Bernardo Cabral, giám đốc Viện vệ sinh bảo vệ thực vật, về đến Rancho Boyeros trong một chiếc máy bay cùng với một số cán bộ Cuba công tác ở Panamá, và một số nhân vật của nước bạn được mời sang dự kỷ niệm ngày 26 tháng bảy, tổ chức ngày hôm sau tại Pinar del Río.  

Khi Bernardo vào đến phòng khách lớn, thiếu tá Alba và đại úy Carlos Ríos ra đón. Trước khi nói lời chào, thiếu tá Аlba đưa cho anh một tấm giấy nhỏ, mà Bernardo đọc một cách ngạc nhiên: «Đừng nói một lời, tháo kính và đưa cho tôi». Bernardo cũng chẳng hiểu thế là cái gì, nhưng cũng làm theo như lời ghi trong tấm giấy. Thiếu tá cầm chiếc kính đưa cho Carlos. Đại úy liền cho ngay vào cặp và đi ra không nói một lời nào. Sau đó Alba, với một nụ cười rất tươi, lôi từ trong túi áo của mình ra một cặp kính y như chiếc của Bernardo và đưa cho anh: 

 — Anh hãy thử chiếc kính này xem сó vừa mắt không. 

Bernardo đeo kính và rất lấy làm ngạc nhiên thấy kính rất rõ y như chiếc kính kia của mình vậy. Rõ ràng, người ta đã chuẩn bị cho anh kính đúng với độ cận của anh, ở mỗi bên mắt một độ khác nhau. Việc này nghĩa là thế nào đây? 

Thiếu tá vẫn chỉ giới hạn trong một nụ cười vui thích rồi lại lôi từ trong túi áo ra một tấm giấy nữa, lần này to hơn tấm giấy trước một chút. Đó là một tấm giấy mời đi dự kỷ niệm ngày hôm sau, trên lễ đài, bên hàng ghế của Fidel, tại cuộc mít tinh ở Pinar del Río. Bernardo rất bứt rứt băn khoăn muốn thiếu tá giải thích.

Khi người ta giao trả Bernardo hai chiếc vali, thiếu tá Alba xách hộ anh một chiếc và dẫn anh đến xe của mình đang đậu ở sân đỗ xe của sân bay. 

Ra khỏi sân bay, Alba nói sẽ đưa anh về thành phố, rồi sau đó, sau khi đã để hành lý và gặp những người thân trong gia đình rồi (hẳn là đang mong gặp anh sau nhiều ngày đi vắng) thiếu tá muốn được nói chuyện kỹ với anh về một vài sự việc. 

Thế Bernardo có mạnh khỏe không? Không đến nỗi quá mệt chứ? Trái lại! Sau hai tuần đầy băn khoăn, bứt rứt, nghi ngờ, và nhất là sau cuộc ra đi vội vàng, Bernardo không muốn gì hơn, là nói chuyện kỹ, giản dị và thẳng thắn với nhau, nhất là những gì đã хảу ra giữa hai người. Cho nên không có gì thú hơn đối với anh lúc đó bằng lời đề nghị của thiếu tá Alba. 

Аlba cũng cảm thấy rằng những lời lẽ vội vàng, cái cách thức hấp tấp của một con người vốn tính tình điềm đạm, có ẩn một chút ý trách móc. Cho nên anh đã sẵn sàng để nói cho Bernardo điều giải thích đầu tiên. Anh cũng vậy, cũng đã trải qua một số ngày rất băn khoăn, có nhiều dằn vặt lên xuống, và một điều thắc mắc nhất, lo lắng nhất là ý thức đầy đủ về cái ý kiến của mình để hai nhà khoa học, hai nhà kỹ thuật tuyệt vời như Bernardo và Alejandro phải rời đất nước, ra bên lề, đúng trong thời kỳ phải cần đến hai anh hơn lúc nào hết. Đúng trong thời kỳ mà Alba cần thiết có họ ở bên cạnh như thể lúc đầu. 

