trưởng ban. Hồi nãy, ra ngoài cho nhân viên y tế săn sóc vành tai bị thương, hắn chợt thấy ông già Mán, thân phụ Slao bước vào văn phòng ban quản trị, tay cầm tờ giấy trắng cuộn tròn mà hắn đoán là tờ đơn kiện. Ông già Mán đến thưa kiện về vụ hãm hiếp Slao bữa nọ chăng ? Vụ ‘’hủ hóa’’ này mà bị vỡ lở rùm beng thật nguy hiểm vô cùng cho hắn. Vốn bản chất lưu manh, khỏi vòng là cong đuôi liền, sau bữa hãm hiếp thiếu phụ Mán, hắn không hề quay lại bản lần nào chứ đừng nói đến vấn đề ‘’bồi thường’’ bằng mấy ký lô muối như hắn đã hứa với ông, bà già Mán cùng thiếu phụ Slao.
Nếu đúng ông già Mán đích thân mang đơn đến kiện thì không thể nào bịt kín được vụ hủ hóa nữa rồi!
Bao nhiêu sự tức giận lo ngại dồn dập trong lòng trút cả vào tội nhân 983 đang nhìn hắn. Nhưng vẻ nhìn của người tù vừa đau đớn, vừa cam chịu, lại vừa như muốn nói lên rằng sẽ chờ dịp trả thù dù sau khi chết, có một cái gì khủng khiếp, khó diễn tả khiến giám thị Tùng thấy chờn chợn. Thật là lạ lùng vì cảm giác này, y chưa thấy bao giờ.
Giám thị Tùng bật ra tiếng quát:
- Chuẩn bị!
983 muốn lui lại trước sự hiểm nguy nhưng mấy sợi dây cột cổ tay, cổ chân, cột bắp đùi không cho anh ta nhúc nhích bao nhiêu. Bụng 983 thót lại, mông đít đưa qua đưa lại, hai cánh tay treo ngược lại lắc lư dựt sợi dây một cách vô vọng...
Đang vùng vẫy uốn mình như con rắn bị thương, 983 bỗng ngưng, nhìn sững kẻ thù đứng trước mặt không đầy một thước. Vì quá uất ức nên cơn điên vừa dịu đi trong chốc lát lại phát hiện, anh ta tò mò nhìn vành băng quấn quanh đầu giám thị, nơi vết thương máu thấm ra đỏ lòm. Rồi 983 cười khanh khách như đã hài lòng phần nào.
Mãi sau giám thị mới thốt ra những tiếng nho nhỏ:
- Cho mày thưởng thức món đòn ‘’tuốt nứa’’ nghe không ? Món này là món ăn cuối cùng trong đời mày đó, thằng Việt gian! Cười nữa đi con!!
Tù thợ rèn và Đầu Trâu chia nhau đứng hai bên giám thị Tùng từ lúc nghe hô hai tiếng ‘’chuẩn bị’’, sẵn sàng khởi sự cuộc cắt gân, lóc da, giết người. Nhưng vì thấy giám thị còn lảm nhẩm chửi rủa và ngắm nghía tội phạm chẳng khác chi một người sành ăn còn thưởng thức bằng mắt món ăn mình sắp nhai ngấu nhai nghiếng, hai tên nọ đành nôn nóng đợi chờ. Tới lúc chúng nghe giám thị Tùng cho người tù khùng rõ cực hình sắp đem ra áp dụng, hai tên sát nhân biết thủ tục linh tinh mào đầu là xong. Không bảo nhau mà cùng cúi xuống mân mê đống mảnh nứa, ước lượng tác dụng của tinh nứa và cạnh nứa bén như dao.
Một tiếng gầm lên làm mọi người chưng hửng. Rồi 983 dằn từng tiếng:
- Chính mày, bọn chúng mày mới là Việt gian hại dân, hại nước, ăn gan uống máu người không biết tanh!
Nói xong rất bất ngờ, 983 phùng mồm, chõ mặt về phía trước. Chưa kịp né, giám thị nghe một tiếng nhổ phì. Một bãi nước miếng lẫn máu dính đến ‘’bét’’ một cái vào giữa mặt Tùng.
Đầu Trâu nổi nóng định tống vào bụng 983. Giám thị Tùng vội cản lại, nghiến răng đưa tay áo lên chùi mặt. Phó trưởng ban đã bỏ ra bên ngoài từ lúc nãy. Giám thị lạnh lùng ra lệnh:
- Bắt đầu!
983 thất kinh, lại rán co chân, giựt tay nhưng vẫn vô hiệu. Tù thợ rèn thận trọng nhấc một trong bốn mảnh nứa, vòng ra sau lưng 983, lom khom cúi xuống, lựa khe hở giữa hai bắp đùi đút đầu nứa cho lọt qua chừng gang tay. Y ngắm nghía sửa lại cho hai mép nứa ‘’ngậm’’ đều vào bắp đùi của tội nhân. Mặc dầu 983 gầy gò nhưng vì hai đầu gối bị cột kín với nhau nên hai cạnh của mảnh nứa úp chặt vào thớ thịt, chỉ khẽ cử động là tinh nứa cắt đứt bắp đùi liền.
Mấy người tù trong phòng tra tấn lấm lét nhìn nhau, rợn người. Họ thừa biết tinh nứa sắc là dường nào! Hai cẳng chân Toàn run lẩy bẩy, đứng không vững. Trông mảnh nứa sắc sắp cắt lem lém da thịt người đồng cảnh, anh rợn khắp chân thân liên tiếp. Rồi anh ti hí mắt mà nhìn...trộm!
Một tiếng rú rùng rợn nổi lên, siên vào óc mọi người. Hợi vẫn lim dim như người ngủ gật mãi lúc đó mới choàng tỉnh, cũng ngó lom lom.
Giám thị Tùng xum xoe chờ đợi, khi thấy đầu mảnh nứa đã đút lọt qua khe bắp đùi, y đón ngay, kéo nhè nhẹ và nhịp nhàng lùi lại phía sau. Chỉ trong khoảng thời gian hai, ba cái chớp mắt, cạnh nứa sắc đã cứa ngang thớ thịt, ngập luôn vào trong bắp đùi 983. Máu tóe ra chan hòa theo thân nứa chảy xuống, nối liền khoảng cách giữa mảnh nứa và mặt sàn bằng một giòng máu đỏ không đứt quãng.
Lùi khoảng ba bước, giám thị Tùng đứng sững lại, cúi xuống quan sát khe hở nơi đùi nạn nhân. Có cái gì trở ngại -một thớ gân, một mẫu xương chẳng hạn- Khiến mép nứa không thể cắt đứt và bị kẹt lại. Qua sự rung chuyển trong thân nứa, bàn tay thành thạo của giám thị cảm nhận được liền. Y lộ vẻ hơi phật ý, đẩy ngược mảnh nứa để lấy đà tay rồi giật xuôi mạnh một cái. Tức thì 983 thét lên một tiếng rùng rợn. Giám thị lại lùi theo một tốc độ đồng đều, đến đoạn chót của mảnh nứa dài thì vừa vặn ngưng như đã có cỡ tay.
Y thả nhè nhẹ đầu nứa này xuống đất, đầu kia vẫn để kẹp giữa bắp đùi của nạn nhân.
Trong khi giám thị Tùng biểu diễn, mảnh nứa thứ hai đã được Đầu Trâu đút qua khe bắp đùi, ngay bên trên mảnh nứa thứ nhất nhưng cạnh nứa úp vào bắp đùi bên kia. Giám Thị Tùng tiến lại trước mặt 983, nhẹ nhàng rút mảnh nứa thứ hai trong khi ở phía sau lưng 983, đến lượt Đầu Trâu vừa lùi vừa kéo mảnh nứa thứ nhất về phía hắn. Rồi hai tín đồ của xã hội chủ nghĩa phối hợp công tác với nhau, điều khiển hai mảnh nứa, kéo đi kéo lại, bình tĩnh nhịp nhàng làm công việc cứa da sẻo thịt nạn nhân của chế độ.
Tù thợ rèn yên lặng đứng nhìn một cách trịnh trọng vì cảnh tượng này không thường có.
Cạnh nứa cắt ngọt làn da và bắp đùi, ngập chìm trong thịt, chẳng mấy chốc hai bắp đùi của tội nhân bị nứa cắt nát bấy, thịt da bị vằm tơi tả. Mắt 983 trợn trừng đưa lên đưa xuống chỉ còn lòng trắng, trong khi miệng hắn há hốc rên rỉ như con heo bị chọc tiết, giây lát lại thét ‘’ối...ối!!’’ Tiếng rên la của tội nhân có một âm hưởng bi thiết lạ lùng, tưởng như mảnh nứa mà có tim mảnh nứa cũng phải động lòng chảy nước mắt.
Giám thị Tùng và Đầu Trâu luôn luôn quan sát nét mặt tử tội. Nước mắt chan hòa giàn giụa, 983 vùng vẫy từng hồi ngắn, lủng lẳng dưới sợi dây treo lên sà nhà. Được một lát, hắn kiệt sức, giây lâu mới rùng mình một, hai cái. Máu không xịt ra xối xả như lúc đầu. Thân hắn đổ chênh chếch về trước nhưng nhờ sức ‘’chịu’’ của sợi dây bên trên nên không té dù hắn không còn đứng bằng hai cẳng chân. Sự thật, hắn đã chết giấc từ lúc nào, phần vì quá đau đớn, phần vì cơ thể hết máu.
Toàn nhắm mắt, rùng mình tưởng tượng nghe tinh nứa cọ vào xương đùi 983, bật lên những tiếng đùng đục ướt sũng máu. Anh bỗng hoa mắt chịu không nổi, muốn nôn thốc phải đưa tay lên vuốt ngực. Một cảm giác đau nhói ở bụng dưới như bị đá vào bàng quang. Toàn hoảng hốt nhìn xuống chân, vì quá sợ, anh đã vãi đái lúc nào không biết! May thay, không ai để ý đến anh.
Tuy thế, Toàn cũng nhìn trộm mọi người rồi dựa vào vách mà thở dốc như bị ngộp.
Giám thị Tùng đã ngừng tay, đăm đăm nhìn vào mặt 983 để rút kinh nghiệm. Tội nhân lúc này bất động da dẻ thâm đen, hai con mắt ti hí chỉ còn lòng trắng, vẻ mặt không còn là vẻ mặt người sống.
Đầu Trâu bước lại gần tử tội, lật vạt áo trước bụng lên. Bụng 983 hết phập phồng.
983 đã chết từ lúc nào.
Giám thị Tùng như còn tiếc rẻ chưa dùng hết bốn mảnh nứa mà người tù khùng đã bỏ mạng. Y chưa nguôi giận nhìn chòng chọc giây lát cái xác đổ xiêu về phía trước, nghĩ đến vành tai bị cắt đứt, liền hầm hầm vung tay tát bôm bốp vào hai bên má cái xác.
Thốt nhiên, y lùi lại rồi phác một cử chỉ kinh ngạc.
Hai hàng mi của xác chết bỗng nhấp nháy rung động, tròng mắt mở rộng. Rồi tròng đen đưa qua đưa lại, khi nhận ra tên ‘’đao phủ thủ’’ thì hết đưa đẩy, đăm đăm nhìn một vẻ buồn bã thăm thẳm. Từ khe hai hàm răng lòng thòng những nước rãi và máu, phát ra mấy lời nói thoang thoảng như đuôi cơn gió heo may:
- Tùng! Tao...sẽ báo oán...trả thù...
Giám thị Tùng nổi giận vung chân đá thốc vào bụng xác chết một cái ‘’bụp’’. Hai mảnh nứa sút khỏi khe đùi, cái xác đong đưa quay tròn vài vòng vì sợi dây thừng trên tay bị soắn lại, rồi đứng yên.
- Bỏ xác thằng Việt gian này xuống. Đến lượt thằng kia.
Toàn, Thanh và mấy người tù chưng hửng nhìn nhau, hoảng kinh. ‘’thằng kia’’ là thằng nào trong đám này ? Rồi họ run lên cầm cập.
Sợi dây thừng quấn quanh cổ chân, đầu gối, bắp đùi 983 được tháo ra, bê bết máu đông đặc. Tiếp theo, Đầu Trâu tháo sợi dây buộc hai cổ tay mà sợi dây chưa tuột hẳn, các xác đã ngã xấp xuống vồ vào chân giám thị Tùng, khiến hắn lật đật nhảy lùi về phía sau.
Quay nhìn Toàn và Thanh, Tùng lầm lầm bộ mặt ngoắc tay gọi. Toàn bàng hoàng nhìn Thanh muốn xỉu, nhưng rồi cũng phải cố gắng cùng Thanh bước lại gần thần chết, lấm lét. Tùng chỉ vào cái xác, ra lệnh:
- Kéo cái xác Việt gian này ra một góc, lát nữa liệng ra vườn chuối. Rồi lau chùi sàn nhà cho sạch!
Toàn vẫn cúi gằm, hồn vía lên mây:
- Xin tuân lệnh.
Anh mừng muốn khóc, cùng Thanh nằm mỗi người một bên nách xác chết, kéo lệt xệt trên mặt sàn, đặt vào góc nhà.
Nhìn gần xác 983 sòng soài trên mặt đất, Toàn mới thấy hai bên ống quần sà lỏn sũng những cục máu đông đặc, hai bắp đùi bị nứa cắt nát, thịt da tơi tả, nham nhở như miếng vải chuột gậm. Mùi tanh tưởi khiến Toàn lợm giọng.
Một tiếng quát vang, dữ dội và căm hờn, hướng về phía cuối phòng:
- Thằng kia lại đây!
Mọi người đều nhìn về phía Hợi. Thiếu niên này vẫn ngồi nguyên, không biết đến lượt mình chết. Nhưng khi thấy mọi người ngó mình, cậu ta cũng ngó lại lần lượt hết mọi người. Toàn không thể đoán ra Hợi nghĩ gì vì mặt cậu ta xưng vều, méo mó, tím bầm, hai mắt thâm và xưng như hai trái ‘’nhót’’.
- 684! Tới phiên mày, còn vớ vẫn cái gì! Quân phản động chúng mày thiệt khéo giả vờ!
Thiếu niên mang số 684 chợt hiểu. Cậu ta nhấc bàn tay đặt trên đầu gối xuống rồi cố sức đứng lên, buồn bã ngó về nơi phát ra tiếng gọi. Mãi mãi, cậu ta mới lết đi được một, hai bước rất khó nhọc.
Khi Hợi lết đến gần cửa sổ, nhờ có ánh sáng bên ngoài hắt vào, Toàn mới thấy những vết máu đã khô đen trên má và cằm Hợi, anh ước lượng được phần nào những cực hình Hợi đã phải chịu trong mấy ngày qua. Vắng mặt có mấy ngày mà Hợi già đi đến 8, 9 tuổi.
Nhắc lại hôm đầu tiên bị gọi lên văn phòng, Hợi đã bị trưởng ban điều tra đích thân hỏi cung. Cậu một mực chối dài, khai không biết gì về vụ tù phong vương vượt trại. Trưởng ban điều tra cười nhạt, lấy trong ngăn kéo gói giấy nho nhỏ đựng ‘’mạt sắt’’ mở ra đặt trên bàn cho Hợi thấy rồi nhìn Hợi mà hỏi:
- Em hẳn phải biết cái này là thứ gì chớ ?
Hợi toát mồ hôi, cố trần tĩnh đáp:
- Dạ biết.
- Ai xúi em cho 982 mượn giũa để cắt xiềng ?
- Dạ, không có ai.
- Tại sao em lại tự ý cho 982 mượn giũa và giúp những phương tiện cho y vượt trại ?
- Dạ, cháu không cho mượn, vì cháu không có.
Phó trưởng ban lại cười, hỏi gặng:
- Vậy chớ tù thợ rèn cho trại viên 982 mượn giũa chăng ?
- Thưa, cháu không biết.
Phó trưởng ban hết dỗ dành ngọt ngào lại dùng những lời đe dọa đàn áp tinh thần thiếu niên Hợi. Nhưng Hợi vẫn một mực khai ‘’không biết’’.
Cả ngày hôm sau, Hợi bị nhốt riêng trong một căn phòng để làm tờ tự thú và chỉ được một chén cơm ăn với mấy hột muối và lưng lon nước ao lờ lờ như nước luộc hến.
Ngày thứ ba, Hợi bắt đầu bị đòn, liên tiếp đến ngày thứ bảy, cậu được dẫn lên phòng hỏi cung để chứng kiến hình phạt ‘’tuốt nứa’’ mà 983 phải chịu. Tuy hai vụ không trực tiếp liên hệ với nhau, nhưng tựu trung vẫn nhằm mục đích phá hoại chế độ!
Nghiên cứu kỹ khẩu cung của Hợi, Trưởng ban điều tra thấy chỉ Hợi có những điều kiện thuận tiện nhất để tiếp tế cho tù phong vương cây giũa đặng tên này cắt xiềng vượt trại. Khai sự thật hay không, Hợi cũng bắt buộc phải chết.
Ngày thứ sáu và ngày thứ bảy là hai ngày thiếu niên Hợi bị đòn tàn nhẫn nhất, nhưng cậu vẫn một mực khai không dính líu, không biết gì về vụ 982 trốn khỏi trại giam.
Đêm nằm trên sàn đất lạnh thấu xương, một mình một phòng, kiểm điểm lại những lời khai, liên tưởng đến chú Dũng (tù 982), Hợi rất buồn chú Dũng, oán trách chú Dũng đã sơ xuất lưu lại những dấu vết nguy hại cho Hợi sau cùng, Hợi chủ định hai điều: Nếu bắt buộc phải nhận tội tòng phạm và phải khai đồng lõa, Hợi sẽ khai giám thị Tùng, điều thứ hai, bằng bất cứ giá nào, Hợi cũng phải trốn khỏi Trại Đầm Đùn.
Nhưng, đến khi bị dẫn lên phòng hỏi cung chứng kiến ‘’hình phạt tuốt nứa’’, Hợi mới nhận thấy hy vọng sống sót rất mong manh, có sống sót chăng nữa cũng thành người tàn tật, không có sức trốn nổi:
- Bước mau lên!
Tiếng quát của Đầu Trâu làm Hợi giật mình, trở lại với thực trạng thảm thương và tuyệt vọng. Mình mẩy đau như dần vì những trận đòn tra tấn, Hợi khát nước, khát khô cả cổ, nước miếng đặc quánh lại như keo. Từ sáng hôm qua tới giờ, Hợi không được uống một miếng nước, vì một điều kiện: Có khai sự thật mới được uống. Hồi nãy, Toàn thấy Hợi cúi mặt xuống liếm bàn tay mà không hiểu. Thật ra, Hợi tiểu tiện được ít giọt vào lòng bàn tay và liếm cho đỡ khát. Đã khát vì không được uống nước. Hợi lại càng khát vì mất máu. Cậu nhỏ chỉ thấy chấp chới những ngôi sao tím rồi các hình ảnh quay cuồng đảo lộn, đầu óc bàng hoàng nhiều lúc muốn xỉu.
Vừa lết vừa dáo dác nhìn khắp bốn phía, trong phòng hỏi cung, làm sao có được miếng nước. Nhưng nếu Hợi chợt nhắm mắt là mơ màng thấy làn nước trong veo liền. Hợi hổn hển, há hốc mồm như ngộp thở, bất thình lình khuỵu xuống không thể nào rền rỉ trong mê sảng:
- Xin làm phước cho tôi hớp nước!
Rồi lại té xuống.
Còn đang lổm ngổm đã bị Đầu Trâu co chân đạp một cái vào mông đít, Hợi lộn mèo mấy vòng, rồi nằm vật ngay bên dưới sợi dây thừng từ trên sà nhà rũ xuống. Đầu Trâu mỉm cười nhìn thợ rèn như tự hào về cú đạp có ‘’cân lạng’’ của mình.
Toàn vừa thương hại Hợi, vừa lo cho thân mình. Nếu Hợi khai tùm lum thì chết hết! Nhưng thấy bọn ‘’đao phủ thủ’’ không đặc biệt chú ý đến anh và Thanh nên cũng bớt sợ phần nào.
Tù thợ rèn lấy đâu được một sợi dây đồng dài khoảng một thước, cột chặt hai đầu vào hai ngọn tay cái của Hợi rồi buộc nối sợi dây thừng trên sà nhà rủ xuống vào chính giữa sợi dây đồng cho thăng bằng hai bên tay.
Toàn nhìn Hợi, thấy thương tâm và run sợ vô cùng. Hình ảnh cuộc tra tấn máu me vừa rồi, những cạnh nứa sắc cứa đứt da thịt ngập sâu vào bắp đùi còn phản phất trước mắt, những tiếng ‘’ối’’ đau đớn, bi thiết, khiếp đảm, còn văng vẳng bên tai.
Rồi bây giờ đến lượt một đồng cảnh, không phải anh em mà thân thiết không khác chi ruột thịt. Cánh tay Hợi bị trật khớp (hay bị gãy ?) lúc đưa ra cho Đầu Trâu cột sợi dây đồng vào ngón tay cái, đã không thể tự nhấc nổi mà phải nhờ tay kia trợ giúp. Tới khi tù thợ rèn đứng dựa lưng vào vách, rút mạnh đầu sợi dây thừng, Toàn nghe con rò rẹt lăn thành tiếng lọc cọc trên sà nhà, hai cánh tay Hợi liền đưa ngược lên mái. Rồi cả thân hình Hợi bị kéo lên lơ lửng khỏi mặt đất khoảng ba gang tay, Hợi ‘’ối ối’’ mấy tiếng rồi lặng thinh, hai chân buông lõng thõng như người chết treo.
Giám thị Tùng nhìn mặt Hợi, trịnh trọng nói:
- Thằng này ngủ! Đánh thức nó dậy!
Thật ra, Hợi đã chết giấc vì quá kiệt sức, đau đớn và khát. Tù thợ rèn tống một cái mạnh, thân thể Hợi văng ra, đong đưa như đánh đu.
Bỗng có tiếng ‘’huỵch’’ nặng nề, bất ngờ, Hợi lại rớt xuống đất!
Đầu Trâu và tù thợ rèn lật đật chạy lại. Thì ra hai đầu sợi dây đồng đã sút khỏi hai ngón tay cái của Hợi và làm lột luôn làn da đến xương trắng hếu. Thoáng cái, máu ứa ra đỏ lòm nơi hai ngón tay bị sợi dây đồng cứa đứt.
Giám thị Tùng trừng mắt, gằn giọng khiển trách hai thuộc hạ.
Y vừa định quát bảo thuộc cấp ‘’làm lại’’ cho mau trước khi phó trưởng ban vào chứng kiến thì một người từ bên ngoài một người xồng xộc đi vào gần giám thị, chìa cho coi một mảnh giấy nhỏ. Người cầm tờ giấy mang chỉ thị của thượng cấp là thư ký văn phòng ban quản trị Trại Đầm Đùn, làm việc dưới quyền chỉ huy trực tiếp của phó trưởng ban. Nghĩa là tay chân của phó trưởng ban.
Toàn và Thanh vẫn đứng sát vách, lo sợ, hồi hộp theo dõi tình hình.
Trong khi Hợi như người chết rồi nằm một đống, Đầu Trâu và tù thợ rèn cúi xuống vành hai bên mí mắt xưng húp hít của Hợi, thấy bên trong mí mắt nhợt nhạt hết máu, chúng định lưu ý giám thị Tùng. Nhưng khi nhận ra mặt Tùng thất sắc, hai tên đứng lên, lặng thinh theo dõi các sự việc đang xẩy ra giữa viên thư ký văn phòng và cấp trên trực tiếp của chúng.
Tù thợ rèn liếc nhìn mấy giòng chữ trên mảnh giấy trong tay Tùng, bên dưới có chữ ký của phó trưởng ban. Trong phòng không có gió mà tờ giấy phập phồng run rẩy. Tùng đọc đi đọc lại rồi thì thào hỏi viên thư ký, chỉ thấy người này lắc đầu không nói. Sau đó giám thị Tùng kéo viên thư ký lại một góc nhà, đứng xa mọi người. Hiển nhiên, hắn không muốn ai nghe lỏm chuyện.
