Hiện nay trong dân gian lưu truyền một cách nói thế này: Muốn học văn hóa nhà Đường thì có thể đến Nhật Bản, muốn học văn hóa nhà Tống thì có thể đến Hàn Quốc, muốn học văn hóa nhà Nguyên thì có thể đến Mông Cổ, muốn học văn hóa nhà Minh thì có thể đến Myanmar, muốn học văn hóa nhà Thanh thì có thể đến Hồng Kông, muốn học văn hóa thời Dân Quốc thì có thể đến Đài Loan.
Ý nói là, tinh túy của văn hóa nhà Đường được Đông Dương kế thừa, tinh túy của văn hóa nhà Tống được Nam Hàn kế thừa, còn tinh túy của văn hóa thời Dân Quốc lại được Đài Loan kế thừa.
Vậy thì, người Hoa Hạ lại kế thừa được cái gì?
Đối với văn hóa ngoại lai, chúng ta cần chắt lọc lấy tinh hoa, loại bỏ cặn bã. Thế nhưng, đối với sự kế thừa văn hóa của chính quốc gia mình, một số người dân lại làm ngược lại, lấy cặn bã, bỏ tinh hoa.
Cũng chính vì sự quên gốc của một số người, đã khiến cho người dân Hoa Hạ thường xuyên bị người nước ngoài khinh rẻ, chế giễu.
Đằng Dã Tam Lang là chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực văn hóa Hoa Hạ, đối với cách nói này đương nhiên vô cùng tin tưởng. Thế là, lúc này trước mặt mọi người, ông ta đặt câu hỏi này với Phương Viêm, không phải không có ý định khiến Phương Viêm mất mặt.
Anh là người dạy ngữ văn, cũng có thể gọi là Quốc học, thơ ca của các người ưu mỹ như vậy, tri thức của các người phong phú như vậy, vậy thì tại sao lại có những lời lẽ như thế này lưu truyền ra ngoài?
Tinh túy văn hóa của nước Hoa Hạ lại phải chạy sang các quốc gia khác mới có thể lĩnh hội trải nghiệm, đây chẳng phải là một sự mỉa mai to lớn hay sao?
“Tôi cũng từng nghe qua câu này.” Phương Viêm thản nhiên nói. Một số việc cứ một mực phủ nhận thì cũng chẳng ích gì, chỉ càng chứng tỏ người đó nông cạn ngu xuẩn mà thôi. “Ông Đằng Dã đã là người nghiên cứu văn hóa Hoa Hạ, chắc hẳn cũng từng nghe qua câu này: Nơi nào có nước giếng, nơi đó có từ của Liễu.”
“Đúng vậy, tôi biết xuất xứ của câu này.” Đằng Dã Tam Lang mỉm cười gật đầu, nói: “Đây là câu nói mô tả sự lưu truyền rộng rãi trong các tác phẩm của một từ nhân nước Hoa Hạ tên là Liễu Tam Biến, phàm là nơi nào có nước giếng thì đều có thể nghe thấy lời ca từ của Liễu. Không thể không nói, văn hóa cổ Hoa Hạ quả thực bác đại tinh thâm, khiến người ta ngưỡng mộ.”
Đằng Dã Tam Lang nói có ẩn ý, ông ta chỉ nói văn hóa cổ Hoa Hạ bác đại tinh thâm khiến người ta ngưỡng mộ, thế nhưng, văn hóa Hoa Hạ hiện tại còn có cái gì đáng để người ta phải say mê hay không?
Phương Viêm tự nhiên nghe ra thâm ý trong lời nói của ông ta, cười cười, tiếp lời: “Ông Đằng Dã nghe qua câu ‘Phàm có nước giếng nơi nào đều có từ của Liễu’, vậy ông có biết câu này còn có vế sau hay không?”
Đằng Dã Tam Lang biết Phương Viêm nhất định sẽ phản bác quan điểm của mình, nhưng Phương Viêm không nói rõ câu đó là gì, ông ta chỉ có thể lắc đầu nói: “Tạm thời chưa biết.”
