— Thế chúng ta tổ chức canh phòng ra sao, thưa thiếu tá?— Bernardo hỏi trong lúc hai người chờ Alejandro tắm.

— Canh phòng gì сơ? — Thiếu tá đã không nghe rõ câu hỏi vì anh đang đắm mình suy nghĩ về cái tin khủng khiếp vừа nhận được một tiếng đồng hồ trước đó.

— Canh phòng các vườn ươm ở Jagüey và ở Đảo Thông.

— À, tôi cho rằng chỉ cần phải canh phòng cẩn thận những vườn ươm có chọn những mầm ghép cho thời gian này thôi. 

Bernardo tán thành, nhắc cặp kính ra khỏi mắt và ngắm nhìn một trong hai chiếc gọng. 

— Rất tán thành việc đó. Chúng ta sẽ đặt người canh gác trong tất сả các vườn ươm mà Trạm quốc gia về cam chanh và hoa quả của Viện Cải cách ruộng đất đã chỉ cho biết.  

— Có nhiều không, thưa thiếu tá? 

— Khoảng chừng bốn mươi vườn. Trong thời kỳ này không tiến hành ghép mầm nhiều, bởi vì học sinh đi nghỉ hè cả. 

Alejandro cùng con chó của anh ta đến để chào hai người, vì đã lâu nay anh mất hút. Đôi khi hai ba ngày liền không thấy anh đến khu vườn thí nghiệm. Anh đã cạo mặt nhẵn nhụi, quần áo sạch, phẳng phiu và có vẻ như trẻ ra. Alba thích nhìn anh ta quần áo tả tơi, râu ria rậm rạp như thể hàng tuần không cạo. Khi trông thấy anh ta trẻ ra, sạch sẽ trong chiếc áo sơ mi cắt thật không chê vào đâu được, Alba cảm thấy như thể cái tin kinh khủng mà anh sẽ phải báo cho anh ta biết sẽ trở nên bội phần sét đánh. Từ nhỏ, anh đã rất lấy làm xúc động khi biết rằng trước khi đem chôn người ta thường hay tắm rửa sạch sẽ cho người chết.. 

—... về phần tôi, tôi không lấy làm lạ, thiếu tá ạ — Bernardo tiếp tục nói — rằng đến tình hình như hiện nау, cũng có thể xuất hiện mầm mống của Toxopterае citridus (Kirkaldy). 

— Tôi cũng nghĩ đến điều tương tự — Alejandro nói thêm.

— Vật chủ trung gian tự nhiên của bệnh Nỗi Buồn? — Thiếu tá Alba hỏi — Và tại sao? 

— Bởi vì nếu chúng muốn tấn công chúng ta bằng những vật chủ trung gian khác nhau, chúng cũng có thể đưa vật chủ trung gian tự nhiên vào lắm chứ.

— Đúng thế — Alejandro nói thêm. 

Alba nhận thấy Bernardo tháo kính lần thứ hai và lại ngắm nhìn nó như thể ngắm một vật gì xa lạ.

 — Tôi không đồng ý với các đồng chí. — Thiếu tá nói. 

Con chó vẫn tiếp tục vẫy đuôi mừng chủ nó, như thể Alejandro là Ulises mới trở về xứ Itaca.

-- Thế các đồng chí không nghĩ đến việc, trong rất nhiều trường hợp kẻ thù đã hành động như thể muốn để cho chúng ta biết được chúng đang hành động ư? — Thiếu tá đặt câu hỏi. 

Hai kỹ sư nhìn nhau và cả hai đều cau mày. Hai người thật chưa hiểu thiếu tá muốn nói đến cái gì. 

— Thế hai đồng chí tưởng rằng CIA, trong tình hình hiện nay, sau bao lần thất bại trước chúng ta, sau khi đã biết trình độ chuyên môn về an ninh của chúng ta hiện nay, lại có thể chịu chấp nhận những việc làm ngớ ngẩn, thật sai lầm trong một chiến dịch hành động sao?

— Những sai lầm gì, thưa thiếu tá? 

