Xưa có một nhà nuôi một con Công, lấy làm trân trọng lắm. Nhà ấy ngày nào cũng bỏ ra bao nhiêu tiền mua ngô, mua gạo cho Công ăn. Còn đàn Gà, trước kia chăn nuôi bao nhiêu thì bây giờ hình như lại muốn bỏ mặc, kiếm được con sâu, con bọ nào thì ăn, chớ không hề nhìn nhỏ ỏ ê đến.

Công ăn no, Công béo tốt, Công tự do đi lại trong vườn, nhởn nhơ đây đó, rồi bỗng một hôm, Công vỗ cánh, Công bay vào rừng mất.

Nhà kia than tiếc vô cùng, nhưng làm gì được! Công đi rồi, phải chăn nuôi săn sóc đàn Gà vậy.

Bởi vậy mới có câu ca giễu rằng:

Công ăn, công múa

Kiếm đường Công đi

Gà ăn Gà ở,

Cần gì hôm mai!

Và sau lại có câu tục ngữ rằng:

Gà ăn hơn Công ăn.

Con Công Và Làng Chim

Một hôm làng chim hội họp cùng nhau nhất định cất một người lên làm đàn anh để chủ trương mọi việc trong làng.

Đủ mặt: nào anh Diệc, anh Cò, nào anh Giang, anh Sếu, nào anh Cốc, anh Vạc, nào anh Hạc, anh Công, cả đến anh Ngỗng, anh Vịt, anh Ri, anh Sẻ, không thiếu một anh nào.

Nhiều anh cất tiếng xin làng cử anh Cò lên làm chủ.

Anh Cò nghe nói, vội vàng từ chối rằng:

- Các anh coi tôi: khăn trắng, áo trắng thật không xứng đáng chút nào. Đây có anh Diệc, sức dài vai rộng, tôi xin nhường.

Diệc nghe nói, cũng mau miệng chối từ rằng:

- Các anh đã biết: Mình tôi lẳng khẳng, tính tôi ương ương. Tôi nói chẳng ai nghe, sợ sau nó sinh ra lắm chuyện. Đây có anh Công, trong nhà giàu có, quần xanh, áo tía, thật đáng làm anh, làng ta nên thuận tình bầu anh ra làm việc.

Công nghe nói đến mình, lấy làm hả dạ chạy ra giữa đám giương cánh, xòe đuôi, múa may, ưỡn ẹo, rồi thưa với làng rằng:

- Làng đã bảo đến, biết tránh làm sao. Vậy những ông nào thuận tình cử tôi, thì xin ký kết vào giấy.

Công nói ra dáng tự đắc và chắc mình lắm.

Không ngờ, bao nhiêu loài chim đồng thanh nói to lên rằng:

- Cái đuôi anh xòe, chúng tôi chịu là đẹp thật. Nhưng cái đầu bé nhỏ, trông nó loắt choắt làm sao, anh làm đàn anh chúng tôi không được. Làng bảo thì bảo, chớ chúng tôi không thuận.

Công thấy thế, chữa thẹn nói rằng:

- Việc làng đã thuận, kẻ nói thì có người nghe. Ai ngờ, người nghe thì ít mà người chê lại nhiều. Thật tôi lấy làm xấu hổ cho tôi và cả làng chim tôi nữa.

Làng chim nhao nhao không ai thèm nghe Công, liền giải tán tức thì. Công cụp đuôi, thu cánh, lủi vào một xó, vừa lủi, vừa kêu "Xấu hổ! Xấu hổ!". Và rồi từ ngày ấy đến nay vẫn còn nguyên hai tiếng kêu "xấu hổ" mãi.