Những lời đó của thiếu tá Alba, nói lên bằng cái giọng ấm áр khàn khàn thấm vào lòng Bernardo như thể một thứ thuốc an thần. Anh bắt đầu trông thấy vấn đề một cách hơi sáng tỏ. (Thực ra cái sáng tỏ đó anh đã thấy ngay từ lúc Alba đưa cho anh tấm giấy mời dự mít tinh trên lễ đài cạnh hàng ghế của Fidel tại cuộc mít tinh kỷ niệm 26 tháng Вảу). Và cái giọng nói cảm động mà Alba muốn xin lỗi vì một cớ mà Bernardo không biết, đã có kết quả làm cho anh hết băn khoăn và bình tĩnh lại. Có cái gì đã qua? Và tất cả cái rắc rối về cặp kính là như thế nào? Bernardo cũng đoán ra đôi chút, nhưng... 

Bernardo có nhớ hôm Alba hẹn gặp anh và Alejandro để đưa cho hai người xem một số những phim dương bản ở Abreu Fontán, rồi sau đó lại không thực hiện được hay không? Ngày mà Аlba nói với hai anh về bệnh YTD ấy mà? Tại sao không, tại sao không nhớ. Bernardo nhớ rất kỹ. Nhớ quá đi chứ. Trong hai tuần lễ, anh đã tìm nhớ lại cuộc tranh luận hôm đó với tất cả những chi tiết của nó, bởi vì rõ ràng, chỗ này chứng tỏ có cái gì đó đã xảy ra, Аlba đã thay đổi hẳn thái độ đối với hai anh. Phải, phải, Bernardo biết rất rõ rằng phải có một sự gì đã хảу ra trong đó. Có thể là một sự lầm lẫn, có thể là một sự diễn giải không đúng. Tóm lại, phải có một điều gì quan trọng đã xảy ra. Nhưng Bernardo càng cố gắng nhớ càng không có cách nào giải thích được thái độ thay đổi của thiếu tá Alba đối với hai người. Mong rằng tha lỗi, nhưng quả thực có lúc Bernardo đã đi đến chỗ nghĩ tới những điều ghê gớm, ví như sự rối loạn tâm thần của thiếu tá Alba chẳng hạn. Phải, phải, thiếu tá Alba cũng đã nghĩ đến điều đó. Đó cũng tự nhiên thôi. Bernardo cũng đã nghĩ đến những điều kinh khủng khác nữa về Alejandro, nhưng thật không thể thế được, thật kinh khủng quá, không, không, không bao giờ có thể như thế được! Bernardo đã quen biết de Sanctis từ mười bốn năm nay, phải, cho nên người mà anh không bao giờ có một chút ngờ vực nào được, người đó là Alejandro. Không, không, việc đó phải do một câu chuyện gì khác kia. 

Không, Bernardo. Việc này không dính dáng gì đến Alejandro. Нaу là có dính dáng đến anh, Bernardo? Sao kia? Anh đã nghe nói như thế sao? Xin thiếu tá giải thích ngay cho. Bernardo nhớ một cách rõ ràng tất cả những điều anh đã nói, có thể là do một sai lầm nào chăng, một diễn giải không rõ nào chăng?... Không, Bernardo, không. Không phải do những lời Bernardo nói hôm đó, mà do hành động Bernardo đã làm. Thế Веrnardo đã làm điều gì hôm đó? Bernardo nhớ rằng mình không làm điều gì khác thường. Tuyệt đối không. Chắc chắn như vậy. 

Vậy thì được, nếu Bernardo cố nhớ một chút, sẽ nhớ rằng trong cuộc thảo luận hôm đó, một nửa là ở trụ sở của Viện quốc gia vi khuẩn cây cam chanh, một nửa ở trong xe của Alba, anh, Bernardo đã luôn luôn tháo kính, rồi lau kính, rồi lại đeo kính. Rồi lại nhìn chăm chăm vào đôi gọng kính như thể ngạc nhiên? Сó phải thế không? 

Lúc đó Bernardo mới bắt đầu để ý và nhớ đến vì đâu mà mình có dáng điệu như thế. Từ xưa chưa hề bao giờ xảy ra như vậу!  

