56

Quá trình rời đi diễn ra vô cùng hỗn loạn. Trevize nhặt hai món vũ khí đã mất tác dụng, mở cửa khoang điều áp, cả nhóm lảo đảo bước vào trong tàu con thoi. Mãi cho đến khi họ bay thoát khỏi bề mặt hành tinh, Trevize mới để ý thấy Fallom cũng đã được đưa lên tàu.

Nếu không phải kỹ thuật hàng không của người Solaria vốn chẳng mấy cao siêu, có lẽ họ đã không thể trốn thoát kịp thời. Chiếc phi thuyền Solaria đó tiêu tốn một khoảng thời gian dài đến khó tin chỉ để hạ cánh và tiếp đất. Ngược lại, máy tính của con tàu Far Star gần như chỉ trong chớp mắt đã điều khiển chiếc tàu con thoi trọng lực này cất cánh theo phương thẳng đứng.

Việc cất cánh với tốc độ cao như vậy lẽ ra sẽ tạo ra hiệu ứng gia tốc không thể chịu nổi, nhưng nhờ Far Star triệt tiêu tác động của trọng lực, quán tính cũng theo đó mà biến mất, vì vậy có thể loại bỏ hoàn toàn hiệu ứng gia tốc. Dẫu vậy, nó vẫn không thể xóa bỏ tác động của lực cản không khí, khiến nhiệt độ lớp vỏ tăng vọt, tốc độ tăng nhiệt vượt xa giới hạn hợp lý theo quy định của hạm đội (hoặc quy chuẩn tàu con thoi).

Khi cất cánh, họ nhìn thấy chiếc phi thuyền Solaria thứ hai đã hạ cánh, ngoài ra còn có vài chiếc khác đang tiến lại gần. Trevize không biết Bliss có thể đối phó với bao nhiêu robot, nhưng theo đánh giá của anh, nếu họ còn nán lại trên mặt đất thêm mười lăm phút nữa, chắc chắn sẽ bị đàn robot nuốt chửng.

Một khi đã tiến vào không gian (hoặc gần như đã tới không gian, xung quanh chỉ còn lại những phân tử loãng của "tầng khí quyển ngoài" hành tinh), Trevize lập tức bay về phía mặt tối của hành tinh. Đó chỉ là một chặng đường ngắn, bởi khi họ rời bề mặt thì trời vừa lúc hoàng hôn. Trong bóng tối, Far Star có thể làm mát nhanh hơn và tiếp tục bay chậm rãi theo quỹ đạo xoắn ốc rời xa hành tinh này.

Lúc này, Pelorat từ khoang ngủ dùng chung với Bliss bước ra và nói: "Đứa nhỏ đó hiện đang ngủ yên rồi. Chúng tôi đã dạy nó cách sử dụng nhà vệ sinh, nó học rất dễ dàng."

"Chuyện này chẳng có gì đáng ngạc nhiên, trong tòa dinh thự đó chắc chắn phải có thiết bị tương tự."

"Tôi đã tìm khắp nơi nhưng không thấy cái nào cả, thực ra tôi đã tìm kiếm từ lâu rồi." Pelorat nói với vẻ suy tư: "Nếu chúng ta quay lại tàu muộn một chút nữa thôi, chắc tôi không nhịn nổi mất."

"Chúng ta đều như nhau thôi. Nhưng tại sao lại mang đứa trẻ đó lên đây?"

Pelorat nhún vai đầy vẻ hối lỗi. "Bliss không nỡ bỏ nó lại, như thể muốn cứu một mạng người để bù đắp cho mạng sống mà cô ấy đã gián tiếp gây ra. Cô ấy không chịu nổi..."

"Tôi hiểu," Trevize nói.

Pelorat nói: "Hình thể của đứa trẻ này rất kỳ lạ."

"Vì là lưỡng tính, nên đó là điều khó tránh khỏi," Trevize đáp.

"Nó có hai tinh hoàn, cậu biết đấy."

"Gần như không thể không có."

"Và còn có một thứ mà tôi chỉ có thể mô tả là một âm đạo rất nhỏ."

Trevize nhăn mặt. "Ghê tởm thật."

"Không hẳn vậy đâu, Golan," Pelorat phản đối: "Nó hoàn toàn phù hợp với nhu cầu của nó. Nó chỉ cần sản sinh ra một tế bào trứng được thụ tinh, hoặc một phôi thai rất nhỏ, trứng hoặc phôi đó có thể phát triển trong phòng thí nghiệm, và tôi dám cá là do robot đảm nhận việc chăm sóc."

"Giả sử hệ thống robot của họ bị hỏng thì sao? Nếu xảy ra tình trạng đó, chúng sẽ không thể tạo ra thế hệ sau có khả năng sinh tồn."

"Bất kỳ thế giới nào, nếu cấu trúc xã hội hoàn toàn sụp đổ, đều sẽ rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng."

"Sẽ không nghiêm trọng như người Solaria đâu, khiến tôi không nhịn được mà phải rơi lệ vì chúng."

"Ừm," Pelorat nói: "Tôi thừa nhận thế giới đó dường như không mấy hấp dẫn - ý tôi là đối với chúng ta. Nhưng vấn đề nằm ở người Solaria và cấu trúc xã hội, cả hai thứ đó hoàn toàn khác biệt với chúng ta, người anh em thân mến của tôi. Nhưng nếu loại bỏ người Solaria và robot, cậu sẽ thấy thế giới đó..."

"Có lẽ sẽ bắt đầu sụp đổ, giống như Aurora bây giờ vậy," Trevize nói: "Bliss thế nào rồi, Janov?"

"Chỉ sợ cô ấy kiệt sức thôi, cô ấy đang ngủ. Cô ấy đã trải qua một chuyện không hề dễ dàng, Golan."

"Tôi cũng chẳng cảm thấy dễ chịu hơn chút nào."

Trevize nhắm mắt lại. Anh đã quyết định, chỉ cần xác định người Solaria không có khả năng du hành vũ trụ, anh sẽ lập tức chợp mắt một giấc để thư giãn. Và cho đến hiện tại, theo báo cáo của máy tính, không phát hiện bất kỳ vật thể nhân tạo nào trong không gian.

Nghĩ đến hai thế giới bên ngoài mà họ từng ghé thăm, lòng anh tràn đầy cay đắng - một nơi có những con chó hoang đầy thù địch, nơi kia thì có những kẻ lưỡng tính sống độc lập đầy thù địch, cả hai nơi đều không tìm thấy dù chỉ một manh mối về vị trí của Trái Đất. Bằng chứng duy nhất cho thấy họ từng đến hai thế giới đó chỉ có đứa trẻ Fallom này mà thôi.

Anh mở mắt, Pelorat vẫn ngồi ở phía bên kia máy tính, nhìn anh với vẻ mặt nghiêm nghị.

Trevize đột nhiên nói bằng giọng kiên định: "Chúng ta nên để đứa trẻ Solaria đó lại chỗ cũ."