“Phàm nơi nào có bóng người, nơi đó có văn minh Hoa Hạ. Văn hóa Đường triều ở Đông Dương, văn hóa Minh triều ở Nam Hàn. Điều này vừa hay chứng minh văn hóa Hoa Hạ được phát huy kế thừa rất tốt, toàn thế giới đều đang học tập và tán đồng. Văn hóa Hoa Hạ là của quốc gia, cũng là của thế giới. Đây là niềm kiêu hãnh và tự hào của người Hoa Hạ chúng tôi.”
“Vậy sao?” Đằng Dã không ngờ Phương Viêm lại trơ trẽn xuyên tạc luận điểm tấn công của mình như vậy. Trong lòng thầm giận, nói: “Theo tôi được biết, cách hiểu câu này hoàn toàn trái ngược với lời giải thích của thầy Phương Viêm. Với tư cách là một học giả nghiên cứu cũng như người kế thừa, truyền bá văn hóa, chúng ta nên khiêm tốn cẩn trọng, thực sự cầu thị.”
Đằng Dã Tam Lang quét mắt nhìn toàn trường, nói: “Thầy Phương Viêm, nói dối trước mặt học sinh của mình, đây không phải là một thói quen tốt. Anh là thầy giáo, nếu anh nói dối, học sinh của anh sẽ phải chịu ảnh hưởng không tốt... Không chỉ riêng tôi, tất cả chúng ta đều rõ, ý nghĩa thực sự của câu nói đó là cảm thấy đáng tiếc vì người Hoa Hạ không thể bảo vệ và kế thừa tốt văn hóa ưu tú của chính mình.”
“Đúng vậy, thầy Phương Viêm vừa rồi có một câu nói rất hay. Là của quốc gia, cũng là của thế giới. Chúng tôi ngưỡng mộ văn hóa Hoa Hạ, các người vứt bỏ nó như cặn bã, chúng tôi nguyện ý giữ gìn nó một cách nguyên vẹn. Truyền thừa từ thế hệ này sang thế hệ khác, rèn giũa gân cốt, làm phong phú tri thức, nâng cao tố chất cá nhân của toàn dân tộc.”
Đằng Dã Tam Lang cười hì hì nhìn Phương Viêm, đồng thời cũng nhìn đám học sinh Chu Tước đang có mặt, nói: “Nước Hoa Hạ có một vị lão tiên sinh từng nói, người thời nay có lỗi, không thích người khác khuyên răn, giống như giấu bệnh sợ thầy, thà hủy hoại thân mình chứ không chịu tỉnh ngộ. Tại sao phải giấu bệnh sợ thầy? Thẳng thắn thừa nhận khuyết điểm của bản thân, sửa đổi khi vẫn còn có thể cứu vãn, bắt đầu nỗ lực từ khoảnh khắc này... Đây chẳng phải là phương pháp giải quyết vấn đề tốt hơn sao?”
“Chúng tôi không phải không muốn thừa nhận. Chúng tôi chỉ là không thể thừa nhận.” Phương Viêm cười nói. “Ông Đằng Dã Tam Lang cứ một mực chụp mũ cho chúng tôi, một mực bảo với chúng tôi rằng những gì ông nói mới là sự thật... Thế nhưng, tình hình thực sự có đúng như những gì ông Đằng Dã Tam Lang nói hay không? Tôi giữ lòng hoài nghi, học sinh của tôi cũng nảy sinh hoài nghi.”
“Tại sao lại có người cho rằng tinh túy văn hóa Đường triều được Đông Dương kế thừa, tinh túy văn hóa Tống triều được Nam Hàn kế thừa?” Phương Viêm biểu cảm ôn hòa, giọng nói bình tĩnh, trên mặt mang theo nụ cười nhàn nhạt, nói: “Đằng Dã Tam Lang đã là người am hiểu Hoa Hạ, vậy chắc chắn đã từng nghe qua câu chuyện ngụ ngôn này rồi nhỉ?”
