Trên bàn làm việc của Alan Maitland, lệnh trục xuất dành cho Henri Duval đang nằm chình ình trước mắt anh.

"...Vì vậy, ra lệnh thực hiện việc giam giữ đối với ông, và trục xuất ông trở về nơi ông đã ở trước khi đến Canada, hoặc trở về quốc gia mà ông mang quốc tịch, là công dân của quốc gia đó, hoặc trở về quốc gia nơi ông sinh ra, hoặc quốc gia mà Bộ Di trú phê chuẩn..."

Kể từ khi lệnh này được công bố tại phiên điều trần chuyên biệt cách đây 5 ngày, từng chữ từng câu trong đó đã khắc sâu vào tâm trí Alan, đến mức hiện tại chỉ cần nhắm mắt lại, anh cũng có thể đọc vanh vách. Mấy ngày nay, anh quả thực đã thường xuyên lẩm nhẩm lệnh này, cố tìm ra sơ hở, lỗ hổng và điểm yếu trong những câu chữ quan liêu ấy, tìm một điểm đột phá để những thiết bị dò tìm pháp lý có thể len lỏi vào.

Nhưng đến tận bây giờ, anh vẫn chưa tìm thấy gì cả.

Anh đã đọc một lượng lớn các tài liệu pháp lý và án lệ cũ, từ vài chục cho đến vài trăm vụ, nghiền ngẫm những văn bản khoa trương ấy đến tận đêm khuya, cho đến khi mắt đỏ ngầu, hốc mắt thâm quầng, toàn thân đau nhức vì thiếu ngủ. Hầu hết thời gian ban ngày, Tom Lewis đều ở cùng anh tại thư viện pháp luật của Tòa án Tối cao. Họ cùng nhau tra cứu danh mục, đọc tóm tắt, tỉ mỉ xem xét các báo cáo án lệ trong những tập hồ sơ cũ kỹ, hiếm khi có người đụng tới. "Tôi không cần ăn trưa nữa," Tom Lewis nói vào ngày hôm sau, "Dạ dày tôi toàn là bụi bặm."

Thứ họ tìm kiếm là một án lệ nào đó, nhằm chứng minh cách xử lý của Bộ Di trú đối với vụ án của Duval là sai trái, từ đó là bất hợp pháp. Đúng như Tom nói: "Thứ chúng ta cần tìm là một thứ mà chúng ta có thể đập xuống trước mặt thẩm phán và nói với ông ta rằng, 'Thưa thẩm phán, đám người đó không thể lừa chúng tôi, bằng chứng nằm ngay đây!'" Sau đó, Tom Lewis lại mệt mỏi ngồi trên đỉnh một chiếc thang cạnh giá sách và nói: "Có lẽ một luật sư giỏi không nằm ở chỗ bạn biết bao nhiêu, mà là ở chỗ bạn có biết tìm chứng cứ ở đâu hay không. Rõ ràng là hiện tại chúng ta vẫn chưa tìm đúng chỗ."

Trong những ngày tra cứu sau đó, họ vẫn không tìm thấy chỗ đúng. Họ dừng việc tìm kiếm. "Hết cách rồi, sức người có hạn," Alan cuối cùng nói. "Tôi nghĩ chúng ta nên bỏ cuộc thôi."

Hiện tại là 2 giờ chiều ngày 9 tháng 1. Họ đã dừng lại từ một tiếng trước.

Trong những ngày tháng ngày đêm cày xới ở thư viện, chỉ có một lần gián đoạn, đó là sáng hôm qua, khi một ủy ban của Bộ Di trú thụ lý đơn kháng cáo của Duval về kết quả phiên điều trần chuyên biệt. Chủ tịch ủy ban thụ lý là Edgar Kramer, cùng hai viên chức di trú khác là thành viên ủy ban, vì vậy toàn bộ cuộc họp diễn ra trống rỗng, cứng nhắc, ngay từ đầu đã có thể đoán trước được kết quả.

Vốn dĩ đây là một phần trong thủ tục mà Alan hy vọng sẽ trở thành chiến lược trì hoãn, nhưng do sự bất cẩn của anh tại tòa, mọi chuyện đã tiến triển quá nhanh...