— Trước tiên: Ai đã có thể đưa ra cái ý dùng chim câu đưa thư để gieo rắc virux? Thả virux qua những con đường như bến сảng, sân bay thật dễ dàng hơn biết bao nhiêu mà chỉ cần một bận, một người, đâu cần đến hàng trăm chim bồ câu? Đúng không? 

Phải, điều đó dường như rõ ràng đúng vậy. Nhìn sự việc một cách khôn ngoan thì thấy điều mà Alba nói thật là có lý.

— Sau đó, — Alba nói tiếp — Con chim bồ câu bị bắn vào một hôm chủ nhật tại vịnh Cabañas. 

— Thế việc đó có gì đáng chú ý?

— Bất cứ ai cũng đều biết, Alejandro ạ, ngày hôm đó hàng ngàn tay súng của những câu lạc bộ thợ săn, và cả những người nông dân nữa, đều đang rình mò. Thế vấn đề chim bồ câu như vậy đối với hai đồng chí không thấy là một điều vớ vẩn hay sao?

Hai người kỹ sư gật đầu và lại nhìn nhau, lần này với dáng điệu suy nghĩ.

— Ngoài ra, và điều này chính các đồng chí đã chỉ đó, tại sao chúng lại gieo rắc những con sâu cây đào theo như lối gieo rắc ở Guane?

— Đúng thế! — Bernardo bình luận — Phải, nếu như chúng muốn giấu thì rắc ít một trên nhiều cây chứ không dốc hàng ngàn sâu vào một số ít cây. Như vậy chúng ta mất rất nhiều thì giờ mới có thể phát hiện thấy… 

— Như vậy các đồng chí có thấy, — Alba đưa tay cắt ngang — Chúng làm việc đó chính để cho chúng ta để ý đến không?

— Xin lỗi, Renato, nhưng điều đó tôi thấy không có nghĩa — Alejandro vội vàng nói — Chúng đã làm ra thế với dụng ý gì?

Rằng phải, rằng không phải, rằng có thể, rằng không có thể... cứ thế tranh luận. Cuối cùng, xin đề nghị hai đồng chí, bây giờ chúng ta đi đến một nơi nào đó — con chó cũng muốn đi theo, nhưng mấy người quăng nó xuống đất — và trên xe vẫn tiếp tục cuộc tranh luận cho đến khi chiếc xe đi qua cầu Laguito.

— Chúng nó muốn đánh lạc hướng dò xét của chúng ta, Alejandro — Thiếu tá Alba nhấn mạnh. — Сáс đồng chí hãy tin như thế!

— Nhưng thưa thiếu tá, có thể cho là lô-gich được không, khi chúng định tấn công ta bằng virux mà lại làm cho chúng ta chú ý đến chính loại virux đó?

Bernardo lại tháo kính ra khỏi mắt. «Lạ thật nhỉ», Аlbа nghĩ thầm, và anh lấy làm lạ vì từ trước chưa bao giờ thấy cái vẻ lạ lùng như vậy ở Bernardo.

— Thành thực mà nói, Renato ạ — Bernardo nói ngang — Tôi cũng không đồng ý với thiếu tá. Nếu chúng dự tính đưa vào đất nước ta bệnh Nỗi Buồn, thì tất cả những gì mà chúng gây ra để chúng ta phải báo động cho cả Viện Vi khuẩn lẫn Viện Vệ sinh bảo vệ thực vật, tôi không tin rằng có giúp ích gì để làm lái chệch phương hướng dò tìm của chúng ta đâu. Trái lại, đồng chí đã chẳng thấy rằng chúng ta đã ngay lập tức đề phòng chính bệnh Nỗi Buồn...?

— Đúng, chính lúc đó là lúc chúng bắt đầu lái chệch phương hướng dò xét của chúng ta. — Alba vừa cười chua chát vừa nói. 

— Thế nào? — Alejandro và Веrnardo đồng thanh kêu lên, ngạc nhiên, bất ngờ.

— Như các đồng chí vừa nghe thấy — Alba vừa giảm bớt tốc độ của xe để cho một chiếc xe buýt vượt qua, rồi anh lái xe vào đại lộ số 5. — Bọn chúng đã đạt được mục tiêu làm cho chúng ta lạc hướng dò xét hầu như tròn một tháng. 