Bao nhiêu vẻ hung dữ tàn ác của giám thị Tùng, lúc này biến hết. Sắc mặt u tối, xạm hẳn lại như hắn vừa dứt cơn rét. Hắn lại bên Hợi, ngó qua hai ngón tay cái bị dây đồng hớt mất làn da, bảo Đầu Trâu:
- Tháo sợi dây đồng ra, đợi chỉ thị của thượng cấp rồi hãy tiếp tục.
Đầu Trâu bỡ ngỡ ngẩng mặt nhìn Tùng như muốn hỏi lý do. Tùng buồn tênh, gượng cười đáp:
- Tôi...ngưng nhiệm vụ. Cho tới khi có lệnh mới.
Hắn nói xong, cau mặt nhìn tất cả mọi người trong phòng, lần lượt nhìn bốn tù nhân còn lại mà hắn chưa kịp tra tấn, nhìn hai tên thuộc hạ tay chân, nhìn xác chết 983 và con người đang chết là Hợi.
Rồi hắn sửa lại quần áo cho thẳng thắn gọn gàng, rầu rĩ theo viên thư ký ra khỏi ‘’phòng giết người’’.
Từ phòng này lên văn phòng ban quản trị, đi thật chậm cũng không lâu quá một phút. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi một phút này, giám thị Tùng dùng hết khả năng của bộ óc gian manh, nghĩ cách bào chữa cho cái tội ‘’hủ hóa’’ đã chót phạm. Khó quá! Phó trưởng ban là một nhân vật sừng sỏ đáo để, giỏi về điều tra, vững về chính trị, nhiều tuổi đảng, lại có ‘’tay ngai’’ để vịn mạnh hơn trưởng ban nhiều. Khó lòng quá.
Tùng bất giác thở dài. Sống giữa một địa ngục, chỉ thấy có nhọc nhằn, đầy ải, máu, nước mắt hắn đã trở thành quỷ.
Vậy mà lần này, con quỷ biết thở dài! Vì nó đoán rằng sắp bị một con quỷ dữ hơn ăn thịt.
XXII.
Trước đó nửa tiếng đồng hồ, có một sự việc quan trọng xẩy ra, liên hệ đến giám thị Tùng. Cái nhân hắn đã gây, nay cái quả phải đến.
Ông già Mán thân phụ Noọng Slao đút đơn thưa giám thị Tùng đã cưỡng hiếp con gái ngay tại nhà ông. Đơn được trình gấp lên phó trưởng ban. Y cho mời lập tức ông già vào phòng riêng, yêu cầu ông già khai rõ đầu đuôi câu chuyện. Vừa nghe, y vừa ghi trên giấy những chi tiết cần thiết.
Một lúc lâu, ông già mới khai xong. Lúc ông ta ra về, phó trưởng ban còn đưa ra tận cổng trại và căn dặn ông không sợ áp lực nào hết, luật pháp sẽ bảo vệ cho ông, cho con gái ông và sẽ trừng trị xứng đáng kẻ phạm tội!
Ông già Mán vừa đi khỏi được một lúc, có công văn hỏa cấp tốc giao liên đưa tới trại cho biết chiều hôm sau hay sáng hôm sau nữa, sẽ có nhân viên cao cấp của chính quyền đến thanh tra Trại Sản Xuất và Tiết Kiệm Đầm Đùn.
Nhắc lại, Trại Đầm Đùn là một trong những trại giam tù nhân ở Khu Tư đặt dưới quyền kiểm soát của một viên tổng giám đốc được gọi bằng danh từ ‘’chánh giám thị’’, và trao phó cho một người có tên họ kỳ cục và đặc biệt phong kiến: Lý Bá Sơ, Sơ là tên, Lý là Lý Trưởng, Bá là Bá Hộ. Nguyên trước kia, dưới thời thực dân, tên Sơ đã có lần tranh được chức Lý Trưởng dốc lòng phục vụ cho phong kiến và thực dân, được phong kiến phong cho phẩm hàm Bá Hộ. Lâu dần, thành tên. Mặc dù chính thể ‘’dân chủ công hòa’’ cầm quyền chính, Sơ vẫn không chịu mất những phẩm hàm nhờ ơn ‘’mưa móc’’ mà có.
Lý Bá Sơ là con hùm xám nên các ban quản trị những Trại Sản Xuất và Tiết Kiệm ở Liên Khu Ba và Tư sợ y như sợ cọp. Không ưng ý người nào trong ban quản trị, y tống đi liền bằng cách giao hoàn về trung ương hay hoán chuyển đi nơi khác. Thời thế đổi thay nghĩ cũng tức cười, nhiều tay trí thức, bằng cấp cao lại run sợ trước một tên vô học, bị khiển trách và mắng như tát nước vào mặt, tống đi vì tội dốt, không biết làm việc hoặc vì nhiều lỗi lầm kỹ thuật khác. Đó là một chủ trương giai đoạn của đảng cộng sản nhằm hạ uy tín trí thức và đề cao vô sản hầu hết là i tờ.
Nói cho ngay, tên Sơ có cái sở trường độc đáo rất thích hợp với sự đòi hỏi của chế độ. Hắn không có tim, bản chất lại lưu manh tàn ác nên không hề rung động trước cảnh đau khổ của những người bị giam cầm, thảm nhiên hạ sát hàng loạt những người vô tội hoặc không có tội trạng rõ rệt. Vì thế, hắn được chính quyền vô sản đề cao và nuông chiều để sử dụng hết khả năng và ưu điểm của hắn.
Từ lâu nay, Sơ vẫn có thành kiến không thay đổi với ban quản trị Trại Đầm Đùn. Có lẽ vì thế, trưởng ban quản trị đã phải lợi dụng lý do công vụ về khu từ mấy tuần nay, vận động củng cố địa vị cho vững vàng. Hiện chỉ có phó trưởng ban xử lý thường vụ, điều hành công việc trong trại...
Phó trưởng ban cau trán, nghĩ ngợi.
Ít lâu nay trong trại đã xảy ra nhiều sự việc bất thường, tù phong vương vượt ngục với kế hoạch hẳn hoi, có tin tù âm mưu phá hoại trại giam liên kết với quân viễn chinh Pháp, nào tổ chức phản động ‘’Liên Tôn Diệt Cộng’’ bắt liên lạc với tù nhân, đặt cơ sở tại địa phương để giải cứu những tù nhân đảng viên của các đảng phái quốc gia v.v...Hoạt động của đoàn viên Liên Tôn Diệt Cộng đã tỏ ra hữu hiệu ở địa phương Thanh Hóa, nơi đặt nhiều trại giam nấy dưới hình thức Trại Sản Xuất và Tiết Kiệm. Và gần đây, tin tình báo cho biết đoàn viên của tổ chức này mạo trang làm nhân viên chính quyền, đã hạ sát người Mán đi săn bắt tên tù vượt ngục trốn trong rừng và cứu thoát tên tù này.
Nay xẩy ra vụ ‘’hủ hóa’’, không phải tù mà chính nhân viên của ban quản trị vi phạm. Tên giám thị này là tay chân thân tín của trưởng ban quản trị nên mới dám làm bậy, tự cho là ‘’bất khả xâm phạm’’!! Phó trưởng ban lẩm bẩm:
- Thầy mi đã chạy về khu vận động, còn mi nằm trong tay ta!...
Phó trưởng ban ngẫm nghĩ, tươi tỉnh vui vẻ vì đã tìm được cách giải quyết. Dù ‘’chánh giám thị’’ Lý Bá Sơ có tới thanh tra trại cũng không sao. Mà Sơ không tới lại càng tốt.
Nguyên trước đây, phó trưởng ban có gian lận trong việc phân phối than và củi cho các hợp tác xã tiêu thụ, chỉ có một mình giám thị Tùng biết nhưng không dám tố giác, vì còn sợ phe phái của phó trưởng ban trên khu. Trong khi đó, hắn nấn ná định tâm tìm thêm chứng cớ để đâm phó trưởng ban một nhát chí mạng, đỡ không nổi...
Phó trưởng ban rõ thâm ý của Tùng, nay gặp dịp bèn ra tay trước.
Lúc hắn quay lên văn phòng hỏi cung, mọi người vẫn còn ngơ ngác, chờ đợi trong sự thấp thỏm. Hắn bèn lấy vẻ trịnh trọng quan sát tổng quát một lượt, tỏ ý không hài lòng, lừng lững lại bên xác chết 983, hỏi trống không:
- Còn sống hay đã chết rồi đây ?
Đầu Trâu hoảng sợ, lại trước mặt phó trưởng ban, đứng nghiêm, trả lời:
- Thưa, trại viên 983 ngoan cố không khai nên bắt buộc phải áp dụng biện pháp mạnh, hắn không chịu nổi, nên đã chết...
- Ai ra lệnh cho mấy chú giết trại viên bằng biện pháp mạnh ?
Đầu Trâu luống cuống:
- Dạ, thưa ông phó trưởng ban, đồng chí giám thị ra lệnh và điều khiển cuộc tra tấn để lấy cung của trại viên 983.
- Hừ! Tôi ra lệnh lấy lời khai chứ không ra lệnh...dùng đòn đánh chết người hay giết người! Mấy người đã tự ý làm trái lệnh thượng cấp. Hay là...Hừ, có lẽ...
- Thưa ông phó trưởng ban em không dám tự ý...
Phó trưởng ban nạt ngang:
- Mấy người dụng ý thủ tiêu để bịt miệng một nhân chứng ?
Đầu Trâu và tù thợ rèn xanh mặt, hồn vía muốn bay lên mây. Phó trưởng ban cúi lom khom nhìn hai bên bắp vế xác chết rồi lắc đầu bất mãn! Hắn lừ lừ lại ngó Hợi, ngó hai ngón tay bị lột da máu đỏ lòm rồi hỏi:
- Đã lấy lời khai bổ túc của thằng nhỏ này chưa ?
Đầu Trâu không biết trả lời cách nào, nín thinh. Lấy lời khai của tù nhân là phận sự của Tùng. Nhưng hắn không dám nói thẳng ra như vậy. Phó trưởng ban tức giận về lề lối làm việc của nhân viên, nhìn Đầu Trâu ‘’hứ’’ một tiếng nữa. Đầu Trâu run cầm cập.
Phó trưởng ban ngước lên xà nhà nhìn con ‘’rò rẹt’’ nhìn sợi dây thừng, nhìn một xác đã chết và một xác gần chết, hầm hầm nhìn mấy người tù như nhận diện kỹ từng tên một. Rồi chỉ vào xác chết, ra lệnh trống không:
- Nếu đã tra tấn chết rồi thì để đây làm ‘’mắm’’ à ? Làm thủ tục lên văn phòng rồi khiêng ra vườn chuối. Đợi thủ tục xong, cho ra bai.
Hai tiếng ‘’tuân lệnh’’ cùng cất lên một lúc.
Phó trưởng ban lại hất hàm về phía thiếu niên Hợi, hạ giọng:
- Cho thằng nhỏ này xuống bệnh xá săn sóc rồi cho nó về nằm Trại Bệnh.
Đầu Trâu băn khoăn không hiểu, đánh bạo hỏi lại:
- Thưa ông phó trưởng ban, cho nó xuống Trại Bệnh ?
- Cho nó xuống trại nhốt riêng những người bệnh, những người bị tả lỵ...!
- Tuân lệnh.
Phó trưởng ban lại lạnh lùng:
- Dọn dẹp sạch sẽ trong phòng. Chùi hết vết máu...vết bẩn. Tháo dây thừng...
Đầu Trâu cúi đầu nhận lệnh. Xong phó trưởng ban lững thững bước, hai con mắt gườm gườm khiến bọn tù khiếp đảm, khoanh tay trước ngực như con nít, cúi nhìn xuống đất suốt lượt. Lúc này, chẳng may hắn chỉ vào người nào, người ấy tận mạng.
Nhưng phó trưởng ban chưa thèm đếm xỉa đến mấy tên tù hiện có mặt và đã chứng kiến cảnh rùng rợn. Hắn đang nghĩ đến vấn đề quan trọng hơn.
Ra quá bên ngoài, phó trưởng ban mới nhếch mép cười. Hắn đã đặt xong kế hoạch thanh toán một đồng chí đã phạm hai tội không thể tha thứ được, biết một vài bí mật của hắn và đứng về phe tranh chấp quyền hành với hắn.
- Còn cái thằng ‘’bé con’’ không chịu khai sự thật, cũng cho chết luôn!
Trong trại giam cộng sản, kẻ cầm quyền sinh sát có cả trăm cách giết người khác nhau mà nạn nhân của chế độ không thể nào tránh được. Và dưới chế độ vô sản chuyên chính, đồng chí thanh toán lẫn nhau vì danh vọng, quyền lợi, vì chủ trương đường lối, là sự việc thường thấy. Nhẹ tay thì cho vào cải hối thất, hạ từng công tác, nặng tay thì cho qua bên kia cõi sống, để đi kiếm thiên đường cộng sản.
Đầu Trâu len lén nhìn theo phó trưởng ban cho tới khi hắn vào khuất trong văn phòng mới quay lại, hách dịch phân phối công tác cho bọn tù. Y còn ngẩn ngơ chưa ý niệm được sự việc quan trọng đã khiến giám thị Tùng phải lên văn phòng để làm tờ tự thú.
Hai người tù được cắt công tác tháo dây thừng mang ra ao cọ sạch và quét dọn những vết máu trên sàn nhà. Họ ra sân xúc một thúng cát đổ vào bãi máu rồi hốt hết cát đổ ra gần gốc chuối. Toàn và Thanh xuống kho mượn đòn gánh và quang, gánh xác 983 ra ngoài vườn chuối.
983 mới chết một lát mà mùi tanh tưởi từ xác hắn bay ra khiến Toàn và Thanh muốn lộn mửa nhiều lần. Toàn bàng hoàng như vừa tỉnh một cơn mê sảng khủng khiếp nhất trần đời. Người bạn đồng cảnh mới chiều hôm qua đây còn gánh than ở lò về trại, còn chia với nhau củ khoai sống, nay đã trả lại trại giam hết các nỗi đoạn trường để ra đi vĩnh viễn với một căm hờn không biết bao giờ nguôi. Cũng may hắn nửa điên nửa tỉnh, cũng bớt phần nào đau đớn. Nói cho đúng, chính sự suy nhược tinh thần và thể chất đã tạo nên trạng thái điên khùng. 983 đã nhờ trạng thái điên khùng phát hiện từng lúc mà bớt khổ đau, nhưng cũng bởi mất trí đã đặt dựng đứng một câu chuyện khiến anh ta phải chết.
Lúc khiêng xác 983 đến vườn chuối. Toàn đã thấy ba xác chết nữa nằm ngổn ngang, kiến bò đầy trên mặt. Thanh nhìn Toàn trợn mắt vì ngạc nhiên và kinh sợ:
- Mới có mấy tiếng đồng hồ mà đã 3 người chết! Không biết vì bệnh gì ?
- Lại còn bệnh gì nữa! Mà phải hỏi!
- Tả lỵ ?
- Cứ trông các đầu ngón tay nhăn nheo dăn dúm như ngâm nước và da mặt xám xịt lại, mắt trũng sâu thế kia, đủ biết!
Toàn lại hỏi ngớ ngẩn:
- Vậy làm thế nào phòng bệnh được đây ?
- Ăn khoai sống, uống nước ao tù là...tránh được bệnh...mãi mãi! Mà chẳng bao giờ còn đói, còn khổ nữa!!
Toàn lườm Thanh, hoàn toàn thất vọng trước căn bệnh hiểm nghèo đang đe dọa trầm trọng cả trại bẩy, tám trăm tù nhân. Nghĩ đến cái ao tù hàng ngày gần ngàn tù nhân ‘’đại lý’’ đủ các chứng bệnh, các loại vi trùng ra tắm rửa, súc miệng rồi uống luôn sau khi giặt quần áo, có cả quần áo của những người tù đang mắc bệnh tả lỵ ‘’bậy’’ luôn ra quần, Toàn nhăn mặt lại, rồi rùng mình liên tiếp.
Lúc quay trở lại, nhân đi ven bờ ao, Toàn sực nhớ tới Hợi, bèn ngó trước ngó sau nhúng vội mảnh vải rách tháo ở cổ ra thấm ướt nước ao, giấu giếm cầm theo vào trong phòng. Hợi vẫn nằm gục trên sàn nhà. Đầu Trâu và tù thợ rèn không có mặt. Toàn vội vàng nhấc Hợi ngồi lên, vắt nước ở mảnh vải nhỏ vào miệng Hợi từng giọt. Hợi đang mê man không biết gì nhưng khi cảm thấy có nước thấm vào miệng, cũng ‘’chép chép’’ cái lưỡi và há miệng đớp từng giọt nước cam lồ.
Mảnh khăn đã vắt ráo nước chỉ còn âm ẩm mà Hợi vẫn ngáp ngáp như con cá ngáp chết rồi thè dài lưỡi để liếm cái hơi ẩm ướt. Toàn phải bỏ một góc khăn vào trong miệng cho Hợi hít lấy cái hơi ẩm, thêm chút nào hay chút nấy.
Sau đấy, sợ Hợi mê man nhai nuốt luôn mảnh vải có thể chết nghẹt, Toàn rút khăn ra, khẽ gọi:
- Hợi! Hợi! Tỉnh dậy, cháu! Chú sẽ kiếm nước cho cháu.
Hợi mở mắt nhìn Toàn và Thanh, không biết có nhận ra không, chỉ nói:
- Cho tôi xin một hớp nước. Khát quá...chết mất!
Toàn nhờ Thanh nhấc Hợi lên rồi anh đưa lưng cõng Hợi xuống trại bệnh, áo quần Hợi đầm đìa những máu từ vết thương chẩy ra tong tỏng.
Trời đã về chiều. Ánh nắng vàng hoe một ngày đầu Hạ tưng bừng đầy sân trại, trên các luống khoai lang, các luống cà chua đỏ ối mọng những nước. Toàn Nghĩ thầm: Ước gì hái trộm được một trái cà chua, mình cắn một nửa, cho Hợi một nửa, tỉnh người biết mấy.
Ý nghĩ thèm thuồng đó ám ảnh đầu óc Toàn cho đến khi anh cõng Hợi xuống đến trại bệnh, chờ giấy của văn phòng cho vào nằm chung với những người đang chiến đấu chống một kẻ thù nguy hiểm không kém cộng sản: Vi trùng tả lỵ!
Trong khi Toàn và Thanh ngó quanh kiếm giám thị để xin phép ra ao rửa mặt mũi tay chân cho sạch những vết máu, Hợi ngồi dựa lưng vào vách trại bệnh, đợi giấy phép của văn phòng. Rửa xong, quay về phòng hỏi cung dọn tiếp, hai người thấy một bọn tù nhân Pháp ở trại bên kia gánh củi trở về, đi thành một hàng dài trong nắng chiều. Tù Pháp gánh thành thạo không kém chi tù Việt. Trời chiều thoang thoảng gió lạnh mà nhiều chú ở trần áo dắt vào thắt lưng hoặc phơi trên gánh củi. Toàn đoán mấy chú chặt củi xong, được phép xuống suối tắm rửa, nhân tiện giặt luôn quần áo.
Toàn nẩy ra một nhận định: Trong cảnh tù đầy, trong một mức sống hạn chế giống nhau, về tư tưởng và ý nghĩ, thói quen và thèm muốn.
Nhưng bỗng anh trố mắt hồi hộp. Đằng kia giám thị Tùng lầm lũi, cúi gằm mặt đi xuống lò rèn, đi sau hắn là tên giám thị Mường và một tên cảnh vệ võ trang súng đàng hoàng. Lát sau, anh nghe có tiếng búa đập trên đe...Hèn chi, vừa rồi không thấy tù thợ rèn trong phòng hỏi cung.
Toàn ngạc nghiên băn khoăn tự hỏi:
- Không biết trại viên nào mới bị phạt đeo xiềng ? Chẳng lẽ...
Một ý nghĩ thoáng trong đầu, Toàn tự cho là mình nhận xét nông nỗi, vô lý hết sức, không thể có được ‘’điều đó’’
Ở tù đã hơn nửa năm mà anh chàng công chức tiểu tư sản vẫn còn quá ‘’chậm tiến’’, không theo kịp những sự biến chuyển của tình thế và không hiểu nổi tâm địa của con người cộng sản. Vì những việc tưởng lạ lùng, những hình phạt óc con người có thể tưởng ra được, dầu kinh tởm, khủng khiếp hay vô lý hết sức, đều có thể xẩy ra hoặc đem áp dụng tại trại gian cộng sản, đặc biệt là Trại Giam Đầm Đùn. Và cũng vì những lý do đó, hai tiếng ‘’đồng chí’’ biến thành hai tiếng ‘’tử thù’’ chẳng mấy hồi.
Còn đang miên man suy nghĩ, Toàn đã quay vào phòng tra tấn lúc nào. Hai đồng cảnh kia đã quét sạch cát trên sàn nhà lần nữa đặng xóa hết các vết giết tù, mặt còn thoáng vẻ hoảng hốt, sợ hãi chưa hoàn hồn.
Đúng lúc đó, một hồi kẻng vang lên ở nhà tiểu công nghệ, lanh lảnh hối hả...
Đó là lệnh tập họp tù nhân khẩn cấp trong những trường hợp nghiêm trọng hoặc bất thường.
Không tới một phút đồng hồ, các tù nhân trong trại thẩy đều lật đật bỏ ngang công tác chạy đến xếp hàng nghiêm chỉnh trước sân cờ, sẵn sàng nghe lệnh khẩn. Họ đưa mắt ngần hỏi nhau.
Nhưng họ không thấp thỏm lâu. Phó trưởng ban nhẩy lên đứng trên mặt bàn, ra lệnh cho tất cả các trại viên tạm thời ngưng công tác hiện hành để chuyển hết sang làm công tác vệ sinh chung, dọn dẹp, quét tước sửa sang sân trại cho sạch sẽ gọn gàng.
Phó trưởng ban không cho biết lý do nhưng trại viên đều đoán là có nhân viên chánh phủ đến thanh tra hoặc có các phái đoàn nhân dân đến thăm trại. Lát sau, chừng tám chục trại viên chia ra làm mấy nhóm, mỗi nhóm phụ trách một việc. Nhóm rẫy cỏ trên hai bên vệ đường đi trong trại, nhóm quét sân, nhặt lá, nhóm làm vệ sinh cầu tiêu, sửa lại cầu tắm giặt ngoài ao, hoặc xuống kho xếp gọn hay sửa lại vựa than, vựa củi cho sạch sẽ gọn gàng v.v... Cả mười viên giám thị, bốn thư ký, năm cảnh vệ đều được động viên xuống hết dưới trại để trông coi và đôn đốc tù nhân.
Phó trưởng ban súng đeo bên sườn, đi từ chỗ nọ đến chỗ kia, luôn miệng quát tháo. Y lăm lăm ngọn roi mây rừng trong tay, trông phát khiếp.
Thỉnh thoảng, tù nhân mới dám liếc trộm. Liếc trộm mà vô phúc bị hắn bắt gặp, ngoắc đầu ngọn roi gọi lại thì tù ‘’ríu cả lưỡi’’ không biết trả lời sao cho xuôi! Nhìn trộm, liếc trộm nguy hiểm như thế mà không hiểu sao nhiền tù nhân không thể dằn lòng nổi!
Bữa cơm chiều hôm đó tù ăn trễ cả tiếng đồng hồ. Nhiều anh quá đói run rẩy cả hai cẳng chân, nói không ra hơi mà vẫn làm việc rất hăng.
Tù vừa buông đũa, buông bát, trời đã chập choạng tối, đom đóm bay lập lòe ngoài bãi cỏ trong trại.