Dù biết là phí công vô ích, Alan vẫn trình bày một cách mạnh mẽ và thấu đáo tại cuộc họp. Như thể anh đang đứng trước thẩm phán và bồi thẩm đoàn vậy. Toàn bộ ủy ban và Edgar Kramer từ đầu đến cuối đều vô cùng lịch sự, chu đáo, chăm chú lắng nghe anh trình bày. Sau đó, họ trang nghiêm tuyên bố giữ nguyên phán quyết ban đầu. Sau này Alan nói với Tom Lewis rằng, trình bày ở đó "chẳng khác nào tranh luận với Nữ hoàng trong 'Alice ở xứ sở thần tiên', chỉ có điều là khô khan và vô vị hơn nhiều."

Lúc này, trong văn phòng chật hẹp, đông đúc của mình, Alan gác chân lên ghế, cố nén một cái ngáp dài vì buồn ngủ, cảm thấy vô cùng tiếc nuối khi vụ án kết thúc như thế này. Xem ra anh không còn cách nào khác. Công việc sửa chữa tàu "Vastvik" đã hoàn tất, hiện đang bốc hàng, 4 ngày nữa là tàu khởi hành. Trước đó, anh phải lên tàu gặp Duval để thông báo tin xấu cuối cùng này. Có lẽ ngày mai anh nên đi báo cho cậu ta. Tuy nhiên anh biết, đối với Duval, tin này sẽ không khiến cậu ta quá ngạc nhiên. Chàng thanh niên đi lậu vé này đã nếm trải quá đủ sự lạnh lùng của nhân loại, một lần bị từ chối nữa cũng sẽ không khiến cậu ta thất vọng thêm.

Alan vươn vai cơ thể cao 6 feet của mình, gãi gãi mái tóc húi cua, rồi chậm rãi bước ra khỏi phòng làm việc ngăn bằng kính để ra gian ngoài. Nơi này cũng trống không. Tom Lewis đã đi đến trung tâm thành phố để giải quyết một vụ tranh chấp bất động sản mà họ may mắn nhận được cách đây một hai ngày. Cô thư ký đánh máy góa phụ vì không quen với áp lực công việc mấy ngày qua, đã mệt mỏi kiệt sức và về nhà vào giờ nghỉ trưa. Cô ấy nói: "Tôi muốn ngủ một ngày, ông Maitland, và nếu ông nghe lời khuyên của tôi, ông cũng nên đi ngủ một ngày đi." Có lẽ đây là một ý hay, Alan nghĩ. Anh thực sự muốn trở về căn hộ trên phố Guildford, thả mình xuống chiếc giường gấp, quên đi những kẻ đi lậu vé, những vấn đề di trú, quên đi nhân loại lạnh lùng và tất cả mọi thứ. Chỉ trừ Sharon ra. Đúng rồi, giờ anh có thể tập trung tâm trí hoàn toàn vào Sharon. Anh thực sự muốn biết cô ấy đang ở đâu lúc này; từ lần cuối gặp nhau cách đây hai ngày, cô ấy đang nghĩ gì, làm gì; lần gặp gỡ đó chỉ là thời gian uống cà phê chớp nhoáng khi anh đang cày cuốc trong thư viện; cô ấy trông thế nào; cô ấy đang cười sao? Hay là lại nhíu mày một cách hài hước như đôi khi vẫn làm...

Anh quyết định gọi điện cho cô ngay lập tức. Anh đã có thời gian, và cũng chẳng thể làm gì thêm cho Henri Duval nữa. Anh cầm điện thoại ở gian ngoài, bắt đầu quay số nhà Devereux. Người quản gia nghe máy. "Vâng, cô Devereux có nhà; ông Maitland đợi một chút được không ạ?"

Một lát sau, anh nghe thấy tiếng bước chân nhẹ nhàng đi đến bên điện thoại.

"Alan!" Giọng Sharon đầy phấn khích. "Anh tìm được gì rồi sao?"

"Nếu tìm được thì tốt quá," anh nói. "Đáng tiếc là chúng tôi đã dừng tìm kiếm rồi."

"Ồ, không!" Giọng tiếc nuối của cô là thật lòng.

Anh giải thích rằng việc tìm kiếm không thu được kết quả gì, tiếp tục cũng chỉ là uổng công vô ích.

Sharon nói: "Nhưng em vẫn không tin là mọi chuyện kết thúc như vậy. Anh chắc chắn có thể cứ suy nghĩ mãi, cuối cùng sẽ nảy ra ý tưởng nào đó, giống như những lần trước anh từng có vậy."

Anh cảm động trước sự tin tưởng của cô, nhưng bản thân anh lại không mấy tự tin.

