Bibiana.

Trong tiếng Ba Lan nó có nghĩa là "Nàng tiên trên hồ".31 Tôi rất thích cái tên này. Tôi coi nó như một điềm báo của số phận. Tôi là một "cậu bé Vua", vua Arthur cũng từng là một cậu bé, một cậu bé chiến binh một ngày kia sẽ uống cốc nước Thánh và trở thành bất tử. Khó có thể có người bạn đường nào tốt hơn "Nàng tiên trên hồ".

Động cơ cá nhân của tôi thì là như vậy. Nhưng hiện thực thì rõ ràng kém nên thơ hơn thế nhiều.

Bibiana, đó là một con mụ chỉ điểm.

Khi cô Lotte giới thiệu chị ta với tôi hôm đầu tiên, cô ta đã không đả động gì tới từ đó, mà dùng những từ ngữ ngớ ngẩn đầy ẩn ý và những lời dối trá:

"Konrad, bé con ơi! Lại đây nào! cất cái búa đó đi được không? Cháu có thể sẽ làm mù mắt ai đó với cái thứ đồ chơi ấy đấy... Chào Bibiana đi! Chị ấy vừa gia nhập ê kíp của chúng ta. Hai người sẽ cùng chơi một trò chơi mới. Cháu phải coi chị ấy như mẹ của cháu, cùng đi dạo với chị ấy và kết bạn với thật nhiều những đứa trẻ khác... Hãy nhìn bộ quần áo cải trang của cháu này. Cháu sẽ phải mặc chúng mà không được phàn nàn đâu đấy. Đúng, cô biết là nó bẩn, bị thủng, nhưng đó chính là để tạo lòng tin. Cháu sẽ cải trang thành một cậu nhóc Ba Lan!"

Tèn tén ten. Toàn bốc phét. Tôi hiểu rất rõ bản chất của công việc.

Tuy nói rất sõi tiếng Đức nhưng Bibiana là người Ba Lan. Chị ta tới từ trại tập trung Ravensbrück32. Các nữ tu đã phải chờ vài ngày trước khi giới thiệu chị ta với tôi, để chị ta có thời gian lên thêm cân, nhìn cho đỡ giống một cái xác chết di động. Tuy vậy chị ta vẫn rất gầy gò: cái váy chị ta mặc trên người cứ lùng thùng như một cái túi, tay của chị ta chỉ nhỉnh hơn tay tôi tí teo còn ngực chị ta thì phẳng lì, như thể hai bầu vú đã bị hút tụt vào bên trong cơ thể. Tóc chị ta đã bị cạo đi vì có chấy và cái đầu trọc được giấu trong một chiếc khăn vấn. Nhưng tạo hoá đã ban cho chị ta một lợi thế: chị ta cao lớn, tóc vàng, mắt xanh nhạt y như mắt tôi, quả là lạ lùng nhưng thực sự có điểm tương đồng giữa chị ta và tôi. Đó chính là cứu tinh của chị ta. Người ta gọi chị ta lên thương lượng: chị ta rời trại tập trung và tới Poznan này, để đóng vai mẹ tôi, cùng tôi đi đến các ngôi làng khác nhau, làm quen với những phụ nữ độc thân có những đứa con tóc vàng, mắt xanh. Chị ta phải thu thập địa chỉ của họ rồi gửi thông tin đó cho các "nữ tu áo nâu".

Giữa phản bội và cái chết, chị ta đã chọn phản bội. Điều đó có thể hiểu được, cho dù nó rất hèn nhát. Là tôi, thì tôi sẽ không bao giờ phản bội. Nhưng cũng chẳng sao, những người chỉ điểm có sự hữu ích riêng của họ. Có đầy những người như vậy làm việc ở Toà thị chính với ngài Ebner và ngài Tesch.

