Khách đến đã làm cho cuộc sống gia đình Streltsov thay đổi hoàn toàn trong hai hôm. Olga rõ ràng là hoạt bát vui vẻ hẳn lên hầu như không ra khỏi nhà, sốt sắng giúp đỡ bà Serafima Petrovna trong bếp núc cũng như trong mọi việc nội trợ khác. Ngay cả với Kolya tuổi thơ tạm thời bị mất đi cũng đã trở lại: hai ngày liền bé không rời khỏi bác Sasha, cứ như cái đuôi bám sát bác ấy trong các cuộc dạo chơi ở Khe Cạn; đêm đêm chưa chịu đi ngủ khi chưa được lắng nghe lần lượt câu chuyện về bác Sasha ngày trước trong nội chiến - những câu chuyện được kể cho phù hợp với trình độ tiếp thu của bé. Bé lắng nghe, cặp mắt say mê dán vào mặt người kể để rồi nằm rất lâu trên giường với đôi mắt mở to và nụ cười mơ màng tràn đầy hạnh phúc. Đêm thứ hai trước khi đi ngủ, bé trèo lên giường bà Serafima Petrovna sôi nổi thì thào vào tai bà:

- Bà ơi, bác Sasha hôm nay kể chuyện có nói rằng trung đoàn trưởng Zhloba mặt rỗ đấy. Chả nhẽ mặt một trung đoàn trưởng chân chính lại rỗ ư?

Bản tính vốn dễ cười, luôn luôn sẵn sàng cười trước mọi chuyện vui, bà Serafima Petrovna rung cả người vì cố nhịn cười:

- Ôi giời. Kolenka! Tại sao lại không có thể? Mọi người đều có thể bị rỗ mặt, chứ có chừa ai đâu.

- Thế mà cháu, cháu nghĩ rằng chỉ có những kẻ cướp mới rỗ mặt thôi.

Kolya thất vọng kéo dài giọng ra rồi leo lên giường mình, nằm ngẫm nghĩ về cái phát hiện rất mới trong đời đối với em.

Một phút sau. Kolya bực bội cất tiếng nói:

- Có chuyện gì mà bà cười cháu, xin bà, bà đừng rung rẩy trong chăn nữa. Bà làm rung giường, cháu không ngủ được. Bà thật là một người đàn bà bậy bạ!

- Ôi, lạy chúa! Cháu học tiếng ấy ở đâu đấy? - bà Serafima Petrovna vừa thở hổn hển, vừa hỏi.

- Hôm qua cháu đi chơi với bác Sasha ở xưởng, có một bà nào đó chửi rủa bà bên cạnh với những lời lẽ thô tục. Bác Sasha bảo cháu rằng: “Đừng có nghe bà ấy. Bà ấy là một người đàn bà bậy bạ”. Đấy bà cũng bậy bạ như thế đấy.

- Nhưng mà bà có chửi rủa đâu, Kolenka?

- Nhưng bà lại cười ban đêm, giữa lúc mọi người không ai cười cả, không để cho cháu ngủ. Thế là bậy bạ đấy bà ạ! - Rồi cái giọng ngái ngủ kéo dài chậm rãi và uể oải tiếp tục: - không, mọi người mặt rỗ đều là kẻ cướp, cháu biết rõ lắm mà. Đấy chú Vasily thợ mộc đấy, bà có biết không, chú ấy cũng rỗ đấy. Cháu đã hỏi chú ấy khi chú đang chữa hàng rào cho trường: “Chú Vasya ơi, hồi chú còn trẻ, chú là kẻ cướp phải không?”. Chú ấy nói! “Ừ, vào loại gớm khiếp ấy chứ, đặc biệt là về phương diện phụ nữ!”. Cháu lại hỏi chú ấy: “Thế về phương diện phụ nữ là thế nào?” Chú ấy bảo: “Ăn cướp các nữ tu viện, làm nghèo các nữ tu sĩ”. Rồi chú không nói thêm gì nữa, chỉ vuốt ria mép và cháu thấy mắt chú cười, thế thôi, rồi chú ấy đưa lên mồm một cái đinh, hoàn toàn không nói chuyện với cháu nữa, bắt đầu đóng ván. Mỗi cái đinh chú ấy chỉ nện có hai búa, thế đấy! Dù trước kia là kẻ cướp, nhưng chú ấy tốt. Mắt chú ấy bao giờ cũng cười, không bao giờ chú ấy chửi rủa nói năng thô tục, đúng như bà vẫn dặn cháu đấy. Một lần trước mặt cháu, chú ấy đập một búa thật lực vào ngón tay mà chỉ nói: “ôi mẹ ơi!”. Bà ơi, đó là lời nguyền rủa lịch sự hay thô bạo hả bà? Bà có nghe không bà, hay là bà ngủ rồi?”.