"Anh thực sự có một ý tưởng," anh nói, "Anh định làm một hình nộm của Edgar Kramer, rồi đâm thật nhiều kim vào đó. Chỉ còn cách này là chưa thử thôi."

Sharon cười. "Trước đây em từng nặn hình người bằng đất sét."

"Tối nay chúng ta cùng làm đi," anh đề nghị, tâm trạng vui vẻ hẳn lên. "Chúng ta ăn tối cùng nhau, có lẽ ăn xong sẽ nặn người đất sét."

"Ồ, Alan; xin lỗi anh, nhưng em không đi được."

Anh bốc đồng hỏi: "Tại sao không thể đi?"

Sharon do dự một lúc rồi nói: "Em đã có hẹn rồi."

Anh nghĩ, chà, tự mình muốn hỏi, giờ thì phải nhận câu trả lời thôi. Anh thầm nghĩ, cuộc hẹn này là cô ấy đi với ai? Có phải là người mà Sharon quen biết từ lâu không? Họ đi đâu? Anh cảm thấy một cơn đau nhói vì ghen tị, nhưng anh lại tự nhủ rằng tâm trạng này của mình thật vô lý. Dù sao thì Sharon cũng có cuộc sống xã hội riêng, và chắc chắn là cô ấy đã có một đời sống xã hội phong phú từ rất lâu trước khi anh xuất hiện trong cuộc đời cô. Nụ hôn của anh và cô trong nhà hàng không phải là dấu hiệu của một mối quan hệ bền chặt...

"Xin lỗi anh, Alan, thật sự xin lỗi, nhưng em không thể thất hứa."

"Anh cũng sẽ không bắt em phải bội ước đâu." Anh quyết tâm làm cho giọng mình nghe thật vui vẻ. Anh nói: "Chúc em chơi vui vẻ, nếu có tin tức gì, anh sẽ gọi điện báo cho em."

Sharon ngập ngừng nói: "Tạm biệt."

Anh đặt ống nghe xuống, lúc này cảm thấy văn phòng càng nhỏ hơn, càng ngột ngạt hơn. Anh vừa hối hận vì mình không nên gọi cuộc điện thoại này, vừa đi lại vô định trong phòng.

Trên bàn đánh máy, một xấp điện tín mở sẵn đập vào mắt anh. Cả đời anh nhận được điện tín cũng không nhiều bằng mấy ngày nay. Anh cầm một bức trong xấp điện tín lên và đọc:

"Chúc mừng cuộc đấu tranh phi thường của anh, mỗi một công dân nhiệt huyết đều đang cổ vũ cho anh. - K. R. Brownie"

Brownie là ai nhỉ? Anh tự hỏi. Là nam hay nữ? Thương nhân hay người nghèo? Là người như thế nào? Cô ấy hay anh ấy thực sự quan tâm đến mọi sự bất công và áp bức, hay chỉ là nhất thời bốc đồng mà gửi điện tín? Anh đặt bức điện này xuống, cầm lấy bức khác.

"Chúa nói, hỡi anh em của ta, vì anh đã làm điều đó cho người nhỏ bé nhất trong số họ, tức là anh đã làm cho ta. Là một người mẹ của 4 đứa con, tôi đang cầu nguyện cho anh và đứa trẻ đáng thương đó. - Bertha MacAleese"

Bức điện tín thứ ba dài nhất, thu hút sự chú ý của anh.

"Chúng tôi, 28 thành viên của Câu lạc bộ Kiwanis khu vực Stapleton và Manitoba, hội họp để bày tỏ lòng kính trọng đối với anh và chúc cho những nỗ lực nhân đạo của anh thành công. Chúng tôi tự hào khi có một đồng bào Canada như anh. Chúng tôi đã quyên góp tiền trong mũ, tấm séc sẽ được gửi đi ngay, xin hãy sử dụng theo cách anh thấy phù hợp. - Thư ký George Endert"

Alan nhớ ra, tấm séc đó đã được nhận vào sáng nay. Nó cùng với những tấm séc khác đã được gửi đến một công ty tín thác British Columbia, chính công ty này đã chủ động đề nghị quản lý tài chính quyên góp cho Henri Duval. Chỉ riêng ngày hôm nay đã nhận được khoảng 1100 đô la.

Cảm ơn anh, K. R. Brownie, cảm ơn bà MacAleese và những người bạn ở Stapleton và Kiwanis, cùng những người bạn khác, Alan nghĩ. Anh dùng ngón cái lật qua xấp điện tín dày cộp. Tôi đã không thành công, nhưng tôi vẫn muốn cảm ơn các bạn.