Điều làm tôi chú ý trong câu chuyện lố bịch của cô Lotte, đó là nhiệm vụ của tôi nay đã chuyển sang một bước ngoặt mới: nó trở nên nguy hiểm. Tôi, đứa-trẻ-phiên-bản-mẫu-thuần-chủng-Aryan, người được lựa chọn, sắp tròn năm tuổi - còn chưa biết tự bảo vệ - sẽ trải qua những ngày sắp tới bên cạnh một nữ phạm nhân. Điều đó gợi nhớ tới một giai đoạn mà tôi đã từng trải qua, vẫn còn đó những kí ức qua câu chuyện mà Josefa thường xuyên kể: cái con-mụ-chống-đối-chó-chết-từng-ngủ-với-một-gã-Do-Thái đã bắt cóc tôi khi tôi mới chỉ là một đứa trẻ sơ sinh, hành hạ tôi, bỏ đói tôi, suýt nữa làm tôi mất mạng.

Dĩ nhiên lần này thì khác, tất cả được tính toán kĩ lưỡng để đảm bảo an toàn cho tôi, một chiếc xe hơi do một người lính SS lái sẽ bám theo chúng tôi trong các chuyến đi. Bibiana đã được cảnh cáo rằng chỉ cần một sai lầm nhỏ nhất là anh lính sẽ cho chị ta ăn một phát đạn vào gáy. Nhưng tôi cho rằng chiếc xe hơi này sẽ chỉ bám theo chúng tôi từ khoảng cách khá xa để không gây chú ý và làm dấy lên sự hoài nghi. Điều đó cũng có nghĩa là phó mặc số phận tôi cho một ý tưởng ngông cuồng bất chợt nào đó của chị ta. Nhỡ đâu Bibiana cảm thấy hối hận và đột ngột thay đổi ý định, từ chối phản bội lại đồng bào của mình thì sao? Hay chị ta sẽ trút hết hận thù lên người tôi và siết cổ tôi trước khi chết? Hoặc đẩy tôi xuống một cái mương? Hay ném tôi xuống giếng? Chỉ cần vài phút thôi. Và thế là xong!

Mất tích, Bị giết, Konrad! Hi sinh vì Tổ quốc của mình.

Viễn cảnh nguy hiểm này không làm tôi sợ mà ngược lại, chỉ làm tôi thêm phấn khích, truyền thêm động lực cho sự táo bạo, liều lĩnh của tôi. Sự tin cậy mà cấp trên đặt vào tôi càng tăng lên gấp bội.

Từ giờ trở đi, tôi không chỉ là một kẻ dò la nữa, tôi là một điệp viên nằm vùng.

Vậy là tôi đã sẵn sàng tham gia trò chơi và mặc lên người mớ quần áo hôi hám Lotte đưa. Tôi cởi phăng cái quần soóc màu xanh nước biển, cái áo sơ-mi nâu có băng tay, cái cà-vạt và mũ ca-lô, thay bằng một cái áo len rộng lùng thùng chi chít lỗ thủng, một cái quần dài nhàu nát chỉ chực tụt xuống mắt cá chân nếu không dùng một sợi dây làm thắt lưng để buộc nó lại ở bụng. Không đẹp đẽ gì lắm nhưng nhìn cũng vui mắt. Ngoài ra thì từ nay, việc vệ sinh cá nhân của tôi sẽ chỉ ở mức tối thiểu. Lau mặt qua loa và chùi mông, không có gì khác. Sẽ chẳng sao cả nếu tôi có móng tay cáu bẩn đen kịt, những chiếc răng vàng khè - tôi đã có bốn cái răng tất cả, hai cái ở hàm trên, hai cái ở hàm dưới - và một hơi thở hôi rình.

Vậy là chúng tôi lên đường, Bibiana và tôi cùng nhau đi trên khắp các nẻo đường của vùng nông thôn Ba Lan. Mỗi tội là... hai chúng tôi đều cảm thấy lúng túng, dè chừng nhau. Nhất là Bibiana. Có thể dễ dàng nhận thấy là chị ta sợ chết khiếp: chị ta biết rằng chỉ cần một cơn ăn vạ của tôi có thể khiến chị ta bị tống cổ trở lại trại tập trung.

"Hôm nay Bibiana thật không phải chút nào! Chị ấy đã đối xử tệ với cháu! Chị ấy nói rằng cháu là con của một con đĩ người Đức bẩn thỉu!"

Tôi hoàn toàn có thể báo cáo như vậy với Lotte, người đang nôn nóng chờ chúng tôi trở về.