Pelorat nói: "Thằng bé đáng thương, họ sẽ giết nó mất."

"Dù vậy," Trevize nói: "Nó vốn dĩ thuộc về nơi đó, là một phần của xã hội đó. Bị coi là dư thừa và bị xử tử, đó là số phận mà nó sinh ra đã phải chịu."

"Ồ, người bạn thân mến của tôi, đây thật sự là một cách nhìn sắt đá."

"Đây là cách nhìn hợp lý. Chúng ta không biết cách chăm sóc nó, nó ở cùng chúng ta có lẽ sẽ phải chịu khổ nhiều hơn, cuối cùng vẫn khó tránh khỏi cái chết. Nó ăn cái gì chứ?"

"Tôi nghĩ chúng ta ăn gì thì nó ăn nấy thôi, người bạn cũ. Thực ra, vấn đề là chúng ta sẽ ăn gì đây? Lương thực dự trữ của chúng ta rốt cuộc còn lại bao nhiêu?"

"Nhiều, rất nhiều, dù có thêm một hành khách cũng chẳng phải lo."

Nghe câu trả lời này, Pelorat không tỏ ra vui vẻ mấy. Ông nói: "Những thức ăn đó đã trở nên rất đơn điệu, chúng ta nên bổ sung thêm ở Comporellon - mặc dù kỹ năng nấu nướng của họ chẳng cao siêu gì cho lắm."

"Chúng ta không thể. Chắc ông vẫn chưa quên, chúng ta đi khá vội vàng, rời khỏi Aurora cũng vậy, và rời khỏi Solaria thì đặc biệt hơn - đơn điệu một chút thì có sao đâu? Tuy làm mất đi hứng thú ăn uống, nhưng lại có thể giúp chúng ta sống sót."

"Nếu chúng ta cần, liệu có khả năng tìm được chút thức ăn tươi không?"

"Bất cứ lúc nào, Janov. Sở hữu một con tàu trọng lực, trên đó lại có mấy bộ động cơ siêu không gian, thì thiên hà cũng chỉ là một nơi nhỏ bé thôi. Trong vài ngày, chúng ta có thể đến bất cứ đâu. Chỉ là một nửa số thế giới trong thiên hà đều đang để mắt đến tàu của chúng ta, vì vậy tôi thà tạm thời tránh né một thời gian."

"Tôi nghĩ điều đó cũng đúng - Bander dường như không hứng thú với con tàu này."

"Nó có thể căn bản không nhận thức được sự tồn tại của con tàu, tôi nghĩ người Solaria từ lâu đã từ bỏ du hành vũ trụ. Tâm nguyện lớn nhất của chúng là hoàn toàn tách biệt với thế giới, nếu chúng không ngừng hoạt động trong không gian, đi khắp nơi tuyên truyền sự tồn tại của bản thân, thì gần như không thể tận hưởng những ngày tháng không tranh giành với đời."

"Bước tiếp theo chúng ta nên làm gì, Golan?"

Trevize nói: "Chúng ta vẫn còn thế giới thứ ba cần ghé thăm."

Pelorat lắc đầu. "Dựa vào hai thế giới trước để đánh giá, tôi không đặt quá nhiều hy vọng vào nơi còn lại."

"Hiện tại tôi cũng không đặt hy vọng gì. Nhưng đợi tôi chợp mắt một lát, sẽ để máy tính vẽ ra lộ trình bay đến thế giới thứ ba."

57

Thời gian ngủ của Trevize dài hơn dự kiến rất nhiều, nhưng điều đó chẳng sao cả. Trên tàu con thoi không có ngày đêm tự nhiên, cũng chưa bao giờ tuyệt đối tuân theo "nhịp sinh học gần như ngày đêm". Một ngày có bao nhiêu giờ là quy định nhân tạo, những quy luật sinh hoạt tự nhiên như ăn uống, ngủ nghỉ, Trevize và Pelorat thường xuyên không thể đồng bộ với đồng hồ (Bliss đặc biệt là vậy).

Khi Trevize đang lau người trong phòng tắm (do bắt buộc phải tiết kiệm nước, bọt xà phòng tốt nhất đừng dùng nước rửa, chỉ cần lau đi là được), trong đầu đang nghĩ xem có nên ngủ thêm một hai tiếng nữa không, anh quay người lại, kinh ngạc phát hiện Fallom đang đứng trước mặt, toàn thân trần trụi giống hệt mình.

Anh không tự chủ được mà nhảy lùi lại. Loại phòng vệ sinh cá nhân này khá chật hẹp, bộ phận nào đó trên cơ thể không thể tránh khỏi việc va phải vật cứng, anh lập tức phát ra một tiếng "hừ".

Fallom tò mò nhìn chằm chằm vào anh, đồng thời giơ ngón tay chỉ vào dương vật của anh. Trevize không hiểu nó nói gì, nhưng nhìn vẻ mặt của đứa trẻ này, có vẻ như nó cảm thấy khó tin. Để bản thân thấy an tâm, Trevize đành phải dùng hai tay che dương vật lại.

Sau đó Fallom bằng tông giọng cao vút thường lệ nói: "Chào."

Đứa trẻ này vậy mà biết nói tiếng Galactic Standard, Trevize cảm thấy hơi ngạc nhiên, nhưng nghe giọng điệu của nó, giống như là học thuộc lòng một cách gượng ép.

Fallom tiếp tục nói từng chữ một cách khó khăn: "Bliss - nói - ngươi - tắm - ta."

"Vậy sao?" Trevize đặt hai tay lên vai Fallom, "Ngươi - ở - lại - đây."

Anh chỉ chỉ vào sàn nhà, Fallom tất nhiên lập tức nhìn về hướng anh chỉ, xem ra nó hoàn toàn không hiểu ý nghĩa của câu đó.

"Đừng động đậy," Trevize vừa nói vừa nắm lấy cánh tay đứa trẻ, ấn chặt vào hai bên thân nó, biểu thị bảo nó đứng yên không được cử động. Sau đó anh vội vàng lau khô cơ thể, mặc đồ lót vào, rồi khoác thêm một chiếc quần dài.

Anh đi ra ngoài hét lớn: "Bliss!"

Trong tàu con thoi, khoảng cách giữa hai người bất kỳ rất khó vượt quá bốn mét. Bliss lập tức đến cửa khoang của cô, mỉm cười nói: "Là anh đang gọi tôi sao, Trevize? Hay là tiếng gió thổi qua bãi cỏ đung đưa?"

"Đừng đùa nữa, Bliss. Đó là cái gì?" Anh giơ ngón cái, hất mạnh ra sau vai.

Bliss nhìn ra sau lưng anh, rồi nói: "Ừm, xem ra giống như người Solaria nhỏ mà chúng ta mang lên hôm qua."

"Là cô mang lên, tại sao lại muốn tôi thay cô tắm cho nó?"