Anh phát hiện ở một góc sàn có hai chồng báo lớn, ngoài ra còn một ít báo đặt trên ghế. Trong ba chồng báo lớn có nhiều tờ báo ngoại tỉnh - có Toronto, Montreal, Winnipeg, Regina và các thành phố khác. Anh chú ý thấy còn có một tờ báo từ Halifax, tỉnh Nova Scotia xa xôi. Một số phóng viên đến phỏng vấn đã để lại báo cho anh, nói rằng trên đó có bài viết về chính anh. Một người hàng xóm ở phía đối diện hành lang còn đưa cho anh vài tờ "New York Times", có lẽ cũng vì lý do tương tự. Đến tận bây giờ, Alan mới chỉ liếc nhìn qua đống báo này. Anh nên dành thời gian đọc kỹ trong thời gian tới, rồi làm một cuốn sổ cắt dán; có lẽ cả đời này anh sẽ không bao giờ nổi tiếng như thế này nữa. Anh nghĩ, cuốn sổ này nên đặt tiêu đề là gì nhỉ? Có lẽ là: "Toàn tập về một sự nghiệp thất bại".

"Ồ, thôi đi," Maitland tự nói với chính mình. "Mày đau lòng cho bản thân còn hơn cho Duval."

Đúng lúc đó có tiếng gõ cửa, rồi cửa mở ra. Một cái đầu ló vào trước, là khuôn mặt đỏ hồng, đầy đặn của Dan Olive. Sau đó thân hình vạm vỡ như nông dân của anh ta chen vào. Anh ta nhìn quanh rồi hỏi: "Anh ở một mình à?"

Alan gật đầu.

"Tôi tưởng tôi nghe thấy có người nói chuyện."

"Đúng vậy. Là tôi đang tự nói với mình." Anh gượng cười. "Tôi đã đến mức này rồi đây."

"Anh cần giúp đỡ," Dan Olive nói. "Tôi sắp xếp cho anh nói chuyện với một nhân vật thú vị thế nào?"

"Nhân vật gì? Cho ví dụ xem nào?"

Olive thản nhiên đáp: "Tôi nghĩ chúng ta có thể nói chuyện với Thủ tướng trước. Ông ấy dự kiến sẽ đến Vancouver vào ngày kia."

"Chính là Holden?"

"Không sai."

"Ồ, tất nhiên rồi." Alan ngồi vào ghế đánh máy, dựa lưng vào ghế, gác chân lên cái bàn bên cạnh máy đánh máy. "Tôi sẽ làm thế này: tôi ra ngoài thuê một căn phòng, rồi mời ông ấy đến ở trong căn hộ của tôi thử xem."

"Nghe này," Dan Olive nài nỉ. "Tôi không nói đùa. Đây là sự thật. Cuộc gặp có thể sắp xếp được, có lẽ còn có chút tác dụng." Anh ta chất vấn, "Về phía tòa án, anh không thể giúp gì thêm cho Duval nữa, đúng không?"

Alan lắc đầu. "Chúng ta đã cùng đường rồi."

"Vậy anh còn sợ gì nữa?"

"Tôi nghĩ, chẳng có gì đáng lo cả. Nhưng có ích gì cơ chứ?"

"Anh có thể kêu gọi mà," Dan thuyết phục, "Cầu xin ông ấy 'từ bi hỷ xả', vân vân. Luật sư chẳng phải giỏi nhất khoản này sao?"

"Còn phải có những lập luận thuyết phục nữa." Alan làm mặt nhăn nhó. "Tôi có thể tưởng tượng ra cảnh đó: tôi quỳ ở đó, còn ông ấy lau nước mắt nói, 'Alan, con trai của ta, mấy tuần qua ta đã phạm sai lầm khủng khiếp. Giờ chỉ cần con ký vào đây, chúng ta có thể quên đi tất cả mọi chuyện trong quá khứ, và con có thể làm mọi thứ theo ý mình'."

"Được rồi, ông ta đúng là khó đối phó," Dan Olive thừa nhận. "Nhưng những người khác mà anh từng đối đầu cũng vậy thôi. Vậy tại sao bây giờ lại muốn bỏ cuộc?"

"Lý do rất đơn giản," Alan bình tĩnh nói. "Bởi vì có những lúc, thừa nhận thất bại của chính mình là điều khôn ngoan."

"Anh làm tôi thất vọng thật đấy," Dan Olive nói. Anh ta duỗi một chân đá vào chân bàn một cách khó chịu.