— Như vậy, Nỗi Buồn… — Bernardo ấp úng.

— Bệnh Nỗi Buồn chỉ là một thủ đoạn để đánh lạc hướng...

— Nhung Renato! — Alejandro đột nhiên thốt lên để ngắt lời Alba — Tại sao đồng chí lại có thể nói như vậу? Thế chúng định gieo cho chúng ta cái gì để làm chúng ta tổn hại hơn nữa? 

 — Tôi cũng nghĩ như vậy đấy, Renato! — Bernardo kêu lên.

Alba có vẻ như không vội vàng. Anh chờ vòng qua nhà tròn của con đường 90 rồi lái xe đi ra phía Abreu Fontán. Anh cho chiếc Volgа đỗ ở giữa một khối nhà và quay tay vặn kéo cửa kính lên.

Hai nhà kỹ sư không ngớt thốt lên những lời phản đối: Vô lý, cái đó không thể như vậy, thử tưởng tượng xem đồng chí thiếu tá, ở chỗ này đồng chí nói không được rõ ràng, xin lỗi thiếu tá, nhưng thành thực mà nói... 

Alba chuẩn bị giọng nói, nghiêng người trên ghế, nghểnh đầu lên trên hẳn hai người đang nói chuyện với mình và bằng một thứ tiếng Anh rất đúng giọng, một giọng nói bực dọc, anh đọc từng tiếng:

— Young Tree Decline! 

Alejandro giật bắn người, anh chửi đổng một câu, lấy tay gãi gãi đầu rồi nói:

 — Không, không, không. Không và không! 

Thiếu tá Alba dịu dàng nhìn và chờ cho đến khi Alejandro dốc hết sự ngạc nhiên, vì anh đã chuẩn bị để chịu cái phản ứng đó của nhà vi khuẩn học. 

 — Đơn giản là không, Renato, không thể như thế!

 — Phải đấy, cậu hãy giải thích đi! — Bernardo chen vào.

 — Vấn đề là Young Tree Decline không phải là một virux, cậu ơi, — Alejandro vừa trả lời vừa đưa tay dứt khoát ra hiệu. 

Tức thì tiếng của đồng chí thiếu tá nhẹ nhẹ vang lên: 

 — Phức chứ, Alejandro. YTD là một loại virux. 

— Xin lỗi, đồng chí thiếu tá, — Alejandro bây giờ đã bình tĩnh hơn, đáp lại. — Nhưng đồng chí đang rất sai lầm đó. Không có ai trên thế giới này biết được nguyên nhân của bệnh YTD.

 — Không có ai ư? Không phải. — Thiếu tá Alba đáp lại. — Một số người có được đặc quyền biết rằng YTD là một loại virux, và tôi có vinh dự được kể trong số những người đó. 

Alejandro và Bernardo há hốc miệng nhìn thiếu tá. Không, con người đó không có thể đùa bỡn với một điều nghiêm trọng như vậy. Có lẽ tại anh quá «nóng đầu» vì làm việc quá mức? Điều mà anh ta vừa nói thật là quá sai lầm. Nhà vi khuẩn học đang sắp kiệt sức vì làm việc quá độ và thiếu ngủ, bây giờ được choáng váng thêm về cái tin làm cho anh thấy như đang nghẹt thở. Hai khuôn mặt của hai nhà kỹ sư nhìn về phía Alba có vẻ cầu khẩn thầm lặng, đề nghị giải thích rõ đi, thưa đồng chí thiếu tá.

 — Tôi nói đây không với tư cách là nhà sinh vật học hoặc một người làm công tác khoa học. Tôi nói với trách nhiệm của nhân viên Cơ quan phản gián khoa học, có trong tay đầy đủ tài liệu không sai lầm cho phép đảm bảo rằng vi khuẩn bệnh YTD đã được phân lập trên đất Mỹ vào giữa năm 1972 bởi Van Vermeer và Hunt. 