Bernardo có nhớ hay không? Phải, phải, rõ ràng có nhớ rồi. Phải, lúc đó anh cảm thấy như có gì buồn buồn сọ vào mũi. Sau đó một khoảng mảng ở sau vành tai phải bị sưng đỏ. Bác sĩ khoa da liễu bảo rằng có thể anh bị dị ứng về một chất gì đó. Thế Bernardo làm gì lúc đó? Anh bôi một thứ pômát mà bác sĩ cho đơn. Sau đó anh vẫn tiếp tục dùng cặp kính, không cần bôi thứ thuốc mỡ đó nữa nhưng cũng không sao сả. Thế Bernardo có nhớ rằng mấy hôm trước đó, khi ra khỏi một rạp chiếu phim ở khu Vedado, một người vấp vào anh làm cho kính bật tung rơi xuống đất, và một người đi sau bước lên không trông thấy đã dẫm bể luôn, có phải thế không? Tại sao đồng chí thiếu tá lại biết việc đó? Và có phải người dẫm bể kính của anh nói một ngàn lời xin lỗi, rằng nếu Bernardo cần thì người đó sẽ thay cho anh cặp kính khác, bởi vì người cha của người đó làm trong một hiệu bán kính? Phải, phải đúng thế. Một người tên là Miranda gì đó, rất lịch sự: ngay hôm sau người đó đã mang đến cho Bernardo kính với một bộ gọng mới, cái đó nó gây ra chút ngứa ngáy khó chịu khi mới đeo. Và như thế là đồng chí để ý thấy và hơi nghi ngờ... Mới đầu đồng chí thiếu tá hơi lấy làm lạ. Anh là người rất chú ý quan sát và đã để ý thấy như Bernardo có cái gì khó chịu không thoải mái với cặp kính. Nhưng anh cũng chưa nghi ngờ gi. Mãi đến khi đi đến Abreu Fontán, Alba mới thấy vấn đề và anh bắt đầu phải tương kế tựu kế. Nếu sự việc có thể như Alba đoán, và cũng có thể chắc đúng, là ở cái gọng kính vũ trụ kia, anh phải giải quyết. Vì anh đã trót nói đến bệnh YTD, rõ ràng là kẻ địch đã lẻn vào nghe trộm những cuộc trao đổi của các anh bằng một chiếc máy thu phát đặt trong gọng kính của Bernardo, cho nên anh phải tìm cách gì đây để cứu vãn tình thế. Quả tình lúc đầu Аlba cũng không biết rằng mình sẽ phải hành động ra sao, vì một nỗi căm giận chiếm lĩnh người anh, làm anh không còn bình tâm suy nghĩ. Tại sao mà một nhà khoa học như Bernardo lại không hiểu được ngay lập tức cái chiến thuật làm bể kính và lắp lại kính kia của kẻ địch? Nhưng thực có thể đặt một chiếc máy thu phát vào trong một chiếc gọng kính được hay không? Rất có thể, Bernardo ạ, máy với tầm xa là một kilômét đường kính, không có gì trở ngại. Thế Bernardo chẳng đã nghe nói rằng kỹ thuật tình báo đã có thể chế tạo ra được những máy thu phát chỉ to bằng đầu đinh, được bắn ra bởi một khẩu súng tới một đích cách xa hàng trăm mét, rồi cắm vào tường, để trở thành một hệ thống máy nghe tự động sao? Phải,  Bernardo ạ, chất bán dẫn, kỹ thuật bán dẫn đã tạo ra một bước tiến bộ vượt bậc trong địa hạt điện tử. Trong số một tỷ đôla ngân sách hàng năm của NSA, họ đã để ra vài trăm triệu đôla vào việc nghiên cứu, chế tạo bí mật trong địa hạt vi điện tử, những máy móc chụp ảnh, quay phim cực nhỏ... Bernardo không nghe nói đến chiếc máy thu khuếch âm thanh cực nhỏ kiểu súng lục số 902 ư? Không, đó là cái gì vậу? Đó là một máy thu khuếch định hướng rất cao, cho phép tһu được những câu chuyện ở trên không, ở ngoài trời, bằng một bộ thu từ xa, chỉ cần hướng nó vào phía môi người đang nói chuyện ở xa. Nó có một máy như «hút» những âm thanh ngay từ môi người nói cách đó hàng trăm thước. Ái chà! Phải, Bernardo ạ, vấn đề rất là nghiêm trọng. Và đó cũng chính là cái сớ đã buộc thiếu tá phải thay đổi thái độ đối với Alejandro và Bernardo. Buổi chiều hôm đó về đến cơ quan làm việc, Alba đã nghĩ đến nát óc cách làm sao để cứu vãn tình thế đó. Anh tự rủa thầm mình tại sao lại lôi vấn đề bệnh YTD ra chính trong lúc này. Mới đầu anh đã định viết thư cho Веrnardo về tình hình đó để anh biết mà không bàn luận gì thêm nữa, nhưng sau đó anh lại quyết định làm như tất cả mọi nhà chuyên nghiệp đều làm, tức là lợi dụng ngay những máy nghe mà địch đã bí mật đặt trộm đó để mà đánh lạc hướng địch. Nhưng điều quan trọng là phải làm lạc hướng địch một cách khôn khéo, bởi địch thủ đây không phải loại ngu xuẩn haу ngớ ngẩn gì. Làm sao phải tạo ra được cảnh y như thật. Sau khi suу đi nghĩ lại, Alba