Vâng! Tôi có thể bịa ra bất cứ điều gì nếu tôi muốn. Chị ta không cho tôi ăn, chị ta đã giấu biến một địa chỉ đi vì đó là nhà của một người bạn. Thiếu gì thứ để bịa!

Không phải là bọn trẻ ở lứa tuổi tôi vẫn thường nói dối đó hay sao?

Bởi vậy nên Bibiana luôn cảnh giác, chị ta gọi tôi bằng anh một cách lễ phép, cụp mắt xuống mỗi khi tôi nhìn chị ta, luôn đi cách một quãng đằng sau tôi. Còn nếu ở trên phố, chị ta bao giờ cũng nhường tôi đi trên vỉa hè, giống như những người Ba Lan phải làm như vậy khi họ gặp một người Đức. Đến giờ ăn trưa, chị ta nhìn tôi ăn chứ không dám đụng tới đồ ăn trong cái giỏ mà Lotte đã chuẩn bị cho chúng tôi, tự bằng lòng với đồ ăn thừa của tôi, một mẩu bánh mì tôi đã cắn dở, món rau củ nghiền mà tôi đã thọc cả bàn tay bẩn vào, miếng mứt hoa quả mà tôi nhè ra. Nói thật là chúng tôi không tự nhiên chút nào cả và nhiều ngày trôi qua như thế mà chúng tôi không tiếp cận được với bất cứ người nào.

Chúng tôi trở về hoàn toàn trắng tay. Không lấy được một địa chỉ nào cả.

Không tốt chút nào. Mặt các nữ tu dài ra như cái bị. Tình hình có vẻ bi quan cho cả Bibiana lẫn tôi: chị ta có thể bị gửi trở lại trại tập trung, còn tôi, tôi có thể bị rút về. Quay lại với công việc tô màu cùng cô Lotte trong ngôi nhà trúng bom xiêu vẹo.

Rồi một buổi sáng, Bibiana quyết định hành động. Chị ta chủ động phá bỏ rào cản.

"Konrad," đây là lần đầu tiên chị ta gọi tôi bằng tên, "sẽ không ai tin rằng chị là mẹ của em nếu em không cho chị dắt tay."

Tôi thấy biết ơn chị ta vì đã nói một cách thẳng thắn, không vòng vo, đề cập trực tiếp tới vấn đề mà chúng tôi đang gặp phải. Chị ta xưng hô thân mật vói tôi, tôi bỏ qua cái sự suồng sã này, nhưng mà... nắm tay chị ta? Chị ta có đi xa quá không đấy? Liệu tôi có bị vấy bẩn khi động vào chị ta? Tôi nhìn chị ta chằm chằm bằng đôi mắt to màu xanh đầy ấn tượng nhưng chị ta không hề cụp mắt xuống như mọi khi. (Thực ra cũng phải thôi, tôi nhận ra rằng đôi mắt xanh của tôi chỉ áp đảo được những người có mắt sẫm màu, mà đôi mắt của Bibiana thì trong veo đến lạ kì. Không có lấy một chút gọn nào xung quanh mống mắt. Đôi mắt này chắc hẳn sẽ được điểm cao nhất trên thang điểm của bác sĩ Ebner.) Chị ta khẽ mỉm cười và chờ đợi câu trả lời của tôi. Tôi quay sang nhìn về phía chiếc xe hơi đang đỗ đâu đó xa xa ven đường, cạnh cánh đồng nơi chúng tôi đang đứng. Tôi đắn đo... Tôi cân nhắc thiệt hơn. Quả đúng là những khi đi cùng các nữ tu qua cổng trường học, tôi thấy hành động đầu tiên của bọn trẻ con là đưa tay cho mẹ chúng nắm. Như vậy đề nghị của chị ta không phải là không có lí.

Thôi được.

Đồng ý.