Theo tờ trình khẩn của trưởng trại bệnh, từ trưa đến chiều có thêm sáu tù nhân chết vì bệnh tả lỵ nữa. Chưa thu dọn xong chén đũa, Toàn và Thanh ‘’được’’ chỉ định khiêng sáu cái xác ra bụi chuối, đợi lệnh cho ‘’ra bai’’ sáng hôm sau. Hai người lại vào kho mượn đòn gánh và quang, hối hả xuống trại bệnh Toàn cảm thấy chán ngán quá, nhìn trước nhìn sau không có ai, bảo Thanh:
- Thôi! Tội nằm mẹ nó xuống đây để anh khiêng luôn tôi ra bụi chuối cho được... việc...Trước sau gì, thì...
Anh tủi thân không nói được hết câu. Nhưng Thanh không để ý đến lời Toàn, ngó lom lom về phía lều phong vương, thì thầm:
- Này! Lều phong vương có ‘’chủ nhân’’ mới...không biết ai đấy ?
Sực nhớ đến 982, Toàn giật mình đến thót một cái, chăm chú nhìn.
Trên sàn lều phong vương, một bóng người đen thui đang lom khom bước, hai cánh tay khum khum đưa về phía trước như sẵn sàng chống đỡ nếu bị té...
Nhìn trước nhìn sau, hình ảnh nào cũng là hình ảnh của sự chết chóc, đói khổ, nhọc nhằn. Lần đầu tiên trong đời tù đầy, óc Toàn lóe lên ý nghĩ đi trốn. Anh quay sang nhìn Thanh. Mặt mũi Thanh đã nhòe nhoẹt trong bóng tối, chỉ còn phảng phất cái hình bóng thường nhật.
Toàn chưa đoán ra Thanh đang nghĩ gì nên khẽ hỏi:
- Mãi không được tin gì về 982 nhỉ ? Không biết có thoát nổi không ?
Thanh gắt:
- Thoát thì sống, không thoát thì ‘’ngỏm’’. Mình đây cũng thế, khác gì!
Từ lúc đó, hai người đều lặng thinh, lầm lũi khiêng các xác chết liệng đống ở bụi chuối. Khiêng đến cái xác thứ năm, cả hai thở hổn hển. Hai lưng chén cơm vừa ăn đã tiêu hết.
Toàn bỗng lặng người vì tiếc. Từ nãy đến giờ, khiêng bốn, năm xác mà quên không rờ lại cạp quần chúng coi có đồ vật hay thuốc men gì dùng tạm được không. Biết đâu chẳng có mấy điếu thuốc lào, một hai đầu mẫu thuốc lá hoặc viên ký ninh, thuốc đi tiêu chảy hay lọ dầu gió ?
Toàn đang ngẩn ngơ tiếc chợt thấy bóng một giám thị đứng lấp ló sau bức vách nhà tiểu cổng nghệ theo dõi từng hành động của hai người. Toàn nắm cổ một xác chết, kéo lọt vào nằm trong lòng hai chiếc quang dùng thay ‘’băng ca’’, đút đòn gánh vào quai quang, ghé vai khiêng cùng lúc với Thanh, thì thầm:
- Giám thị đang theo dõi việc mình làm đấy.
Thanh gắt lí nhí trong miệng:
- Kệ cha nó!
Rồi cả hai lại lầm lũi khiêng. Đường đi gồ ghề, trời bắt đầu tối, cả hai người tù mệt gần chết, bước thấp bước cao khiêng một đồng cảnh vừa chết xong. Mùi tanh tưởi hôi thúi từ xác chết bốc lên. Toàn đi sau bị hơi thối táp vào mặt vào mũi, muốn chết luôn. Khiêng đi được mấy bước, hai cánh tay của xác chết lần lượt tuột khỏi dây quang, kéo lê trên mặt đất, đôi lúc vấp phải những chỗ lồi lõm lại nẩy lên rớt xuống, có những cử động tức cười như còn muốn đùa cợt với người khiêng.
Toàn bước chậm lại, đổi vai cho bớt đau, phàn nàn:
- Thằng cha nặng quá. Còn nhiều thịt như thế mà chết, há ?
Thanh quá mệt và chán ngán, không thèm trả lời. Bỗng đâu một giọng khàn khàn run rẩy, nghe không rõ tiếng người hay tiếng ma, từ nơi gần khoeo chân Thanh cất lên:
- Các ông ơi! Cứu tôi với! Tôi chưa chết. Làm phúc bỏ tôi xuống, các ông ơi...
Toàn và Thanh rợn người lên một lượt, không ai bảo ai mà trong cùng một lúc hai người bật lùi xa vài ba bước, thất kinh nhìn cái đống đen thui, đen hơn cả bóng tối lúc đó, vừa bị bỏ rớt phịch xuống đất. Toàn vốn nhát nên lăm lăm chiếc đòn gánh thủ thế một cách tức cười. Rồi anh ta khạc nước miếng cho thông cuống họng, gượng hỏi:
- Người hay ma ? Coi chừng cho một gậy nghe không ? Đừng có nhát, tụi này không sợ đâu ?
Một giọng nói van lơn từ dưới đất đưa lên, cùng với mùi hôi thối:
- Không, không...Tôi là người sống hẳn hoi đây mà, danh số...439. Tôi chỉ bất tỉnh vì mệt và đói, chứ có chết đâu mà khiêng...tôi đi chôn...Trời ơi! Các ông định chôn sống tôi hay sao ? Tôi van các ông.
Nói xong, cái xác hốt hoảng lổm ngổm ngồi lên, thở không ra hơi như người hen. Thanh bạo hơn, bước lại gần bảo cái xác:
- Nếu anh còn...sống thì quay trở về trại bệnh đi. Chúng tôi sẽ báo cáo với giám thị rằng anh đã sống lại, không chết...nữa!
Cái xác đảo đảo đứng lên, nhìn quanh quất tứ phía nhưng chưa đủ tinh thần tìm ra vị trí của trại bệnh. Toàn đứng lặng người, thêm một lần nhận thấy cái sống và cái chết đều vô nghĩa như nhau trong một trại giam cộng sản. Nếu bây giờ đây, anh ngưng được hô hấp, nằm lọt vào trong quang để hai người tù khác khiêng anh ra bụi chuối hay ra bãi luôn, cũng chẳng có nghĩa gì hơn anh sống để khiêng tù chết và chưa chết đi chôn.
Người tù bị bệnh tả lỵ thốt nhiên lảo đảo quay vòng tròn rồi ngã huỵch xuống. Toàn hốt hoảng xáp lại gần định giúp hắn ngồi lên, đã nghe những tiếng vật vã rên rỉ. Rồi tứ chi người tù co giật tứ tung như con gà giẫy chết. Giây lát, cái xác nằm bất động sau khi co quắp như con tôm.
Thanh nói như cho riêng mình nghe, giọng đều đều, không buồn không vui:
- Lần này, may ra chết thiệt...!
Toàn rụt rè nắm bàn tay người tù bệnh lật qua lật lại, kéo ra đưa vào, thấy ngay đơ và lạnh toát. Hai gan bàn chân cũng lạnh như ngân nước đã lâu. Toàn thầm thì:
- Chết rồi...! Thật sự chết rồi...Đỡ khổ!
- Đỡ khổ cho ai ?
Toàn lạnh lùng:
- Cho cả thằng chết lẫn thằng khiêng!
Rồi hai người hì hục kéo cái xác đặt vào trong lòng quang, vội vã khiêng ra vườn chuối, vừa khiêng vừa chạy để bù lại thời giờ đã mất. Chưa tới nơi đã thấy tù nhân từ trong nhà tiểu công nghệ lũ lượt kéo ra sân chuẩn bị học tập.
Toàn và Thanh lại hốt hoảng không kịp ra ao rửa mặt mũi tay chân cho bớt hôi hám, cất vội đòn gánh và quang, lật đật kiếm giám thị báo cáo vắn tắt công tác thực hiện rồi nhớn nhác tìm đồng cảnh trong tổ của mình.
Một tiếng kẻng vang lên, hối hả.
Buổi học tập kiểm thảo bắt đầu liền. Toàn cố trần tĩnh cho khỏi lợm giọng, mùi hôi thối ở quần áo và tay chân anh nồng nặc. Anh lấy hết tinh thần chăm chú tham gia ý kiến với các học viên trong tổ cho buổi học tập thêm...hào hứng và nhất là cho ra cái vẻ anh đã giác ngộ và tiến bộ nhờ sự giáo dục của nhà nước cộng sản.
XXIII.
Trời xẫm tối lúc nào mà giám thị Tùng không biết. Hắn ngồi phía trong cùng giáp vách, sợi xiềng sắt nối liền hai cổ chân hắn nằm uốn éo trên mặt đất như con rắn. Cái cảnh tù bị xiềng, bị cùm thật quen mắt với hắn, vậy mà khi ngó thấy hai cẳng chân mình bị xiềng, hắn lại bỡ ngỡ, tưởng đâu trong giấc chiêm bao.
Trong phòng giam, có đến hai mươi mấy ba chục tù bị xiềng hoặc xiềng và cùm luôn. Chỉ có 4, 5 người (kể cả hắn) không bị cùm mà thôi. Đó là một ân huệ phi thường của giám thị đồng chí. Hắn muốn giết tên phó trưởng ban, hắn muốn giết luôn tên giám thị theo lệnh phó trưởng ban kè kè kèm hắn xuống nhốt vào phòng giam chung tù xiềng và cùm. Chỉ khi nào được phép ra bên ngoài giây lát để làm gì đó, tù mới được giám thị mở khóa cùm. Nhưng cơ hội đó coi như hạn hữu.
Trước kia, giám thị Tùng vẫn thường được chỉ định canh gác trại thường tội đồng thời với trại xiềng. Nhưng trong dịp không may này, hắn mới có thì giờ quan sát thiệt kỹ phòng giam.
Đó là một gian nhà bề ngang chừng 5 thước và sâu hơn 10 thước. Chỉ bị đưa vào đây những phần tử có ‘’thành tích’’ nghĩa là phạm tội nặng hoặc bị xếp loại vào hạng phạm lỗi nặng. Tù nhân phải dừng lại ở chặng này đợi người ta quyết định về số phận mình.
Nhưng thượng cấp sẽ quyết định số phận mình ra sao ? Không lẽ vì tội ‘’hủ hóa’’ với con Mán mà thượng cấp lại nhốt mình vào trại xiềng và cùm cùng những tù trọng tội ? Bao nhiêu công lao hiến dâng cho cách mạng, cho đảng, giờ phút này đây không lẽ mình lại bị đối xử như một tên phản động phá hoại chế độ ?
Tùng lại nghiến răng trèo trẹo bỗng cảm thấy hai hàm răng ê điếng như vừa ăn một vốc me sống.
Luôn luôn sự căm thù gợi lên những oán hận chập chùng. Thanh âm cao thấp của câu hát: ‘’thề phanh thây uống máu quân thù’’ lại vang trong đầu hắn. Đúng rồi, phải ‘’phanh thây uống máu’’ kẻ thù là phó trưởng ban quản trị trại. Bởi vì nó cố tình giết mình bằng cánh tay và lòng thù hận của bọn Việt gian tù nhân trại xiềng và cùm. Nhưng giám thị Tùng xao xuyến một cách khó tả khi nhận định rõ sự thất thế rất đáng hoảng sợ của hắn. Tính ra đến lúc này, vừa vặn hai mươi bốn tiếng đồng hồ sống trong khắc khoải lo lắng, không một phút bình tĩnh, không một lúc chợp mắt cho não cân bớt căng thẳng. Luôn trong hai mươi bốn giờ đồng hồ, Tùng có cảm giác máu dồn lên đầu, mặt hắn nóng bừng như lúc ngồi bên lò than trông cho thợ rèn đóng xiềng vào cổ chân tù.
Giám thị Tùng bịt đầu ngón tay cái vào hai lỗ tai, day qua một chập, cho lỗ tai bớt lùng bùng. Tùng vẫn bị cái bệnh lùng bùng tai mỗi khi thiếu ngủ hay não cân quá căng thẳng.
Y cau có nhìn khắp phòng giam một lượt. Tù nằm, ngồi ngổn ngang trong...trật tự, những người chỉ bị xiềng thì ngồi phệt, co hai đầu gối trước ngực, ngủ gật, hay dựa lưng vào vách, những người bị cùm nằm duỗi thẳng hai cẳng chân, hai cổ chân bị kẹp cứng không nhúc nhích trong hai tấm ván dầy chồng lên nhau, lớn bằng chiếc quạt nan miền quê. Tù bị cùm tuyệt đối không có cách gì đi lại được, trừ phi vịn vào một người khác và nhẩy hai chân một lần, từng bước ngắn. Bởi vậy, muốn di chuyển trong phòng giam, họ phải bò bằng đầu gối. Những người bị cùm lâu, đầu gối chai cứng và dầy như da trâu, đen thui, cọ rửa thế nào cũng không sạch.
Nhắc lại, từ xế trưa hôm qua, giám thị Tùng đã bị chấm dứt nhiệm vụ khi vừa khởi sự tra tấn thiếu niên Hợi như độc giả đã biết. Hắn cầm tờ nhiệm vụ lệnh có ghi số công văn và ngày tháng hẳn hòi, lên trình phó trưởng ban tại văn phòng. Một đồng chí giám thị kèm bên Tùng hệt như trường hợp áp giải tù nhân.
Trước khi vào gặp phó trưởng ban, Tùng được đưa sang phòng bên ký giấy trả lại võ khí (súng lục) cho nhân viên phụ trách rồi băn khoăn chờ đến lượt vào trình diện. Không còn súng lục, không còn quyền hành, Tùng mất hết vẻ oai vệ một cách rõ rệt.
Y ngồi trên chiếc ghế dài bỏ trống ngoài hiên, nghe loang thoáng trong phòng tiếng quát tháo, cự nự của phó trưởng ban rồi tiếng nói nhỏ nhẹ của viên thư ký. Tùng càng hồi hộp lo ngại, không biết chuyện gì đã khiến đồng chí phó trưởng ban nổi cơn thịnh nộ.
Lát sau, Tùng còn chưa hết hồi hộp, viên thư ký đã bất thần xuất hiện với bộ mặt hoảng hốt, xanh lét. Tùng lật đật đứng lên, chuẩn bị để vào, nhưng viên thư ký đã vẫy tay ra hiệu cho giám thị Phiến, người áp giải Tùng vào trình diện phó trưởng ban trước.
Tùng vừa lo âu, vừa bực tức, chỉ dám nhăn nhó để biểu lộ sự bất mãn.
Lát sau, giám thị Phiến trở ra, nghiêm trang hất hàm ra hiệu cho Tùng vào nộp mạng. Gan lì, liều lĩnh là thế mà đến giây phút quyết liệt, Tùng nuốt nước miếng muốn không trôi.
Sau tiếng gõ cửa rụt rè của giám thị Phiến, một giọng lạnh lùng gắt gỏng oang oang cất lên từ bên trong phòng, đập vào tai Tùng:
- Cho vào!
Trước đây một phút, Tùng còn tự nhủ: ‘’Phải bình tĩnh để khỏi mất tinh thần. Dù sao ta cũng là một cán bộ nòng cốt tham gia cách mạng từ hồi còn trong bóng tối, đã lập được nhiều công trạng’’. Nhưng đến khi bước chân vào phòng chợt thấy phó trưởng ban đang đút khẩu súng sáu vào bao da trước bụng, gườm gườm cặp mắt diều hâu, Tùng hết hồn, nghe tim nhẩy thình thịch trong lồng ngực, quên hết những lời lẽ đã chuẩn bị để bớt sơ hở lầm lỗi.
Tùng lắp bắp:
- Kính chào đồng...
Phó trưởng ban thốt nhiên đấm tay cái ‘’ình’’ xuống bàn, đánh phủ đầu:
- Cán bộ gì! Cán bộ hủ hóa, phong kiến, phá hoại chế độ, phạm những tội tầy trời...Vụ này phải trình về trung ương đảng bộ, trước khi đưa ra tòa án nhân dân xét xử...
Tùng muốn run khi nghe mấy tiếng ‘’trung ương đảng bộ’’ và ‘’tòa án nhân dân’’. Nhưng chính hắn cũng quen nạt nộ với tù nên liền sau đấy, lấy lại bình tĩnh phần nào. Phó trưởng ban quắc mắt nhìn hắn chòng chọc, gằn giọng:
- Đồng chí có hối hận về tội cưỡng hiếp thiếu phụ Mán Slao không ? Có biết tội đó là tội ‘’đại hình’’ không ?
- Dạ...thưa ông phó trưởng ban...
- Trả lời thẳng vào câu hỏi: Có hối hận về tội cưỡng hiếp không ? Từ trước, đã cưỡng hiếp những người nào, bao nhiêu lần ?
Hình ảnh quyến rũ của Slao thoáng hiện ra rồi mất tiêu luôn vì Tùng quá bàng hoàng, sợ hãi. Nhưng hình ảnh ông già Mán căm tức, bà già Mán khóc lóc, gào lên những lời uất hận, rồi thanh niên Mán, người định hỏi thiếu phụ Slao làm vợ, ba bốn nhân chứng như thế, làm sao chối nổi để chạy tội. Hắn ấp úng chưa biết trả lời ra sao, phó trưởng ban đã mở cuốn sổ, rút ra tờ giấy mà Tùng đoán là tờ đơn kiện, liếc mắt sơ qua ‘’hừ’’ một tiếng rồi buông một câu đầy vẻ tức giận:
- Chứng cớ rành rành, hết đường chối cãi!
- Thưa ông phó trưởng ban, xin ông lượng xét mà tha thứ...Em bị khủng hoảng vì tình cảm, vả lại, thiếu phụ Slao ưng thuận làm vợ em...trước sau gì, em cũng xin đảng tác hợp...
- Đảng đã cho điều tra lý lịch, thành phần chưa ? Đã cho phép chưa ? Thượng cấp chấp thuận cho luyến ái chưa ? Mà định lấy con gái người ta làm vợ thứ mấy ? ‘’Hủ hóa’’ bao nhiêu lần cả thẩy ? Bị phát giác, tố cáo mấy lần ?
Tùng cúi gằm mặt, nói không ra tiếng:
- Dạ...một lần...
Lúc đó, phó trưởng ban mới khoan thai đứng lên, nhìn mấy người một lượt, để lấy nhân chứng cho lời cung khai, rồi dõng dạc nói:
- Một lần cũng tiêu hủy hết uy tín của trại, cũng đủ phá hoại chính sách thân dân của nhà nước. Hừ, bỏ phận sự gác đêm để tù phong vương tiếp nhận dụng cụ mở khóa cùm, cắt xiềng, đào lỗ chui qua rào vượt trại, đến sáng giám thị vẫn không hay vì vắng mặt không lý do, vào nhà dân chúng cưỡng hiếp đàn bà con gái, hứa hẹn những điều tầm bậy cho xong việc có hại cho uy tín đảng và nhà nước, đến khi được giao nhiệm vụ lấy lời khai, trong một vụ tù âm mưu phá trại thì tra tấn tù nhân đến chết để triệt tiêu hết chứng cớ...
Tùng bủn rủn hai chân, bất giác mếu máo chắp hai tay trước ngực, còn chưa biết bào chữa ra sao, phó trưởng ban đã lạnh lùng ra lệnh:
- Giám thị Phiến! Theo lệnh tôi, giải giám thị Tùng xuống, áp dụng đúng kỷ luật đặng nêu gương cho những nhân viên khác trong trại.
Giám thị Phiến cúi đầu nhận lệnh, vung cánh tay lên ngang đuôi lông mày chào rồi lui. Tùng nấn ná đứng lại định năn nỉ nhưng phó trưởng ban đã cúi xuống tập hồ sơ trước mặt, ngoài bìa có chữ ‘’MẬT’’ đỏ như máu tươi. Y không biết làm sao hơn đành chào rồi theo đồng chí Phiến ra ngoài, khúm núm như một tù nhân phạm trọng tội.
Ra đến hiên, Tùng đưa tay áo lên quệt mồ hôi trán, trên mặt, trên cổ, bàng hoàng không biết rồi đây hậu quả vụ hủ hóa sẽ đưa y tới đâu. Giám thị Phiến bước mau vài bước đặng đi song hàng với đồng nghiệp bị ‘’thất thế’’, gượng cười mủm mỉm rồi lấy giọng thân mật khẽ nói:
- Đồng chí thông cảm dùm cho tôi. Tôi ái ngại và khổ tâm hết sức nhưng lệnh của thượng cấp phải tuân hành đứng đắn...Tôi mong rằng thượng cấp...sẽ lấy lượng khoan hồng mà chỉ áp dụng hình phạt một cách tượng trưng mà thôi.
Tùng xuống nước nhỏ:
- Cảm ơn bạn đồng nghiệp...! Chẳng may đệ gặp nạn, xin châm chước dùm cho đệ... miễn cho đệ những hình phạt quá nặng nề. Đệ là người biết nhớ ơn, chứ không như ai...
- Lệnh của thượng cấp, mình đâu dám tự ý làm hay không làm...Phải vậy không, đồng nghiệp ?
Tùng còn chưa hiểu hết ý nghĩa của câu nói, đã nhận ra giám thị Phiến có ý đưa y xuống nhà bếp. Y nghĩ thầm: ‘’có lẽ, nó muốn cho mình ăn mấy miếng đỡ đói lòng. Bữa trưa, mình bị kẹt, đâu có được ăn’’.
Nhưng Tùng muốn bật ngửa khi gần tới lối đi vào nhà bếp, giám thị Phiến chỉ về căn nhà lá bên tay mặt. Đó là lò rèn. Chết cha, lò rèn ?! Có lẽ nào phải mang xiềng như tù phạm trọng tội ? Tùng nhìn giám thị Phiến, muốn hỏi mà tắc họng. Như không muốn bắt Tùng phải băn khoăn lâu, Phiến thảm nhiên làm như Tùng đã chính thức trở thành tù nhân của trại giam.
- Theo lệnh của thượng cấp, đồng nghiệp phải ‘’tạm’’ mang xiềng một thời gian. Vậy đồng nghiệp hãy tôn trọng kỷ luật...
Tùng muốn gào lên cho bớt uất khí trong lồng ngực. Đột nhiên y tỉnh ngộ, đảng vốn tàn nhẫn lạnh lùng, đảng là cái máy nghiền nát những chướng ngại, những kẻ không làm theo lệnh đảng, là máy, đảng...không có tình cảm, không biết rung động. Vậy khôn hơn hết là cứ tuân theo mệnh lệnh của người thay mặt đảng rồi tìm cách chui ra ngoài những bánh xe của máy nghiền sau, nếu còn dịp.
Mép Tùng rách toạc thành một nụ cười méo xệch. Y lừng lững bước đến bên lò rèn, nhìn ngang nhìn ngửa một vẻ bất mãn uất ức không cần giấu giếm. Một người đang cúi lom khom tìm kiếm trong chiếc thùng cây đựng vật dụng của lò rèn, nghe tiếng chân vội ngửng lên nhìn. Khi nhận ra ‘’thân chủ’’ mới, người nọ sững sờ, há hốc mồm trong một giáng điệu vừa ngạc nhiên vừa sợ hãi, không thốt lên lời. Đó là tù thợ rèn, chuyên viên đóng xiềng của trại giam.
- Ông giám thị...Trời ơi! Ông giám thị...!
Tùng cười nhạt, môi dưới bỉm ra một cách kinh bỉ. Hắn khinh ai ? Tên tù thợ rèn, tay sai làm tiền đắc lực của hắn, hay hắn khinh đảng, khinh đoàn thể, khinh thượng cấp và đồng nghiệp của hắn ? Chừng như giám thị Phiến trông rõ tâm trạng của Tùng nên cũng ‘’đáp lễ’’ bằng cái cười nhạt nhẽo, đểu giả khinh mạn hơn, rồi thoắt lấy lại vẻ nghiêm trang của một nhân viên đầy đủ quyền hành trong một trại giam, dõng dạc bảo thợ rèn:
- Theo lệnh của thượng cấp: Tôi dẫn đồng nghiệp Tùng xuống đây để đóng cho...một chiếc xiềng như thường lệ, chú vẫn làm...