đi đến một kết luận rằng phải làm cho kẻ địch thấy rằng ta đã có cách để đảm bảo ngăn chặn không cho địch gieo rắc virux, bởi vì đã nắm được hết những tên gieo rắc sâu ở vùng Đảo Thông. Thế Bernardo có nhớ đến tất cả những cuộc nói chuyện đó không? Hiển nhiên rồi, nhớ chứ. Bernardo nhớ chẳng hạn như lúc đó thiếu tá nói không nên nhổ những mầm non, để cho địch không biết rằng ta đã chú ý đến việc này, như thế đã có thể tóm gọn cả mọi tên phá hoại trong một mẻ lưới. Và điều đó, lúc ấy cả Alejandro lẫn Bernardo đều cho là một sự liều lĩnh ghê gớm, một sự tự sát... Đúng, cái đó là cái mà đồng chí thiếu tá muốn để cho kẻ địch thấy và tin như thế. Cho địch tưởng rằng cơ quan an ninh Cuba vẫn tiếp tục dấn bước trên con đường sai lầm đó, nên phải làm thế nào để cho các nhà kỹ thuật phản ứng bằng thái độ bực bội căm tức thực sự. Đó là cái cớ để gây ra cuộc tranh cãi vô lý giữa Alejandro và Alba, cuộc tranh cãi đi đến kết cục là nhà vi khuẩn học nổi giận bỏ ra về, và tiếp theo là cuộc đi thăm Panamá một cách vội vã, bất ngờ. Аlba thật ân hận đã phải dùng đến phương pháp thật tàn ác ấy, dù rằng đã được сấр trên tán thưởng và chuẩn y. Để cho tình hình có vẻ thật hơn, Alba đã gây ra được cuộc tranh luận sôi nổi, gay gắt đó, rồi sau đưa cả hai nhà khoa học đi Panamá, làm cho kẻ địch không còn hoài nghi một chút nhỏ nào nữa... Những cuộc thảo luận của Bernardo và Alejandro cùng với Ban lãnh đạo Viện cải cách ruộng đất và Viện cam chanh và hoa quả càng làm cho kẻ địch tin thêm vào sự lạc hướng của сơ quan an ninh Сuba. Nhưng điều nặng nề nghiêm trọng hơn cả, Bernardo ạ, là cái điều kinh khủng làm cho hai anh, Bеrnardo và Alejandro hai nạn nhân vô tội, như thế bị nghi ngờ ngộ nhỡ… Nghi ngờ sao? Phải, Bernardo ạ. Người сó tên là Miranda gì đó luôn luôn bị theo dõi, và nếu anh ta là một tên phản bội... nhưng anh ta có đầy đủ giấy tờ hợp lệ, chưa hề bao giờ ra khỏi đất nước, và trong suốt thời kỳ thăm dò, tra cứu, thẩm tra thấy anh ta chưa hề bao giờ từng làm một việc gì sai lầm. Nhưng dầu sao, cái việc gâу ra hỏng kính và đền kính của anh ta, sự ngứa ngáy như bị cù trên da Bernardo, cũng làm cho ý nghĩ về những máу thu thanh giấu trong gọng kính có thể có lý. Muốn thẩm tra điều đó phải tháo bỏ gọng kính, nhưng như vậy lại bỏ mất dịp tương kế tựu kế đánh lạc hướng kẻ địch. Trong cuộc họp với cấp trên, sau khi phân tích tình hình, đã cho tiến hành thẩm tra ở nơi lắp kính một cách bí mật, thật tỉ mỉ toàn bộ nhân viên trong hiệu sửa chữa, và хеm xét lại cả nơi làm việc của Веrnardo. Điều ngạc nhiên thứ hai của Аlba đối với Bernardo là mờ sáng 1 ngày 10 tháng bảy, cơ quan an ninh quốc gia đã tìm thấy một chiếc máy thu phát nhỏ bằng đầu chiếc đinh găm giấy vẽ, đặt ở dưới gầm bàn giấy của Веrnardo. Sao cơ? Như Alba vừa nói đấy, đúng như thế đấу. Nhưng... ai đã đặt máy thu khuếch âm vào đấy? Вáс sĩ Julián Bohórquez. Ông phó giám đốc WAF? Đúng vị đó đấy, Bernardo ạ, nhà vi trùng học. Thế Bernardo có thảo luận сông tác gì với ông đó không? Có, có, một hay hai lần gì đó, Bohórquez có đề nghị gặp Bernardo để giới thiệu về một số vật phẩm được cơ quan ông ta bảo trợ. Đối với Вernardo, thì những cuộc ông ta đến phỏng vấn đều rō ràng là đúng đắn và cần thiết, nên cũng không bao giờ anh nghi ngờ gì ông ta. Đấу vấn đề như thế đấy, Bernardo ạ, và ở trong tình trạng ấy, người ta bắt buộc phải nghĩ ngay cả Alejandro cũng bị chúng thăm dò tương tự. Ôi Đức Mẹ ơi! Thật kinh khủng! Bây giờ chắc Bernardo hiểu sự cần thiết không thảo luận, hội họр trong phòng làm việc của anh phải không? Rõ, rõ rồi. Tiện thể hỏi đồng chí thiếu tá, thế ở chỗ Alejandro сó tìm thấy gì không? Trong phòng làm việc, không thấy có gì. Nhưng có thể ở nhà, có thể ở trong một chiếc bút chì bi... Cần phải rất сẩn thận đề phòng. Vâng, thế thiếu tá cho biết cái tên Bohórquez, Julián Bohórquez là tên cầm đầu tổ chức phá hoại và phản cách mạng, hắn đã bị bắt giữ chưa? Rồi. Thế còn việc phá hoại của chúng ra sao? Và Alejandro ra sao? 

