Harry Seldon là nhà khoa học vĩ đại cuối cùng của Đế quốc thứ nhất, thành tựu lớn nhất của ông nằm ở việc phát triển tâm lý sử học lên đến đỉnh cao. Môn học này là tinh hoa của khoa học xã hội, có khả năng quy giản những hành vi nhân loại phức tạp tột cùng thành các phương trình toán học rõ ràng và chặt chẽ.

Mặc dù hành vi của cá nhân không thể dự đoán, nhưng Seldon lại phát hiện ra rằng phản ứng của các tập thể nhân loại có thể được xử lý bằng phương pháp thống kê; số lượng người càng đông, tính toán càng chính xác. Đối tượng nghiên cứu của Seldon là toàn bộ nhân loại trong dải Ngân hà, mà vào thời đại của ông, tổng dân số Ngân hà đã đạt tới con số hàng triệu tỷ.

Trong quá trình nghiên cứu tâm lý sử học, Seldon đã phát hiện ra một sự thật kinh hoàng: cái đế quốc bề ngoài vô cùng cường thịnh kia, trên thực tế đã lâm bệnh nặng, định sẵn là sẽ sụp đổ và suy tàn. Lời tiên đoán này hoàn toàn trái ngược với mọi lẽ thường thời bấy giờ cũng như niềm tin của người dân. Seldon tiên liệu (hay đúng hơn là ông đã giải ra các phương trình do chính mình thiết lập, rồi giải thích ý nghĩa biểu tượng bên trong đó) rằng, nếu cứ mặc kệ tình trạng này tiếp diễn, Ngân hà sẽ phải trải qua ba vạn năm thời kỳ vô chính phủ bi thảm, sau đó một chính phủ đại thống nhất khác mới có thể xuất hiện.

Vì vậy, ông bắt đầu nỗ lực xoay chuyển tình thế, cố gắng rút ngắn ba vạn năm vô chính phủ nói trên xuống còn một thiên niên kỷ; nghĩa là, làm cho hòa bình và văn minh tái hiện sau một ngàn năm. Để đạt được mục đích này, ông đã thận trọng thiết lập hai căn cứ địa cho các nhà khoa học, đặt tên là "Căn cứ" (Foundation), và cố tình đặt tại "hai đầu mút đối lập xa xôi trong Ngân hà". Mọi thứ của một căn cứ được công khai hoàn toàn, trong khi sự tồn tại của căn cứ thứ hai kia thì hầu như không để lại bất kỳ ghi chép nào.

Lịch sử ba thế kỷ đầu tiên của Căn cứ thứ nhất đã được mô tả chi tiết trong hai cuốn sách "Căn cứ" và "Căn cứ và Đế quốc". Ban đầu nó chỉ là một cộng đồng nhỏ gồm những người biên soạn bách khoa toàn thư, dần dần bị lãng quên trong không gian hư vô ở rìa ngoài Ngân hà. Những cuộc khủng hoảng định kỳ nối tiếp nhau tấn công căn cứ này, mỗi cuộc khủng hoảng đều ẩn chứa những biến số đa dạng về hành vi tập thể của nhân loại lúc bấy giờ. Quyền tự do hành động của nó bị giới hạn trên một quỹ đạo nhất định, chỉ cần liên tục tiến bước dọc theo quỹ đạo đó, chắc chắn sẽ có những bước ngoặt khởi sắc, từ đó mở ra cục diện mới. Và tất cả những điều này đều do một tay Harry Seldon, người đã khuất từ lâu, lên kế hoạch.

Dựa vào thành tựu công nghệ ưu việt, Căn cứ thứ nhất trước hết đã chinh phục được vài hành tinh lạc hậu xung quanh, sau đó đối mặt với các quân phiệt lớn nhỏ tách ra từ đế quốc đang hấp hối, rồi đánh bại từng kẻ một. Tiếp theo, nó lại đụng độ trực diện với tàn dư của đế quốc, kết quả là giành chiến thắng trước vị hoàng đế quyền lực cuối cùng của đế quốc cùng với vị đại tướng thực thụ cuối cùng dưới trướng ông ta.

Tuy nhiên, đối thủ tiếp theo mà Căn cứ thứ nhất gặp phải lại là một dị nhân mà ngay cả Harry Seldon cũng không thể dự đoán. Nhân vật tự xưng là "La" (The Mule) này là một biến thể đột biến, bẩm sinh sở hữu sức mạnh tinh thần mạnh mẽ vô song, có thể tùy ý thay đổi cảm xúc của con người, từ đó tái tạo tâm linh kẻ khác. Hắn có thể biến kẻ thù không đội trời chung thành những tôi tớ trung thành nhất, bất kỳ quân đội nào cũng không thể - và sẽ không bao giờ - trở thành kẻ địch của hắn. Căn cứ thứ nhất cuối cùng cũng không tránh khỏi vận mệnh sụp đổ, và kế hoạch của Seldon đứng trước nguy cơ tan rã.

Thế nhưng, Căn cứ thứ hai đầy bí ẩn vẫn tồn tại, vì vậy nó trở thành mục tiêu của mọi mũi dùi. La buộc phải tiêu diệt nó mới có thể hoàn thành đại nghiệp chinh phục Ngân hà; còn Căn cứ thứ nhất vì một lý do hoàn toàn khác cũng phải tìm ra nó bằng mọi giá. Nhưng rốt cuộc nó nằm ở đâu? Không một ai biết cả.

Câu chuyện được thuật lại trong cuốn sách này chính là hành trình truyền kỳ của các bên trong việc tìm kiếm Căn cứ thứ hai!