"Tôi tưởng anh sẽ vui lòng giúp đỡ. Nó là một đứa nhóc rất thông minh, tiếng Galactic Standard học rất nhanh, những điều tôi giải thích nó tuyệt đối không bao giờ quên. Tất nhiên rồi, tôi vẫn luôn giúp đỡ nó từ bên cạnh."

"Tự nhiên là vậy rồi."

"Đúng vậy, tôi để nó giữ bình tĩnh. Khi trải qua cảnh hỗn loạn trên hành tinh đó, tôi để nó hầu hết thời gian đều ở trong trạng thái mơ hồ, sau đó, lại cố gắng để nó ngủ một giấc trên tàu. Bây giờ tôi đang cố gắng chuyển hướng suy nghĩ của nó một chút, để nó không còn nhớ nhung những con robot đã mất nữa, nó rõ ràng rất yêu thích con Jemby đó."

"Kết quả là nó thích ở lại đây rồi, tôi nghĩ vậy."

"Tôi hy vọng là vậy. Khả năng thích nghi của nó rất mạnh, bởi vì nó còn nhỏ, và dưới nguyên tắc không ảnh hưởng quá mức đến tâm hồn nó, tôi cố gắng khuyến khích điều này. Tôi còn chuẩn bị dạy nó nói tiếng Galactic Standard."

"Vậy cô đi giúp nó tắm đi, hiểu chưa?"

Bliss nhún vai. "Tôi sẽ làm, nếu anh kiên quyết như vậy, nhưng tôi hy vọng để nó cảm thấy chúng ta đều rất thân thiện. Nếu mỗi người trong chúng ta đều chia sẻ công việc bảo mẫu, đó sẽ là sự giúp đỡ rất lớn, về phương diện này tất nhiên anh có thể hợp tác."

"Không phải hợp tác đến mức độ này. Còn nữa, sau khi cô tắm cho nó xong, thì tống khứ nó đi, tôi muốn nói chuyện với cô."

Bliss nói: "Anh nói tống khứ nó đi là có ý gì?" Giọng điệu của cô đột nhiên lộ ra vẻ thù địch.

"Tôi không nói là ném nó ra khỏi cửa khoang, ý tôi là đưa nó về phòng cô, bảo nó ngồi yên trong góc - tôi muốn nói chuyện với cô."

"Tùy anh vậy," cô lạnh lùng nói.

Trevize vừa trừng mắt nhìn bóng lưng cô, vừa xoa dịu cơn giận của chính mình. Sau đó anh đi đến khoang lái, mở màn hình hiển thị.

Solaria hiện giờ là một đĩa tròn màu đen, bên trái có một vệt sáng cong hình lưỡi liềm. Trevize đặt hai tay lên mặt bàn, bắt đầu tiếp xúc với máy tính, không ngờ cơn giận của anh lập tức dịu xuống. Muốn để tâm trí kết nối hiệu quả với máy tính, thì phải giữ được sự bình tĩnh, lâu dần, phản xạ có điều kiện sẽ liên kết cả hai lại với nhau.

Lấy Far Star làm trung tâm, khoảng cách hiện tại của họ với hành tinh đó làm bán kính, trong phạm vi này không có bất kỳ vật thể nhân tạo nào. Từ đó có thể kết luận, người Solaria (hoặc robot của chúng) không thể và sẽ không bao giờ theo dõi họ nữa.

Điều này không tệ, nếu vậy, bây giờ tốt nhất anh nên lái tàu rời khỏi bóng tối của mặt tối. Thực tế, chỉ cần anh tiếp tục rời xa Solaria, đĩa tròn của hành tinh này sẽ càng lúc càng nhỏ; khi nó trở nên nhỏ hơn mặt trời vốn có kích thước lớn hơn gấp nhiều lần ở phía xa, bóng tối dù thế nào cũng sẽ biến mất.

Đồng thời, anh chỉ thị máy tính lái tàu con thoi rời khỏi mặt phẳng quỹ đạo của hành tinh, điều này có thể giúp quá trình tăng tốc an toàn hơn nhiều. Như vậy, họ có thể nhanh chóng đến được một khu vực có độ cong không gian đủ nhỏ, để thực hiện cú nhảy an toàn không chút lo âu.

Như mọi khi, anh lại bắt đầu nhìn chằm chằm vào những ngôi sao xa xôi. Những thiên thể tĩnh lặng và vĩnh hằng gần như mang lại một hiệu ứng thôi miên; sự biến động và bất định của bản thân chúng đều đã bị che khuất bởi khoảng cách dài, hiện ra trước mắt chỉ là vô số điểm sáng nhấp nháy.

Trong đó có một điểm sáng, tất nhiên chính là mặt trời mà Trái Đất xoay quanh - mặt trời đầu tiên. Sự sống được sinh ra dưới bức xạ nhiệt của nó, con người cũng tiến hóa dưới sự che chở của nó.

Tất nhiên, nếu những ngôi sao sáng sủa và rõ ràng mà các thế giới bên ngoài xoay quanh đều không được ghi chép trong bản đồ thiên hà, thì tình trạng tương tự cũng có thể xảy ra trên "mặt trời này".

Có lẽ nào, chỉ có mặt trời của các thế giới bên ngoài bị cố tình bỏ sót, bởi vì những năm trước từng có hiệp ước thỏa thuận nào đó, cho phép họ có thể tách biệt với thế giới? Liệu mặt trời của Trái Đất dù được ghi chép trong bản đồ thiên hà, nhưng lại bị lẫn vào vô số ngôi sao tương tự không chứa hành tinh có thể cư trú kia?

Dù sao, tổng cộng có khoảng ba mươi tỷ ngôi sao loại này trong thiên hà, nhưng chỉ có khoảng một phần nghìn quỹ đạo của chúng có hành tinh có thể cư trú. Lấy vị trí hiện tại của anh làm trung tâm, trong phạm vi vài trăm parsec xung quanh, có lẽ đã có hàng nghìn hành tinh có thể cư trú như vậy. Anh có nên sàng lọc từng ngôi sao một, tìm kiếm tất cả các hành tinh có thể cư trú không?

Có lẽ nào, mặt trời đầu tiên thậm chí không nằm trong khu vực này của thiên hà? Còn bao nhiêu cư dân ở các tinh vực, tin chắc rằng mặt trời đó là người hàng xóm gần gũi của họ, và bản thân họ là hậu duệ của những người định cư đầu tiên?

Anh cần thêm dữ liệu, cho đến hiện tại anh chẳng có gì cả.

Ngay cả khi tiến hành tìm kiếm kỹ lưỡng nhất trong đống đổ nát vạn năm ở Aurora, anh cũng rất nghi ngờ liệu có thể tìm thấy vị trí của Trái Đất hay không. Còn về người Solaria, anh càng nghi ngờ chúng sẽ cung cấp bất kỳ dữ liệu liên quan nào.