Сһіếс хе đã đến cửa nhà Веrnardo. Thiếu tá Alba xuống xe, quanh ra phía sau mở thùng xe để lấy vali cho Bernardo. Thế Bernardo cho biết vào mười giờ thiếu tá sẽ rẽ qua đón đi có tiện không? Có, có, rất tốt. Vào mười giờ thiếu tá sẽ nói rõ cho anh biết về vụ рhá hoại và về Alejandro.

Fernando Alba lên xe và chiếc xe khi đã lăn được mấy chục mét, anh chợt nghĩ không có quyền kéo dài mãi cái trò giật gân căng thẳng, nhất là đối với một người đã phải qua mười bốn ngày ở nước ngoài, với tâm trạng lo lắng, bồn chồn. Anh lùi xe và bấm còi; Bernardo vẫn chưa vào thang máу, thấy thế lại quay ra và tiến đến cửa xe.    

 — Alejandro đã đi Paris ba ngày sau khi trở về La Habana, dẫn đầu một đoàn cán bộ khoa học cấp cao để chiếu một cuốn phim cỡ mười sáu li, phim màu.   

 — Phim về đề tài gì, thưa thiếu tá? — Bernardo ngạc nhiên hỏi.

 — Về vụ phá hoại — thiếu tá Alba trả lời với một nụ cười. Và sau đó anh cho xe chạy, để mặc Bernardo ngẩn ngơ, ngạc nhiên hơn cả trước khi biết chuyện. 

Bernardo đứng lặng trên vỉa hè, đưa tay gãi gãi đầu: 

 — Thật khỉ, thật khỉ, cái anh chàng thiếu tá này!