Hai con mắt Tùng đã đỏ ngầu những tia máu. Hắn không thèm lưu ý đến những lời giải thích của giám thị Phiến mà chỉ nghe văng vẳng bên tai những lời thù hận...Giết, giết hết...rồi chết cũng được. Giây phút này đây, hắn mới thấy hối hận và thấm thía đau đớn vì đã phạm điều lầm lẫn lớn nhất: Gia nhập đoàn thể của những người máy, những người không tim. Nhưng bây giờ đã quá muộn! Chanh đã vắt hết nước, còn ai tiếc cái vỏ vô dụng! Hơn nữa, cái vỏ ấy còn có thể làm cho cấp trên trượt chân mà té.
Tiếng búa tạ đập trên đe đóng chốt hai cái khoen sắt vào cổ chân, dội vào trái tim của đảng viên Tùng làm y uất muốn hộc máu. Giám thị Phiến quan sát thái độ và sắc mặt của tên tội phạm chưa có danh số, đọc được tư tưởng phản bội của hắn, quyết định sẽ ghi vào báo cáo trình thượng cấp, nhờ gió bẻ măng diệt trừ luôn một tên đồng nghiệp hống hách tham lam đè nén anh em từ lâu nay, bóc lột của tù nhân bao nhiêu tiền bạc và vật dụng tiếp tế.
Nghĩ vậy, giám thị Phiến lui ra xa vài bước, đề phòng trường hợp bị Tùng nổi sùng tấn công bất ngờ. Giám thị Tùng với một dĩ vãng tăm tối, rất bất lương vẫn bị đồng nghiệp coi là một phần tử hung bạo, ưa những vụ đổ máu, không ngán những trường hợp đổi mạng.
Giám thị Phiến quay đi giấu nụ cười, lẩm bẩm trong miệng:
- Được, mày muốn đổi mạng thì mày sắp có dịp được đổi mạng. Mặc sức cho ‘’chúng mày’’ giết lẫn nhau, càng nhiều càng tốt!...
oOo
Từ lò rèn xuống nhà xiềng, Tùng không thèm nói một tiếng. Trên quãng đường ngắn, hắn bắt gặp dăm, ba tù nhân đang lao tác tò mò nhìn theo hắn khiến hắn thấy nóng ran sau gáy, trên lưng. Bấy giờ thì không đứa nào hơn đứa nào, tư cách ngang nhau, vì đều là tội nhân ráo.
Đằng kia, trước vựa củi, phó trưởng ban đang chỉ trỏ cho tù xếp dọn. Lối đi trong trại trở nên sạch sẽ, quang đãng sau mấy tiếng đồng hồ dọn dẹp. Là nhân viên ban quản trị, Tùng hiểu vì lý do nào phó trưởng ban phải ra lệnh sửa soạn gấp cho gọn gàng đẹp mắt.
Trong trường hợp tổng giám đốc Lý Bá Sơ đến thanh tra hoặc một đoàn thể quân dân chính nào đến thăm Tùng cũng sẽ tố cáo công khai những việc làm gian lận mờ ám của phó trưởng ban quản trị. Rồi muốn ra sao thì ra ‘’Chúng mày muốn giết ông thì ông giết lại chúng mày’’. Đi ngang bụi chuối, Tùng thấy một xác chết nằm tênh hênh trên mặt đất ánh nắng gay gắt soi vào giữa bộ mặt dị hình, méo mó, lem luốc những vết máu. Hai cẳng chân xác chết còn dính đầy những vết máu đông đặc, đen thui. Tùng nhận ngay ra xác 983.
Một ý nghĩ không rõ rệt len vào trong óc Tùng khiến hắn phân vân, bận tâm cho đến khi tới trước cửa nhà xiềng. Từ trước đến nay, một tay hắn đã tra tấn hay hành hạ đến chết cả trăm tên tù thì chẳng sao. Lần này, chỉ theo lệnh trên ‘’tuốt nứa’’ chết có một thằng lại lắm chuyện rắc rối quá!
Từ lúc ở lò rèn bước ra, tội nhân Tùng buộc lòng phải dùng cái phương sách ‘’cổ điển’’ mà tù mang xiềng vẫn dùng khi di chuyển.
Nhà xiềng lợp tranh, cất trên một nền đất cao, chung quanh là tường dầy bằng đất sét, chát vữa bên ngoài, không có cửa sổ. Chỉ có một cửa lớn ra vào, phía bên trên cửa có hàng chấn song bằng một loại tre đặc, lớn bằng cổ tay. Đứng bên ngoài, giám thị leo lên ghế có thể quan sát cả phòng giam dễ dàng mà không cần mở cửa.
Vì thói quen nghề nghiệp, hai người tới trước phòng giam không một tiếng động. Bên trong có nhiều tiếng thì thần nho nhỏ. Nhưng khi giám thị Phiến vừa dí mũi vào hàng chấn song gườm gườm ngó, tiếng rì rào nhất loạn nín bặt liền, tù đã được báo động. Thật vậy, chỉ có một dấu hiệu đặc biệt, một tiếng tằng hằng, một cử động đưa tay lên gãi đầu hay bỏ rơi mạnh sợi xiềng xuống đất là cả phòng giam thốt yên lặng như tờ. Bước chân giám thị rình tù còn nhẹ hơn bước chân mèo nhưng với người tù nằm ghé tai xuống đất, tiếng là rụng ngoài hiên vẫn nghe thấy như thường.
Người tù giữ phiên trực đang ngồi dựa lưng vào vách vội đứng dậy, ngó về phía cửa chờ nhận chỉ thị hay lời cảnh cáo của giám thị. Có người mất ý niệm về thời gian, tưởng đã đến bữa ăn chiều. Nhiều người trở mình, mắt xiềng chạm nhau bật lên những tiếng kim khí buồn tên và tuyệt vọng. Nhiều người khác lơ mơ liếc nhìn ra cửa rồi lại lơ mơ nhắm mắt, nằm bất động. Họ là tù bị án tử hình đang chờ kết quả của đơn xin ân xá.
Sau tiếng khóa lách cách, cây gỗ lớn làm then chặt ngang cửa được tháo ra. Tù nhân chăm chú nhìn: Đằng sau giám thị Phiến có một người lặng lẽ bước theo vào phòng chân đeo xiềng nhưng quần áo sạch sẽ tươm tất. Người này buồn bã và cau có nhìn quanh phòng giam một vòng rồi mỉm cười gượng. Có tiếng xì xào hỏi nhau ở phía cuối phòng nhưng giám thị Phiến nghiêm nét mặt trừng mắt, tức thì im lặng như tờ.
Giám thị bảo tù nhân trực nhưng mọi người đều nghe được:
- Thêm một trại viên...mới mà...quen.
- Dạ...dạ...
- Vậy, tất cả là bao nhiêu ?
- Thưa ông giám thị, hai mươi tám cũ với trại viên mới này là hai mươi chín. Đó là không tính một trại viên ‘’được’’ ra lều phong vương hồi sáng qua và một người ra vườn chuối lúc nẫy.
- Được, luật lệ trại giam phải triệt để tôn trọng. Cần ghi vào sổ trực đủ chi tiết cần thiết về những vụ vi phạm kỷ luật.
Giám thị Phiến ngập ngừng có vẻ khó nói:
- Các trại viên đều biết: Đây là giám thị Tùng. Đương sự mất lập trường tư tưởng lệch lạc, bị ngưng nhiệm vụ và đưa vào đây để giáo hóa và cải tạo tư tưởng. Sự kiện này chứng tỏ chính phủ và thượng cấp của chúng ta không thiên vị một ai, kẻ phạm lỗi phải bị trừng phạt xứng đáng, kỷ luật áp dụng đồng đều cho mọi người. Mọi người có bổn phận tôn trọng pháp luật.
Nói xong, giám thị Phiến thảm nhiên ra khỏi phòng, không thèm ngó tù nhân mới.
Tím mặt vì căm tức, Tùng hầm hầm nhìn mọi người rồi đảo mắt kiếm chỗ. Dọc theo hai vách phòng giam, mỗi bên có độ mười ba mười bốn người nằm hay ngồi, người nọ cách người kia khoảng một cánh tay. Vách trong cùng, chỉ có ba tù nhân bị cùm và xiềng nằm dài trên mặt đất. Cả ba đều gầy nhom như đang bệnh. Tại một góc ở cuối phòng, có hai cái gầu sòng cũ dùng làm chậu đựng nước tiểu. Trong phòng chỉ có góc này còn chỗ rộng.
Theo lệ chung ‘’bất thành văn’’, tù mới vào đương nhiên phải nằm tại nơi gần nước tiểu, ngoại trừ trường hợp đặc biệt được giám thị chỉ định chỗ nằm tốt và sạch.
Tùng chưa tìm được chỗ ưng ý, còn phân vân nhìn hết vách bên này đến vách bên kia, chậm chạp để đo lường phản ứng của bọn tù mà trước đây mấy tiếng đồng hồ, đời sống còn nằm trong tay hắn. Bỗng một giọng nói dõng dạc cất lên nghe thật đáng ghét của tù nhân trực:
- Mọi người vẫn nhớ lời ông giám thị vừa rồi, phải tôn trọng luật lệ trong phòng...
Tùng hiểu ý nghĩa dằn mặt của lời cảnh cáo gián tiếp nên tiếp tục bước chầm chậm đến cuối phòng, thủng thẳng ngồi phệt xuống dựa lưng vào vách, quan sát mọi người. Sợi xiềng đeo ở chân hắn lại chạm vào nhau lách cách. Mùi nước tiểu bốc lên nồng nặc mà lúc mới bước chân vào phòng giam, hắn không ngửi thấy. Nhiều con mắt tò mò thích thú ngó hắn. Phía cửa, gần chỗ trại viên trực, nghe tiếng mắt xiềng va chạm rồi một tù nhân chậm chạp ngồi lên, đưa tay chậm rãi gãi tóc tai lởm chởm, dụi kỹ hai mắt, nghiêng đầu ngó Tùng, thốt mỉm cười bâng quơ, gật gà gật gù vẻ châm biếm vô cùng. Tùng căm lắm nhưng cố tình làm như không lưu ý đến thái độ khiêu khích này. Bỗng có người cất tiếng:
- Báo cáo: Tôi 537 xin đi tiểu.
Tù nhân trực ngó 537 giây lát, nghiêm mặt quát:
- Cho!
537 đứng lên, tay nắm sợi xiềng nghênh ngang tiến lại góc phòng, cầm gầu lên, đái tồ tồ. Mùi khai lại bốc nồng nặc. Vài ba tù nhân nhăn mũi. Tùng điếng người nghĩ thầm: Mình ngồi mà nó đứng tiểu tiện ngay kế bên, khác chi nó đái vào mặt mình ?
Tùng nhớ ra lý lịch 537 rồi: Tên này trước kia là một công nhân tham gia kháng chiến chống Pháp, bị Pháp bắt giam một thời gian làm tù nhân, sau y trốn được khỏi trại giam về làng. Vì bị chính quyền địa phương nghi ngờ, y lại bị bắt giam vào đây đã gần một năm. Một lần nọ đi làm củi, 537 bị Tùng quật cho hai mươi hèo vì tội ăn trộm mít rừng. Mít tuy mọc hoang trong rừng nhưng là mít của nhân dân hay của giám thị trại giam, triệt để tù không có quyền xâm phạm. Bây giờ, y hỗn xược với giám thị như thế! Tùng đe thầm trong bụng:
- Ít ngày nữa tao ra, tụi bay sẽ biết tao trừng trị tụi bay như thế nào.
Tùng lần lượt ngó từng tù nhân để nhận diện. Thì ra hầu hết đều đã là nạn nhân phải chịu những trận đòn tơi bời, đòn dành riêng cho những người phá hoại chế độ, những người bị chánh quyền vô sản tròng vào cổ tội trạng ghê gớm không cách gì bào chữa được: Tội Việt gian phản động!
oOo
Tùng khát khô cổ họng. Từ lúc tuốt nứa giết xong tên 983, chưa được uống một hớp nước. Trong phòng giam tù xiềng và cùm, chỉ có nước tiểu chứ không có nước lã uống được. Đành phải chờ đến giờ được xin uống nước.
Bọn tù nhân đi làm củi hoặc canh tác ngoài đồng đã về trại vì Tùng nghe có tiếng ồn ào của đám đông từ xa đưa lại. Không hiểu khi hay tin mình bị nhốt chung với tù cùm, tụi đồng nghiệp giám thị phê bình ra sao ? Ước gì có đồng nghiệp nào tử tế cho mình một ống nước mưa thì sung sướng biết bao!
Tiếng kẻng lanh lảnh từ phía nhà tiểu công nghệ đưa lại, báo giờ tù thường tội được bữa cơm chiều. Tùng thấy đói bụng, đói cồn cào, chân tay mỏi mệt dù mới nhịn có một bữa. Trong trại giam, tiếng kẻng báo giờ ăn có một tác động lạ lùng đối với tù, nhất là về phương diện tâm lý. Tù nhân mong từng phút tới giờ được miếng cơm hay bát cháo nên có người đập đầu vào tường tự tử chỉ vì bị phạt nhịn một bữa.
Có tiếng xì xào rồi tù nhân lổm ngổm ngồi lên suốt lượt, ngó ra phía cửa. Khi nãy, nhiều tên nằm, nét mặt chúng sai khác hẳn, lúc này chúng ngồi lên, mới nhận đúng mặt. Bên trái Tùng là hai gầu nước tiểu, đặt sát góc, bên phải cùng vách có ba người, cả ba cùng lạ mặt và ốm yếu, hai bị cùm, một bị xiềng.
Tùng trố mắt ngạc nhiên nhìn về bên tay phải. Sau mấy tiếng ho khan, một người quay cổ nhìn Tùng chòng chọc, thốt nhiên trợn mắt thật lớn rồi...nhoẻn miệng cười. Theo...nguyên tắc, đã là tù của Trại Đầm Đùn thì không mấy khi cười, suốt hai ba tháng, tù không cười nổi một lần là thường. Nhất là tù trại xiềng và cùm lại càng không biết cười, không bao giờ cười vì một lẽ giản dị: Trại xiềng và cùm là trạm áp chót của cuộc đời tù đầy.
Vậy mà tên tù nọ còn toét miệng ra cười một cách nửa hỗn xược nửa thân mật, khiến Tùng ngạc nhiên và nổi giận. Tùng nhìn xuống chân tên nọ. Y không bị cùm nên hai cẳng chân thong dong với sợi xiềng lòng thòng trên mặt đất. Tất nhiên, cái cười của y phải hàm chứa một ý nghĩa quan trọng. Nhưng quan trọng thế nào ?
Tùng nghĩ mãi vẫn không ra. Vóc dáng tên này cao lớn, khỏe mạnh, chừng như được tiếp tế đầy đủ tiền nong và thức dụng, nên sức lực chưa bị hư hao bao nhiêu. Một đường râu quai nón xanh rì đánh đai bộ mặt vuông chữ điền, cái cằm vuông, rộng hơi thưỡn ra trước. Coi bộ thằng này ở ngoài đời cũng có địa vị khá chứ chẳng chơi, dáng điệu đàn anh kẻ cả rõ rệt. Làm lâu nghề coi tù, giám thị Tùng thâu thập đôi chút kinh nghiệm về nhận xét tướng mạo.
Lần thứ hai, tên tù nọ nhìn Tùng nhoẻn cười, đầu gật gù vài cái như muốn nói, ngờ đâu, tụi mình lại gặp nhau nơi đây!
Tùng càng phân vân khi thấy tù nhân nọ thì thào với người bên cạnh rồi người này cũng quay nhìn Tùng với vẻ mừng rỡ, thích chí.
Một bóng người lách cách rồi tiếng then ngang cửa tháo khỏi chốt. giám thị bước vào, đi sau là người bưng nồi cháo nghi ngút khói đặt trong một cái thúng, quanh miệng thúng có úp mấy chục bát ăn.
Sau khi xắp bát thành hàng trên nền nhà, người tù ban hỏa thực múc cháo vào bát trước sự chứng kiến của giám thị. Nồi cháo có một sức hấp dẫn phi thường nên tất cả tù nhân đều đăm đăm nhìn. Nhiều anh tù lấm lắc liếm môi liếm mép, cười bâng quơ, nhưng có nhiều anh bỗng dưng buồn bã, nhìn vẻ ảo não.
Múc cháo vào bát xong, nồi cháo vừa hết, người tù trong ban hỏa thực sửa soạn bưng nồi ra ngoài trong lúc viên giám thị đã dợn bước đi dạo trong phòng, kiểm soát lại xiềng và cùm của tù trước khi trời tối. Đúng lúc đó, nhanh như chớp, người tù ban hỏa thực móc trong nồi ra...hai trái bắp ngô luộc trao cho người ngồi kế tù nhân trực rồi thảm nhiên bước ra ngoài.
Mọi sự xẩy ra rất êm lẹ trong nháy mắt, như có sắp xếp ăn ý với nhau trước.
Đi một lượt quanh phòng, viên giám thị Mường mở quyển sổ trực hí hoáy viết ít chữ rồi gập sổ lại, quan sát trong phòng một lượt nửa trước khi ra lệnh:
- Bắt đầu...
Phút trọng đại đã tới. Bọn tù đói chỉ chờ có thế. Một tù nhân bưng cháo lần lượt phát cho từng người, chia xong, tất cả mới bắt đầu được phép cầm bát ăn cùng một lần.
Cháo loãng nên tù húp như húp nước lã. Nhưng không có không chịu nổi vì đói, dù loãng cháo cũng có cơm nguội, cơm cháy, chất gạo, chất cám. Cám quý vô cùng, không có cám tù sẽ phù thũng mấy hồi, thuốc gì chữa nổi ?
Vì có lệnh cấm ngặt liếm bát nên khi húp hết cháo, tù đặt bát trên mặt đất, đợi giây lát cho chút nước cháo còn dính vào thành bát chẩy xuống đáy, tù mới dốc ngược bát cho chẩy hết vào miệng. Phần nhiều, chỉ được bốn, năm giọt cháo, lại có khi chẳng còn gì nhưng tù cũng phải làm động tác dốc ngược bát mới yên tâm. Nếu thuận tiện, người tù lén đưa đầu ngón tay trỏ quét một vòng lòng bát trước khi đưa trả. Sau đó tù mút lại ngón tay dính nước chảo rồi ‘chem chép’’ trong miệng, lâu thành thói quen, khi xong bữa, không có gì tù cũng ‘’chem chép’’ cái miệng.
Húp xong bát cháo, Tùng tỉnh người, dễ chịu hơn tuy vẫn đói. Hắn tiếp tục nghĩ cách liên lạc với tù thợ rèn hoặc Đầu Trâu để được tiếp tế thêm, và nhờ vận động với trưởng ban quản trị trại gỡ hắn khỏi đòn độc của phó trưởng ban. Nếu không xong, tính mạng hắn sẽ lâm nguy vì trong phòng giam toàn là kẻ thù, hắn chưa tìm ra một ai có cảm tình với hắn.
Khẩu phần của tù xiềng và cùm thật ít. Mỗi ngày hai bữa, sáng sớm và chiều. Sáng: Một nắm cơm lớn vừa bằng trái cam, ăn với muối hột, năm thì mười họa được một đốt cá khô thum thủm, át cả mùi hôi của những mụn lở loét sâu quảng ở chân tù. Nhưng nói cho ngay, đối với tù, miếng cá khô ngon thiệt là ngon nên tù luôn luôn ước ao, thèm thuồng. (Có người chịu đổi một phần ba điếu thuốc tây lấy miếng cá khô đặng ngậm như ngậm kẹo. Chiều: Một bát cháo loãng nấu với cơm nguội và cơm cháy còn dư bữa trước, thêm chút tấm và cám. Như thế đã là quá nhân đạo vì loại tù nặng tội này không bị bỏ chết đói là may rồi. Trên nguyên tắc, khẩu phần được ấn định như vậy nhưng có nhiều ngày, tù chỉ được ăn một bữa mà không cần biết lý do.
Trời mới chạng vạng, nhưng trong nhà xiềng đã không nhìn rõ mặt nhau. Tuy vậy, để tiết kiệm, nhân viên trực còn đợi lệnh của giám thị mới dám đốt đèn.
Đèn là một đĩa đựng dầu chai, trong đĩa có thả một sợi bấc rút ở trong cây bấc, phơi khô. Mỗi đêm thắp hết một đĩa dầu, lâu lâu nhân viên trực phải khêu sợi bấc cho cao ngọn lửa đặng trông lờ mờ trong phòng giam. Tù nhân trực, mỗi người làm phận sự bốn tiếng đồng hồ, ngồi trong phòng. Còn giám thị ngồi ngoài hiên, lâu lâu ngó qua chấn song cửa, coi chừng tù trong phòng.
Cảnh vệ cầm súng trường có cắm lưỡi lê, đi ‘’rỏn’’ ngoài sân, ngoài bãi cỏ, quanh các trại ngủ, trại chăn nuôi, hoặc men theo các hàng rào nứa, sẵn sàng nổ súng...
XXIV.
Học tập xong, tù trại xiềng cũng được ngồi chơi thảnh thơi một tiếng đồng hồ trước khi đi ngủ. Suốt buổi học tập, giám thị Tùng ngồi lặng thinh không phát biểu ý kiến nào. Phải chăng y sượng sùng vì thấy những ý kiến, những ước vọng của trại viên giả dối, công thức, một chiều, phản lại với tư tưởng, với những ước vọng thèm khát của họ.
Bởi vậy, khi giám thị Mường tuyên bố mãn giờ tập rồi ra ngoài khóa cửa phòng giam lại, Tùng thở dài nhè nhẹ. Y cần yên tĩnh để suy nghĩ, đặng tính kế thoát hiểm càng sớm càng tốt.
Riêng ngày hôm nay, Tùng gặp biết bao biến cố, não cân căng thẳng khiến y rã rời, mệt mỏi. Y ngồi dựa vào vách, ôn lại trong trí tất cả việc xảy ra rồi rút kết luận chắc chắn để trả lời câu hỏi: Tại sao phó trưởng ban lại cố tình giết y ? Không có lý do nào khác là y đã chót biết một vài vụ làm ăn bí mật của phó trưởng ban và y đã đứng vào phe trưởng ban trong vụ hai người đầu sỏ trại tranh chấp quyền lợi.
Trong phòng, bắt đầu có tiếng xì xào. Tùng lắng nghe, quan sát, theo dõi, quên phắt mình cũng chỉ là tù bị giam trong trại xiềng. Các tù nhân quay về phía Tùng, không ngớt thì thầm bàn tán. Tùng ngạc nhiên và thêm khó chịu khi thấy rõ hắn là đề tài câu chuyện của mọi người. Lát sau, cảm thấy quá mỏi mệt, Tùng bèn ngả hẳn lưng vào vách, lim dim suy nghĩ, chợt ngủ thiếp đi lúc nào không biết.
Bỗng hắn giật mình tỉnh ngủ hẳn vì tiếng xiềng xủng xoẻng rồi hắn quan sát thật mau.
Có sự gì khang khác trong phòng giam thì phải. Nhờ ánh sáng đĩa đèn dầu chai ở sát vách gần cửa, Tùng thấy một số tù nhân đang lúng túng nhai và một số vẫn còn xì xào. Lạ quá, theo luật lệ trại giam, không được thầm thì bàn tán như vậy, tù nhân trực phải ngăn cản, nếu không cũng bị liên can. Vậy mà nhân viên trực mặc họ muốn là gì thì làm, lại còn thì thầm bàn tán với họ là khác.
Tùng nhìn sang ba người cùng vách bên tay mặt. Người tù gần nhất ngồi bó gối, nhặt vật gì trong lòng bàn tay bỏ vào miệng nhai tóp tép. Sự thực, hai bắp ngô luộc hồi nãy đã được chia cho mỗi người vài mươi hột.