Và nếu tất cả dữ liệu về Trái Đất đều biến mất không dấu vết khỏi thư viện vĩ đại ở Trantor; và nếu ký ức tập thể vĩ đại của Gaia cũng hoàn toàn trống rỗng về Trái Đất, thì trên những thế giới bên ngoài đã mất kia, cũng gần như không thể có bất kỳ dữ liệu nào còn sót lại.

Giả sử anh hoàn toàn dựa vào vận may, tình cờ tìm thấy mặt trời của Trái Đất, từ đó tìm thấy chính Trái Đất - liệu có ngoại lực nào khiến anh không thể nhận ra mình đã tìm thấy hay không? Sự phòng thủ của Trái Đất quả thật kín kẽ không một kẽ hở? Quyết tâm giữ bí mật của nó quả thật kiên quyết đến vậy?

Anh rốt cuộc đang tìm kiếm cái gì?

Là Trái Đất sao? Hay là anh cho rằng (không có lý do rõ ràng) có thể tìm thấy lỗ hổng của Kế hoạch Seldon trên Trái Đất?

Ngày nay, Kế hoạch Seldon đã vận hành được năm thế kỷ, (nghe nói) cuối cùng sẽ dẫn dắt nhân loại đến một bến đỗ an toàn - vòng tay của Đế chế Thiên hà thứ hai, nó sẽ vĩ đại hơn, cao quý hơn và tự do hơn Đế chế thứ nhất. Tuy nhiên anh, Trevize, lại phủ nhận Đế chế thứ hai, quay sang ủng hộ hệ thống Gaia.

Hệ thống Gaia sẽ là một cơ thể hữu cơ khổng lồ; mà Đế chế Thiên hà thứ hai dù to lớn thế nào, đa dạng thế nào, cũng chỉ là tổ chức liên hợp của nhiều cơ thể hữu cơ độc lập, so với nó, mỗi cơ thể hữu cơ chỉ có quy mô vi mô. Kể từ khi nhân loại khởi phát, không biết đã xây dựng bao nhiêu tập hợp cá thể, Đế chế Thiên hà thứ hai chẳng qua chỉ là một ví dụ khác. Mặc dù nó có khả năng là cái lớn nhất, tốt nhất, nhưng vẫn không thể thoát khỏi khuôn khổ sẵn có.

Hệ thống Gaia lại là một tổ chức hoàn toàn khác biệt, lý tưởng hơn Đế chế Thiên hà thứ hai. Vì vậy Kế hoạch Seldon chắc chắn có khiếm khuyết, đến cả Hari Seldon vĩ đại cũng bỏ sót.

Nhưng nếu ngay cả vấn đề mà Seldon cũng bỏ sót, thì Trevize làm sao có thể sửa chữa? Anh không phải nhà toán học, đối với các chi tiết của Kế hoạch Seldon hoàn toàn không biết gì, không có khái niệm gì. Hơn nữa, ngay cả khi có người giải thích cho anh, anh vẫn sẽ nghe mà đầu óc rối bời.

Điều anh biết chỉ là hai giả thuyết của Kế hoạch Seldon - phải liên quan đến số lượng lớn nhân loại, và họ đều không biết chi tiết cụ thể của kế hoạch. Chỉ cần nghĩ đến dân số khổng lồ của toàn thiên hà, giả thuyết thứ nhất là tự chứng minh; giả thuyết thứ hai cũng nhất định đúng, bởi vì người biết chi tiết kế hoạch chỉ có người của Nền móng thứ hai, và khả năng giữ bí mật của họ cực kỳ cao tay.

Khả năng duy nhất, là còn một giả thuyết chưa được nói ra, một giả thuyết mà mọi người đều coi là hiển nhiên. Bởi vì quá mức hiển nhiên, nên chưa từng có ai nhắc đến hoặc nghĩ tới - nhưng lại có khả năng không thành lập. Giả thuyết này nếu không thành lập, sẽ khiến mục tiêu vĩ đại của Kế hoạch Seldon bị giảm giá trị, khiến hệ thống Gaia ưu việt hơn Đế chế thứ hai.

Thế nhưng, nếu giả thuyết này hiển nhiên như vậy, hiển nhiên đến mức chưa từng có ai nghĩ đến việc bắt lấy nó, thì nó làm sao có thể sai được? Nếu chưa từng có ai nhắc đến hoặc nghĩ tới, làm sao Trevize biết được sự tồn tại của giả thuyết này? Ngay cả khi anh đoán được sự tồn tại của nó, về bản chất của nó có thể có khái niệm gì?

Chẳng lẽ anh thực sự là Trevize đó, một người sở hữu trực giác đúng đắn một trăm phần trăm, đúng như Gaia khẳng định? Anh luôn biết làm thế nào mới là đúng, ngay cả khi không biết tại sao mình lại phải làm như vậy?

Hiện tại anh đang lần lượt ghé thăm từng thế giới bên ngoài mà mình biết. Làm như vậy có đúng không? Trên các thế giới bên ngoài liệu có câu trả lời không? Hay ít nhất có manh mối ban đầu?

Aurora ngoài đống đổ nát và lũ chó hoang ra, còn có cái gì nữa? (Chắc hẳn còn có vài loài động vật hung dữ - bò tót cuồng bạo? Chuột hoang quá khổ? Mèo hoang mắt xanh hành động lén lút?) Solaria tuy không hoang tàn, nhưng ngoài robot và con người biết chuyển đổi năng lượng, trên đó còn có cái gì khác nữa? Trừ khi hai thế giới này giữ bí mật về vị trí của Trái Đất, chúng còn có thể có liên quan gì đến Kế hoạch Seldon?

Giả sử chúng thực sự che giấu bí mật về Trái Đất, Trái Đất và Kế hoạch Seldon lại có liên quan gì? Tất cả những điều này chỉ là ý nghĩ điên rồ? Đối với cái gọi là sự cuồng tưởng rằng mình đoán việc như thần, anh có phải đã nghe quá nhiều và quá nghiêm túc rồi không?

Một cảm giác xấu hổ vô cùng trầm trọng ập đến với anh, đè nén khiến anh gần như nghẹt thở. Anh nhìn những vì sao xa xôi không thể với tới, không tranh giành với đời ngoài khoang tàu, thầm nghĩ: Mình chắc chắn là kẻ ngốc số một trong thiên hà.

58

Giọng nói của Bliss cắt ngang dòng suy nghĩ của anh. "Được rồi, Trevize, tại sao anh muốn gặp - có chuyện gì không ổn sao?" Cô đột nhiên đổi sang giọng điệu quan tâm hỏi.

Trevize ngẩng đầu lên, phát hiện trong chốc lát rất khó thoát khỏi tâm trạng nặng nề. Anh trừng mắt nhìn cô nói: "Không, không, không có gì không ổn cả. Tôi - tôi chỉ là suy nghĩ xuất thần thôi. Dù sao thì ba ngày hai bữa tôi lại rơi vào trầm tư."

Anh biết Bliss có thể đọc được cảm xúc của mình, vì vậy hơi không thoải mái. Cô chỉ từng hứa miệng với anh, rằng cô tuyệt đối không lén nhìn vào tâm trí anh.