"Xin lỗi. Nhưng tôi thực sự ước mình có thể làm điều gì đó." Alan dừng lại một chút, rồi tò mò hỏi, "Tại sao Thủ tướng lại đến Vancouver?"

"Ông ấy đang đi thị sát khắp nơi. Khá nổi bật nên có nhiều lời bàn tán khác nhau." Phóng viên nhún vai nói. "Nhưng đó là chuyện của người khác, ý của tôi là để hai người các anh gặp nhau nói chuyện."

"Ông ấy sẽ không bao giờ gặp tôi đâu," Alan nói.

"Nếu đưa ra lời đề nghị này với ông ấy, ông ấy sẽ không thể từ chối." Dan Olive chỉ vào đống báo trên ghế nói, "Tôi di chuyển chúng đi chỗ khác anh có phiền không?"

"Di chuyển đi."

Dan Olive ném đống báo xuống đất, xoay ghế lại, rồi ngồi cưỡi lên ghế đối diện với Alan, đặt khuỷu tay lên lưng ghế. "Này anh bạn," anh ta kiên trì một cách chân thành, "Nếu thực sự chưa nghĩ thông suốt, để tôi nói thẳng cho anh nghe. Trong số 10 triệu người dân Canada đang đọc báo, xem tivi hoặc nghe đài, anh hiện là 'Chiến binh chân lý'."

"Chiến binh chân lý," Alan lặp lại một câu. Anh tò mò hỏi, "Đây là nguyên văn trong 'Hành trình của người hành hương' phải không?"

"Tôi nghĩ là vậy," giọng đối phương dửng dưng.

"Tôi nhớ mình từng đọc ở trường Chúa nhật." Alan trầm ngâm nói.

"Chúng ta đã rời xa trường Chúa nhật quá lâu rồi, có lẽ lòng can đảm của anh cũng đã mòn đi ít nhiều." Phóng viên Dan Olive nói.

"Tiếp tục đi, anh vừa nói đến 10 triệu người dân." Alan nhắc nhở.

"Họ coi anh là người nổi tiếng toàn quốc, anh đã trở thành một thần tượng. Nói thật, tôi chưa bao giờ thấy chuyện như thế này," Dan Olive nói.

"Phần lớn là do cảm tính," Alan nói. "Đợi sau khi tất cả những chuyện này kết thúc, không quá 10 ngày nữa, tôi sẽ trở thành một người bị lãng quên."

"Có lẽ vậy," Dan Olive nhượng bộ. "Nhưng khi anh là người nổi tiếng, họ buộc phải đối xử với anh một cách tôn trọng. Ngay cả Thủ tướng cũng bao gồm trong đó."

Alan nhếch mép cười, như thể ý tưởng này rất thú vị. "Nếu tôi thực sự yêu cầu gặp Thủ tướng, anh nói tôi nên sắp xếp thế nào?"

"Để tòa soạn của chúng tôi sắp xếp đi," Dan Olive nói. "Holden không thích chúng tôi, nhưng ông ấy cũng không thể phớt lờ chúng tôi. Hơn nữa, tôi còn muốn đăng một tin độc quyền vào ngày mai. Chúng ta sẽ tuyên bố rằng anh đã đưa ra yêu cầu gặp Thủ tướng, và hiện đang chờ câu trả lời."

"Cái này nghe được đấy." Alan đưa hai chân từ cạnh máy đánh máy xuống đất. "Tôi nghĩ trong này có đạo lý nhất định."

Sắc mặt Dan Olive giãn ra một chút. "Ai cũng có đạo lý nhất định, nhưng anh và tôi tình cờ có thể giúp đỡ lẫn nhau, và có thể giúp đỡ Duval. Hơn nữa với cách tuyên truyền trước đó của tôi, Holden sẽ không dám từ chối đâu."

"Tôi không nói được, tôi hoàn toàn không nói được." Alan đứng dậy, mệt mỏi vươn vai. Có ích gì cơ chứ, anh nghĩ. Thử lại lần nữa thì có kết quả gì không?

Tiếp đó, anh dường như lại nhìn thấy khuôn mặt của Henri Duval, và sau lưng Duval là nụ cười đắc thắng, khải hoàn của Edgar Kramer.

Anh đột nhiên ánh mắt sáng lên, dùng giọng mạnh mẽ nói: "Mặc kệ nó! Để tôi cho ông ta một vố nữa!" anh nói.