Alejandro đưa hai tау lên mặt và có dáng như muốn cào da thịt bằng những móng tay của mình. Bernardo đứng lặng một lát như biến thành đá, chỉ có việc tháo kính và lại nhìn chăm chăm vào một trong hai chiếc gọng. Ngay khi đó, Alba chợt thấy ngay rằng mình vừa mắc phải một cái hớ hạng nặng. Đáng lẽ không bao giờ anh được tuyên bố chút gì về việc đó với Alejandro và Bernardo. Đúng, đó thật là một sự hớ to của anh trong quá trình điều tra. Anh đưa hai nhà kỹ sư đến Abreu Fontán với ý định trình bày trước họ kế hoạch đã vạch để ngăn ngừa sự thâm nhập của virux bệnh YTD vào lãnh thổ Cuba. Khi аnh hiểu rằng mình vừa mắc một сái hớ hênh sai lầm như thế, vội quyết định không nói cho hai người biết chút gì về kế hoạch đó nữa, và đề nghị họ chờ anh một lát ở cửa. Аlbа bước vào căn nhà, sau đó hai phút trở rа. Anh mời hai nhà kỹ sư quay trở lại ô tô, rồi giải thích với họ rằng anh có ý định đưa cho hai người xem một vật gì đó rất quan trọng, nhưng đáng tiếc đã không thực hiện được ý định vì chưa tráng xong mấy tấm phim... Rằng xin họ tha lỗi, và hứa khi tráng xong sẽ gọi dây nói cho biết ngay. Anh cố hết sức để giữ bình tĩnh và cố gắng định nói vài lời pha trò, nhưng cả hai nhà kỹ sư đều có vẻ buồn như đi đưa đám. Họ muốn Alba nói cho họ biết một chút về vấn đề mà anh định cho họ xem trong miếng phim, nhưng anh giải thích cho họ biết rằng mình muốn nhận ở hai người cái cảm giác ban đầu trước việc đó, nếu nói ra bây giờ, ý muốn đó sẽ không thực hiện được nữa. Rút cuộc lại, Alejandro và Bernardo cứ tiếp tục công việc của chiến dịch kính hiển vi điện tử để theo dõі bệnh Nỗi Buồn, bởi vì thực ra cũng phải nghĩ đến việc kẻ địch có thể song song gieo rắc bệnh YTD và bệnh Nỗi Buồn, không phải chỉ riêng mục đích làm lạc hướng điều tra, mà cũng là để gây ra những thiệt hại cả về hai mặt, trong trường hợp ta không điều tra tìm thấy. Ba người thỏa thuận với nhau sẽ gặp lại ngày thứ hai mồng 7 để cùng thảo luận về tình hình mới. Alba đề nghị với Bernardo và Alejandro và Cơ quan phản gián khoa học, đều phải vạch kế hoạch thực tốt một chiến lược để bảo vệ các nông trường chống lại sự tấn công của virux bệnh YTD. Cần phải có những quyết định thực khôn khéo, không vội vàng, làm sao tránh được sai lầm thiếu sót, và đến cuộc họp hôm thứ hai đó sẽ có được kế hoạch cuối cùng. Trước khi xuống xe, Alejandro hỏi: 

— Xin thiếu tá cho tôi biết: chúng ta có thể làm gì được nếu như virux đó đã thâm nhập vào đất nước ta một thời gian lâu rồi? Có gì đảm bảo với chúng ta rằng con Тоxоptеrае aurantii không bị nhiễm khuẩn bệnh ngay từ lúc đầu, bởi vì chúng ta đâu có khả năng khám phá ra virux bệnh YTD? 

— Nếu điều đó đã xảy ra ngay từ đầu, tôi nghĩ rằng chúng ta không thể làm được cái gì để ngăn ngừa thảm họa. Về phần các đồng chí ở Viện Cải cách ruộng đất, các đồng chí có nhiệm vụ cố gắng để cứu vãn với khả năng cho phép của mình…

 — Điều đó thật rất khó khăn — Bernardo nói chen vào — vì đây là một kẻ thù vô hình, một căn bệnh đối với nó, chúng ta chưa có lấy một mảy may kinh nghiệm. 