Người có bắp được giữ lại luôn cái lõi để nhai, hít nước ngọt. Áo bắp, tù cũng cuộn lại từng lá, nhai như nhai trầu rồi nuốt bã luôn không khác loài ăn cỏ. Tùng không thấy tiếp tế bắp lúc nào, chia nhau mỗi người ít hạt bắp bao giờ mà tù nhân có bắp nhai thì thật...hay vô cùng.
Tùng đói ray rứt, cau mặt suy nghĩ. Như thế, cả ngày hôm nay được mỗi bát cháo loãng. Thượng cấp đối với nhân viên thật tàn nhẫn, thật đểu giả. Nhưng nghĩ cho cùng, trong đoàn thể, các cấp đối xử với nhau cũng tàn nhẫn thẳng tay, vô tình như thế, đâu phải riêng đối với cá nhân mình.
Lần này là lần đầu tiên, Tùng cảm thông nỗi đói khổ liên miên của tù.
Hình ảnh hai cẳng chân xương xẩu, thường da mà thiếu thịt của tù 983 bị tuốt nứa, thịt da bị tinh nứa cắt đi cắt lại nát bấy máu tuôn xối xả, lại hiện ra trước mắt Tùng. Chính phó trưởng ban cho khẩu lệnh trừng phạt này mà khi nạn nhân chết, lại xoay giọng lưỡi buộc cho nhân viên thừa hành tội ‘’cố ý giết người để loại trừ một nhân chứng’’, thật là...hèn quá sức, khốn nạn quá sức. Nếu ta bị làm vật hy sinh, trước khi chết, ta phải giết được vài mạng mới chịu...Phải khử thằng phó trưởng ban trước tiên.
Nhưng trước khi thực hiện được ý muốn trả thù, phải sống qua thời kỳ bị giam giữ. Muốn vậy, cần gấp liên lạc với Đầu Trâu và tù thợ rèn, để được tiếp tế thêm thức ăn hàng ngày. Hơn ai hết, Tùng hiểu rõ miếng ăn chi phối từng giây từng phút hơi thở, mạch máu, trí óc của tù.
Ánh sáng lung linh của ngọn đèn dầu chai không đủ sức chiếu sáng quá một phần ba phòng giam. Cả một khoảng lớn cuối phòng tối lờ mờ, chỉ thấy phảng phất hình dáng tù nằm, ngồi, mặt mũi họ nhòe nhoẹt trong bí hiểm, độc ác, lầm lì như đang âm mưu những việc ghê gớm.
Nhưng cựu giám thị Tùng làm sao đoán nổi bọn tù xiềng và cùm đang mưu định điều gì ? Là vì hắn quá chủ quan, quá tin tưởng vào sức mạnh độc tài của chế độ, tin tưởng rằng oai quyền của ban quản trị dư sức ngăn chặn những vụ tù âm mưu giết nhân viên của trại giam mặc dù tù rất căm thù họ.
Sắp chợp mắt, Tùng lại giật mình tỉnh dậy vì tiếng hô ‘’báo cáo: xin đi tiểu’’. Sau tiếng quát ‘’cho’’ của tù nhân trực, có một hình người bò lết, chậm chạp, đồng thời nghe mảnh ván cùm lệt sệt trên mặt sàn. Kể ra, nhân vị người tù không hơn ‘’nhân vị’’ một con chó đói, nhưng chỉ khi người tù bò lết, hình ảnh đó mới làm nổi bật ‘’thú cách’’ của hắn. Trước đây, giám thị Tùng vẫn nhìn thường cảnh tù cùm bò lết nhưng tối nay hắn mới tò mò quan sát kỹ từng động tác, tự ái con người thốt bị thương hắn không thấy thích thú như trước mà còn buồn tủi trong lòng một cách khó tả! Mỗi bước di chuyển, người tù cùm chống hai tay xuống đất, cúi đầu, kéo lết hai cẳng chân cùng lên một lượt, sức nặng của nửa thân dưới tì lên đầu gối.
Như đã nói qua, tù đeo xiềng và cùm phải mặc quần không có đũng nghĩa là tháo đường khâu ở đũng quần để có thể thay dễ dàng như thay váy. Nếu không, mỗi lần thay quần, phải xin tháo cùm và xiềng, điều này ‘’tốt bất khả’’, giám thị không phải ăn lương của nhân dân để hầu hạ tù như vậy. Có những tù mới, còn biết ‘’mắc cỡ’’ nên tháo chỉ ở đũng quần xong họ buộc túm đũng lại như phụ nữ miền quê Bắc Việt lấy lạt buộc túm váy khi phải sắn váy thật cao để cấy lúa ở những ruộng sâu nước. Nhưng ở tù riết rồi quen đi, tù nhân trở nên bất cần. Vả lại còn nhiều thứ quan hệ đến đời sống của họ gấp triệu lần phải nghĩ tới và phải đối phó. Nên tháo đường chỉ ở đũng quần rồi, cất cẩn thận sợi chỉ để dành phòng khi cần, họ coi như xong.
Nhưng khi người tù cùm bò lết bốn chân, nửa thân quần phía trước bụng rũ xuống, cả bộ phận hai bên mông đít, bẹn, cả bụng phơi bày trần truồng một cách sống sượng, dơ dáy, bẩn thỉu. Khi đó, con người coi còn bẩn mắt hơn con chó vì người không có đuôi như chó.
Hình ảnh trên làm Tùng phân vân nghĩ ngợi. Liệu chừng hắn có phải bò lết như vậy không ?
Có ra thoát khỏi nơi này, ít ra cũng phải đợi sau ngày tổng giám đốc Lý Bá Sơ đến thanh tra trại, vì chỉ khi đó phó trưởng ban mới có thì giờ xét lại vụ hắn ‘’hủ hóa’’ với thiếu phụ Mãn. Nhất thời, hắn không đặt nặng vấn đề tuốt nứa chết 983 vì hắn nghĩ dù sao hắn cũng tuân lệnh trên mà làm.
Người tù cùm bò lết tới bên gầu nước tiểu, quỳ mà tiểu tiện.
Lúc bò ngang chỗ Tùng, người tù gật đầu chào, lễ phép nói:
- Kính chào ông giám thị!
Tùng sững sờ rồi lạnh nhạt trả lời:
- Phải...chào anh.
Người nọ dừng lại đàng hoàng, quỳ ngay ngắn rồi nói:
- Bây giờ tôi mới nhận ra ông giám thị nên kiếm dịp lại gần, chào cho phải phép...thầy trò!
Tùng chưa hiểu ý tứ ra sao, buông lửng:
- Cám ơn!
Người nọ định nói thêm câu gì nữa nhưng ngập ngừng rồi lặng lẽ bò về chỗ. Tới nơi, anh ta dựa vào vách, sửa lại dáng ngồi cho thoải mái, rồi quay lại nhìn Tùng mỉm cười như cười với đồng cảnh, ngang hàng nhau không hơn không kém. Tùng thấy rõ cử chỉ của người nọ nhưng hắn tiếp tục giữ thái độ lạnh lùng kiêu ngạo của người giám thị coi tù.
Cả đêm hôm đó, tiếng rên hư hử, tiếng nói là hoảng của tù đánh thức Tùng nhiều lần. Người tù nằm bên còn quá tệ, cứ trở mình là đập mạnh vào Tùng, chẳng khác chi cố tình phá, không cho hắn ngủ, khiến Tùng đã mệt vì đói lại thêm mệt vì thiếu ngủ.
Sáng sớm, khi nghe tiếng kẻng đánh thức tù vang lên, Tùng uể oải nhỏm dậy, mặt mũi cau có, nhọc mệt bơ phờ, mất hết phong độ của một giám thị trại giam.
Viên giám thị Mường đột ngột bước vào phòng giam, lạnh nhạt ngó Tùng như ngó các tù nhân khác rồi lẹ làng mở khóa cùm cho tù ra ngoài làm công việc vệ sinh buổi sáng. Trừ hai người rên hừ hừ vì bị bệnh phù thũng quá nặng không cất bước nổi, tất cả đều ra tập trung ngoài hiên xắp hàng đợi lệnh đi theo giám thị.
Tùng đứng hàng chót, tay nắm sợi xiềng, ngượng ngùng bất mãn bước theo đồng cảnh, luôn mắt liếc ngang liếc dọc kiếm Đầu Trâu và tù thợ rèn, hồi hộp thấp thỏm. Nhưng cho đến khi quay về phòng giam, Tùng vẫn không thấy hai tên đàn em đâu.
Tù thường tội (không bị xiềng) đã tập trung tại nhà tiểu công nghệ đồ ăn bữa sáng. Sáu bảy giám thị trại và cả chục cảnh vệ đi đi lại lại, mặt hầm hầm đáng sợ hơn mọi ngày. Đứng trong hàng ngũ tù, Tùng nhận rõ hoàn cảnh thất thế của mình. Một sự tủi hổ pha lẫn căm hờn khiến y cúi gằm mặt xuống tới khi về đến nhà cùm.
Giám thị lần lượt cùm chân tù như cũ. Khi ăn xong nắm cơm với chút muối theo khẩu phần ‘’cơm chính phủ, ngủ nhà cùm’’ giám thị Mường liền chọn bốn người xung phong ra dọn dẹp cầu tiêu trong trại.
Tùng đoán tổng giám đốc Lý Bá Sơ vẫn chưa tới thanh tra trại, thời kỳ y bị giam chưa biết bao giờ mới chấm hết. Y lo lắng, hồi hộp mất hết nhuệ khí, tinh thần xuống thấp. Đã có lúc Tùng phải tự trần tĩnh để khỏi hoang mang.
- Đã đành ‘’hủ hóa’’ là một tội. Nhưng không lẽ phạm tội hủ hóa lần đầu mà nhân viên ban quản trị lại bị ‘’ra bai’’! Dù sao, cũng còn tỉnh bộ, khu bộ, trung ương đảng bộ...Cấp trên muốn hại cấp dưới có ‘’thành tích’’ như mình, đâu phải dễ.
oOo
Xế chiều, bốn người tù xung phong đi công tác được giám thị dẫn vể phòng giam. Tùng thấy có tù 537 là anh chàng có bộ mặt sáng sủa, dáng vẻ đàn anh, có tên tù xiềng khỏe mạnh cao lớn 628, tên tù cùm 747 và tên tù cùm nhỏ nhắn tối hôm qua bò lết đi tiểu rồi lại gần chào hỏi Tùng làm quen. Bây giờ Tùng mới nhận ra là cả bốn tên này liếc trộm Tùng luôn và thì thầm bàn tán với nhau nhiều nhất, có lẽ là bốn tên đầu sỏ, cầm đầu đám tù trại cùm.
Sau giờ học, tù cùm và xiềng thì thào trò chuyện một lúc trước khi ngủ
Có một điều lạ lùng là không khí trong phòng giam đột nhiên nặng nề, hầu hết tù nhân lộ vẻ đăm chiêu như trong trường hợp cả phòng giam bị phạt vì một lỗi chung. Họ thầm thì thảo luận với nhau, gay gắt hơn khi nãy. Tuyệt nhiên, không ai bắt chuyện với Tùng, ngược lại, vì tự cao, tự đại, Tùng cũng không thèm gợi chuyện với anh tù kế bên. Người này có thái độ thật lạnh lùng như không cần biết Tùng là...đứa nào!
Vừa rồi, trước khi ra khỏi phòng, giám thị Mường đã tự tay sửa lại cho cao ngọn bấc đĩa dầu chai. Phòng giam sáng hơn lên đôi chút, giám thị quay lại nhìn bao quát một lượt, nhìn tù nhân trực rồi lần lượt từng người. Hắn kiểm điểm lại số tù rồi nói:
- Trại viên có thể nghỉ ngơi từ phút này. Tôi nhắc lại, mọi người phải tuân theo luật lệ, triệt để tôn trọng trật tự, không được làm ồn. Bữa nay, có công tác đặc biệt, tôi không thể ngồi luôn đây như mọi ngày. Trong khi tôi vắng mặt, trại viên trực sẽ ghi danh số những trại viên phạm lỗi, tôi sẽ trừng phạt nặng nề.
Tùng ngạc nhiên và thấy chờn chợn sợ. Đây là lần đầu tiên giám thị công khai cho trại viên bị cùm và xiềng biết giám thị vắng mặt một thời gian. Như thế khác gì nói: Nếu có những chuyện tư thù, trại viên có thể thanh toán nhau mà không sợ bị giám thị ngăn cản.
Tiếng chân giám thị vừa mất hút, tù nhân trong phòng xiềng lần lượt hô: ‘’Báo Cáo...xin đi tiểu’’. Mùi khai bốc lên nồng nặc. Tùng xây lưng lại hai chiếc gầu, mặt hầm hầm, đưa tay lên bịt mũi, lẩm bẩm chửi:
- Bọn khốn nạn này, không biết chúng nó ăn giống gì mà nước tiểu khai như nước tiểu chó!
Đến lúc ai về chỗ nấy, Tùng phát giác nhiều người thay đổi chỗ nằm, ngồi. Lúc này bên tay mặt, cách hắn một người là 628, bên trái, ngay cạnh gầu nước tiểu là 537. Chắc hai tên này muốn làm quen để dễ xin ân huệ khi hắn hết hạn phạm giam, trở ra ngoài làm việc lại. Hắn bèn lộ vẻ khinh khỉnh để tỏ ra hắn hiểu rõ thái độ nịnh nọt của hai trại viên kia. Đừng hòng! Hắn còn đang nghĩ vớ vẩn thì chợt bắt gặp bọn tù đưa mắt làm hiệu cho nhau. Liền sau, một tù nhân ngồi đối diện với tù nhân trực, bỗng đứng lên nói, giọng run run vì xúc động trong khi phòng giam im lặng như tờ:
- Thưa các bạn đồng cảnh, thưa các anh em. Tôi có một việc xin được trình bày cùng anh em. Chúng ta, những người có mặt trong phòng giam này là những người có tội, được đưa vào đây để cải tạo tư tưởng, học tập, đặng thấu hiểu chính sách của chính phủ và trở nên một công dân tốt. Tội của chúng ta nặng hay nhẹ đều đã được quy định hẳn hòi.
Vậy mà có những phần tử lợi dụng quyền hành trong tay, hành hạ, đánh đập, vu cáo cho chúng ta để hãm hại hoặc tra tấn đến chết, nếu chúng ta không có tiền bạc, vật dụng đút lót chúng. Vậy chúng ta phải đối xử với những tên khốn nạn ấy như thế nào ?...
Bọn tù rất sợ nhân viên ban quản trị vì họ sợ chết, sợ bị bạo hành tra tấn. Nhưng nếu có người khơi những nỗi uất hận trong lòng họ dậy, nhất thời họ trở nên tức giận điên cuồng không biết sợ nữa. Bốn năm người nhao nhao lên tiếng một lượt:
- Phải loại trừ...phải ‘’hạ’’ những tên khốn nạn độc ác đó, cho chúng nó ra bai.
Tùng giật mình đến thót một cái, tóc gáy dựng ngược.
Dưới chế độ cộng sản, tù nhân chưa bao giờ dám nói ra những chuyện vô lý liều lĩnh như thế trong trại giam. Ắt là đám tù nhân này sắp nổi loạn nên công khai đòi giết người.
Một người cao lớn, dáng điệu khỏe mạnh, chừng 40 tuổi, có bộ râu quai nón xanh rì khiến bộ mặt tối thui giơ tay xin nói. Chờ cho mọi người yên lặng trở lại, anh ta mới cất tiếng nhỏ nhẹ vừa đủ nghe nhưng giọng anh ta gằn nhừ nghiến răng mà nói:
- Thưa các đồng cảnh, tôi là 628, xin thưa mấy lời: Tôi với ba đồng cảnh vừa ‘’được’’ xung phong làm công việc dọn dẹp hố phân, chúng tôi được biết hôm qua có một nhân viên ban quản trị lợi dụng chức vụ và quyền hành, tra tấn đến chết một đồng cảnh mắc bệnh lãng trí, mặc dầu không có lệnh của thượng cấp. Một trại viên thứ hai cũng bị tra tấn đến ngắc ngư gần chết. Nếu chúng ta không phản ứng, một ngày rất gần đây sẽ đến lượt chúng ta...
Tùng không thể giữ bình tĩnh trước lời buộc tội gay gắt và hỗn xược của tên tù 628, nạt ngang:
- Chúng bây là tội nhân, không được quyền phê bình việc làm của nhân viên ban quản trị trại. Chúng bay sống chết lúc nào không biết thân biết phận, lại còn âm mưu giết người trong trại, định nổi loạn, phá rối trật tự. Có muốn ra bai suốt lượt không ? Chúng bay đâu có quyền thiết lập tòa án để xét xử ?
Nhiều tiếng nhao nhào nổi lên, nhưng một tù cùm nhỏ nhắn lẩy bẩy đứng lên, nhìn cựu giám thị Tùng giây lát rồi quay sang các đồng cảnh và nói:
- Thưa các đồng cảnh, tôi xin nói vài lời dù biết những lời tôi sắp nói ra đây có thể là những lời chót trong đời tôi. Các bậc đành anh đã họp một phiên tòa không khác chi tòa án nhân dân để xét xử kẻ đã lợi dụng quyền hành, công khai giết trại viên phá hoại đường lối của chính phủ. Riêng phần tôi, tôi đã bị một giám thị của trại sai thợ rèn đánh ‘’trượt búa’’ vào mắt cá chân lúc đóng xiềng, vì tôi không có tiền hối lộ. Nay chân tôi đã bị sâu quảng, không biết bị cụt lúc nào. Vậy tôi xin tòa cho tôi ‘’lấy’’ lại một cẳng chân của kẻ đã làm cho tôi què, ăn miếng trả miếng...
Tùng nhớ lại trường hợp vừa nêu ra. Chính hắn đã đưa mắt làm ám hiệu cho tù thợ rèn đánh què chân bằng đòn ‘’trượt búa’’ khi đóng xiềng vào chân tù nhân này. Nhưng cả trăm thằng bị ăn đòn trượt búa chứ đâu phải một thằng này ?! Tuy thế, Tùng không biết trả lời sao cho xuôi nên lặng thinh. Không khí trong phòng giam thốt nhiên đầy vẻ đe dọa, tù nhân nhốn nháo kẻ đứng người ngồi như sắp nhào lại phân thây hắn làm mấy mảnh. Hắn lật đật đứng lên khuỳnh hai tay, quắc mắt nhìn bao quát cả đám tù nhân ốm đói và bệnh tật, đa số bị cùm chân, sẵn sàng đập chết hết nếu bị tấn công.
Số đông vẫn là điều đáng sợ, nhất là đám tù này lại liều lĩnh vì biết sắp chết. Thấy tình hình quá nguy kịch cựu giám thị Tùng vừa thốt la lớn nhưng ngưng kịp. La lớn lúc này thật thất sách và nguy hiểm. Bọn tù nghe la sợ nhân viên ban quản trị tới can thiệp, phải ‘’làm tới’’ luôn, như thế chẳng khác chi khuyến khích chúng ‘’thịt’’ mình gấp. Tiếng la bị tắc trong họng Tùng biến thành tiếng ấp úng nửa chừng. Bọn tù nhân cho là hắn sợ, càng hùng hổ hung tợn hơn nữa.
Đã có thêm nhiều tù nhân đứng lên, nắm sợi xiềng trong tay hoặc buộc vào giải rút quần trước bụng, ngó chừng nhau rồi dợm bước tiến lại phía Tùng. Năm bẩy tù cùm cũng chuẩn bị thế bò, không khí trở nên sôi sùng sục như trong lò vôi. Cuộc náo động mới khởi sự được dăm, bảy phút, Tùng đã đẫm mồ hôi cùng mình. Y liếc nhìn sợi xiềng xeo xéo trước mặt, tự nhắc nhở: ‘’nếu có đánh lộn với chúng, ta phải coi chừng kẻo vướng xiềng mà té. Tiếc quá phải chi có khẩu súng chỉ bắn chết hai, ba thằng là yên ngay’’.
Thực ra lúc đó, trong thâm tâm, Tùng đã rất hoảng sợ mong sao nhân viên ban quản trị tới kịp thời. Phòng giam đột nhiên lại im lặng. Một tù nhân đã già lom khom đứng lên, trịnh trọng tuyên bố:
- Thời gian eo hẹp. Tòa án nhân dân đã nghe các nạn nhân ‘’đấu tố’’. Tội trạng nêu lên đã rõ rệt, vậy xin thi hành gấp bản án.
Mãi giây phút này, Tùng mới vỡ nhẽ ra là tù cùng phòng đã bàn tán, thảo luận lên án y từ hôm qua, lúc y mới bị nhốt và mãi tới lúc sắp học tập vừa rồi, ‘’tòa’’ mới nghị án xong và quyết định cách chức trừng phạt. Lần đầu tiên trong đời giám thị Tùng thấy sợ tù và nghĩ thầm: ‘’Không chừng tính mệnh ta nguy mấy! Cầu sao có giám thị hoặc cảnh vệ tới ngăn chặn kịp, không cho bọn khốn kiếp này làm dữ!
Là nhân viên của ban quản trị trại, tay sai của chế độ, Tùng có quyền mong đợi như vậy. Nhưng ngược lại, vì có lệnh của thượng cấp, không nhân viên nào dám can thiệp khi đám tù xiềng và cùm chưa hạ sát Tùng. Ngay trong những phút thập tử nhất sinh của Tùng, bên ngoài phòng giam vẫn có người kín đáo theo dõi diễn tiến của sự việc, không bỏ sót lời nào của đám tù. Đó là viên giám thị Mường, đang hành động theo chỉ thị rất cặn kẽ của phó trưởng ban quản trị. Anh ta ngồi đó dùng hết tinh thần lắng nghe, hồi hộp thích thú vì có thể ước đoán những phút giây chót của đồng nghiệp Tùng.
Quả vậy, lúc này tình hình trong phòng giam trở nên quyết liệt và bừng bừng sát khí. Hai bên tử thù không cãi vã nữa mà chuẩn bị hành động. Một bên vội vã, bên kia chần chờ cố kéo dài tình thế đợi cơ hội có tiếp cứu. Mặt người nào cũng sát khí đằng đằng. Ba, bốn người tù bịnh, quá yếu đuối ngóc dậy cố lết ra nằm một góc gần cửa ra vào, để khỏi làm vướng cẳng đồng cảnh, hoặc không muốn tham dự cuộc đổ máu vì những lý do khác. Trong góc, ngọn bấc dầu chai không biết ai mới chập đôi lại vẫn không sáng bao nhiêu. Ánh sáng vàng vọt thê thảm không chiếu sáng đến cuối phòng nên chỉ thấy những hình bóng lờ mờ đứng ngồi hỗn độn. Một trong những bóng đó đứng xây lưng vào vách, hai tay khuỳnh trước ngực trong một dáng điệu thủ thế, bộ mặt nhòe nhoẹt tối chỉ có hai chấm sáng long lanh. Đó là cựu giám thị Tùng. Đứng cách hơn sải tay là 628 và 573, hai người tù xiềng quyết liệt dữ tợn nhất trong đám.
Tùng kiểm soát lại sợi xiềng đã gài chặt bên trong giây nịt lưng, nghiến răng chờ. Hai bên hờm nhau mà chưa bên nào động thủ trước. Không khí trong phòng trở lại yên lặng, người không biết chuyện đứng bên ngoài sẽ đoán lầm là tù nhân đã ngủ yên, không có chuyện gay go tù nhân sắp sửa thanh toán giám thị, trả thù cho những đồng cảnh bị đòn chết oan uổng.
Trong lúc đang vận động hết tinh thần đối phó với kẻ thù, Tùng chợt như thoáng thấy bóng người đứng bên ngoài ngó vào phòng. Nhìn kỹ lại không thấy, Tùng tưởng vì thiếu ngủ hay mệt nhọc mà quáng mắt.
Tuy quắc mắt trừng trừng để áp đảo đám tù nổi loạn, Tùng không quên quan sát bên ngoài. Nếu nghe tiếng chân hoặc thấy ánh đèn đi ngang sân, hắn sẽ la lớn, kêu cứu liền.