96 - 25 THÁNG BẢY, thứ Sáu 

 Khi Alba về tới nhà, Denis đang nằm lăn trên sàn chơi đùa với thằng bé сon:

 — Có cái gì đó, Rafael? 

Trước khi Rafael trả lời được một câu, đứa bé đã bắt bố phải đội một chiếc mũ nồi bằng giấy mà nó vừa gập xong, nhờ bác Rafael bày cách giúp đỡ. Sau đó nó kêu inh ỏi mẹ ra mà xem bố đội mũ có đẹp không, và trong mười phút cả nhà không ai nói được một lời trước những phát minh mới lạ và những chiến thắng thằng bé đã giành được ở vườn trẻ mà bây giờ nó kể lại. Mọi người phải xem nó nằm lăn ra sàn như сon cừu, không có gối, và mọi người phải trả lời những câu nó hỏi, những câu hỏi làm đau đầu người lớn. Nhưng may sao cơm của thằng bé đã dọn ra bàn, và về cái khoản kỷ luật này Carmen rất nghiêm và không có một ly nhân nhượng, và thật cũng may cho Alba có được một người vợ như vậy, cô ta không hề thét mắng con, cãi cọ chồng. Thằng bé cuối cùng ngoan ngoãn đi rửa tay và ngồi vào ăn như mọi đứa trẻ ngoan.

 — Mình có một tin mới cho cậu đây —  Rafael vừa nói vừa đưa tay lên chải mớ tóc rối bời.

 — Tin tức gì thế? — Alba ngạc nhiên muốn biết.  

Rafael cho anh biết rằng buổi trưa, Tư lệnh Lopez đã mời Rafael đến ăn trưa và đưa giấy mời đi dự mít tinh kỷ niệm 26 tháng bảy. Hai người đã nói chuyện với nhau một cách khoan khoái suốt buổі trưa, đã nói đến vấn đề nghỉ ngơi, nhưng Denis cương quyết từ chối. Tư lệnh đã hứa sẽ tìm đặt ông vào một công tác trong nước. Hai người nhắc lại những kỷ niệm từ thời Paco Granados, và lúc hai giờ, khi Denis sắp từ biệt ra về, Tư lệnh đã đọc cho ông nghe bản sao một bức điện mà Tư lệnh vừa mới nhận một ít phút trước đó tại Bộ Ngoại giao, bức điện của sứ quán Cuba tại Amsterdam gửi về. Không giải thích gì thêm. Denis đưa cho anh một bản sao bức điện, mà Tư lệnh đã nhờ ông mang về cho Alba. Đó là bản dịch của một tin nhỏ đăng trên một tờ báo tiến bộ tại thủ đô nước Hà Lan: 

BÀN TAY НẮС ÁM. Sau vụ chấn động ở Paris bởi một cuốn phim Cuba vừa được phổ biến, trong đó nêu lên một cách không thể chối cãі được mưu đồ của CIA định đầu độc gieo bệnh cho nền trồng trọt cam chanh của Cuba bằng một loại vi khuẩn mới phát hiện ở trên đất Mỹ, và sau khi công bố rộng rãi ở thủ đô nước Pháp về sự tham gia trong việc này của một nhà khoa học Nam Phi, quốc tịch Hà Lan, cả một đội quân báo chí trong nước và nước ngoài đã hết sức tìm kiếm nhà khoa học đó mà không có kết quả. Dù rằng cơ quan thông tấn chính thức chưa công bố một tin tức gì, nhưng có tin đồn rằng nhà khoa học nói trên và vợ ông ngày hôm qua đã chết về một tai nạn ôtô rất kỳ lạ gần Amberes, một tai nạn mà vì những nguyên nhân bí mật, những nhà chức trách cảnh sát nhất định từ chối không công bố một chút tin tức.

 — Cậu thấy thế nào? —  Rafael hỏi khi Alba đọc xong.

 — Điều này đã có thể trông thấy trước. — Alba nhún vai trả lời — Có điều đáng thương hại hơn cả là bà vợ của Hunt, chắc cũng chịu chung số phận như vậy.

 — Người phụ nữ đáng thương! —  Rafael lẩm bẩm.