“Trong một cái giếng bỏ hoang, có một con ếch sinh sống. Một ngày nọ, con ếch gặp một con ba ba lớn từ Đông Hải đến ngay bên cạnh giếng. Con ếch tự hào khoe khoang với con ba ba biển rằng, ông nhìn xem, tôi sống ở đây thoải mái biết bao. Nếu tôi thích thì nhảy nhót vui đùa trong giếng, mệt thì đến hốc đá trên thành giếng nghỉ ngơi. Có khi thoải mái ngâm mình trong nước, có khi lại vui vẻ tản bộ trong bùn loãng. Ông nhìn đám sâu bọ, cua và nòng nọc bên cạnh kia xem, chúng nó ai có thể so sánh với tôi chứ? Tôi độc chiếm cái giếng hoang này, tự do tự tại biết bao. Tại sao ông không xuống giếng tham quan vui chơi một chút?”
“Ba ba biển không cho là đúng với lời mời của ếch, nói, ông đã từng thấy biển lớn chưa? Sự rộng lớn của biển, đâu chỉ là ngàn dặm? Độ sâu của biển, đâu chỉ là ngàn trượng. Nước giếng có thể cạn khô, thế nhưng, biển lớn lại chưa bao giờ có tận cùng. Tôi nguyện ý sống trong biển lớn hơn, vì đó mới là thế giới bao la thực sự. Ông cứ ngồi trong giếng nước suốt cả ngày, làm sao có thể biết được sự bao la rộng lớn của thế giới chứ?”
Phương Viêm kể xong câu chuyện ngụ ngôn, trong lớp học bắt đầu xôn xao.
Học sinh lớp 9 tự nhiên vô cùng kích động vui mừng. Họ nghe Đằng Dã Tam Lang tấn công sự kế thừa văn hóa Hoa Hạ, trong lòng vốn đã rất không vui. Thế nhưng, họ không thể đứng ra phản đối. Bởi vì đoàn khảo sát Vũ Nhân là khách từ phương xa đến, nếu họ biểu hiện quá kích động, phía nhà trường có thể sẽ trừng phạt họ.
Thế nhưng, Phương Viêm không sợ sự trừng phạt của nhà trường, ông cũng ngó lơ đám lãnh đạo giáo viên trường Chu Tước ngay trước mắt. Nên nói gì thì nói, nên tranh luận gì thì tranh luận. Không nhút nhát, không trốn tránh, có quan điểm có câu chuyện, lời lẽ sắc bén khiến người ta cảm thấy vô cùng thoải mái.
Trên địa bàn của mình mà bị người ta tát vào mặt, ai lại muốn đưa mặt ra cho người ta tát chứ?
“Thầy Phương thật giỏi...”
“Thầy Phương kể chuyện hay quá, tuyệt vời quá...”
“Đúng thế, ếch trong giếng sao biết được sự rộng lớn bao la của biển cả chứ?”
Khác với biểu hiện của học sinh, sắc mặt của lãnh đạo và giáo viên trường Chu Tước lại có chút khó coi.
Tổ trưởng tổ ngữ văn khối 1, Giả Tư Đình, nói nhỏ với giáo viên bên cạnh: “Không biết tiến lùi. Sao có thể nói chuyện với khách như vậy chứ? E là sự việc sắp hỏng rồi.”
“Đúng vậy. Nếu khách tức giận, hủy bỏ việc liên kết trường học với trường Chu Tước chúng ta, thì đúng là mất mặt lớn rồi.”
“Lục hiệu trưởng, cô phải đứng ra nói một câu đi...”
Lục Triều Ca ngồi bên cạnh Tùng Đảo Kỷ, mặt không biểu cảm, không nói một lời.
Nếu nói phản ứng của học sinh trường Chu Tước là vui mừng, phản ứng của các giáo viên Chu Tước là hoảng loạn, thì phản ứng của đoàn đại biểu Vũ Nhân chính là phẫn nộ.
Những người thông thạo văn hóa Hoa Hạ hoặc có thể hiểu tiếng Hoa Hạ, lúc Phương Viêm kể chuyện, sắc mặt họ đã trầm xuống.
Đây là câu chuyện ếch ngồi đáy giếng, qua miệng Phương Viêm, họ đã trở thành con ếch ngồi trong giếng tự đắc tự vui. Sự tấn công ngôn ngữ như vậy, làm sao họ có thể chấp nhận?
