"Chúc mừng sinh nhật" - giai điệu quen thuộc truyền qua bảy trăm triệu dặm không gian với tốc độ ánh sáng, vang vọng giữa các màn hình tivi và thiết bị trên bảng điều khiển. Dưới Trái Đất, gia đình của Poole quây quần xung quanh chiếc bánh sinh nhật một cách đầy gượng gạo, rồi đột ngột rơi vào im lặng.
Tiếp đó, ông Poole nói thẳng vào vấn đề: "Ừm, Frank à, bố nhất thời không nghĩ ra lời nào khác để nói, tất cả chúng ta đều đang nhớ con, và bố mẹ chúc con sinh nhật vui vẻ nhất."
"Bảo trọng nhé con yêu," bà Poole nghẹn ngào nói thêm vào, "Chúa phù hộ con."
Sau đó là một hồi tiếng "tạm biệt", hình ảnh trên màn hình tivi biến mất. Poole nghĩ: Thật kỳ lạ khi nghĩ rằng tất cả những điều này đã xảy ra từ một tiếng trước; vào lúc này, gia đình anh hẳn đã giải tán, đi đến những nơi cách nhà vài dặm. Nhưng loại lệch múi giờ này tuy gây khó chịu, nhưng cũng là một niềm vui hão huyền. Giống như những người cùng thời với mình, Poole tự cho là điều đương nhiên rằng anh có thể trò chuyện với bất kỳ ai trên Trái Đất vào bất cứ lúc nào mình muốn. Mà giờ đây, điều này lại không thể thực hiện được, cú sốc tâm lý đối với anh là rất lớn. Anh đã tiến vào không gian xa xôi mới mẻ, hầu như mọi liên kết tình cảm đều đã bị kéo giãn đến mức sắp đứt đoạn.
"Rất xin lỗi vì đã làm gián đoạn buổi lễ kỷ niệm của các anh," HAL nói, "nhưng chúng ta đã gặp sự cố."
"Sự cố gì?" Bowman và Poole đồng thanh hỏi.
"Tôi đang gặp khó khăn trong việc duy trì liên lạc với Trái Đất. Rắc rối nằm ở bộ phận AE-35. Trung tâm dự báo sự cố của tôi báo cáo rằng, nó có khả năng sẽ hỏng trong vòng bảy mươi hai giờ tới."
"Để chúng tôi xử lý," Bowman trả lời, "Hãy để chúng tôi xem qua hệ thống quang học trước."
"Đây chính là nó, David. Hiện tại vẫn còn bình thường."
Trên màn hình xuất hiện một hình bán nguyệt ngay ngắn, nổi bật trên nền trời hầu như không có sao, trông đặc biệt rực rỡ. Phía trên có các đám mây che phủ, không có bất kỳ địa hình địa vật nào có thể nhận dạng được. Thoạt nhìn, rất dễ nhầm lẫn thành sao Kim.
Nhìn kỹ lại thì không phải, vì bên cạnh nó là Mặt Trăng thực sự, mà sao Kim thì không có Mặt Trăng — Mặt Trăng chỉ có kích thước bằng một phần tư Trái Đất, và nằm đúng trong cùng chu kỳ với Trái Đất. Rất dễ hình dung hai thiên thể này có quan hệ mẹ con, nhiều nhà thiên văn học cũng từng tin như vậy, chỉ là sau này đá trên Mặt Trăng đã chứng minh một cách không thể nghi ngờ: Mặt Trăng chưa bao giờ là một phần của Trái Đất.
"Cậu có biết sự cố nằm ở đâu không?" Bowman hỏi.
"Nó lúc tốt lúc xấu, tôi vẫn chưa tìm ra vị trí chính xác. Có vẻ như là ở bộ phận AE-35."
"Cậu đề nghị áp dụng biện pháp gì?"
"Tốt nhất là thay bộ dự phòng vào, và kiểm tra kỹ lại một lượt."
"Được - để chúng tôi xem tín hiệu xuất ra từ máy tính điện tử." Tín hiệu xuất hiện trên màn hình; cùng lúc đó, một tờ giấy trượt ra từ khe bên dưới màn hình. Mặc dù có đủ loại dữ liệu điện tử, đôi khi những bản in ấn kiểu cũ mới là hình thức ghi chép tiện lợi nhất.
Bowman nghiên cứu các biểu đồ một lúc, không nhịn được mà huýt sáo.