Coi như đó là một trong những thử thách của nhiệm vụ làm điệp viên nằm vùng của tôi. Tôi luồn tay tôi vào tay Bibiana, tôi căn nhịp bước với chị ta thay vì chạy lon ton phía trước. Tim tôi đập thình thịch trong lồng ngực. Đó là vì tôi ghét đụng chạm thể xác! Tôi ghê sợ điều đó! Tôi không quen với nó. Hồi còn ở Heim chưa ai có cái ý tưởng dắt tay tôi cả. Hoặc có nhưng mà lâu quá rồi tôi không còn nhớ nữa... Tôi tự hỏi liệu da tôi có đỏ rộp lên, có ngứa ngáy hay có triệu chứng đặc trưng của một căn bệnh truyền nhiễm nào đó khác không.

Có vẻ như là không.

Vậy tốt rồi.

Cảm giác khi chạm vào tay Bibiana cũng không đến nỗi quá khó chịu. Nó còn dễ chịu hơn là tay cô Lotte, người hay túm lấy cánh tay tôi mỗi khi tôi không vâng lời, bấu chặt nó bằng những ngón tay khô quắm. Tôi thấy làn da nhăn nheo và nứt nẻ của cô ta sần sùi như giấy bìa. Nó cứ ráp ráp. Đằng này thì không, cảm giác khá mềm mại. Chúng tôi im lặng bước đi một quãng, rồi Bibiana nói thêm:

"Có những lúc chị cũng cần phải bế em nữa đấy... Có được không?" Chị ta cúi xuống hỏi tôi.

CÁI GÌ CƠ?

Tôi khựng lại, rút phắt tay ra như thể vừa bị ong đốt. Bibiana đã đi quá giới hạn. Cứ nghĩ đến việc chị ta ôm tôi vào lòng là tôi lại thấy một nỗi sợ hãi ập đến. Chưa từng có ai ôm tôi, ít ra là từ nhiều tháng, nhiều năm rồi. Từ hồi tôi vẫn còn là một đứa trẻ sơ sinh, và tôi lại không nhớ chút gì về cái cảm giác nó mang lại. Tôi run rẩy, thấy người nóng như sắp lên cơn sốt. Bây giờ đang là mùa hè, trời nắng chang chang trên cái vùng nông thôn Ba Lan chết tiệt này. Ánh nắng mặt trời mà trước đó tôi vẫn thấy dễ chịu thì giờ đây nó như phang thẳng vào cái đầu dài của tôi, tai tôi ù đi, tôi hít thở một cách nặng nhọc. Tôi tự nhủ rằng nếu Bibiana dùng vũ lực để bế tôi lên thì tôi sẽ gào lên thật to để đánh động toàn bộ ngôi làng mà chúng tôi sắp tiến vào. Tôi sẽ tung ra những cú đá cho tới khi chị ta buông tôi ra, rồi tôi sẽ lăn ra đất, tôi sẽ tự đập đầu mình xuống đường cho tới khi mặt mũi be bét máu. Và thế là xong đời chị ta. Viên trung sĩ đang ngồi trong xe sẽ nhận thấy có điều bất ổn và chị ta sẽ lãnh một viên đạn vào gáy.

Thấy vẻ mặt của tôi như vậy Bibiana đâm ra hốt hoảng. Chị ta lùi lại vài bước, hai gò má vốn đang ủng hồng vì nắng giờ chuyển sang tái nhợt như thể máu không còn chảy lên mặt chị ta nữa.

"Em đừng sợ! Em đừng sợ!" Chị ta lắp bắp. "Sẽ không sao đâu! Chị sẽ không ép em phải..."

Chị ta chưa kịp nói hết câu thì tôi, trong lúc đi giật lùi để vùng ra xa chị ta, đã vấp phải một cục đá và ngã sấp mặt xuống đất.

"Ôi! Lạy Chúa tôi!" Chị ta kêu lên rồi quỳ xuống cạnh tôi. "Em có đau không?"