Tuy nhiên, cô dường như chấp nhận lời giải thích của anh. Cô nói: "Pelorat đang ở cùng Fallom, đang dạy nó tiếng Galactic Standard đơn giản. Những thứ chúng ta ăn, đứa trẻ đó dường như đều có thể ăn, nó không quá kén chọn - nhưng anh gặp tôi là vì chuyện gì?"

"Ừm, đừng nói ở đây." Trevize nói: "Máy tính hiện không cần tôi, nếu cô sẵn lòng đến khoang của tôi, giường đã dọn dẹp xong, cô có thể ngồi trên đó, còn tôi thì ngồi trên ghế. Hoặc ngược lại cũng được, nếu cô thích như vậy hơn."

"Đều được." Thế là họ đến khoang của Trevize. Cô nhìn chằm chằm vào anh, rồi nói: "Anh dường như không còn bốc hỏa nữa rồi."

"Cô đang kiểm tra tâm trí tôi?"

"Tuyệt đối không, chỉ là đang kiểm tra sắc mặt của anh thôi."

"Tôi không bốc hỏa. Tôi thỉnh thoảng sẽ nổi một trận cáu kỉnh nhỏ, nhưng đó không bằng bốc hỏa. Tuy nhiên, nếu cô không phiền, tôi phải hỏi cô vài câu."

Bliss ngồi trên giường của Trevize, thân hình thẳng tắp, khuôn mặt với gò má rộng và đôi mắt đen lộ ra vẻ nghiêm trang. Mái tóc đen ngang vai của cô được chải chuốt rất gọn gàng, bàn tay thon thả nhẹ nhàng đặt trên đầu gối, trên người còn tỏa ra một làn hương thơm thoang thoảng.

Trevize mỉm cười nhẹ. "Cô ăn mặc rất xinh đẹp. Tôi đoán cô cho rằng, tôi sẽ không hét vào mặt một cô gái trẻ, xinh đẹp."

"Nếu có thể khiến anh cảm thấy dễ chịu hơn, anh muốn hét, muốn gào thế nào cũng được, tôi chỉ không hy vọng anh hét vào mặt Fallom."

"Tôi không muốn làm vậy. Thực ra tôi cũng không có ý định hét vào mặt cô, chẳng phải chúng ta đã quyết định làm bạn rồi sao?"

"Thái độ nhất quán, duy nhất của Gaia đối với anh chính là thân thiện, Trevize."

"Tôi không đang nói về Gaia. Tôi biết cô là một phần của Gaia, cũng có thể nói cô chính là Gaia, nhưng cô có một phần vẫn là cá thể, ít nhất là ở một mức độ nào đó. Tôi đang trò chuyện với cá thể đó, đang nói chuyện với một người tên Bliss, tôi không quan tâm - hoặc nói là cố gắng không quan tâm đến Gaia. Chúng ta chẳng phải đã quyết định làm bạn rồi sao, Bliss?"

"Đúng vậy, Trevize."

"Vậy tại sao trên Solaria, khi chúng ta rời khỏi dinh thự đó và tiến gần đến tàu vũ trụ, cô lại chần chừ không đối phó với đám robot kia? Tôi bị làm nhục, lại còn chịu tổn thương về mặt thể xác, trong khi cô chỉ đứng nhìn. Dù chỉ trì hoãn thêm một giây một phút, có thể sẽ có thêm nhiều robot kéo đến, số lượng đủ để nhấn chìm chúng ta, vậy mà cô vẫn cứ đứng nhìn."

Bliss nhìn anh bằng ánh mắt nghiêm nghị. "Tôi không đứng nhìn, Trevize. Tôi đang nghiên cứu tâm trí của những con robot bảo vệ đó, cố gắng tìm cách điều khiển chúng." Cô nói như thể không có ý định biện minh cho hành động của mình, chỉ đơn thuần là giải thích.

"Tôi biết cô đang làm vậy, ít nhất là cô nói thế, tôi chỉ không hiểu điều đó có ý nghĩa gì. Tại sao phải cố gắng điều khiển tâm trí chúng? Lúc đó cô có đủ sức mạnh để hủy diệt chúng, đúng như hành động cuối cùng cô đã thực hiện." "Anh cho rằng việc tiêu diệt một sinh linh trí tuệ là chuyện đơn giản sao?"

Trevize bĩu môi, lộ vẻ không đồng tình. "Thôi đi, Bliss, sinh linh trí tuệ ư? Nó chẳng qua chỉ là một con robot."

"Chẳng qua chỉ là một con robot?" Giọng cô lộ vẻ giận dữ, "Luôn là kiểu luận điệu này, 'chẳng qua chỉ là', 'chẳng qua chỉ là'! Tại sao người Solaria kia, Bandor, lại chần chừ không giết chúng ta? Chúng ta chẳng qua chỉ là những con người không có bộ chuyển đổi. Tại sao chúng ta không nỡ bỏ mặc Fallom tự sinh tự diệt? Nó chẳng qua chỉ là một người Solaria, lại còn là một người Solaria chưa trưởng thành. Nếu anh dùng luận điệu 'chẳng qua chỉ là cái này, cái kia' để vạch rõ ranh giới với bất kỳ ai, bất kỳ sự vật nào mà anh muốn loại bỏ, thì anh có thể hủy diệt bất cứ thứ gì, anh luôn có cách để xếp chúng vào những phạm trù đó."

Trevize nói: "Đừng đẩy một lập luận hoàn toàn hợp lý đến mức cực đoan, nếu không chỉ trông thật nực cười. Robot chính là robot, điểm này cô không thể phủ nhận. Nó không phải con người, không có cái gọi là trí tuệ như chúng ta, nó chỉ là một cái máy, chỉ biết mô phỏng vẻ ngoài của sinh linh trí tuệ."

Bliss nói: "Anh chẳng biết gì về nó cả, vậy mà chỉ một câu đã phủ nhận sạch trơn. Tôi là Gaia — đúng vậy, tôi cũng là Bliss, nhưng tôi vẫn là Gaia. Tôi là một thế giới, thế giới này cho rằng mỗi nguyên tử của nó đều vô cùng quý giá và mang ý nghĩa trọng đại; còn mỗi tổ chức được cấu thành từ các nguyên tử thì lại càng quý giá, càng có ý nghĩa hơn. Tôi/chúng tôi/Gaia sẽ không dễ dàng phá hủy bất kỳ tổ chức nào, ngược lại, chúng tôi luôn vui vẻ xây dựng chúng thành những tổ chức phức tạp hơn, miễn là làm vậy không gây hại cho tổng thể."

