Xưa, con Cuốc đi học, kết bạn với con Quạ.
Hai con cùng theo học một thầy.
Một hôm, hai con ngồi nói chuyện sách vở với nhau.
Cuốc lên mặt hay chữ, hỏi đố Quạ rằng:
- "Ư tư vi thịnh" (1) chữ ở sách nào?
Quạ trả lời liền:
- Chữ ở sách Ấu học.
Cuốc lại hỏi Quạ nữa:
- Thế câu: "Tiên thu đồ tịch" (2)là nói ai?
- Là người Tiêu Hà.
Rồi Quạ bảo Cuốc:
- Anh hỏi tôi, tôi đã đáp được rồi. Thế bây giờ đến lượt tôi hỏi anh...
Cuốc sợ Quạ hỏi, không trả lời được, đánh trống lảng, lẩn ngay vào bụi rậm. Quạ theo muốn bắt cho được, nhưng Cuốc đã lủi đi đàng nào rồi.
Hôm sau Cuốc lại đến nhà thầy để học. Thầy biết chuyện Cuốc hôm trước, đuổi đi mà mắng rằng:
- Học hành chi mày! Dốt lắm! Dốt lắm!
Cuốc lui ra, rồi thành tự đó vừa sợ bạn, vừa sợ thầy, không dám ra mặt, cứ lẩn lút ở các bụi rậm mà kêu rằng:
"Chịu! Chịu!...".
Chú thích:
(1) Ư tư vi thịnh: Đến lúc bấy giờ (chỉ nhà Chu) là thịnh. Câu này ở sách "Luận ngữ", thiên "Thái bá".
(2) Tiên thu đồ tịch: Trước thu sách vở. Chữ trong sách Hán Cao tổ.
*
Gà Mái Gáy
Thuở xưa, Trời giao cho loài Gà phải theo giờ giấc, cất tiếng gáy cho mặt trời mọc, kẻo mặt trời ngủ say quên mất.
Lúc bấy giờ, cả Gà mái, Gà trống cũng gáy đều như nhau.
Phải một hôm, ông Bụt đang nằm ngủ, giữa lúc nửa đêm, con Gà mái gáy thốc luôn ba hồi, làm cho ông Bụt phải bật dậy.
Bụt giận gà mái gáy xằng, gọi đến gõ cho mấy cái thật mạnh vào đầu.
Thành từ bấy giờ Gà mái sợ không dám gáy nữa.
*
Gà Mái Với Gà Con
Gà mái rất chăm nuôi Gà con, lúc nào cũng ở bên mình con, đi đâu cũng đi với con. Thật là:
Mẹ đi trước đánh bồng, đánh bạt,
Con đi sau vừa hát, vừa reo.
Cái cảnh gia đình nhà Gà, chả mấy giống vật và cả giống người được vui vầy đằm thắm như thế.
Vì mẹ quấn con, nên con cũng không rời mẹ, Gà con sau cùng khôn lớn lên, cũng vẫn đi theo theo Gà mẹ.
Nhưng phải một hôm, con Gà mái đi theo một con Gà trống khác.
Lúc trò chuyện, Gà trống không kêu "cốc cốc", lại kêu "cúc cúc". Gà con ngỡ mẹ gọi, mau chạy lại thì thấy Gà trống đang đùa nghịch với mẹ nó.
Chúng nó thấy Gà trống đang cắn vào mào mẹ nó. Chúng nó sợ mẹ đau, mới bảo nhau ùa vào mổ Gà trống. Gà con tuy nhiều, nhưng yếu, Gà trống tuy một, nhưng mạnh, một bên nhiều, một bên mạnh, hai bên cứ đuổi nhau, kình địch nhau mãi mới thôi.
Gà mẹ bấy giờ nghĩ vừa đau vừa xót. Một bên thì nhân tình đã không được gần, còn một bên con đẻ lại bị đòn đau đớn. Nghĩ vậy, rồi từ đó, hễ nó thấy con nó vừa khôn lớn lên, là nó bỏ không trông nom đến, sợ lại sinh chuyện.
Thành từ đó Gà mái chỉ trông nom Gà con ít lâu thôi, chớ không săn sóc đến luôn như trước nữa.