Sự cố này gây ra tiếng động, chúng tôi đã thu hút sự chú ý không phải của viên trung sĩ trong xe mà của một người đàn bà Ba Lan đi ngang qua đó. Bà ta chạy vội tới chỗ chúng tôi và tôi thấy bà ta hỏi Bibiana chuyện gì xảy ra. Bibiana nói dối rằng tôi bị choáng ngất. Một bệnh nhẹ không có gì nghiêm trọng. Mọi việc vẫn ổn... Không sao cả. Người đàn bà chăm chú nhìn tôi khi tôi đứng lên và xoa tay vào chỗ có một vết xước đang chảy máu. Bà ta bảo chúng tôi về nhà mình để tôi rửa tay. Nhà bà không có gì nhiều để mời chúng tôi ngoài một ít bánh mì và nước lọc. Điều đó sẽ giúp tôi khỏi ốm, với lại bà có hai đứa con, một bé trai bằng tuổi tôi và một bé gái sáu tuổi, tôi có thể chơi đùa với chúng để bình tĩnh lại, tôi sẽ thôi khóc.

Chúng tôi tới nhà bà ta và buổi tối hôm đó chúng tôi quay về với một địa chỉ.

Lâng lâng với thắng lợi đầu tiên này, tôi tự nhủ mình phải cố gắng nhiều hơn nữa.

Ngay ngày hôm sau, khi tôi và Bibiana đang đi cùng nhau, tay trong tay, tôi suy nghĩ, đắn đo. Tôi có nên thử không? Có đáng để làm vậy không?... Tôi tính toán khả năng rủi ro, tóm lại nó cũng không quá nguy hiểm. Một mặt, viên trung sĩ là người có thể ngắm bắn từ xa với khẩu súng trường của anh ta, mặt khác, tôi có thể tự vệ một mình. Tôi rất hung hãn khi tôi muốn... Hãy chờ xem. Chừng nào chưa thử thì tôi chưa thể biết nó sẽ thế nào. Tôi đã sẵn sàng hành động, nhưng... tôi tự cho mình thêm chút xíu thời gian, tôi quyết định đi thêm ba bước. Tới bước thứ ba là ra tay.

Một. Hai. Hai. Hai rưỡi. Hai ba phần tư... Ba.

Tôi đột ngột dừng lại.

"Có chuyện gì vậy Maciej?" Bibiana hỏi tôi.

A! Đúng rồi, tôi quên chưa kể với các bạn: hôm qua, lúc bà người Ba Lan mời chúng tôi uống nước ở nhà bà ta, chúng tôi đã nói chuyện, tôi không hiểu hết những gì bà ta nói, nhưng khi bà ta hỏi tên tôi là gì, tôi đã nhanh tríđáng ngạc nhiên. Nếu tôi nói là "Konrad" như cô Lotte thường bắt tôi nhắc đi nhắc lại - cô ta mới ngu ngốc làm sao! - thì coi như toi đời, tôi hẳn đã bị lộ. May sao tôi nhanh trí nghĩ tới một cái tên Ba Lan. Tôi trả lời: "Cháu tên là Maxètche!" Nó bật ra như vậy một cách hoàn toàn tự nhiên, tôi không biết tại sao. Thực ra là tôi biết, tôi thích âm tiết: "Max". Nghe câu trả lời của tôi người đàn bà Ba Lan không nhịn được cười. Bà ta nhắc:

"Maciej, phải nói như thế mới đúng! Chứ không phải Max-è-tche! Nói lại theo bác nhé!" Bà nói với giọng trìu mến.

Việc bọn trẻ con phát âm sai luôn làm cho các bà mẹ thích thú. Còn Bibiana thì chị ta tỏ ra ngạc nhiên về câu trả lời xuất thần của tôi. (Thậm chí là sửng sốt!)

Bibiana hỏi tôi có chuyện gì không ổn hay sao mà lại tự dưng đứng đực ra như vậy, mặt chị ta bắt đầu tái đi y như hôm qua. Chị ta sợ rằng tôi sẽ lại lăn ra ăn vạ.

Tôi trả lời bằng cách giơ hai tay về phía chị ta.

"Em... Em muốn... (chị ta không dám nói ra, chị ta đang sợ hãi)... Em muốn chị bế em?"

Phải, đúng vậy! Đừng có nhìn tôi trừng trừng với đôi mắt của một con cá hét đã rán giòn thế. (Mà lũ cá hét có mắt xanh không nhỉ?)