"Trong các loại tổ chức mà chúng ta biết, hình thức tổ chức cao nhất có thể sản sinh ra trí tuệ. Trừ khi bất đắc dĩ, chúng tôi không muốn hủy diệt một trí tuệ. Còn việc đó là trí tuệ cơ khí hay trí tuệ sinh hóa thì hầu như không có gì khác biệt. Thực tế, robot bảo vệ đại diện cho một loại trí tuệ mà tôi/chúng tôi/Gaia chưa từng thấy, đây là cơ hội tuyệt vời để nghiên cứu nó, hủy diệt nó là chuyện không thể tưởng tượng nổi — trừ khi trong tình huống cực kỳ nguy cấp."

Trevize nói bằng giọng mỉa mai: "Lúc đó, có ba trí tuệ quan trọng hơn đang ngàn cân treo sợi tóc: bản thân cô, người yêu của cô là Pelorat, và — nếu cô không phiền — là tôi."

"Bốn! Anh luôn quên tính cả Fallom vào — những tính mạng này vẫn chưa đến mức nguy hiểm, tôi đánh giá như vậy. Nghe này, nếu anh đứng trước một bức tranh, một kiệt tác nghệ thuật vĩ đại, nhưng sự tồn tại của nó lại đe dọa đến mạng sống của anh. Anh chỉ cần tìm một cây bút thô, vẽ bậy lên đó, khiến bức tranh này từ đó mà tiêu tùng, thì mạng sống của anh được bảo toàn. Nhưng anh cũng có thể chọn cách khác, tỉ mỉ nghiên cứu bức tranh đó, rồi vẽ một nét ở đây, chấm một điểm ở kia, rồi xóa đi một chút... hoặc những cách tương tự, có thể cải tạo bức tranh này, tránh cho mạng sống của mình bị đe dọa mà lại không làm tổn hại đến giá trị nghệ thuật của nó. Tất nhiên, muốn thực hiện việc cải tạo như vậy, phải tốn tâm huyết và kiên nhẫn nhất, điều này cần rất nhiều thời gian. Nhưng nếu thời gian cho phép, ngoài mạng sống của chính mình, anh chắc chắn cũng sẽ muốn cứu lấy bức tranh đó."

Trevize nói: "Có lẽ vậy, nhưng cuối cùng cô vẫn phá hủy hoàn toàn bức tranh đó. Cô vung tay một cái, khiến những nét vẽ và màu sắc tinh tế bị phá hủy sạch sẽ, làm những hình ảnh và bố cục tinh xảo biến dạng hoàn toàn. Khi mạng sống của một tiểu nhân lưỡng tính bị đe dọa, cô lập tức làm như vậy. Nhưng trước đó, đối với nguy hiểm chúng ta đang đối mặt, và cả nguy hiểm chính cô đang đối mặt, cô lại hoàn toàn không mảy may thương xót."

"Lúc đó chúng ta không gặp nguy hiểm tức thì, nhưng tôi cảm thấy Fallom đột nhiên rơi vào tình thế nguy cấp. Tôi phải đưa ra lựa chọn giữa robot bảo vệ và Fallom, không thể lãng phí bất kỳ thời gian nào, nên tôi đã chọn Fallom."

"Thật vậy sao, Bliss? Cô đã nhanh chóng cân nhắc hai tâm trí, nhanh chóng phán đoán xem cái nào phức tạp hơn, có giá trị hơn?"

"Đúng vậy."

Trevize nói: "Tôi lại cho rằng, đó là vì đứng trước mặt cô là một đứa trẻ, một đứa trẻ đang bị đe dọa mạng sống. Bất kể lúc ba người lớn đang ngàn cân treo sợi tóc cô đã tính toán thế nào trong lòng, bản năng làm mẹ lập tức chiếm lấy cô, cô không chút do dự mà ra tay cứu nó."

Bliss hơi đỏ mặt. "Có lẽ có chút thành phần đó, nhưng không giống như lời mỉa mai của anh, đằng sau hành động của tôi cũng có những suy nghĩ lý tính."

"Tôi rất nghi ngờ. Nếu đằng sau có suy nghĩ lý tính nào, cô nên cân nhắc một sự thật: đứa trẻ đó đang đối mặt với vận mệnh chung đã được định sẵn trong xã hội của nó. Để duy trì tiêu chuẩn dân số thấp trong mắt người Solaria, ai biết còn có bao nhiêu nghìn vạn đứa trẻ đã bị giải quyết."

"Tình hình không đơn giản như vậy, Trevize. Đứa trẻ đó khó thoát khỏi cái chết là vì nó quá nhỏ, không thể trở thành người thừa kế, mà đó là vì cha mẹ đơn thân của nó chết quá sớm, suy cho cùng là vì tôi đã giết cha mẹ đơn thân của nó."

"Lúc đó không nó chết thì cô chết."

"Điều này không quan trọng, tôi quả thực đã giết cha mẹ đơn thân của nó, tôi không thể ngồi nhìn đứa trẻ đó bị giết vì hành động của tôi. Hơn nữa, Gaia chưa từng nghiên cứu loại não bộ đó, đây vừa đúng là một cơ hội hiếm có."

"Chỉ là não bộ của một đứa trẻ thôi."

"Nó sẽ không mãi là não bộ của một đứa trẻ, nó sẽ phát triển các mấu lá chuyển đổi ở hai bên. Khả năng mà loại mấu đó mang lại cho một người Solaria là điều mà toàn bộ Gaia không thể với tới. Chỉ để duy trì điện năng cho vài ngọn đèn, cũng như khởi động một thiết bị mở cửa, tôi đã mệt đến kiệt sức, còn Bandor lại có thể giữ cho toàn bộ lãnh địa có điện năng dồi dào — lãnh địa của nó so với thành phố chúng ta thấy ở Comporellon, độ phức tạp tương đương, diện tích thì rộng lớn hơn, vậy mà nó ngay cả khi ngủ cũng có thể quán xuyến."

Trevize nói: "Vậy là cô xem đứa trẻ này như một nguồn tài nguyên quan trọng cho việc nghiên cứu nền tảng não bộ?"

"Xét trên một phương diện nào đó, đúng là như vậy."

"Tôi lại không nghĩ vậy. Với tôi, dường như chúng ta đã mang một món đồ nguy hiểm lên tàu, rất nguy hiểm."

"Nguy hiểm gì chứ? Nó sẽ thích nghi 100% — với sự giúp đỡ của tôi. Nó cực kỳ thông minh, và cũng đã nảy sinh thiện cảm với chúng ta. Chúng ta ăn gì nó ăn nấy, chúng ta đi đâu nó đi đó. Từ não bộ của nó, tôi/chúng tôi/Gaia có thể thu được rất nhiều tri thức vô giá."

"Lỡ nó sinh ra thế hệ sau thì sao? Nó không cần bạn đời, tự nó là bạn đời của chính mình."

"Nó còn phải trải qua nhiều năm nữa mới đạt đến độ tuổi sinh sản. Tuổi thọ của người Outer World là vài thế kỷ, hơn nữa người Solaria chưa bao giờ muốn tăng dân số, trì hoãn sinh sản có lẽ đã là tập tính của chúng, Fallom trong thời gian ngắn sẽ không có con đâu."