"Lẽ ra cậu nên báo cho chúng tôi sớm hơn," anh nói, "Việc này đòi hỏi phải ra ngoài tàu."
"Xin lỗi," HAL trả lời, "Tôi tưởng anh biết bộ phận AE-35 nằm ở trên thiết bị ăng-ten."
"Một năm trước tôi có lẽ đã biết, nhưng con tàu này có tám ngàn hệ thống phụ. Dù sao đi nữa, xem chừng cũng là một công việc khá dễ dàng. Chúng ta chỉ cần mở một tấm bảng ra và lắp một bộ phận mới vào."
"Tôi thì không bận tâm lắm," Poole nói. Thông thường các công việc bên ngoài khoang tàu đều do anh đảm nhận.
"Tôi cũng cần đổi gió một chút. Tất nhiên không phải từ góc độ cá nhân đâu."
"Xem thử trạm chỉ huy nhiệm vụ có đồng ý không đã." Bowman nói. Anh ngồi im lặng vài giây, sắp xếp lại suy nghĩ, rồi bắt đầu đọc nội dung điện tín.
"Trạm chỉ huy nhiệm vụ, đây là X-Ray D-1. Vào lúc hai mươi giờ bốn mươi lăm phút, trung tâm dự báo sự cố trên máy tính 9000 của chúng tôi dự báo bộ phận AE-35 có khả năng hỏng trong vòng bảy mươi hai giờ tới. Xin hãy kiểm tra hệ thống giám sát từ xa của các bạn, và đề nghị kiểm tra bộ phận này trên hệ thống mô phỏng tàu không gian của các bạn. Cũng xin phê duyệt kế hoạch thực hiện hoạt động bên ngoài khoang tàu của chúng tôi, để thay thế bộ phận AE-35 dự phòng trước khi nó bị hỏng. Trạm chỉ huy nhiệm vụ, đây là X-Ray D-1, kết thúc truyền tin lần thứ 2103."
Thông qua nhiều năm thực hành, Bowman có thể chuyển đổi bất cứ lúc nào sang thứ biệt ngữ này — có người từng đặt tên là "ngôn ngữ kỹ thuật" — rồi sau đó khôi phục lại ngôn ngữ thông thường mà không hề làm "kẹt hộp số" trong não bộ. Bây giờ ngoài việc đợi phê duyệt tới, chẳng còn việc gì để làm.
Sự phê duyệt nhanh nhất cũng phải mất hai tiếng, vì tín hiệu phải truyền qua lại giữa quỹ đạo Sao Mộc và Sao Hỏa.
Khi sự phê duyệt đến nơi, Bowman đang cố gắng đánh bại HAL trong một trò chơi hình học được lưu trữ trong bộ nhớ của HAL, nhưng không mấy thuận lợi.
X-Ray D-1, đây là trạm chỉ huy nhiệm vụ, đã nhận được tin truyền lần thứ 2103 của các anh. Chúng tôi đang kiểm tra thông tin giám sát từ xa trên thiết bị mô phỏng nhiệm vụ của chúng tôi, kết quả sẽ thông báo sau.
"Đồng ý cho các anh thực hiện hoạt động bên ngoài khoang tàu, thay thế bộ phận AE-35 dự phòng khi có khả năng bị hỏng. Chúng tôi đang soạn thảo quy trình kiểm tra bộ phận bị hỏng cho các anh."
Chỉ huy nhiệm vụ sau khi bàn xong công việc chính, lại khôi phục dùng tiếng Anh thông thường: "Rất tiếc vì các anh gặp rắc rối, chúng tôi không muốn làm các anh phiền lòng. Nhưng nếu trước khi thực hiện hoạt động bên ngoài khoang tàu mà thuận tiện, chúng tôi ở đây có một yêu cầu từ bộ phận tuyên truyền công cộng muốn chuyển tới các anh. Các anh có thể ghi âm một đoạn ngắn để làm thông cáo báo chí không, tóm tắt qua tình hình, giải thích chức năng của AE-35. Cố gắng nói sao cho người nghe cảm thấy yên tâm. Tất nhiên chúng tôi cũng có thể làm thay — nhưng dùng lời của chính các anh nói ra sẽ có sức thuyết phục hơn. Hy vọng việc này không gây trở ngại nhiều đến cuộc sống xã hội của các anh. X-Ray D-1, đây là trạm chỉ huy nhiệm vụ, kết thúc truyền tin lần thứ 2155."