Chị ta tiến lại gần tôi một cách thận trọng như thể đang chuẩn bị nhặt đầy tay một mẻ trứng gà tươi. Chị ta cúi xuống, luồn tay qua nách tôi rồi hấp! Chị ta bế bổng tôi lên.

"Ô! Trông em mảnh khảnh thế nhưng mà nặng ra trò đấy bé con ạ!" Chị ta thốt lên với giọng thích thú tuy vẫn pha chút sợ sệt.

Chị ta sợ rằng tôi sẽ bất thình lình khóc thét lên bởi mặt tôi đang xịu xuống, đôi mày đang cau lại, môi phụng phịu, hai tay nắm chặt. Thực ra thì tôi cũng không biết có nên gào lên hay không. Tôi vẫn chưa quyết định. Trong lúc này thì người tôi vẫn cứng đờ. Còn chị ta thì có vẻ yên tâm hơn một chút. Chị đặt tay phải dưới mông tôi còn tay trái đỡ sau lưng rồi từ từ cất bước một cách thận trọng, như thể chị ta đang ôm một ôm trứng gà trên tay và đi trên một tấm thảm cũng làm từ những quả trứng vậy.

Vậy là...

Cũng không tệ chút nào, ít ra là hiện tại. Chí ít thì cũng có một cái lợi là chân tôi được nghỉ ngơi. Vì đôi giày kiểu nhà binh Ba Lan bốc mùi tanh tưởi của tôi có đôi đế đã mòn vẹt và những cái giằm đâm vào chân tôi... Tôi thả lỏng người hơn một chút và tựa đầu tối vào đầu Bibiana. Từ nãy tới giờ tôi vẫn cố giữ khoảng cách với chị ta, vì thế nên cổ tôi mỏi dừ. Tôi ngửi thấy mùi cơ thể của chị ta, mùi mồ hôi nhưng không quá chua. Dù sao thì chị ta cũng không có hơi thở hôi thối như cô Lotte. Mỗi khi cô ta nói với tôi là nước bọt bắn tung toé lên người làm tôi có cảm giác mình sẽ gục ngã, bởi hơi thở của cô ta nặng mùi không chịu nổi. Tôi thả lỏng mình thêm một chút rồi để cho má tôi chạm vào má của chị ta. Tôi liếc nhìn và thấy rằng Bibiana cũng đã thoải mái hơn. Chị ta đưa tay trái - cái tay vẫn dùng để đỡ lưng tôi - nắm lấy tay phải của tôi rồi siết nhẹ. Cái này thì không sao vì tôi đã biết nó từ hôm qua. Tôi lại liếc sang chị ta và thấy chị đang mỉm cười. Một nụ cười nghẹn ngào bởi mắt chị ta ầng ậng nước và đôi môi có lúc méo xệch đi.

Tôi nhận ra ngay nụ cười đặc trưng của những người đàn bà có trái tim bị vẻ mặt như thiên thẩn nhỏ của tôi làm tan chảy.

Buổi tối chúng tôi trở về với ba địa chỉ trong túi.

Bibiana và tôi càng thân thiết thì chúng tôi lại càng lấy được nhiều địa chỉ.

Ngày hôm sau chị ta đã nhiều lần bế tôi khi chúng tôi đi trên con đường dẫn tới ngôi làng mà các nữ tu chỉ thị trên một tấm bản đồ. Tôi đã lăn ra ăn vạ khi chị ta muốn đặt tôi xuống đất mà tôi thì không muốn đi bộ. Một người đàn bà Ba Lan tiến lại gần và nói với chị ta:

"Cái lũ trẻ con ở độ tuổi này sao chúng nó hay quấy khóc thế cơ chứ, thật vất vả, phải không?"

Kết quả: địa chỉ một ngôi nhà nơi có bốn đứa trẻ sinh sống.

Hôm sau nữa Bibiana bảo tôi:

"Để xem em chạy có nhanh không! Thử đuổi kịp chị xem nào!"

Tôi đuổi kịp chị ta (bởi chị ta chơi ăn gian, cố tình để cho tôi thắng), tôi ngáng chân chị ta, chị ta ngã ra đất và kéo theo tôi cùng ngã. Chúng tôi cùng lăn trên mặt đường đầy bùn dính nhớp nháp vì trời vừa mưa. Buổi tối khi trở về, một nữ tu nói với tôi:

"Ô! Nhìn cháu thật là ghê sợ! Y như một thằng nhóc Ba Lan đích thực!"