"Sao cô biết điều đó?"

"Tôi không biết, tôi chỉ dựa vào logic."

"Tôi nói cho cô biết, Fallom sẽ mang đến nguy hiểm."

"Điểm này anh không biết, anh cũng không dựa vào logic."

"Tôi cảm nhận được, Bliss — ngay lúc này, căn bản không cần lý do. Hơn nữa, người luôn khẳng định trực giác của tôi là đúng, chính là cô chứ không phải tôi."

Bliss nhíu mày, tỏ vẻ không yên lòng.

Pelorat dừng bước ở cửa buồng lái, nhìn vào trong với vẻ hơi bất an, như thể muốn đánh giá xem Trevize có đang tập trung làm việc hay không.

Trevize luôn đặt hai tay lên mặt bàn; khi anh trở thành một phần của máy tính, luôn nhìn chằm chằm vào màn hình hiển thị, duy trì tư thế này. Vì vậy, Pelorat phán đoán anh đang làm việc, nên kiên nhẫn chờ bên ngoài, cố gắng đứng yên, tránh làm phiền hoặc khiến anh giật mình.

Cuối cùng, Trevize cũng ngẩng đầu nhìn Pelorat, nhưng không thể coi là hoàn toàn ý thức được sự hiện diện của ông. Khi Trevize hòa làm một với máy tính, ánh mắt dường như luôn hơi đờ đẫn, giống như anh đang nhìn, đang nghĩ, đang sống theo một cách khác người thường.

Nhưng anh vẫn gật đầu với Pelorat, như thể hình ảnh trước mắt đã vượt qua chướng ngại, cuối cùng cũng phản chiếu chậm chạp vào "thùy thị giác" của anh. Một lúc sau, anh giơ hai tay lên, nở nụ cười, mới thực sự trở lại là chính mình.

Pelorat nói với vẻ hối lỗi: "Tôi e là đã làm phiền cậu, Golan."

"Không sao, Janov. Tôi chỉ đang thực hiện kiểm tra, xem chúng ta hiện tại có thể thực hiện nhảy bước không. Chúng ta đáng lẽ có thể thực hiện rồi, nhưng tôi muốn đợi thêm vài giờ, hy vọng vận may sẽ tốt hơn chút."

"Vận may — hay các yếu tố ngẫu nhiên, có liên quan đến việc nhảy bước không?"

"Tôi chỉ nói bừa thôi," Trevize mỉm cười đáp: "Về mặt lý thuyết mà nói, các yếu tố ngẫu nhiên quả thực có liên quan — ông tìm tôi có việc gì?"

"Tôi có thể ngồi không?"

"Tất nhiên rồi, vào buồng của tôi đi. Bliss vẫn ổn chứ?"

"Rất tốt," ông hắng giọng, "Cô ấy lại ngủ rồi, cô ấy phải ngủ đủ giấc, cậu nên hiểu."

"Tôi hoàn toàn hiểu, vì vấn đề phân tách siêu không gian."

"Hoàn toàn chính xác, người anh em."

"Còn Fallom thì sao?" Trevize dựa vào giường, nhường ghế cho Pelorat.

"Những cuốn sách tôi tìm được từ thư viện đó, những cuốn mà cậu dùng máy tính in ra cho tôi, những câu chuyện dân gian đó, cậu nhớ chứ? Nó đang đọc. Tất nhiên rồi, nó chỉ biết rất hạn chế ngôn ngữ chuẩn của thiên hà, nhưng nó dường như rất thích đọc ra những chữ đó. Anh ấy — tôi luôn muốn dùng đại từ nhân xưng giống đực để gọi nó, cậu nghĩ đây là vì sao, bạn cũ?"

Trevize nhún vai. "Có lẽ vì bản thân ông là giống đực."

"Có lẽ vậy. Cậu có biết không, nó thực sự thông minh tuyệt đỉnh."

"Tôi hoàn toàn tin tưởng."

Pelorat do dự một chút, lại nói: "Tôi đoán cậu không thích Fallom lắm."

"Tôi tuyệt đối không có thành kiến gì với nó, Janov. Tôi chưa từng có con, thường cũng không đặc biệt có cảm tình với trẻ con. Ông thì có vài đứa con, tôi hình như nhớ là vậy."

"Có một cậu con trai — tôi vẫn nhớ, khi nó còn là một cậu bé, đó quả thực là một niềm vui lớn. Đây có lẽ là lý do tôi dùng đại từ giống đực để gọi Fallom, nó khiến tôi trở lại khoảng một phần tư thế kỷ trước."

"Tôi tuyệt đối không phản đối việc ông thích nó, Janov."

"Cậu cũng sẽ thích nó, nếu cậu cho bản thân một cơ hội."

"Tôi tin là vậy, Janov. Có lẽ một ngày nào đó, tôi thực sự sẽ cho bản thân một cơ hội."

Pelorat lại do dự. "Tôi còn biết, cậu chắc chắn đã chán ngấy việc tranh cãi không dứt với Bliss."

"Thực ra, tôi nghĩ chúng tôi sẽ không còn tranh cãi nhiều nữa, Janov, cô ấy và tôi thực sự ngày càng hòa hợp hơn. Vài ngày trước, chúng tôi thậm chí còn có một cuộc thảo luận lý tính — không gào thét, cũng không mỉa mai — thảo luận về việc tại sao cô ấy chần chừ không làm đám robot bảo vệ kia dừng hoạt động. Dù sao thì, cô ấy đã nhiều lần cứu mạng chúng ta, tôi không thể keo kiệt với cô ấy một bàn tay hữu nghị, đúng không?"

"Đúng vậy, tôi nhìn ra được, nhưng cái tôi gọi là tranh cãi không phải là cãi nhau, ý tôi là, hai người cứ tranh luận mãi về việc hệ Gaia và cá nhân cái nào tốt cái nào xấu."

"Ồ, chuyện đó! Tôi nghĩ chuyện đó sẽ còn tiếp tục — một cách rất phong độ."

"Nếu trong cuộc tranh luận này, Golan, tôi đứng về phía cô ấy, cậu có phiền không?"

"Tuyệt đối không. Ông là tự mình chấp nhận lý niệm của hệ Gaia, hay vì đứng cùng phe với Bliss sẽ khiến ông cảm thấy hạnh phúc hơn?"

"Thú thật là, đó là cái nhìn của riêng tôi, tôi cho rằng thời đại của hệ Gaia sắp đến rồi. Cậu đã chọn hướng đi này, còn tôi ngày càng tin rằng đây là lựa chọn đúng đắn."

"Chỉ vì đó là lựa chọn của tôi? Điều này không thành lý do. Bất kể Gaia nói gì, cậu biết đấy, tôi đều có thể sai. Cho nên, đừng để Bliss dùng lý do này thuyết phục ông."

"Tôi cho rằng cậu không sai. Đây là sự khai sáng mà Solaria mang lại cho tôi, không phải Bliss."

"Sao lại nói vậy?"