 — Đúng thế, — Alba hưởng ứng. — Sự thực là chúng ta không có lấy một chút đảm bảo nào rằng vі khuẩn đó chưa hề thâm nhập. Nhưng về phần chúng ta, điều duy nhất thực tế phải chủ trương là cứ coi như virux đó chưa thâm nhập, và cố gắng hành động để tránh không cho nó vào được. Nếu chúng ta cứ chịu để một cái gì đó giáng xuống đầu chúng ta mà coi như không tránh được, thì chủ trương đó trong lúc này cũng chẳng có một chút giá trị gì. Còn nếu như vi khuẩn đã thâm nhập, cần phải công nhận ta đã bị thất bại trong cuộc này. Nhưng vì chúng ta không biết rõ điều đó, hiện nay cũng như chẳng thể biết điều đó cho đến khi xuất hiện những triệu chứng của bệnh nguy hiểm đó một hoặc hai, ba năm sau đây, thì hướng hành động duy nhất có ý nghĩa của chúng ta hiện nay là phải coi như vi khuẩn chưa vào, và phải tìm mọi cách để ngăn chặn, truy đuổi chúng, nếu chúng định vào. Đồng ý thế không? 

Dù rằng không lấy gì làm thoải mái lắm, Alejandro và Bernardo đều tỏ vẻ đồng tình. Phải, đúng đó là cái hớ hạng nặng lần thứ hai mà Alba đã mắc phải. Ý thức tự chỉ trích cao của anh đã khiến anh tự sỉ vả mình bằng những lời sỉ vả không thương tiếc, sau khi từ giã Alejandro và Bernardo. Mặc dù sự bực tức với mình không thể kìm giữ được, anh vẫn cố tự kiềm chế và lái xe với tốc độ chậm như thường ngày. Về cái khả năng virux có thể đã thâm nhập, anh có thừa chứng cớ để bác ngay. Anh có trong tay những tư liệu khách quan, những thống kê cho phép anh hầu như đảm bảo rằng virux bệnh YTD chưa thâm nhập vào Cuba, nhưng... cái hớ vừa rồi thật quá xá...

Cái hớ thứ nhất mà anh đã mắc phải hầu như do một sự sai lầm khi đọc cuốn sách tuyệt diệu của tiến sĩ Jaroslav Holman Những loài côn trùng ở Cuba.

Là nhà sinh vật học, anh luôn luôn сó ý thức thiên về địa hạt di truyền chung và chưa bao giờ biểu lộ mối quan tâm đến côn trùng học. Tại Leningrad, anh gọi những bạn bè học về côn trùng là những «chú bọ» để thân mật trêu ghẹo họ. Thực tế về môn côn trùng học, anh phải thú nhận chỉ đọc những gì thật cần thiết để có thể vượt qua được các kỳ thi trong ngành học của mình, và vừa đây những tài liệu anh mới đọc về pheromone anh chỉ chú trọng chuyên về những loài côn trùng có hình dạng giới tính rõ ràng. Đó là điểm xuất phát của sai lầm mà anh mắc.

Từ sau khi xuất hiện ống tuýp nhỏ ở vịnh Cabañas, Alba bắt đầu thu thập tài liệu. Theo thói quen của mình, anh đi tìm từ nguồn gốc và chẳng bao lâu anh đã tìm đọc cuốn Những loài côn trùng ở Cuba của tiến sĩ Jaroslav Holman, một nhà côn trùng học Tiệp Khắc lỗi lạc, đã thực hiện được trong khoảng những năm 60, một công trình xuất sắc và có hệ thống về động vật ở Cuba. Ông đã sắp xếp được tám mươi ba loài côn trùng và chi tiết hóa sáu trăm tám mươi chín loài cây «nhà trọ» là những nạn vật của những loài côn trùng đó. 

Trong cơn xoáy lốc của những ngày đầu, Alba đã đọc cuốn sách một cách hơi qua quýt. Thực ra phải nói là quá lơ đãng mới đúng; và đã phạm phải một điều mà sau này anh cho rằng đó là điều sai lầm loại có cỡ. Anh bắt đầu đọc phần mở đầu, trong đó tác giả trình bày những danh từ thông thường, những đặc điểm, những biến dạng của từng thể loại, cuộc sống sinh lý của nó, tầm quan trọng kinh tế của nó (liên quan đến những tổn thất mà nó gây ra trong trồng trọt), và Alba chú ý tìm biết chu kỳ của từng thế hệ. Tại trang 15, anh đọc thấy một đoạn như sau: «Phần lớn những loài côn trùng sinh sống ở vùng ôn đới đều có đầy đủ dạng trong chu kỳ. Điều đó có nghĩa là những loài đó trong một mùa cây (rất ít khi hai mùa) chúng đi qua một chu kỳ chuyển biến gồm chung mấy giai đoạn hoặc hình thức chính: con tổ, соn non có cánh, соn non không cánh, con đã phân biệt giới tính (con cái bình thường) và соn đực...»