Bà phàn nàn cái gì hả đồ dê cái già kia. Chẳng phải bà đã có sáu địa chỉ cho ngày hôm nay đó sao?

Có một hôm, Bibiana cù tôi, tôi cười như nắc nẻ. Rồi chị ta đặt môi lên má tôi... Cảm giác là lạ, gần như ghê ghê. Tôi không kêu cũng không khóc, nhưng mặt tôi hẳn rất buồn cười khi tôi đưa tay lên lau má thật mạnh bởi Bibiana cười phá lên. Khi chị ta bảo tôi làm tương tự với chị thì tôi từ chối. Không, tôi không muốn, ít ra không phải lúc này.

Một buổi trưa, hai chúng tôi lăn ra ngủ sau bữa ăn trưa ngay dưới trời nắng. Tôi mở mắt ra trước tiên, lay lay Bibiana nhưng chị ta không trả lời. Thốt nhiên tôi thấy sợ hãi, hoang mang. Điều gì đã diễn ra trong đầu tôi vậy? Cái này hơi khó giải thích, nó giống như là tôi nhớ đến câu chuyện của Josefa: khi còn bé tí tôi được tìm thấy khi đang nằm trong tay xác chết của kẻ bắt cóc tôi, một con mụ chống đối chết tiệt. Tôi tưởng là Bibiana đã chết. Có thể là tất cả những người đàn bà tới từ trại tập trung đều giống nhau, họ chết rất nhanh? Tôi có cảm giác là Bibiana và con mụ chết tiệt đã hành hạ tôi kia có cùng một khuôn mặt. Ôi! Tất cả cứ rối tinh lên trong đầu. Đôi lúc có những hình ảnh hiện ra ám ảnh tôi, nhưng chúng mờ nhạt, không ngừng chuyển động. Bộ não của tôi còn quá non nớt để có thể chứa đựng hết tất cả các kí ức, các ngăn của nó đan xen lẫn lộn. Vì thế, những kí ức ấy đôi khi xuất hiện một cách bất thình lình trong tiềm thức, trước khi chúng biến mất hoàn toàn.

Tựu chung là hôm đó khi thấy tôi vừa khóc lóc vừa lay Bibiana, một người đàn bà nọ tới gần chỗ chúng tôi.

"Có chuyện gì vậy hả cậu bé tội nghiệp? Mẹ của cháu bị thương à?... Mà không phải, nhìn xem này, mẹ cháu chẳng sao cả đâu! Cô ấy chỉ ngủ thiếp đi thôi!... Bọn trẻ con bị nỗi sợ hãi ám ảnh phải không nào? Mọi chuyện đều có nguyên nhân của nó cả!" Bà ta nói với Bibiana lúc này cũng vừa uể oải thức giấc.

Chiều hôm đó, chúng tôi về nhà người đàn bà này. Bà ta kể cho chúng tôi về những người bạn của mình đang sống ở ngôi làng bên cạnh.

Buổi tối chúng tôi ra về vói một danh sách dài các địa chỉ.

Chúng tôi tiếp tục như vậy trong nhiều tuần lễ. Cho tới một hôm Bibiana buột miệng hỏi tôi:

"Hãy nói cho chị biết, Maciej mẹ của em đâu?"

Tôi không trả lời chị ta, tôi đang ăn. Tôi không thể làm hai việc là nhai xúc xích và nói chuyện cùng một lúc được. Nhất là nói chuyện một cách nghiêm túc, giãi bày những điều mà tôi kể cho các bạn một cách rành mạch, cái miệng của một đứa bé năm tuổi như tôi không có khả năng diễn đạt rõ ràng. Bởi thế nên tôi lúng búng vài câu đặc trưng của một đứa bé ở tuổi tôi. Kiểu như:

"Em, không mẹ!"