Bowman không nhịn được mà mỉm cười trước yêu cầu đó. Có đôi khi Trái Đất biểu hiện ra sự thiếu đầu óc và thiếu phương pháp một cách khó hiểu. Còn nói cái gì mà "làm người nghe yên tâm", hừ!
Sau khi Poole ngủ dậy liền đến chỗ Bowman, họ cùng nhau dành mười phút để soạn thảo và chỉnh sửa điện trả lời. Trong giai đoạn đầu của nhiệm vụ, các đơn vị tuyên truyền tin tức yêu cầu vô số các cuộc trò chuyện, thảo luận — chỉ cần họ chịu mở miệng, nói gì cũng được. Nhưng, khi từng tuần từng tuần trôi qua trong bình an vô sự, múi giờ lại tăng từ vài phút lên hơn một tiếng, sự hứng thú đó dần dần suy giảm. Kể từ khoảnh khắc phấn khích khi bay qua Sao Mộc hơn một tháng trước, họ chỉ thu âm ba, bốn đĩa làm thông cáo báo chí.
"Trạm chỉ huy nhiệm vụ, đây là X-Ray D-1. Tuyên bố công khai mà các anh yêu cầu như sau: 'Hôm nay đã xảy ra một vấn đề kỹ thuật nhỏ. Máy tính HAL 9000 của chúng tôi dự báo bộ phận AE-35 bị hỏng.
'Đây là một thành phần nhỏ nhưng quan trọng của hệ thống liên lạc. Nó giữ cho ăng-ten chính của chúng tôi luôn hướng về phía Trái Đất, sai số không vượt quá vài phần nghìn của một độ. Sự chính xác này là cần thiết, bởi vì từ khoảng cách hơn bảy trăm triệu dặm hiện tại, Trái Đất chỉ tương đương với một hành tinh khá mờ nhạt, chùm sóng vô tuyến rất hẹp của chúng tôi rất dễ bị lệch hướng.
'Ăng-ten có thể luôn duy trì theo dõi Trái Đất, hoàn toàn nhờ vào động cơ điều khiển bởi máy tính trung tâm. Nhưng, những động cơ đó nhận lệnh thông qua bộ phận AE-35. Các bạn có thể ví nó như trung tâm thần kinh của cơ thể người, truyền đạt mệnh lệnh của não bộ tới các cơ bắp của tứ chi thông qua trung tâm thần kinh. Nếu thần kinh không thể truyền tín hiệu chính xác, tứ chi sẽ bị liệt. Trong tình huống hiện tại của chúng tôi, lỗi bộ phận AE-35 có thể khiến ăng-ten chỉ lung tung.
Đây là sự cố thường gặp của các thiết bị thăm dò không gian xa thế kỷ trước. Chúng thường đến được các hành tinh khác, nhưng không thể gửi lại bất kỳ thông tin nào, vì ăng-ten của chúng không tìm thấy Trái Đất.
'Chúng tôi vẫn chưa rõ tính chất của lỗi, nhưng tình hình hoàn toàn không nghiêm trọng, không cần phải hoảng loạn. Chúng tôi có hai bộ AE-35 dự phòng, tuổi thọ dự kiến của mỗi bộ phận đều có thể đạt tới hai mươi năm — vì vậy, khả năng bộ thứ hai cũng hỏng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ lần này là cực kỳ nhỏ. Hơn nữa, nếu chúng tôi có thể chẩn đoán được nguyên nhân của lần trục trặc này, chúng tôi có thể sửa chữa bộ thứ nhất.
'Frank Poole là người đặc biệt có năng lực với công việc loại này, sẽ ra ngoài khoang tàu dùng bộ phận dự phòng thay thế cho bộ phận bị hỏng. Nhân cơ hội này, anh ấy còn kiểm tra thân tàu, và vá những vết trầy xước do va chạm nhỏ không cần phải thực hiện hoạt động ngoài khoang tàu chuyên biệt.
'Ngoài vấn đề nhỏ này ra, nhiệm vụ vẫn đang được thực hiện rất suôn sẻ, và sẽ tiếp tục như vậy.
'Trạm chỉ huy nhiệm vụ, đây là X-Ray D-1, kết thúc truyền tin lần thứ 2104.'"