Một cơn gió thổi tạt vào trong phòng giam. Ngọn lửa bấc méo mó, bẹp dúm muốn tắt nhưng rồi cố ưỡn ẹo gượng lại được. Nhiều tù nhân bất giác quay nhìn nơi phát ra ánh sáng ngầm nhắc nhở coi chừng gió thổi tắt đèn. Mặt họ đã gầy ốm khắc khổ càng trở nên dữ dằn, bí hiểm hơn dưới ánh sáng chập chờn. Không khí nặng chĩu thù hận, chết chóc.
Tùng vẫn quắc mắt nhìn 682 và 587 tự nhủ:
- Ta cố giữ tình trạng này được một lát, chúng sẽ không ‘’xẹp’’ không dám liều lĩnh nữa, là ta thoát.
Nhưng trong bầu không khí thê thảm đó, tiếng mõ của cảnh vệ từ chòi canh bỗng vang đưa lại, thốt nhiên đánh thức tù nhân tỉnh trí, nghĩ đến hiện cảnh tù đày, sống cũng như chết. Hơn nữa họ còn được giới chức khuyến khích xúi dục, tại sao không trả thù ? 628 quay sang nhìn 537, người này quay lại phía sau vừa vung tay ra hiệu ‘’tiến lên’’ thì trên mặt sàn đã có một bóng đen bò lết rất nhanh lại phía Tùng, mép ván cùm kéo lệt sệt trên sàn làm nhiều tù nhân rợn người.
Bóng đen rít lên nho nhỏ đủ nghe:
- Anh em! Giết nó đi! Không giết nó thì sáng sớm nó sẽ mang bọn mình ra bắn chết hết không còn một mống. Anh em phải liều, không thể lùi được nữa.
Vừa nói, bóng đen lao thẳng đến chỗ Tùng đứng, tính chụp lấy sợi xiềng đeo tòn ten trước bụng tên giám thị.
Tùng vội né sang bên, phóng một đá vào giữa mặt khiến người tù cùm văng ra xa, nằm giẫy giụa trên mặt sàn. Ngờ đâu sự phản công của Tùng lại tác động như mũi kim chích nhằm giây thần kinh của đám tù nhân khiến họ nổi sùng, nhất tề nhào vào một lượt quyết sống chết một lần.
Thoáng cái, Tùng đã bị bốn, năm tù nhân tấn công giáp là cà. Nhưng hắn nhanh nhẹn luồn được ra chỗ trống. Vừa đứng vững, hắn đã bị một người xông đến ôm chặt. Một tay gạt đối phương tay kia Tùng phóng ra một quả tống trúng đích khiến đối phương đổ kềnh như cây chuối bị chặt gốc.
Một bóng đen lao đầu húc trúng bụng Tùng. Hắn ‘’hự’’ lên một tiếng đau đớn, ôm bụng lom khom thì một đòn đầu gối đã đưa lên trúng mặt làm hắn tối tăm mặt mũi phải ngồi xụp xuống cho khỏi té. Bên tai, Tùng nghe tiếng giục giã hổn hển của bọn tù nổi loạn:
- Xông vào một lượt! Các ‘’đồng chí’’ !!
Cố định thần đứng lên, Tùng vừa kịp thấy trong ba, bốn người xông tới, có một người cao lớn khỏe mạnh 628, Tùng lùi sát vách phòng bị đánh trộm mặt sau rồi thủ thế sẵn sàng hạ 628. Tên này khỏe mạnh lanh lẹ nhất, cần hạ nó trước để làm tán loạn tinh thần bọn nổi loạn.
628 xuống đòn thấp, thoắt nhảy lại ôm chặt lấy Tùng. Không có đất để lùi, Tùng bị hai tay 628 quấn chặt như con rắn, phải ‘’lên gối’ một cái thật mạnh. Đối phương ‘’ối’’ một tiếng nhưng vẫn ôm chặt cứng. Đang dùng tận sức vùng vẫy gỡ tay đối thủ, Tùng thấy đau nhói ở cổ chân rồi mất thăng bằng ngã lăn xuống, ôm theo 628. Thì ra trong lúc bất ngờ, hắn đã bị kẻ nào giật mạnh sợi xiềng ở chân, ba, bốn người đè lên ngực Tùng một lượt rồi hai cẳng chân Tùng bị kéo ngược lên trong khi khoen sắt cứa vào cổ chân đau muốn chết luôn. Cố thoát ra ngoài đống người nhưng không nổi, Tùng sắp ngộp thở, hai cổ chân vẫn bị kéo ngược khiến hắn càng luống cuống.
Tên tù khỏe mạnh vẫn ghì chặt cổ Tùng mặc dầu bị nhiều cú đấm ác liệt. Đã có lúc Tùng cảm thấy vòng tay của 628 nới lỏng đôi chút nhưng liền sau lại quấn chặt thêm trong khi những quả đấm tới tấp đánh vào mặt và gáy Tùng. Cố vùng vẫy và cũng đấm như máy vào các kẻ địch, hắn vẫn không sao đứng lên nổi.
Thở hổn hển, mồ hôi ướt đẫm, chân tay rã rời, Tùng cảm thấy nguy cấp, khó lòng thoát tay bọn tù. Cảm nghĩ đó khiến hắn nổi khùng nghiến răng ken két, vòng cánh tay kẹp cổ một tên tù đang đè lên mình hắn, xiết thật mạnh. Trong khi đó, những trái đấm liên tiếp vào mặt khiến Tùng nẩy đom đóm mắt không trông thấy rõ nữa.
Sức nặng đè lên mình hắn lỏng dần rồi một tên đổ qua một bên. Tùng mừng rỡ cố vùng nhưng hai cánh tay lại tiếp tục bị kìm giữ chặt hơn.
Có tiếng nói phát ra từ một người nằm dưới đất. Đó chính là người khi nãy bị Tùng đá vào giữa mặt té lăn cù, lúc này đã hồi sức, bò lại tham dự cuộc chiến.
- Đè chặt trên ngực nó không cho nó ngồi.
Tùng nhoai người ra, đẩy mạnh một cái. Người tù cùm kia lại ngã ngửa, nằm yên, co hai đầu gối xếp trước bụng, tấm ván cùm che kín mông đít như đề phòng Tùng đá vào chỗ phạm. Nhưng trong bóng tối chập choạng lại vừa xung sát bàng hoàng, Tùng không nhận định ra rõ ràng cử chỉ của người nọ, chỉ tính rán đánh dạt bọn tấn công ra một bên đặng chạy lại gần cửa la lớn kêu cứu.
Vừa chống tay cố ngồi dậy lại bị hai người đè mạnh lên ngực lên bụng, Tùng ngã ngửa không biết lần thứ mấy, đầu đập xuống nền choáng váng.
Dường như người tù cùm nằm ngửa chỉ chờ có thế. Không trễ một giây, y giơ thẳng hai bên chân lên cao, rồi liên tiếp giáng mạnh xuống hai lần. Tấm ván cùm không khác chi lưỡi dao, chém phập xuống ngang trán Tùng, làm bật ra hai tiếng khô khan như tảng đá rớt xuống mặt đất cứng. Mấy tiếng ‘’ối’’ thét lên rồi tiếng giẫy giụa trên nền nhà, xô té vào nhau. Rồi yên lặng.
Đám tù nhân thốt nhiên chết điếng một lát ngắn. 628 tỉnh giấc mơ kinh khủng trước hết, thì thào hỏi:
- Đánh trúng rồi ?! Nó chết rồi, há ?
Mấy người cúi xuống ngó. Đúng tên cựu giám thị đã tử thương vì cạnh ván cùm đánh trúng thái dương hai lần. Một tù xiềng mang đĩa đèn dầu lại soi cho rõ, run quá khiến dầu sóng sánh suýt làm tắt bấc, phải đưa cho người bên cầm dùm.
Ánh sáng run rẩy chiếu xuống một xác người nằm nghiêng máu mũi chảy ra xẫm xịt như hai giòng mực đen.
Một người đặt tay lên trán tên cựu giám thị, đẩy qua đẩy lại cho lắc lư cái đầu, không thấy phản ứng. Năm, ba người cùng thì thào một lượt:
- Chết rồi!
Nghe nói vậy, ai nấy đều hoảng sợ rụng rời chân tay, đứng không vững ngồi không yên.
Nhưng một người đã vấp phải cẳng cái xác thứ hai, bật la lên khe khẽ:
- Có một người anh em bị chết!
Tức thì, một người cầm đĩa đèn lại gần xác thứ hai, soi lên mặt rồi soi vào ngực: Số 537. Nguyên người tù cầm cùm này lăn xả vào ăn thua với Tùng, bị hắn vòng tay kẹp chặt cổ khi cuộc tấn công đang hồi gay cấn! Bị nghẹt thở, 537 chế ngắc luôn, lưỡi vẫn thè dài không thụt vào được nữa.
Từ nãy, 628 yên lặng quan sát, yên lặng nghe những lời bàn tán, lúc này mới lên tiếng:
- Trong phòng này, chỉ có đồng cảnh 537 đánh lộn với cựu giám thị Tùng mà thôi. Một bị bóp cổ, một bị bể đầu. Xin anh em cứ ‘’nhất khẩu đồng từ’’ mà khai như vậy nếu bị điều tra.
Tù nhân trực thốt la lớn:
- Mọi người trở về chỗ, không được lộn xộn. Mang đèn lại đây. Tôi đi trình giám thị trực.
Ai nấy hấp tấp làm theo lệnh tù nhân trực. Mấy người tù kéo hai cái xác nằm gần nhau, ở khoảng trống. 628 nắm tóc nhấc đầu Tùng lên, kéo lệt xệt cái xác rồi bất ngờ buông tay. Đầu Tùng đập đến ‘’chát’’ xuống nền nhà khiến nhiều người che miệng cười.
Bên ngoài viên giám thị Mường biết cuộc thanh toán đã thành tựu. Đã đến lúc hắn cần xuất hiện. Hắn ho lên mấy tiếng rồi chậm chạp lại trước cửa, trèo lên chiếc ghế đẩu ngó vào bên trong phòng giam. Tù đã ngồi, nằm có trật tự. Hắn mỉm cười, cho chìa khóa vào ổ, mở khóa nhấc then ngang chặn cửa rồi bước vào. Tù nhân trực đứng lên định báo cáo, viên giám thị đã hỏi:
- Có gì bất thường không ?
- Dạ, thưa ông giám thị...có!
- Chi vậy ? Trại viên nào phá rồi kỷ luật của trại ?
- Dạ, có hai trại viên đánh nhau dữ dội không ai can nổi.
Giám thị quát:
- Trại viên nào làm mất trật tự ?
Tù nhân trực quay nhìn cái đống đen thui. Giám thị Mường rút súng lục, lên đạn lách cách, lừ lừ lại gần. Nhiều tù nhân hết hồn. Đối với người tù trong trại giam cộng sản, hình ảnh người giám thị hay cảnh vệ lăm lăm khẩu súng, bộ mặt sát khí đằng đằng là một hình ảnh khủng khiếp, kẻ có tội đã sợ, kẻ không có tội lại còn sợ hơn nữa.
Giám thị rút cây đèn bấm nhỏ trong túi, dọi loáng thoáng vào hai cái xác rồi bất ngờ dọi lần lượt lên từng tù nhân như để tìm thủ phạm trong đám người giỏi đóng kịch này. Quầng ánh sáng đèn pin nhẩy từ mặt người tù nọ sang người tù kia, có lúc ngưng trên ngực, trên cổ họ giây lát.
Dọi suốt lượt xong, giám thị làm như không biết, hỏi tù nhân trực:
- Hai tên phạm kỷ luật là những đứa nào ?
- Dạ, cựu giám thị Tùng và trại viên 537.
- Hai đứa phá hoại trật tự rồi hai đứa...cùng chết một lượt ?
Giám thị cười nhạt rồi hỏi tiếp:
- Bộ hai đứa rủ nhau ‘’ra bai’’ để tiếp tục đánh nhau nữa hay sao ?
Tù nhân trực ấp úng trả lời, không ai nghe rõ.
Giám thị lại gần xác Tùng nắm tóc nhấc đầu lên dọi đèn pin gần vào mặt, nhìn vẻ khinh bỉ lạnh lùng. Dưới vầng tròn sáng, mặt cựu giám thị Tùng trắng bệch, nhăn nhó một vẻ đáng ghét hơn lúc còn sống, hai giòng máu từ lỗ mũi bò ra, ngoằn nghèo theo nếp nhăn ở mép chảy xuống nền. Trên trán, hai lằn ngang tím bầm xưng vù ứa máu tố giác Tùng chết vì hai vết thương này. Từ trong lỗ tai Tùng, máu chảy ra đọng thành cục.
Giám thị Mường chiếu đèn vào mặt người tù cùm nằm chết bên cạnh: Mồm há hốc, lưỡi thè dài, mắt trợn ngược thật lớn, một vết tím bầm vòng quanh cổ họng.
Giám Thị ngửng lên hỏi đám tù:
- Tất nhiên phải có nhiều ‘’đệ tam nhân’’ dự vào vụ phá rối trật tự này. Nhưng thôi... đó là chuyện sau!
Hắn đi vòng một lượt dọi đèn vào xiềng và cùm ở chân các tù nhân rồi ngoắc tù nhân trực theo ra bên ngoài.
Hai bóng đen vừa khuất, đám tù nhìn theo trông chừng. Tiếng thì thầm lại loáng thoáng trong phòng giam. Chừng bốn phút sau, một người mở cửa bước vào. Đó là tù nhân trực. Mọi người ngó đăm đăm, đợi loan báo hung tin. Người này lại bên hai xác chết, nói nho nhỏ đủ nghe:
- Bây giờ phải làm sao tạo ra bằng chứng rõ ràng hai người đánh lộn với nhau. Có thể, mới che chở phần nào cho anh em được.
Bọn tù khấp khởi mừng thầm. Đây là lần đầu tiên tù thấy nhân viên ban quản trị có thái độ thương tù. Họ không thể nào biết được lý do đã khiến cựu giám thị Tùng phải chết, và chết trong tay tù, ngoại trừ mấy người ra ngoài lao tác.
628 cúi nhìn hai xác chết, ngẫm nghĩ giây lát rồi nói:
- Tôi có cách.
Rồi y ghé sát vào tai tù nhân trực. Anh này gật đầu đồng ý. 628 liền nắm hàm răng Tùng kéo mạnh. Nhưng xác chết vẫn ngậm chặt nhất định không chịu hả. Anh ta quỳ xuống, lầm thầm nói: Thằng này mới chết mà hàm đã cứng! Không có rượu để bóp cho mềm, đành phải...
Mấy người còn chưa hiểu, đã thấy 628 tiểu tiện tồ tồ vào mặt xác chết.
Giây lát, bắp thịt quai hàm Tùng mềm lại và hàm răng dưới đã chịu há ra, mím lại theo tay 628. Không vội vã, không lộ vẻ mừng hay sợ, 628 nắm tóc kéo mặt Tùng ghé sát vào vành tai của người tù cùm chết ngộp, lựa đút cả vành tai của người này vào miệng Tùng, nhẹ đấy hàm răng Tùng lên cho ngậm hờ vành tai.
Xong đâu đấy, 628 đứng thẳng lên ngắm nghía lại kỹ càng, rồi bất ngờ đá thốc một cái trúng hàm dưới của Tùng. Đầu Tùng bật văng, ngậm luôn nửa vành tai trong miệng mà hàm răng đã cắn cụt.
Chỉ có chút máu ứa ra nơi vành tai đã chết.
Đám tù lặng lẽ nằm xuống. Tiếng thở dài cố nén, tiếng xiềng xủng xoẻng, tiếng ho, tiếng rên kế tiếp nhau...
Ân oán đã giải quyết xong, bọn tù ý thức được tầm mức quan trọng của sự việc đã xảy ra, lúc đó mới thực sự lo sợ.
Người tù hạ độc thủ giết cựu giám thị Tùng bằng tấm ván cùm lặng người suy tính.
Nói cho đúng, không có nhân viên ban quản trị trại xúi dục một cách gián tiếp và hứa sẽ che chở cho khỏi bị tội thì không bao giờ có thể xảy ra vụ tù giết giám thị trong nột trại giam cộng sản. Mà không khi nào giám thị dám cả gan xúi dục tù hạ sát đồng nghiệp nếu đó không phải là ý muốn của thượng cấp, phó trưởng ban quản trị.
Giám thị Mường đoán ra dụng ý của phó trưởng ban trong việc thanh toán một thuộc cấp chống đối lại y và biết quá nhiều bí mật trong công việc y làm.
Nhưng có một điều đám tù này không suy ra được. Là chính họ đã tạo ra một dịp cho phó trưởng ban có danh chính ngôn thuận để thanh toán hàng loạt bọn phản động ăn hại, bọn phá hoại chế độ, phá rối trật tự, đã làm loạn giết chết nhân viên của trại.
XXV.
Tiếng kẻng, dõng dạc từ nhà tiểu công nghệ đưa lại. Đó là lệnh cho tù được ngả lưng. Từ nãy, tù nhân trong nhà giam thường tội vừa thì thào nói chuyện vừa sửa soạn chỗ nằm. Vừa nghe kẻng là họ nằm xuống suốt lượt. Tiếng trõng tren cót két, tiếng thở phào hoặc vặn xương sống, bẻ các đốt ngón tay, ngón chân. Tất cả xảy ra không quá nửa phút rồi họ yên lặng trong sự chờ đợi.
Thời tiết mới sang Hạ nên đêm mát mẻ dễ chịu. Những tù nhân không được gia đình tiếp tế, chỉ còn chiếc áo cánh xơ xác với chiếc quần xà lỏn rách mừng thầm đã qua những đêm rét cắt da, cắt thịt, những ngày mưa phùn lạnh buốt như kim châm.
Giám thị xách roi mây, kiểm soát tù nhân nằm trên hai dẫy giường tre. Tới cuối phòng, hắn quay mặt lại cửa ra vào, khoanh tay trước ngực, quát:
- Kiểm số!
Tức thì ở tít mãi đầu phòng đằng kia, một giọng yếu ớt cất lên:
- Báo cáo! Xin bắt đầu kiểm số: Một...
Những tiếng khác đều đặn cất lên theo:
- Hai...
- Ba...bốn...
Tiếng hô số lần lượt nhảy từ miệng người ta này qua miệng người tù khác, cho tới người chót. Công việc dễ ợt, vậy mà có nhiều người quýnh quá vì mất tinh thần nên lộn, nhắc lại con số đã hô rồi thay vì hô con số tiếp theo.
- 40...
- 40...a...a...41...
Giám thị quát lớn:
- Ngưng! Thắng nào vừa hô lại 40 đó ?
- Thưa...tôi lỡ miệng hô lộn. Xin ông giám thị tha lỗi cho...
Giám thị không thèm phí lời, vụt liền năm roi quắn thịt vào kẻ có gian ý. Người bị đòn chỉ dám nghiến răng xuýt xoa, nằm y nguyên mà chịu trận chứ không được phép ngồi lên.
Sau đó, tiếng hô số lại tiếp tục.
Thanh và Toàn nằm chung một trõng nên khi Thanh hô 83 thì Toàn hô 84 và có ý chờ người nằm kế hô tiếp. Nhưng từ bên trong manh chiếu rách, mãi mới có tiếng động đậy trở mình rồi mãi mới tiếng phều phèo, hụt hơi:
- 85 và...hết.
Chừng như nói xong mấy tiếng như thế, người nọ mệt quá, thở hổn hển một hồi. Mảnh chiếu đắp trên mình người tù tuột xuống giường để lộ mái tóc bạc và hai hố mắt đen thui. May thiệt là may, chỉ chậm chừng hai giây nữa là bị ăn đòn.
Giám thị lừ mắt lườm mái tóc bạc một cái, trở về chỗ tù nhân trực ngồi, viết vài chữ trên cuốn sổ rồi ra ngoài.
Nằm một lúc lâu, Toàn vẫn không dỗ được giấc ngủ tuy rất mỏi mệt. Anh bỗng rợn khắp châu thân một lượt vì sực nhớ đến hình ảnh trận đòn tuốt nứa hồi sáng qua. Thật khủng khiếp và ghê rợn, nhất là khi đang cắt lem lém da thịt, tinh nứa vấp phải khúc xương làm bật lên những tiếng đùng đục ướt đẫm những máu.
Rồi lan man, Toàn nghĩ đến vụ tù 982.
Không biết có thoát không hay anh ta chết trong rừng ? Hồi chiều, Toàn có nghe mấy tù nhân thạo tin xì xào với nhau rằng người Mán ‘’xung phong’’ đi lùng bắt 982 đã chết trong rừng, bị thú dữ cắn nát cả thân thể, không còn dấu vết một mảnh quần áo che thân. Quần áo người Mán may bằng vải tốt và dầy, đâu có bở như quần áo tù mà bị mất hết như vậy, không chừng 982 giết người Mán rồi lột quần áo để ngụy trang. Nếu đúng như vậy, may ra 982 đi thoát về vùng quốc gia cũng nên.
Chỉ ân hận một điều là 982 đã sơ sót để lại dấu vết cưa xiềng khiến phó trưởng ban quản trị tìm ra manh mối rồi truy ra tòng phạm là Hợi.
Nghĩ đến Hợi, Toàn thương xót vô hạn. Hợi đã được y tá của bệnh xá bôi thuốc đỏ vào hai ngón tay bị cứa lột da cho có hình thức săn sóc, rồi sau đó được lệnh vào nằm chung với những tù nhân đang bị bệnh tả lỵ hoặc những bệnh truyền nhiễm khác.
Toàn, Thanh đều hiểu ác ý của chức quyền Trại Giam Đầm Đùn. Họ chủ trương giết Hợi bằng phương pháp khác, kín đáo hơn. Bị nhốt chung với bệnh nhân tả lỵ, trước sau gì cũng lây bệnh mà chết nếu chưa đói, vì mỗi bữa ăn tù bệnh chỉ được một bát cháo loãng. Không sản xuất thì khỏi ăn luôn.
Toàn cố nén tiếng thở dài, hé mắt nhìn Thanh nằm cạnh đang thở đều đặn, tưởng bạn ngủ say. Sự thật, Thanh cũng bị ám ảnh vì những hình ảnh tra tấn 983 với Hợi, và đang miên mang suy nghĩ. Kiểm điểm lại những ý định đành chịu chết trong trại giam của anh, của Toàn và một số đồng cảnh khác, Thanh nhận thấy yếu hèn, không được thực tế và hoàn toàn tiêu cực. Đằng nào cũng đến chết là hết, thà cố chiến đấu đến phương tiện chót, tìm cách trốn khỏi nơi đây còn hơn chết mòn trong trại giam.
Thanh vẫn miên man suy nghĩ. Những hơi thở khò khè của những người lao lực, bệnh hoạn, những tiếng rên rỉ đau đớn của các tù nhân đeo đủ các thứ bệnh khiến Thanh càng thấy nung nấu trong lòng. Đây không phải là những con người sống mà là những xác chết chưa chôn. Nhưng khi mặt trời mọc, những xác chưa chôn đó lại tiếp tục cố gắng sản xuất, xung phong làm bất cứ công tác nào cho tới khi mặt trời lặn.
Buổi tối, biết bao nhiêu người âm thầm cầu mong mai sáng khỏi phải thấy mặt trời mọc và khỏi nghe tiếng kẻng.
Trong bóng tối lờ mờ, Thanh thấy hai chấm long lanh trên khuôn mặt Toàn. Anh biết bạn đồng cảnh đang khóc như trước đây anh đã khóc nhiều đêm. Thanh tự nhủ: Phải làm một cái gì chứ chỉ khóc thì làm sao tự giải thoát và giải thoát cho những thế hệ kế tiếp ?
Nhưng mắt Toàn thốt mở lớn, đưa qua đưa lại loang loáng rồi ngó Thanh.