Bibiana cụp mắt xuống, tay vân vê một chiếc lá cây - chúng tôi ngồi trên mặt đất trong một cánh rừng, chính chị ta quyết định như vậy, chị ta nói rằng chúng tôi đã làm việc cật lực suốt buổi sáng nên chúng tôi có thể nghỉ ngơi một chút. Cuối cùng chị ta xé vụn chiếc lá.

"Chị hiểu," chị ta nói với giọng buồn buồn sau một hồi im lặng. "Mẹ của em đã chết, đúng không? Trong một trận bom? Cuối cùng thì người phía bên em cũng bị trúng vài quả bom."

Hoàn toàn không phải vậy, Bibiana đã nhầm to. Tôi không có mẹ, cái từ đó tôi đã xoá nó khỏi vốn từ vựng của tôi. Tôi thậm chí không biết nó có nghĩa là gì nữa, ngoại trừ những điều tôi mà thấy khi quan sát những đứa trẻ Ba Lan.

"Thế còn cha em?"

Tôi tiếp tục nhai miếng xúc xích, nhưng nuốt không trôi. Tôi phát ngấy món xúc xích này rồi. Cô Lotte bao giờ cũng chuẩn bị cho tôi những bữa ăn giống hệt nhau. Tại sao cô ta không để kẹo vào giỏ đồ ăn, như trong cái túi lớn của tạp dề trên bộ trang phục cô ta mặc khi mà chúng tôi còn đi cùng nhau? Tôi nhăn mặt lại, món xúc xích làm tôi thấy ghê ghê.

"Cha của em cũng đã chết, phải thế không? Maciej bé bỏng tội nghiệp, em là trẻ mồ côi à?"

Nước mắt rơi lã chã trên má Bibiana. Chị ta đang buồn. Thật nực cười khi tự nhiên buồn như vậy, chẳng vì cái gì cả. Chị ta nói chuyện một mình, tự đưa ra các câu hỏi và câu trả lời.

Vì tôi không thích nhìn chị ta đau khổ như vậy, và tôi cũng không phải một đứa đần độn, tôi nói được nhiều câu khi tôi muốn, nên tôi buột miệng nói với chị ta:

"Mẹ của em là nước Đức, còn cha của em là Quốc trưởng!"

Tôi duỗi cánh tay ra làm động tác chào, thẳng như một thanh kiếm. Rồi tôi hô to Heil Hitler!

Bibiana lùi phắt lại, mắt chị ta rực lên với một cái nhìn kì lạ. Tôi thoáng nghĩ rằng chị ta sẽ cho tôi một cái bợp tai. Nhưng không, chị ta tiến lại chộp lấy cánh tay tôi, hạ nó xuống thấp, kéo nó về phía mình và hôn lên tay tôi. Bởi vậy nên tôi quyết định đáp lại. Tôi đã hôn lên má của chị ta.

Tôi đã nghĩ rằng ngày hôm đó, chúng tôi sẽ phá kỉ lục về số địa chỉ thu thập được. Nhưng mà không. Thực tế là chúng tôi đã lấy được rất nhiều địa chỉ. Quỷ tha ma bắt, chuyện gì đã xảy ra với Bibiana vậy?

Khi chúng tôi trở về, thay vì đưa cho các nữ tu giấy tờ, chào tạm biệt tôi rồi về ngủ ở dưới căn hầm bên Toà thị chính vào buổi tối như thường lệ, Bibiana đứng sừng sững trước mặt các nữ tu và với một vẻ bất cần mà tôi chưa bao giờ thấy ở chị ta, gương mặt vốn xinh xắn của chị ta trở nên đáng sợ, chị ta nuốt hết tất cả những tờ giấy ghi địa chỉ. Chị ta đút rất nhanh từng tờ vào miệng trước khi các nữ tu - lúc này đang sững sò - kịp có bất cứ động thái gì.

Tại sao chị ta lại làm như vậy? Tại sao chứ?

Nếu chị ta đói bụng đến thế thì chị ta chỉ cần nói với tôi, tôi đã nhường cho chị ta món xúc xích. Tôi buộc phải ăn món đó, và hậu quả là hiện giờ bụng dạ tôi ậm ạch rất khó chịu.

Tôi đau bụng.

Tôi buồn nôn.