Bà Serafima Petrovna, không trả lời, im lặng áp mặt vào gối và khi trận cười đã nguôi, thì chú bé đã khò khò ngủ yên.

Sự kiện có tầm quan trọng vĩ đại với bé là chuyến đi ô tô lên huyện lỵ theo bác Sasha; bác ấy đến huyện ủy để đăng ký sinh hoạt đảng. Ở huyện lỵ, hai bác cháu ăn uống bình đẳng ở nhà ăn, thêm vào đó, nếu bác Sasha và chú lái xe chỉ uống vodka từng cốc nhỏ, thì riêng phần bé Kolya được nguyên cả một chai nước chanh, một thứ nước giải khát mà ở Khe Cạn chưa từng được nghe nói tới bao giờ.

Từ cuộc đi đó trở về họ đã trở thành đôi bạn chí thân. Người bác hiền hậu và vui tính đã dễ dàng chinh phục được tình cảm yêu thương và gắn bó của bé. Và một hôm sau bữa ăn tối Kolya bảo: - “Bác Sasha ạ, mình nghĩ rằng, mình nên chuyển từ phòng của bà sang ở với ông bạn. Dù sao ông bạn cũng là đàn ông, mình với ông bạn ngủ với nhau tiện hơn nhỉ”. Olga hốt hoảng đỏ mặt giận dữ kêu lên: “Kolya, sao con lại dám xưng hô với bác là mình mình bạn bạn. Xin lỗi bác ngay lập tức, thật là hư đốn!”. Nhưng Alexander Mikhailovich lập tức ứng cứu ngay bạn mình: “Sao thế, Olga thân mến, chúng tôi đã thỏa thuận với nhau xưng hô như thế. Trong chuyện trò hằng ngày, đối với chúng tôi như thế giản tiện hơn”.

Chẳng cần phải nói, vốn là một cựu chiến binh, - cởi mở và giản dị, - Sasha biết chọn đúng chìa khóa cho mỗi trái tim người: với Olga ông chinh phục bằng thái độ ân cần lịch sự, bằng những lời ngợi khen không hoa mỹ, và bằng thái độ chiêm ngưỡng hơi lộ liễu sắc đẹp của nàng. Olga thấy rất rõ ràng ông kín đáo ngắm mình, và lặng lẽ tự hào về điều ấy, thậm chí nàng còn làm duyên đôi tí với ông, tất nhiên chỉ chút ít thôi trong phạm vi quan hệ thân tình cho phép. Bà Serafima Petrovna sững sờ trước tính giản dị và thái độ ân cần giúp đỡ kiểu sĩ quan của người khách; và rõ ràng là bà vô cùng xúc động khi ông ấy tìm thấy phòng ngoài chiếc giầy vải đã rách của bà bên dưới mắc áo, và đã khâu lại, khéo chẳng kém một thợ giỏi ngoài hiệu chữa giày. Để làm được việc này, Kolya phải xoay xở ở bác thợ giầy láng giềng cái dùi và đoạn chỉ vuốt sáp, còn việc sửa chữa thì họ tiến hành ở chuồng ngựa, không cho ai biết.

Nikolai chỉ biết cười thầm khi nhìn thấy ông anh đã thành công và trở thành người nhà trong gia đình một cách nhanh chóng diệu kỳ.

- Anh Sasha, anh đã học nghề khâu giầy ở đâu thế? - anh vừa hỏi vừa ngắm nghía chiếc giày vải của bà nhạc.

- Ở trại tập trung đấy, - Alexander trả lời ngắn gọn - trong Viện hàn lâm Frunze họ không dạy chúng mình nghề này, nhưng ở viện hàn lâm khác trong bốn năm mình đã học được khối việc: mình có thể đóng giày, xây lò; làm mộc tàm tạm được. Trong cái rủi nào cũng có cái may, chú ạ! Chỉ có điều học được cái khoa học ấy trong những điều kiện ở đó thật quá nặng nề...

Bà Serafima Petrovna bước vào phòng, và câu chuyện đứt đoạn.