Thanh ngạc nhiên, lắng tai nghe để nhận định tình hình.
Trong cái vắng lặng thê thảm của trại giam ban đêm, Thanh nghe vẳng tiếng nói ồn ào từ xa của nhiều người, rồi vài tiếng quát tháo rời rạc đè lên tiếng ồn ào đó. Sau lại yên lặng một lát lâu. Toàn khẽ trở mình, liếc về phía tù nhân trực ngồi. Ánh sáng ngọn bấc dầu chai run rẩy như cũng đang lên cơn rét, chập chờn chiếu vào những thân xác bất thành nhân dạng. Toàn ngạc nhiên khi thấy mấy người tù kế bên nằm theo những dáng vẻ lạ lùng của những xác chết, không chừng họ mới chết cũng nên. Buổi tối đi ngủ họ không có vẻ gì khác, nhưng sáng sớm đã có hai, ba người chết rất bất ngờ.
Tiếng ồn ào lại phảng phất giây lát, tiếp theo là tiếng đánh lộn huỳnh huych, nghe kỹ như từ phía phòng giam tù xiềng đưa lại.
Sau đấy, Toàn thiếp đi trong giấc ngủ mệt nhọc.
Không biết ngủ thiếp bao lâu, Toàn chợt tỉnh giấc, nghe có tiếng máng tay cào cào trên mặt chiếu.
Toàn nhìn sang trõng kế bên. Người tù già tóc bạc trắng nằm cuộn tròn trong manh chiếu rách, hai cẳng chân đen thui và gầy gò như hai ống sậy thò ra ngoài. Toàn đoán: Ông già bịnh đã mấy tuần nay, đau nhức trong xương, buồn chân buồn tay nên cào sột soạt trên mặt trõng chăng ?
Rồi Toàn ngủ say liền, không nghe hết bốn hồi mõ của chòi canh cảnh vệ ở bốn góc trại.
Sáng sớn, vừa nghe tiếng kẻng, Toàn hốt hoảng chồm dậy liền.
Cảm giác đầu tiên là cảm giác lạnh. Toàn run rẩy lạnh, đưa bàn tay vào trong ngực, xoa loạn lên một hồi, miệng xuýt xoa Thanh cũng đã ngồi lên, đưa tay che miệng thì thầm:
- Gần sáng, trời lạnh quá, há ?
Hai người cuộn vội dát giường, nhảy xuống đất. Tù nhân trong phòng cũng đã thu dọn giường chiếu, đợi lệnh tập trung ngoài sân, ra ao rửa mặt súc miệng.
Thấy đồng cảnh tóc bạc chưa tỉng dậy, Toàn bèn với tay đập lên chiếu mấy cái nhè nhẹ và nói:
- Bữa nay ông già đã mạnh chưa ? Dậy đi chớ!
Nhưng người nằm đó vẫn im lìm, không lên tiếng trả lời, cũng không tỏ vẻ đã thức giấc. Mái tóc trắng thò ra ngoài mép chiếu không nhúc nhích.
Nghĩ đến cái lạnh vừa rồi đã khiến anh rét run lên cầm cập mà không phải cái lạnh của thời thiết, anh vội vã mở mép chiếu lật xuống giường trong khi Thanh ngây người nhìn. Vài ba người tù ngoái cổ thảm nhiên ngó một cảnh tượng đã quen mắt.
Hai mép chiếu lật tung để lộ tênh hên một cái xác gầy gò, chỉ còn da bọc xương, manh áo trước bụng tốc lên ngực, cả một khoảng da bụng vàng ệch như bôi nghệ. Toàn đoán ông già này bị bệnh gan trầm trọng, mật bài tiết quá nhiều vì bệnh nên đã thấm sang bộ phận khác trong cơ thể.
Mấy tuần trước, mắt bệnh nhân đã vàng như nghệ.
Trên đầu giường, một bọc quần áo cột rất cẩn thận. Nhưng chiếc áo cánh và quần sà lỏn người chết đang bận đã rách tét bét hết.
Hiển nhiên, người tù già này cố ý ăn bận xuyềnh xoàng khi ‘’ra bai’’.
Toàn nghĩ đến hoàn cảnh của mình. Nhiều đêm mặc quần ướt mà ngủ. Lại nhiều đêm, phải đắp chiếu thay mặc quần sợ ngủ say mê mệt không gượng nhẹ giữ gìn, quần sẽ tơi ra không có cách gì may ríu được nữa.
Đã ba tháng nay, vẫn biệt vô tin tức của gia đình, Toàn chắc mấy lá thư không đến tay người nhà, hy vọng được tiếp tế quần áo cũng tiêu luôn.
Bất giác Toàn ngó lom lom bọc quần áo, rồi lấm lét nhìn Thanh, nửa như sợ Thanh không hiểu ý mình, nửa như xúi dục, Thanh hiểu liền ý định của Toàn, vì anh ta cũng đang thèm có thêm chiếc quần cụt. Trong bọc của người chết phải có hai, ba bộ đồi là ít.
Có lẽ vào giây phút ra đi vĩnh viễn qua bên kia thế giới, người tù già đã mãn nguyện vì trên môi ông lão còn phản phất nụ cười hé nửa chừng.
Toàn chạy ra báo cáo với giám thị, nhưng giám thị chưa tới nên báo cáo với tù nhân trực để ghi vào sổ có tù chết hồi đêm. Quay lại bên xác chết, Toàn bỗng chăm chú nhìn, ở miệng túi áo người chết có một mép giấy trăng lộ ra. Toàn vội rút ra đọc. Đó là một lá ‘’chúc thư’’ có mấy giòng như sau viết trên mặt tờ giấy bao thuốc lá Van Niên (Chủ nhân hãng thuốc lá Van Niên cũng bị bắt giam tại một trại giam ở Khu Tư, sau vượt trại trốn thoát về Hà Nội, rồi trốn được xuống Hải Phòng để di cư vào Nam).
‘’Thân gởi đồng cảnh, danh số 271.
Tôi xin để lời chào tất cả anh em trong phòng thường tội và mọi người trong Trại Sản Xuất.
Nghiệp báo của tôi đã mãn, tôi xin ‘’đi’’ trước các anh em. Để làm kỷ niệm, tôi thành tâm gởi lại tăng đồng cảnh 271: Một áo cánh và một quần đùi.
Tăng đồng cảnh 465 (anh Thanh): Một áo cánh và một quần đùi.
Còn bộ đồ thứ ba tôi tặng một đồng cảnh khác mà tôi quên danh số và quên tên luôn.
Chừng nào người đó biết tin tôi chết, đến hỏi các bạn thời nhờ đồng cảnh 271 trao lại bộ quần áo cho ông ấy.
Nhờ sự hướng dẫn tín ngưỡng và lời an ủi của đồng cảnh đó mà tâm hồn tôi được bình thảm lúc vĩnh biệt cuộc đời.
Phòng giam thường tội, không biết ngày tháng.
Ký tên
Hoàng Văn Đán, danh số 528.’’
Lời lẽ minh bạch thân ái chứng tỏ người viết ‘’chúc thư’’ rất tỉnh táo, bình tĩnh, đã xả được hết những ý nghĩ thù hận đối với trại giam. Nhưng người thứ ba được hưởng ‘’tài sản’’ nói trong chúc thư là ai ? Trong trại giam này, một bộ quần áo lành lặn là một tài sản lớn, ít ai dám mong có.
Toàn cầm mảnh giấy bước ra cửa lúc giám thị tới. Y cau mặt đọc xong rồi nhìn Toàn một vẻ không hài lòng, lặng thinh. Theo luật lệ của trại, khi có người chết, trại viên nằm kế bên người chết có trách nhiệm phải báo cào ngay với giám thị. Toàn, Thanh theo giám thị quay lại bên trõng người chết. Giám thị dùng đầu ngọn roi mây hất mép chiếu mấy cái như đùa nghịch, ngắm nghía sơ qua xác chết cong queo rồi nói:
- Không lao động được để tăng gia sản xuất, mỗi bữa ăn hại một bát cháo, đến ‘’hô số điểm danh’’ cũng không xong thì chết đi là hợp lý quá rồi. Trại Sản Xuất không thừa gạo để nuôi báo cô bọn ký sinh trùng trí, phú, địa hào!
Giám thị chăm chú ngó bọc quần áo, mặt y dần dần hồng hào. Y chỉ ngọn roi vào giữa mặt Thanh như điểm mặt, rồi quất một roi vào bọc đồ, ra lệnh:
- Mở ra coi, giấu giếm những thứ gì trong bọc này ?
Thanh hoảng sợ nghĩ thầm: Vô phúc có đồ ‘’quốc cấm’’ trong bọc thì bỏ mẹ mình rồi. Nhưng rồi anh cũng cúi xuống tháo sợi dây chuối buộc chéo chữ thập, lần lượt mở từng chiếc áo để giám thị chứng kiến. Ngoài ba chiếc áo cánh và ba quần cụt, có năm mảnh vải còn mới lớn bằng trang giấy học trò. Toàn được mảnh vải đó để may đắp lên quần cụt anh đang mặc cũng đủ yên trí mấy tháng trời. Toàn còn đang vẩn vơ ao ước, giám thị đã nghiêm sắc mặt, ra lệnh:
- Buộc lại như cũ để trình lên văn phòng quyết định. Mấy người đâu được phép ‘’sang đoạt’’ rồi tự ý chia cho nhau ?
Toàn, Thanh uất ức và hoàn toàn thất vọng nhưng không dám để lộ ra mặt.
Xếp hàng ra đến ngoài sân, hai người chỉ nhìn nhau không thốt lời nào. Toàn nhớ lại ba bữa trước đây, ông già nằm kế bên bị bịnh nặng về bộ tiêu hóa không đi lao tác được, có năm nỉ anh kiếm dùm một cây bút chì để ông ta viết mấy chữ. May quá, Toàn có sẵn mẫu viết chì bằng ngón tay út mà anh đã phải mua của một tù nhân bằng nửa chén cơm. Nhưng anh vẫn cất kỹ trong bọc vì chưa kiếm được giấy để ghi chép mấy câu thơ đã làm trong khi xay thóc hay gánh nước tưới hoa màu phụ của trại. Để lâu không ghi, Toàn sợ quên.
Không ai ngờ ông già mượn viết chì để làm ‘’chúc thư’’ cho mấy người đồng cảnh. Có giấy tờ hẳn hoi mà bọn Toàn không nước mẹ gì! Thì ra, dưới chế độ cộng sản, tù nhân không còn là con người, mất hết dân quyền, về một phương diện khác giá trị người tù lại còn kém cả loài vật, vì thịt xương họ không ăn được như thịt xương con chó, con gà, mà chỉ dùng được vào mỗi việc là làm phân bón như bãi phân trâu.
Toàn còn đang phẩn uất ngấm ngầm, một tên cảnh vệ đã tới dắt bọn tù ra ao. Toàn lẩm bẩm chua chát:
- Uống nước ao tù gần cả năm rồi mà không bị bệnh chết thì thì khó hiểu thật!
Tuy nói thế, nhưng khi đến ao, anh khỏa tay nhè nhẹ ở một góc ao cho tan váng rồi chụm hai lòng bàn tay, vốc lên một vốc nước, thảm nhiên uống như mọi người. Sáng sớm, nước ao mát lạnh, uống đến đâu biết đến đó.
Lúc quay lại nhà tiểu công nghệ ăn bữa sáng, anh chợt thấy tên phó trưởng ban xăng xái từ trong trại xiềng đi ra cùng với viên giám thị Mường, người được coi là tương đối ít hung dữ nhất. Trong khi phó trưởng ban trở lên văn phòng, giám thị Mường đi theo hai xác chết đặt trong cái võng đan bằng nứa, đặc biệt dùng để khiêng xác chết, nhưng thay vì cho ra bụi chuối, hai xác đó lại được khiêng tới một căn phòng xép, vẫn dùng làm kho tạm chứa những dụng cụ lặt vặt của trại. Tuy có chiếu đậy kín xác, Toàn vẫn thấy cả hai xác còn mang xiềng, sợi xiềng lọt qua khe võng lòng thòng trên mặt đất, lắc lư theo bước chân của người khiêng.
Suốt bữa cơm sáng, Toàn lặng người đi suy nghĩ. Vì anh chợt nhớ đêm vừa rồi thoáng nghe nhiều tiếng la hét ở trại xiềng rồi tiếng huỳnh huỵch, xô xát như có đánh lộn lớn giữa hai phe tù nhân. Điểm khác đáng lưu ý là phó trưởng ban có mặt tại trại xiềng ngay từ sáng sớm tinh sương. Hai sự kiện đó phải có liên hệ với nhau.
Ngoài ra, không thấy cảnh vệ dắt tù xiềng và cùm ra ngoài như mọi sáng mà chỉ cho từng tốp năm người đi một lần.
Vừa bới lưng cơm thứ hai, Toàn bỗng giật mình vì chợt nghĩ đến Hợi. Không được tiếp tế cơm, Hợi mất máu, mất sức như thế, chắc chắn không sống nổi. Toàn ngước nhìn sau, không thấy giám thị đâu, bèn đổ bát cơm vào lòng bàn tay, bóp thật chặt lại thành một nắm, dắt vào lưng quần.
Thanh chợt hiểu nhưng đã ăn gần hết chén cơm chót. Anh thở dài phàn nàn:
- Tôi quên rằng phải giúp một đồng cảnh nên lỡ ăn hết. Bây giờ làm sao ?
- Nếu cần, đồng cảnh hãy dùng chén cơm của tôi đây này. Tôi ăn một chén tạm đủ rồi!
Toàn, Thanh ngạc nhiên nhìn người vừa nói...Trong trại giam, không mấy khi tù nhân dám nhường nhau một miếng cơm hay một thìa canh mặc dù họ rất thương nhau, có khi dám hy sinh mạng sống vì nhau.
Vì vậy, chỉ trong những trường hợp thật hạn hữu, tù nhân mới đành phải hy sinh cho nhau hoặc trao đổi, hoặc cho vay. Nay có người ‘’xung phong’’ cho không một chén cơm, chẳng đáng kinh ngạc sao ?
Thanh, Toàn ngó đăm đăm đồng cảnh đáng kính phục nọ. Toàn nhớ mang máng đã nói chuyện với người này trong trường hợp nào đó, nhất thời anh không nhớ ra. Dáng vẻ từ tốn, lời nói chân thật, nét mặt thuần hậu tuy hơi khắc khổ, người nọ lim dim cặp mắt nhìn xuống mâm, thủng thẳng nhắc lại, giọng trầm trầm như giọng của người thường tụng niệm:
- Đồng cảnh cứ tùy tiện lấy phần cơm của tôi mà giúp người bạn. Tôi ăn đủ rồi, không đói đâu mà đồng cảnh phải băn khoăn.
Nói rồi, người tù nọ cầm chén cơm lên, ý tứ đổ gọn vào trong hai bàn tay Toàn đang xòe ra để đón nhận.
Ít lâu nay, cách thức ăn uống trong trại dễ dãi hơn trước đôi chút. Đến bữa, tù nhân cứ đợi có đủ bốn người cùng một hạng khẩu phần là ngồi xuống ăn một mâm, không phải chờ người cùng toán như trước. Vì nhân số luôn thay đổi, nhiều tù nhân vào rừng làm than một thời gian hoặc bịnh không ăn được cơm mà xin ăn cháo, trường hợp này phải kiến tù nhân điền vào chỗ khuyết cho đủ bốn người, mới bắt đầu được ăn.
Sáng nay, Toàn, Thanh vào nhà tiểu công nghệ hơi trễ, đồng cảnh đã ngồi hết vào mâm rồi. Hai người đứng xớ rớ, đợi mấy người đến chậm cho đủ bốn người. Vì thế, Toàn, Thanh mới ăn cùng với đồng cảnh nọ.
- 464!
Toàn lẩm bẩm danh số 464 của người tù giàu lòng từ ái, định tâm kết thân để dễ có dịp trả lại chén cơm đầy tình nghĩa, có giá trị thực tiễn bằng một mạng sống.
Anh lật đật gói cơm trong mảnh vải nhỏ màu cháo lòng vẫn dùng làm khăn lau mặt, vừa đưa cho Thanh dắt vào cạp quần thì giám thị Phiến tới giao cho công tác khiêng xác chết tập trung ở bụi chuối để kiểm điểm trước khi khiêng ra bãi chôn. Toàn chán ngán nghĩ thầm: Không biết xui xẻo làm sao mà mấy bữa nay, cứ phải khiêng xác chết hoài. Không khéo thành chuyên viên chôn người cũng nên!
Toàn không thể nào ngờ rằng trong cuộc đời mình lại có thời gian làm phu đào mồ và chôn người. Anh vừa buồn vừa ghê tởm nhìn Thanh gượng cười. Chừng hiểu tâm sự bạn, Thanh lại khẽ ngâm:
‘’Bắt phong trần phải phong trần
Cho thanh cao, mới được phần thanh cao’’
Hai người rảo bước vào kho biên giấy mượn võng nứa và cây đòn dài cho khỏi vướng.
Thanh vừa đi vừa lẩm nhẩm tính. Cho đến tối hôm qua, Toàn và Thanh đã khiêng ra bỏ vườn chuối sáu người chết vì bệnh tả lỵ, cộng với cái xác đen thui của 983 và hai xác nữa là chín, sáng nay sẽ thêm ông già chết về bệnh mật là mười xác. Từ giờ đến trưa khiêng ra bãi và lấp đấy chôn mười hai người sẽ không làm nổi, chắc chắn bị phạt rồi.
Chưa tới vườn chuối, Toàn đã nghe tiếng quát của Phiến. Tuy thế, viên giám thị này có vẻ tươi tỉnh hơn mọi ngày. Đã có hai tù nhân đang lật từng xác chết để giám thị nghi vào kiểm điểm danh số trước khi cho chôn. Có những con số in trên áo tù đọc không được vì áo đã mòn, rách như cuộc đời trong tù. Nhưng chỉ trong mười phút, giám thị cũng đã kiểm xong. Cuộc đời của tù nhân trại giam cộng sản coi như hết ngay từ khi bắt đầu mang danh số. Nhưng đến phút này họ mới thật sự bị gạch tên trên sổ bộ đời.
Giám thị Phiến ra lệnh cho Thanh và một tù nhân vào trại thường tội khiêng xác ông già tóc bạc ra, còn Toàn và một tù nhân khác đến trại tù bệnh, có xác nào khiêng ra bụi chuối gấp.
Hai người bạn chưng hửng nhưng không biết làm sao, đành một người theo một tốp, làm phận sự của mình.
Trong khi Thanh cùng với người tù nọ xuống kho, Toàn rảo bước cùng với người đồng cảnh xuống trại bệnh tả lỵ. Toàn nghĩ đến Hợi, trong lòng xốn xang vô cùng. Không biết từ trưa hôm qua, Hợi có được ăn gì không và vết thương nơi hai ngón tay cái ra sao, bớt đau hay nặng hơn ? Tội nghiệp quá!
Nhưng còn may vì anh dắt theo được nắm cơm cho Hợi ăn lấy sức. Ít còn hơn không! Làm sao lấy lại được nắm cơm Thanh còn giữ để tiếp tế luôn cho Hợi bây giờ ? Toàn sực nghĩ ra một điều. Anh đăm đăm quan sát dáng điệu đồng cảnh đi trước và sẽ gọi:
- Này ông bạn!!!
Người kia chậm bước quay nhìn lại, chờ đợi mà không nói. Toàn mừng quá khi nhận ra người đã cho anh chén cơm hồi sáng. Anh mau miệng nói:
- Ban nãy, ông bạn có lòng nhân ái giúp cho nắm cơm mà tôi có mang theo đây, để tiếp tế cho một đồng cảnh bị kiệt sức vì quá đói. Cứu được một mạng người, phúc đức không thể nào kể hết. Thay mặt người nhận, tôi xin chân thành cảm ơn...
Toàn vừa nói vừa nhìn trại viên kia dò xét ý tứ. Anh đã có kinh nghiệm nên luôn luôn đề phòng độc kế của ban quản trị. Lỡ để lộ bí mật, tù mật vụ báo cáo là chết cả đám.
Nhưng trước những lời cám ơn nồng nhiệt và văn vẻ của nhà tiểu tư sản Toàn, trại viên nọ chỉ mỉm cười một cách dung dị, chắp tay trước ngực vì thói quen hay vì vô tình, thân mật trả lời:
- Nước mắt của anh em tù nhân còn nhiều hơn nước trong ao kia. Chúng ta làm được việc lành nho nhỏ như vậy, đâu đã đáng kể gì. Mong sao mọi người hiểu được lý nhân quả để tránh những việc hung ác tàn bạo...
Toàn khấp khởi mừng thầm. Người này có vẻ chân phương thật thà, không phải là tù mật vụ, không phải là người có ác tâm, khỏi lo y tố cáo với ban quản trị việc mình làm.
Gần tới trại bệnh, Toàn càng thấy lo ngại cho tình cảnh của Hợi. Trước hết, sẽ kiếm cách trao liền nắm cơm đặng Hợi ăn cho hồi sức đã. Cứu đói như cứu hỏa. Có khi thấy cơm mà mà tù không còn sức nuốt vì quá kiệt sức. Rồi sau, mới tính cách chữa trị hai vết thương bằng các thứ lá rừng.
Chưa tới nơi, Toàn đã nge tiếng rên rỉ của tù bệnh.
Không thấy giám thị đâu, Toàn bảo 463 đứng đợi bên ngoài, anh vào trong phòng coi có tù nhân nào chết phải khiêng ra vườn chuối không. Rồi Toàn lẻn vào, hớt hơ hớt hãn dáo dác nhìn.
Mùi hôi thối bốc lên khiến Toàn muốn mửa. Tuy thế, anh cũng rán đi giữa hai hàng trõng, nhìn mặt từng tù nhân để tìm Hợi. Lượt đầu, không thấy Hợi đâu, Toàn vừa hoảng sợ vừa lo, quay ra kiếm lại.
Một bệnh nhân ngồi phệt trên mặt đất, dựa lưng vào thành trõng, hai tay ôm chặt ngang bụng, đầu cúi gục xuống mà rên rỉ, Toàn mừng quá vội lại gần sẽ gọi:
- Hợi! Hợi! Bác Toàn đây, cháu Hợi à!
Nhưng người bệnh không trả lời, Toàn cúi thấp xuống để nhận diện và chưng hửng: Không phải Hợi!
Vậy Hợi đi đâu rồi ?
Toàn lật đật quay ra ngoài, kiếm men theo vách trại. Hợi có thể té ‘’bất ngờ’’ vì kiệt sức, khi trở về chỗ nằm.
Vừa quẹo theo bức vách, đã thấy hai người nằm lăn ra mặt đất. Hắn là tù chết bị liệng tạm ra đây, chờ khiêng ra bụi chuối đem chôn. Một xác nằm ngửa, phanh ngực để lộ làn da xám đen dính sát vào xương lồng ngực. Người này đã trọng tuổi. Cách đó hai bước chân, một xác nữa nằm nghiêng, cánh tay vắt ngang che mặt. Toàn lật đật ngồi thụp xuống, nhìn con số in trên ngực áo bằng thứ mực đặc biệt không phai: 684!!
Đúng rồi!!
Toàn mếu máo, gọi rối rít:
- Hợi ơi! Hợi! Cháu chết rồi sao ?
Rồi Toàn nắm lấy cánh tay Hợi, vừa lắc vừa gọi, hai hàng nước mắt lã chã:
- Hợi! Hợi! Cháu chết rồi thật sao ? Bác mang cơm cho cháu đây này.
Toàn đặt tay lên ngực Hợi coi tim còn đập không. Trong trại giam, nhiều người chết giấc vì kiệt sức hay quá đói, một lúc lâu, lại tỉnh dậy đi lao tác như thường.
Bỗng Toàn sững sờ, miệng há hốc không nói nên lời.