Thế là đã đủ đối với Alba: sự hiện diện của những sâu cái bình thường và những con sâu đực gợi ngay lập tức cho anh ý nghĩ nên áp dụng phương pháp pheromone. Một năm gần đây, do ngẫu nhiên anh có nghiên cứu về pheromone, tài liệu của giáo sư Mussorski và nhóm của ông, và anh thấy rất tuyệt diệu những công trình mới của giáo sư. Bằng phương pháp sử dụng pheromone, những nhà khoa học Xô Viết đã có thể loại trừ ngay tức khắc một vài dịch sâu bệnh phá hoại ngũ cốc ở Liên Xô. 

Pheromone là một sản phẩm chế tạo bằng những chất lấy từ bộ phận sinh dục của một loài đựс hoặc cái nào đó để khêu gợi và gọi đến hàng loạt những con sâu cũng thuộc loài đó nhưng khác giới tính. Ví dụ người ta chế tạo ra pheromone của những con giống đực để có một tác động thu hút những con thuộc giống cái хúm đến, hoặc trái lại. Mussorski đã có thể dùng một số loài sâu nào đó, tạо ra thứ thuốc kích thích kêu gọi hàng loạt những con sâu khác từ rất xa bay tới, làm cho chúng tập trung rất nhiều vào một điểm, như vậy cho phép loại trừ chúng trong một ít ngày, hàng triệu triệu con thuộc giống đực hoặc giống cái. Như vậy, nếu làm cho những con cái bị tiêu diệt chẳng hạn, những con đực còn lại cũng không thể sinh sản được và chỉ sau một thời gian, người ta đạt đích tiêu diệt hoàn toàn loại sâu đó.

Trong trường hợp của con sâu cây đào Myzus persicae là loài mà lúc đó Alba lo ngại nhất, anh nghĩ may ra có thể có một loại pheromone công hiệu, khi bọn chúng đã có bộ phận sinh dục phát triển từ giai đoạn thứ tư của chu kỳ sinh trưởng của chúng. Nhưng điều quan trọng nhất là ở Liên Xô, Mussorski và nhóm của ông đã tổng hợp được một số pheromone bằng những hợp chất hóa học và đã có những kết quả thật là huyền diệu để kiểm tra sinh vật trên những địa hạt trồng ngũ cốc. Vậy thì tại sao không thử ngay ở Cuba đối với con Myzus persicae?

Nếu điều đó đạt được, có lẽ có thể tránh khỏi cái nạn phá hủy các nông trường, chặt bỏ cây cối, tập trung rải thuốc trừ sâu, để cuối cùng làm cho nông trường bị nhiễm độc, mà đứng về mặt khác mà nói, việc đó cũng chẳng đảm bảo cả một trăm phần trăm tiêu diệt được tai họa.

Đối với Alba, bao giờ anh cũng thích những công việc «sạch sẽ», và vì thế anh đâm mê say với pheromone. Sau đó, anh cũng có một lúc nghi ngại, nghĩ rằng giải pháp này cũng quá ư là tiểu thuyết. Nhưng rồi anh lại nghĩ, chẳng có hoạt động nào xấu bằng việc ngồi yên chẳng hành động gì cả, anh bên quyết định nhanh chóng cuộc hành trình đi Leningrad và cuối cùng phải đến tận Vladivostok.