"Ừm, trước tiên, chúng ta là những thực thể cô lập, cả cậu và tôi đều vậy."

"Đó là cách dùng từ của cô ấy, Janov, tôi thích tự gọi mình là cá nhân hơn."

"Đây chỉ là cuộc tranh luận về ngữ nghĩa, người anh em, cậu muốn gọi sao thì tùy. Chúng ta đều bị bọc trong lớp vỏ của chính mình, bị tư tưởng của chính mình bao phủ, cái chúng ta nghĩ đến đầu tiên là bản thân, coi trọng nhất cũng là bản thân. Tự vệ là quy luật tự nhiên đầu tiên của chúng ta, ngay cả khi điều đó gây hại cho sự sống khác."

"Trong lịch sử cũng có nhiều nhân vật từng hy sinh bản thân để thành toàn cho người khác."

"Đó là hiện tượng rất hiếm gặp. Trong lịch sử, nhiều ví dụ hơn là hy sinh nhu cầu sâu sắc nhất của người khác để thỏa mãn những ý tưởng điên rồ bất chợt của chính mình."

"Việc này thì liên quan gì đến Solaria?"

"Chuyện này, ở Solaria, chúng ta thấy những thực thể cô lập — hay cậu thích gọi là cá nhân — sẽ biến thành cái gì. Người Solaria hầu như không thể chia sẻ một thế giới với đồng loại của mình, họ cho rằng sống cô độc tuyệt đối mới là tự do hoàn toàn. Họ thậm chí không có chút tình cảm nào với con cái mình, khi dân số quá đông sẽ giết chúng. Họ bao quanh mình bằng những nô lệ robot, tự mình cung cấp điện cho những con robot này, nên sau khi họ chết đi, toàn bộ lãnh địa rộng lớn cũng coi như chết theo. Đây là điều đáng ca ngợi sao, Golan? Cậu có thể đem nó so sánh với sự cao quý, thân thiện, quan tâm lẫn nhau của Gaia không? Bliss chưa từng thảo luận với tôi về điểm này, đây là cảm nhận của riêng tôi."

Trevize nói: "Điều này quả thực giống như cảm nhận mà ông nên có, Janov, tôi rất đồng ý. Tôi cho rằng xã hội của Solaria thực sự đáng sợ, nhưng nó không phải lúc nào cũng như vậy. Họ là hậu duệ của người Trái Đất, tổ tiên gần đây thì là người Outer World, những tổ tiên đó đều có cuộc sống khá bình thường. Người Solaria vì lý do nào đó, đã chọn một con đường dẫn đến cực đoan, nhưng ông không thể dựa vào trường hợp đặc biệt để đưa ra kết luận. Trong toàn bộ hàng chục triệu thế giới có người ở của thiên hà, ông có biết còn nơi nào — bất kể quá khứ hay hiện tại — sở hữu xã hội tương tự Solaria, hay chỉ cần một chút tương đồng? Ngay cả người Solaria, nếu không phải họ lạm dụng robot, liệu có phát triển ra xã hội như thế này không? Một xã hội cấu thành từ cá nhân, nếu không có robot, có khả năng tiến hóa đến mức đáng sợ như Solaria không?"

Mặt Pelorat hơi co giật. "Cậu đối với mọi việc đều quá khắt khe, Golan — ít nhất, khi cậu biện hộ cho hình thái thiên hà mà chính cậu phủ nhận, dường như cũng khá lý lẽ."

"Tôi không vơ đũa cả nắm. Hệ Gaia chắc chắn có cơ sở lý luận của nó, khi tôi tìm thấy, tôi tự nhiên sẽ biết, lúc đó tôi nhất định sẽ chấp nhận — hay nói chính xác hơn, 'nếu' được tôi tìm thấy."

"Cậu cho rằng mình có thể không tìm thấy?"

Trevize nhún vai. "Làm sao tôi biết được? Ông biết tại sao tôi phải đợi thêm vài giờ mới thực hiện nhảy bước không? Thực ra, tôi thậm chí còn có thể thuyết phục bản thân đợi thêm vài ngày nữa, tại sao?"

"Cậu từng nói, nếu chúng ta đợi thêm một chút sẽ an toàn hơn."

"Đúng, tôi đã nói vậy, nhưng chúng ta hiện tại đủ an toàn rồi. Cái tôi thực sự sợ, là ba thế giới Outer World mà chúng ta có tọa độ, tất cả đều khiến chúng ta công dã tràng. Chúng ta chỉ có ba bộ tọa độ, mà chúng ta đã dùng hết hai, lần nào cũng là may mắn thoát chết. Dù vậy, chúng ta vẫn chưa nhận được manh mối nào về Trái Đất, thực tế, thậm chí cả sự tồn tại của Trái Đất cũng chưa thể khẳng định. Hiện tại tôi đang đối mặt với cơ hội thứ ba, cũng là cơ hội cuối cùng, lỡ nó vẫn khiến chúng ta thất vọng, thì phải làm sao?"

Pelorat thở dài. "Cậu biết có vài câu chuyện dân gian — thực ra, cái tôi cho Fallom luyện đọc cũng có một câu — nội dung là nói một người có thể ước ba điều, nhưng chỉ có ba điều mà thôi. Trong tình tiết này, 'ba' dường như là con số rất quan trọng, có lẽ vì nó là số lẻ đầu tiên, nên là con số nhỏ nhất có thể đưa ra quyết định; cậu biết đấy, cái gọi là ba ván hai thắng. Điểm quan trọng là trong những câu chuyện này, những điều ước đó căn bản đều vô dụng, không ai ước đúng điều ước cả. Tôi luôn có một suy nghĩ, cho rằng đó đại diện cho một loại trí tuệ cổ xưa, ý nghĩa là không có gì là không làm mà được hưởng, muốn thỏa mãn tâm nguyện của chính mình, cậu phải dựa vào nỗ lực để đổi lấy, chứ không phải là..."

Ông đột nhiên dừng lại, tỏ vẻ rất ngại ngùng. "Tôi rất xin lỗi, bạn cũ, tôi đang lãng phí thời gian của cậu. Khi nói đến nghề của mình, tôi rất dễ nói huyên thuyên."

"Ông chưa bao giờ làm tôi cảm thấy nhàm chán, Janov, tôi sẵn sàng chấp nhận phép loại suy này. Chúng ta có ba điều ước, đã dùng hết hai, lại chẳng có thu hoạch gì, giờ chỉ còn lại điều cuối cùng. Không hiểu sao, tôi chắc chắn chúng ta sẽ lại thất bại, nên tôi hy vọng kéo dài thêm một chút, đây là lý do tôi trì hoãn việc nhảy bước hết mức có thể."

"Lỡ lại thất bại, cậu định làm gì? Quay về Gaia? Quay về Terminus?"

"Ồ, không," Trevize vừa lắc đầu, vừa nói khẽ: "Tìm kiếm phải tiếp tục — chỉ cần tôi biết phải tiến hành như thế nào."