Một số thành viên đoàn đại biểu không thông tiếng Hoa Hạ sau khi nghe phiên dịch giải thích, ánh mắt nhìn Phương Viêm càng tràn đầy địch ý. Đây là sự sỉ nhục, cũng là sự lăng mạ.
Đằng Dã Tam Lang sắc mặt khó coi vô cùng, lên tiếng nói: “Đây là hành vi rất thiếu thân thiện. Nếu trường Chu Tước không thể đưa ra lời giải thích cho chúng tôi, chúng tôi sẽ lập tức kết thúc chuyến khảo sát, cắt đứt mọi hợp tác trường học với trường Chu Tước. Hơn nữa, chúng tôi sẽ thông qua đại sứ quán Đông Dương để đòi lại công đạo cho việc này từ nước Hoa Hạ.”
Trong lớp học ồn ào náo động, rõ ràng chia thành ba luồng cảm xúc đối lập.
Phương Viêm khi kể câu chuyện này, đã sớm biết trước phản ứng của các bên.
Ông cười hì hì xua tay, nói: “Ông Đằng Dã đừng kích động, tôi chỉ kể một câu chuyện ngụ ngôn thôi. Tôi đâu có nói các người là ếch ngồi đáy giếng... Xin đừng nảy sinh những liên tưởng vô nghĩa này. Ông cứ khăng khăng muốn tự đưa mình vào vai diễn này, sẽ ảnh hưởng đến tình hữu nghị giữa hai trường đó.”
“Vậy anh nói xem... ai là ếch ngồi đáy giếng?” Đằng Dã Tam Lang gắt gỏng nói. Trong lòng thầm nghĩ, nếu anh coi trọng tình hữu nghị giữa hai trường, thì đã không kể câu chuyện ngụ ngôn đầy tính lăng mạ này rồi.
“Con ếch trong giếng mới là ếch ngồi đáy giếng.” Phương Viêm nghiêm túc trả lời. “Tại sao ông Đằng Dã cứ nhất định phải truy vấn không tha vấn đề tẻ nhạt này chứ? Chúng ta nên quan tâm là, ai là giếng hoang, ai là biển cả.”
“Vậy xin hỏi... ai là giếng hoang, ai là biển cả?”
“Văn hóa Hoa Hạ đương nhiên là biển cả rồi.” Phương Viêm nói.
“-------” Đằng Dã Tam Lang tức nghẹn trong lồng ngực, có cảm giác muốn ngất xỉu ngay tại chỗ. Văn hóa Hoa Hạ là biển cả, vậy Đông Dương chính là giếng hoang. Đông Dương là giếng hoang... chẳng phải vẫn là con ếch ngồi đáy giếng đó sao? Vòng vo một hồi, chỉ để sỉ nhục họ thêm lần nữa?
“Bất kể là Đông Dương hay Nam Hàn, hoặc một vài quốc gia văn minh khác, văn hóa mà họ kế thừa chỉ là một nhánh sông của biển cả mà thôi.” Phương Viêm nói. “Không tích tụ những dòng suối nhỏ, sao có thể thành sông thành biển. Mà biển cả sở dĩ có thể gọi là biển cả, chính là vì nó có nhiều nhánh sông, thủy vực rộng lớn. Tôi nói thế, ông Đằng Dã sẽ không phản đối chứ?”
“Sự thật quả đúng là như vậy sao?” Đằng Dã Tam Lang đầy vẻ mỉa mai. “Cứ một mực lảng tránh che đậy, chỉ có thể chứng minh các người chột dạ. Nếu nhánh sông còn rộng lớn bác đại hơn cả biển cả, vậy thì nhánh sông còn là nhánh sông nữa sao? Biển cả còn là biển cả nữa sao? Vấn đề như thế này, các người có thể tự bịt tai trộm chuông, làm ngơ không thấy. Thế nhưng, các người không chặn được miệng đời, không chặn được ánh mắt thế gian.”
Phương Viêm cũng cười, nói: “Vậy, ông dùng cái gì để chứng minh nhánh sông rộng lớn bác đại hơn cả biển cả?”
“So sánh một chút chẳng phải sẽ biết sao?” Đằng Dã Tam Lang cười lạnh nói.