Những mẫu sâu mà Alba mang đến là những con sâu non không có cánh. Mussorski hỏi anh rằng có chắc chắn ở Cuba sâu phát triển những dạng có giới tính? Alba nhớ đến điều đã đọc trong cuốn sách của Holman và trả lời rằng đúng thế. Thật là láo toét! Nếu anh tiếp tục đọc một cách kiên nhẫn cuốn sách, ngay trang sau của tờ giấy in đó, trang 16, anh đã có thể thấy một đoạn sau đây: «Hầu hết côn trùng ở những vùng nhiệt đới và á nhiệt đới đều không có đầy đủ dạng trong chu kỳ. Theo thời gian, chúng chỉ phát triển nhiều thế hệ giống cái không sinh sản (sâu non) có cánһ và không có cánh. Không có sự sinh sản sinh lý. Ở những vùng nóng bức, điều đó phát sinh bởi nhiệt độ tương đối cao áp đặt quanh năm làm cản trở việc phát triển thành những con cái bình thường và những con đực. Thêm nữa, hình như ở những vùng nhiệt đới, một số loài côn trùng, sau khi đã trải qua nhiều thế hệ giống cái không sinh sản, liền bị mất khả năng sản xuất ra dạng sâu сó giới tính, dù cho chúng có được giữ trong môi trường nhiệt đới thấp». Đúng, thưa Tư lệnh, tôi vì sơ ý nên đã mời đến đây hai nhà khoa học của Liên Xô để không vì một việc gì cả. Alba hiểu rằng mình đã làm một việc giấy tờ vớ vẩn do sự hấp tấp vội vàng của anh. Đơn giản, thưa Tư lệnh, tôi đã bỏ qua hoàn toàn cái đặc điểm ôn đới của đoạn nói về sự đầy đủ dạng trong chu kỳ của loài sâu. Và điều làm cho anh ân hận nhất là nụ cười độ lượng của Tư lệnh, vẫn dường như nói với anh rằng: «Cậu làm đến đầu đến đũa đấy, anh bạn ạ!» Được rồi, thiếu tá, anh cho biết giờ sử dụng mấy nhà khoa học Xô Viết đó trong những việc gì? Hai nhà khoa học phản ứng mạnh, nhưng vẫn sẵn sàng cộng tác trong việc vạch ra một phương pháp khác để kiểm tra sinh vật. Hiện tại hai vị làm việc tại сơ quan Vệ sinh bảo vệ thực vật, và một trong hai vị, tiến sĩ Mironov, người có nhiều kinh nghiệm trong công tác thống kê về mật độ sinh trưởng, đã bắt đầu chỉ huy điều tra nghiên cứu những tư liệu do các đội điều tra đo đếm đã thu lượm được. 

Ngồi lái chiếc xe Volga, Alba vẫn còn như trông thấy nét mặt trang nghiêm nhưng bình thản của Tư lệnh Lopez. Có thể ông đã bực mình về sự vô ý cẩu thả của anh, nhưng còn có thể làm gì khác được? Hiện nay chưa phải là lúc dành cho những lời trách mắng.

Dù sao đi nữa, việc đó cũng chưa có nghĩa lý gì so với điều sai lầm mà anh vừa mắc nửa tiếng đồng hồ trước đó, đối với Alejandro và Bernardo. Tạі sao anh lại có thể không biết được điều đó từ trước? Với những kinh nghiệm anh đã từng có, sao lại có thể mắc cái sai lầm như vậу? Anh phải biết được điều đó ngay từ lúc mới đầu chứ. «Đi vào sau bình phong mà khóc.» — anh tự nghĩ. Bây giờ điều quan trọng là tìm xem cách nào để thoát ra khỏi cái vướng này. Trước mắt phải xóa tên Alejandro và Bernardo trong cuộc họp mười giờ đêm mai. May mắn sao là Carlos chưa báo cho hai người biết. Nửa tiếng đồng hồ trước, Alba đã báo cho hai người rằng sẽ gặp lại nhau vào buổi tối thứ hai. Không, cũng không gặp họ vào tối thứ hai, anh sẽ bịa ra một cớ nào đó để không gặp. Điều quan trọng là phải làm sao giải quyết cái bước hụt kia kìa. Ai có thể tưởng tượng được rằng với Bernardo và... Không, không; Alba cần phải có cách giải quyết cái sai lầm mà anh đã phạm phải. Thực ra, biết đâu... Phải, phải, biết đâu... Phải, may ra có thể giải quyết được điều đó.