Trên bộ mặt trắng bệch vì thiếu máu, hai hàng mi của Hợi hơi rung động hé mở. Rồi rõ ràng lòng đen con mắt thoáng đưa qua đưa lại rất nhanh. Toàn sực tỉnh, sợ hãi ngó bên phải, bên trái, không thấy bóng nhân viên, lại cuống quýt gọi nho nhỏ:
- Hợi! Tỉnh lại cháu, bác mang cơm cho cháu đây.
Bất ngờ Hợi hé mắt, mấp máy cặp môi, thì thào:
- Bác Toàn! Cháu vẫn sống chỉ mệt thôi, nhưng cần được khiêng ‘’ra bai’’ gấp, nội sáng nay...có người chờ sẵn ngoài bãi.
- Cháu có đói không ? Sẵn cơm đây, ăn một miếng đã.
- Không, tối hôm qua cháu đã được ăn uống no, tay cũng được băng lại, bôi thuốc sạch sẽ. Có liên lạc của ba cháu là...
Hợi nín bặt. Một người cầm cây đòn dài tiến lại rất mau, trại viên 464. Cả hai bác cháu hết hồn hết vía. Hướng theo ý muốn của Hợi tuy chưa kịp nhận xét nên hay không, Toàn cố lấy giọng tự nhiên bảo 464:
- Chúng ta khiêng xác này ra vườn chuối gấp cho kịp...
Hai người nhấc Hợi nằm trên võng vừa xong, một cảnh vệ lặng lẽ tới đứng sau Toàn lúc nào không biết. May thiệt là may. Tên cảnh vệ rấm rắn hỏi:
- Mang cái xác thối này đi đâu ?
Toàn bỏ cây đòn trên vai xuống, lễ phép nhìn tên cảnh vệ:
- Thưa ông cảnh vệ, theo lệnh của ông giám thị Phiến, chúng em khiêng xác chết ra vườn chuối để cấp trên kiểm điểm lại trước khi chôn.
Tên cảnh vệ gườm gườm cặp mắt một cách đểu cáng, gật gù nhìn cái xác, mủm mỉm cười khiến Toàn điếng hồn:
- Thằng này có vẻ chưa chết hẳn. Nhưng cứ đem nó đi chôn sống, chẳng sao. Bọn Việt gian và bọn trí, phú, địa, hào chúng mày, chôn lúc nào chẳng được!
Tên cảnh vệ nói xong, quay đi liền, tay bịt chặt mũi vì mùi hôi thối nồng nặc, vừa đi vừa khạc nhổ, Toàn toát mồ hôi đẫm áo, nghĩ đến thân phận tù nhân mà choáng váng. Đã có bao nhiêu người bị chôn sống trong trại này ? Và sẽ còn bao nhiêu người bị chôn sống ? Chừng nào đến lượt mình ? Nghĩ vậy, Toàn rùng mình, hai bả vai lạnh buốt.
Trại viên 464 vuốt mồ hôi trên mặt, thảm nhiên đưa đòn gánh lên vai. Giây lát, Toàn lại nhìn xuống mặt Hợi, phân vân ngẫm nghĩ, suy luận mấy lời Hợi vừa nói. Theo anh hiểu, Hợi vừa nói. Hợi đã liên lạc được với một tổ chức nào đó bên ngoài, lúc này giả chết để được khiêng ra bãi, ngoài bãi tất sẽ có người giải cứu cho hắn, nhưng giải cứu bằng cách nào. Hợi không nói. Vậy công việc chính là làm sao đem Hợi ra bãi cho lọt mà không bị phát giác thiếu niên bất hạnh này còn sống.
Vườn chuối lố nhố những người. Giám thị Mường đang kiểm soát lại những xác chết. Thanh và đồng cảnh khác cũng vừa khiêng xác ông già tóc bạc tới, đặt nằm cuối hàng. 464 dừng chân, định đặt xác Hợi nằm đầu hàng, Toàn đã đẩy mạnh cây đòn trên vai làm hiệu và khẽ nói:
- Đặt xuống chót hàng để cho ra-bai sau cùng.
Dụng ý của Toàn là kéo dài thời gian. Cho Hợi ra bãi sau cùng, Toàn còn có thì giờ suy nghĩ hoặc bàn tính với Thanh. Đợi lúc thuận tiện, khi thấy sự kiện khác lạ, hoặc không có giám thị ngoài bãi tha ma, anh mới khiêng Hợi ra, đặng giúp cho sự giải cứu Hợi bớt khó khăn trở ngại.
Nhưng sự việc xảy ra khác hẳn với dự liệu của Toàn. Trong lúc còn hoang mang, tâm trí phân tán vì kế hoạch liều lĩnh bất ngờ của Hợi, Toàn không nhận ra rằng, mấy xác nằm đầu hàng đều đeo xiềng. Luật lệ trại giam bắt buộc phải thu hồi xiềng trước khi đem chôn xác. Ban quản trị trại giam phóng tay hủy diệt những phần tử bị họ buộc là Việt gian, phản động nhưng không thể lãng phí vật dụng. Giám thị Mường ngó những sợi xiềng ở chân xác chết, rồi chỉ vào xác chết nằm cuối hàng ra lệnh:
- Bắt đầu từ xác cuối cùng không xiềng, khiêng ra bãi theo tôi.
Toàn giật mình đến toát một cái. Nhưng khi thấy giám thị quắc mắt đứng đó quan sát, Toàn và 464 hấp tấp nhấc Hợi nằm lên võng nứa ngay ngắn, khiêng đi theo giám thị ra bãi. Toàn liếc nhìn. mặt Hợi vẫn lạnh lùng, có khi hắn sợ quá chết rồi cũng nên.
Ngoài bãi đã có mươi cái hố đào sẵn thành một dẫy dài. Tới bãi. Toàn đặt Hợi trên một mô đất sạch sẽ cao ráo. Anh nhìn trộm giám thị rồi lật Hợi nằm nghiêng cho khỏi bị ánh sáng mặt trời dọi vào mắt. Toàn lại càng phân vân khi thấy mi mắt Hợi khẽ rung động, môi hơi mấp máy muốn nói. Thấp thỏm không yên nhưng Toàn không dám có một cử chỉ nào khác, sợ giám thị nghi ngờ.
Hai người sắp quay về vườn chuối, giám thị lại dặn:
- Tiếp tục khiêng những xác không có xiềng ra chôn trước cho chóng.
- Dạ, xin tuân lệnh.
Đã đến nước này, Toàn hoang mang rối trí không biết tính sao. Hai người khiêng cái xác thứ nhì, sắp ra khỏi cổng sau của trại bỗng có một người lù lù xuất hiện, giám thị Phiến. Không biết Phiến đứng đợi ở đây từ lúc nào ? đang rình rập cái gì mà mặt mũi đỏ gay, dáng điệu hung hăng như vừa tranh chấp với ai. Toàn càng hoảng sợ khi nghe bước chân Phiến theo sau. Theo Toàn dự đoán, chính viên giám thị Mường đã bố trí kế hoạch cho Hợi hành động. Giây phút thập tử nhất sinh, ngờ đâu giám thị Phiến đột ngột xen vào, kế hoạch trốn của Hợi sắp hoàn thành bị phá vỡ. Vì phải đề phòng giám thị Phiến, giám thị Mường sẽ không dám hành động theo kế hoạch hậu quả, Hợi sẽ bị phát giác là giả chết để trốn. Hình phạt dành cho tù nhân trốn lần thứ nhất là 50 hèo do Đầu Trâu thực hiện, sức Hợi chỉ chịu nổi từ 20 đến 25 là chết ngắc.
Hoặc Hợi phải chịu chôn sống nếu không muốn ăn đòn phạt.
Chôn sống thật khủng khiếp, không lời nào tả xiết. Người chịu hình phạt chôn sống bị liệng xuống nằm dưới đáy huyệt, thấy đất cát tới tấp lấp lên mình, ào ào đè lên chân tay, mặt mũi, bụng ngực. Muốn kêu, muốn thét, muốn gào mà đành câm họng vì cát đất tràn vào nút chặt miệng. Đất bịt mắt không cho trông, bịt mũi không cho thở, lấp kín tai không cho nghe, nhất quyết ngăn cách nạn nhân với sự sống trên dương thế. Nạn nhân hồn phi phách tán cuống cuồng há mồm để đớp lấy chút dưỡng khí thì chỉ đớp được đất cát thay cho dưỡng khí, trợn mắt đến rách kẽ để nhìn nhưng chỉ thấy cái tối tăm dầy đặc của âm ty địa ngục. Rồi nạn nhân tắt thở dần dần trong một cơn cuồng loạn tỉnh táo, chết đến đâu biết đến đó.
Hồi nhỏ, Toàn đã bị chết đuối một lần để anh tưởng tượng ra sự khiếp đảm của người ngộp thở vì bị chôn sống. Chết không đáng sợ, nhưng chết cách đó mới thật khủng khiếp.
Tưởng tượng cảnh chôn sống sẽ xảy ra với Hợi, Toàn muốn ngộp thở. Hít một hơi thật dài đầy hai buồng phổi, anh lấy làm mừng thầm còn được tự do hô hấp.
Nhưng bây giờ phải làm sao đây để cứu Hợi khỏi chết ? Toàn cuống trí quá không nghĩ ra được kế nào ? Hai chân đều đều bước mà Toàn như đi trên lưng chừng mây. Ra đến huyệt lúc nào anh không biết, 464 đưa tay lên nhấc đầu đòn để hạ xác xuống đất, Toàn mới giật mình tỉnh lại.
Cái xác thứ hai đặt nằm bên Hợi. Toàn lợi dụng cơ hội để nhìn mặt Hợi lần cuối. Hợi thảm nhiên không chút nhăn nhó sợ hãi, không ra vẻ còn sống, mà cũng chưa có vẻ người chết.
Giám thị Mường đến bên huyệt xem xét bề sâu, ước lượng khả năng chôn của từng lỗ, thấy lỗ nào cũng lưng nước. Bỗng giám thị Phiến cất tiếng hỏi đồng nghiệp:
- Đồng chí thấy một lỗ chôn được mấy xác ?
- Theo tôi, ít ra cũng chôn ba xác.
Phiến lại gần hố nghiêng đầu ngó xuống rồi nghiêm nghị bảo giám thị Mường:
- Tôi vừa thấy đồng chí phó trưởng ban đến khám nghiệm hai xác chết quàn ở kho tạm, gần trại xiềng. Có tôi ở đây coi chôn xác đủ rồi, đồng chí nên về trại phòng hờ đồng chí phó trưởng ban có cần hỏi đến đồng chí chăng. Vụ lộn xộn đó xảy ra trong phiên trực của đồng chí mà! Nhân tiện, nếu thượng cấp cho chôn cựu giám thị Tùng thì đồng chí cho khiêng xác hắn ra đây...‘’làm’’ luôn cho rồi.
Ý kiến của Phiến xác đáng, giám thị Mường không có cách gì phản đối. Hơn nữa, giám thị Phiến lại là nhân viên thân tín của đồng chí phó trưởng ban, cấp bậc cao hơn, thâm niên lâu hơn. Toàn thấy giám thị Mường lộ vẻ suy nghĩ song y cũng gật đầu miễn cưỡng, rảo bước thật nhanh về trại.
Giám thị Phiến thốt nhiên quát:
- Hai trại viên về trại khiêng gấp xác chết ra đây cho kịp giờ, đứng làm gì đây ? Muốn nhịn bữa cơm chiều nay hả ?
Toàn than thầm:
- Thế là Hợi tận số rồi!
Rồi quay về trại như người không hồn. Đi được khoảng hai trăm thước, Toàn thấy xa xa, trên con đường đồi phía sau trại, có hai người ăn mặc theo lối cán bộ cao cấp, một người cỡi ngựa, một người đi bộ cùng với hai người mang y phục chàm như dân thiểu số địa phương. Thoạt tiên, Toàn đoán tổng giám đốc Lý Bá Sơ tới thanh tra trại, bất giác anh sợ hãi cuống cuồng. Nhưng anh nhớ ra một chi tiết đặc biệt vẫn nghe nói: Lý Bá Sơ đi thanh tra, luôn luôn có bốn vệ sĩ đi xe đạp hộ vệ rầm rộ phía trước phía sau, Sơ cưỡi ngựa tây oai vệ đi giữa. Vậy, chắc đây là cán bộ cao cấp của cơ quan khác công tác ở vùng này.
Toàn quay về với mối lo hiện tại, lật đật bỏ xác chết thứ ba lên võng rồi hối 464 khiêng đi cho mau. Anh thầm tính nếu giám thị Phiến ra lệnh chôn Hợi và hai xác khác vào chung một hố, anh sẽ làm như bất ngờ phát giác Hợi sống lại để cứu Hợi khỏi bị chôn sống trước đã, rồi sẽ tùy cơ ứng biến sau. Không còn cách nào khác.
Phải chi anh hỏi rõ ràng Hợi đã liên lạc được với bên ngoài qua trung gian là giám thị Phiến hay giám thị Mường thì anh hành động dễ dàng biết bao nhiêu không? Thật, không cái ngu nào giống cái ngu nào!
Vừa đặt cái xác thứ ba xuống cỏ, Toàn giật mình, hết hồn hết vía vì không thấy hai xác vừa rồi. Thôi chết rồi có lẽ...
Toàn hốt hoảng, cuống cuồng dáo dác nhìn đây đó trên bãi cỏ, vẫn không thấy xác Hợi đâu. Trong khi đó giám thị Phiến xúc đất đổ hắt xuống hố không hở tay, rõ ràng y đang chôn hai xác đầu tiên. Quên hết nguy hiểm, Toàn lật đật chạy bên hố ngó xuống...
Tức thì hai hàng nước mắt anh trào ra cùng những giọt mồ hôi đầm đìa trên mặt trên cổ, lã chã nhỏ xuống mặt nước dưới huyệt.
Hình ảnh một cánh tay gầy guộc còn thò ra khỏi những tảng đất lấp dở dang dưới hố...mờ dần rồi nhòa hẳn sau mảng nước mắt. Toàn choáng váng mặt mày, muốn gào lên thấu trời xanh mà nghẹn ngào không nổi.
Một ý nghĩ làm anh tán loạn đầu óc: Hợi đã bị chôn sống! Và đương nhiên ngộp thở mà chết rồi.
Gần một phút trôi qua. Toàn lần lần tỉnh lại. Anh quệt nước mắt ngõ kỹ.
Giám thị Phiến tiếp tục xúc đất hất xuống huyệt, mặc dầu công việc lấp đất không phải là công việc của giám thị.
Nước mạch dưới hố bị đất lấp dần chỉ còn một ít nơi sát bốn thành. Giữa hố, mấy ngón tay khẳng khiu của xác chết thò ra. Mặt mũi và mình mẩy đã bị lấp gần kín. Nhưng Toàn cũng thấy ngón tay cái của xác chết không phải ngón tay bị thương của Hợi. Như thế, tất nhiên xác Hợi phải nằm bên giới. Nghĩ đến lúc Hợi bị liệng xuống hố, nước tràn vào miệng vào mũi làm ngộp thở, rồi bị một xác khác đè lên trên mà cậu quá kiệt sức không đứng lên nổi, Toàn vừa xót sa vừa ân hận.
Một tiếng quát làm Toàn giật bắn mình:
- Muốn chôn luôn hay sao mà ngồi đó ?
Toàn hoảng kinh lật đật đứng lên, hai mắt ráo hoảnh. Giám thị lại mắng:
- Lấp đất cho mau rồi, chứ đứng đấy, định làm cha người ta hả ?
Anh quay nhìn trại viên 464, bỡ ngỡ thấy người này đang đứng yên như pho tượng, cặp mắt lim dim nhìn xuống huyệt, môi mấp máy, mường tượng như một nhà sư đang tụng kinh cầu siêu cho vong giả. Nghe giám thị quát, 464 lăng xăng ôm những tảng đất lớn liệng xuống hố, lấp cho mau đầy...
Vì cần chôn cho xong cả chục xác chết trước mười giờ sáng đặng còn cho tù nhân đi làm công việc sản xuất, giám thị đã cho tăng cường bốn trại viên nữa. Nên khi Toàn và 464 quay về bụi chuối để tiếp tục công việc thật vô ích đối với ban quản trị là khiêng xác chết đi chôn, chỉ còn lại bốn xác, tất cả đều mang xiềng. Vì thế, giám thị Mường đã gọi tù thợ rèn đến làm công việc chuyên môn, tháo xiềng ở chân xác chết ra.
Trong khi chờ đợi có việc làm, Toàn thẫn thờ ngồi nghỉ dưới bóng mát bụi chuối rậm râp. Trồng bên hố phân dài như cái lạch, bụi chuối tốt tươi đặc biệt. Không rộng quá bốn thước nhưng dài hơn hai chục thước, hố phân là nơi sáu, bảy trăm con người trút bỏ những chất tiêu hóa thừa hàng ngày. Mỗi tuần một lần, hơn chục tù nhân vào nhà bếp gánh gio ra đổ xuống hố.
Nhưng trại muốn có phân bón ruộng và hoa màu phụ, phải làm gio làm phân mới dùng được. Công việc này khiếp đảm vô cùng, thường dùng cho những tù nhân phạm lỗi nặng và được coi là hình phạt nhằm áp đảo tinh thần của tù nhân.
Ngoài cái ghê tởm, bẩn thỉu, công việc còn nguy hiểm chết người nữa.
Khi tù nhân lội xuống hố, nhào quậy lung tung, hơi thối như hơi ngạt bốc lên quá nặng nề, tù nhân nào yếu đuối bịnh hoạn chịu không thấu đang làm bỗng chết xỉu luôn dưới hố, đồng cảnh phải hè nhau xốc nách mang lên bờ cứu cấp.
Có nhiều tù nhân già cả hay bịnh hoạn đã chết dưới hố mà không ai biết.
Mùa mưa, dưới hố nước lỏng bỏng, tù nhân bị bịnh dò dẫm ra đi cầu, run rẩy, chóng mặt trượt chân rớt xuống. Đi không được vì quá sâu, bơi không nổi vì không phải là nước, thế là chết chìm luôn không để lại dấu vết.
Nhưng hố phân vĩ đại này còn là nơi phi tang nhiều thứ.
Được giám thị cho biết công tác phải làm gấp, thợ rèn xách đồ nghề đến bụi chuối. Tay xách búa tạ, tay ôm khúc gỗ dùng làm đe và một con dao rựa, thợ rèn xăm xăm đến gần, ngó mấy sợi xiềng ở chân các xác chết rồi mới liệng đồ nghề xuống đất.
Đối với thợ rèn, không có gì chán nản hơn việc tháo xiềng ở chân xác chết ra. Đóng xiềng vào chân tù còn được hối lộ ít nhiều tùy hoàn cảnh tù nhân, nhưng tháo xiềng thì xác chết không cần hối lộ. Trước đây, thợ rèn toa rập với giám thị Tùng còn kiếm chác được kha khá, nay giám thị Tùng bị tù hạ sát rồi thợ rèn như rắn mất đầu, lại còn sợ tù trả thù.
Biết là công tác khẩn, thợ rèn hách dịch hất hàm gọi Toàn lại phụ hắn một tay. Toàn làm việc quần quật từ sáng hai chén cơm đã tiêu mất không còn gì, lại gặp nhiều chuyện bất ngờ, kinh hoàng, thương tâm, nên thần trí mệt mỏi cứ nhắm mắt lại là muốn ngủ gục liền. Thấy thợ rèn gọi, Toàn bực lắm nhưng không đừng được, đành phải đứng nhỏm lên, vừa đi vừa rủ thầm.
Thợ rèn nhấc bàn chân một xác chết, đặt khoen sắt đeo ở cổ chân lên khúc gỗ, dùng một cây đinh sắt đặt trúng lên đầu cây đanh ri-vê (dùng làm chốt nối liền mép khoen sắt) rồi ‘’đột’’ một cái, cây đanh ri-vê sút ra liền. Sau đấy, y dùng kìm mở rộng thêm đường kính khoen sắt để tháo khoen khỏi cổ chân xác chết. Lần lượt, thợ rèn tháo đến khoen sắt của xác chết thứ tư, tức là xác cuối cùng đeo xiềng.
Mồ hôi ròng róng, thợ rèn đột cho sút cây đinh ri-vê cuối cùng, năm lần bảy lượt mà không được. Cây đanh đã sét rỉ, không dễ gì tháo ra được.
Thợ rèn cau mặt liệng búa xuống đất, ngó quanh quẩn. Một tên cảnh vệ còn đứng vơ vẩn dưới bóng rợp bụi chuối. Giám thị Mường vừa được gọi lên văn phòng để trả lời thêm về vụ lộn xộn ở trại xiềng đêm hôm trước. Toàn vẫn đứng gần thợ rèn trong khi 464 ngồi đợi bên cây đòn dài và cái võng nứa.
Bỗng có tiếng tu hít ré lên trước cửa văn phòng. Một viên giám thị xuất hiện giữa khoảng sân trống nhìn về các phòng giam dưới trại liên tiếp hất tay ra hiệu, miệng thổi tu hít dồn rập.
Toàn ngơ ngác nhìn trước nhìn sau, không hiểu xẩy ra chuyện gì. Chợt anh thấy bên ngoài cổng trại loáng thoáng mấy chiếc xe đạp và bốn, năm người mà anh đoán là công an viên đứng bao quanh hộ vệ một người mập mạp, đội nón nỉ vành rộng ngồi oai vệ trên một con ngựa tây cao lớn.
Toàn bất giác tái mặt, nghĩ thầm:
- Chết cha! Tổng giám đốc Lý Bá Sơ tới thanh tra....
Rồi hốt hoảng ngó thợ rèn. Xem chừng thợ rèn cũng hoảng sợ không kém. Tên cảnh vệ lật đật rảo bước đi ‘’rỏn’’ khắp sân trại. Trước trại xiềng, một viên giám thị tất tả chạy vô, chạy ra, dưới nhà bếp, hai ba người ló ra lấm lét ngó về phía văn phòng rồi thụt vô bên trong liền.
Thợ rèn cuống quýt rõ rệt. Y vẫn không ‘’đột’’ ra được cây đanh ri-vê để tháo khoen sắt và sợi xiềng khỏi cổ chân xác chết. Toàn nóng lòng đợi khiêng cái xác cuối cùng ra bãi chôn. Nhớ đến thành tích giết tù của Lý Bá Sơ, Toàn không giám cho tên ác quỷ này thấy mặt. Nó nhớ mặt thì tù dễ chết lắm.
Thợ rèn đặt ghếch gót chân xác chết lên khúc cây dùng làm đe. Rồi y lạnh lùng nhìn cổ chân khẳng khiu, hai tay nắm chặt cán dao rựa. Mũi dao bỗng loang loáng vẽ thành một đường cánh cung từ cao chém mạnh xuống. Một tiếng ‘’phập’’ khô khan, toàn thân xác chết nẩy lên nhè nhẹ như giật mình, đồng thời, cái sọ dừa khẽ lắc qua, lắc lại ngật ngưỡng vài cái phản đối lấy lệ rồi ngay đơ ra như trước. Cổ chân đã đứt lìa như cành củi mục bị chặt. Bàn chân văng sang bên, khoen sắt cùng sợi xiềng loẻng xoẻng sút khỏi cổ chân liền.
Thợ rèn trông trước trông sau, đoạn dùng mũi dao rựa hất bàn chân vừa chặt đứt xuống hố phân.
Toàn khiếp đảm ngó theo, ngơ ngác như người mất hồn, xoa xoa cổ chân mình như vừa bị ai đánh. Thoáng cái, bàn chân dưới hố phân chìm liền. Không để lại dấu vết.
Thợ rèn hấp tấp thu dọn đồ nghề quay về lò rèn. Toàn và 464 bỏ xác chết vừa bị chặt cụt chân nằm vào võng cho lẹ rồi không ai bảo ai, hai người vừa khiêng vừa chạy về phía cổng sau trại để ra bãi tha ma.
Chợt nhớ lại trường hợp thiếu niên Hợi bị chôn sống một phần do sự vụng tính của mình, Toàn lại ứa hai hàng nước mắt...