Khi Janov vừa mới truyền đạt khái niệm "Trái Đất" cho Trevize, điều đó quả thực khiến anh chấn động và tò mò. Chỉ là lúc đó vì tâm trí Trevize vẫn còn bận tâm đến vấn đề của "thiết bị báo cáo tự động siêu sóng", nên nhất thời không thể có phản ứng mạnh mẽ. Ngay khi vấn đề được giải quyết, anh tự nhiên nảy sinh phản ứng.

Có lẽ chính vì lời khẳng định của Hari Seldon rằng "Căn cứ thứ hai" nằm ở "tận cùng bên kia của Ngân Hà" đã khiến anh cảm thấy mơ màng, khao khát. Seldon thậm chí còn chỉ rõ vị trí của nó. "Căn cứ thứ hai" nằm ở "điểm cuối của tinh cầu".

Rốt cuộc cách nói kết nối "một đầu Ngân Hà" với "đầu kia Ngân Hà" là ám chỉ điều gì? Cái gọi là đường nối giữa hai đầu rốt cuộc là một đường thẳng, đường xoắn ốc, đường tròn, hay là gì khác?

Và giờ đây, Trevize đã chợt tỉnh ngộ ra rằng, sự kết nối này không phải là một đường thẳng hay đường cong, hoặc bất kỳ loại đường nào có thể vẽ ra trên bản đồ Ngân Hà. Nó thâm sâu và trừu tượng hơn nhiều so với "khái niệm đường nét" thực thể này.

Tất nhiên, cách nói lấy "Terminus" làm "một đầu của Ngân Hà" là có thể đứng vững. Nó đang nằm ở "rìa Ngân Hà", đối với nó mà nói thì đó chính là rìa của "Căn cứ" chúng ta, cách nói "tận cùng", "điểm cuối" chỉ là một ý nghĩa trên mặt chữ. Tuy nhiên, nó cũng chính là điều mà Seldon năm xưa từng nói, "thế giới mới nhất trong Ngân Hà", một thế giới bắt buộc phải tìm ra, nhưng vào thời điểm khái niệm này nảy sinh, nó vẫn chưa tồn tại.

Nhìn từ lập luận này, vậy thì "đầu kia" của "Ngân Hà" là gì? Là ám chỉ rìa của một "Căn cứ" khác sao? Chẳng lẽ xoay đi xoay lại vẫn là "thế giới cổ xưa nhất trong Ngân Hà" đó? Và dựa theo lập luận vô tình của Janov lúc nãy, "thế giới cổ xưa nhất" đó chỉ có thể là "Trái Đất". "Căn cứ thứ hai" chắc chắn nằm trên "Trái Đất".

Mặc dù Seldon từng nói, đầu kia của "Ngân Hà" chính là "điểm cuối của tinh cầu". Nhưng ai có thể đảm bảo ông không nói theo "phương thức ẩn dụ"? Giống như cách Janov truy nguyên lịch sử nhân loại, từ những tinh cầu có người ở gần hiện tại nhất đẩy ngược về sau, cứ men theo sợi dây vô hình đó mà truy hồi quá khứ, đẩy ngược về tinh cầu khởi nguyên của chúng, chẳng phải chính là ám chỉ "Trái Đất" chính là "điểm cuối của tinh cầu" sao?

Trevize nghĩ đến đây, không khỏi vui vẻ cười lớn, anh nói bằng giọng chân thành: "Hãy kể cho tôi nghe nhiều hơn về 'Trái Đất' đi, Janov."

Janov lắc đầu: "Những gì tôi biết, đều đã kể cho cậu nghe rồi. Chúng ta phải đến 'Trantor' mới tìm được thêm tư liệu."

Trevize nói: "Không, chúng ta không đến đó, Janov. Chúng ta sẽ không tìm được gì ở đó cả. Tại sao? Vì chúng ta không định đến 'Trantor'. Tôi điều khiển con tàu này, không phải ông."

Janov kinh ngạc đến mức há hốc mồm. Phải một lúc lâu ông mới thở dốc, hoàn hồn lại, nói bằng giọng nghẹn ngào: "Ồ... ồ... anh bạn!"

Trevize nói: "Giúp tôi với, đừng đau lòng như vậy có được không, Janov, đừng bi quan như vậy có được không? Chúng ta là đang đi tìm 'Trái Đất' mà!"

"Nhưng chỉ có đến 'Trantor' mới..."

"Không, không thể nào. 'Trantor' chẳng qua chỉ là một nơi ông có thể đến để lật giở vài đống tư liệu phủ đầy bụi bặm, và nghiên cứu vài đoạn phim mờ nhạt. Ông có đến đó cũng chỉ nhận lại kết quả xám xịt mà thôi."

"Nhưng... nhưng tôi đã hy vọng hàng chục năm, tôi đã mơ..."

"Ông mơ có thể tìm thấy 'Trái Đất'."

"Nhưng... nhưng đó chỉ là..."

Trevize đứng dậy, vươn tay túm lấy áo choàng của Janov: "Không cần lặp lại nữa, giáo sư. Đừng lặp lại nữa. Bởi vì khi ông chưa bước lên con tàu này, ông đã nói với tôi là phải đi tìm 'Trái Đất'; ông nói ông nắm chắc có thể tìm ra, vì ông đã nói câu đó: 'Tôi có một khả năng cực kỳ tốt trong lòng'. Bây giờ tôi không muốn nghe ông nhắc đến chuyện 'Trantor' nữa, tôi chỉ muốn nghe ông kể cho tôi về cái gọi là 'khả năng' này."

"Nhưng cái đó còn phải chứng thực mới được. Hiện tại mà nói, nó chỉ là một ý tưởng, một hy vọng, một khả năng rất mơ hồ thôi."

"Được! Cứ kể cho tôi những điều đó!"

"Cậu không hiểu đâu. Cậu căn bản không hiểu gì cả. Lĩnh vực này chỉ có mình tôi nghiên cứu thôi. Nhưng trong đó không có bất kỳ căn cứ lịch sử nào, hoàn toàn không có bằng chứng, cũng không khẳng định, cũng không chân thực. Người khác nhắc đến 'Trái Đất', chỉ coi nó là sự thật hiển nhiên, và sẽ cho rằng nó có lẽ chỉ là một huyền thoại. Mà ở giữa lại bao gồm hàng triệu mâu thuẫn..."

"Vậy thì tốt, hãy nói thử xem nghiên cứu mà ông đã làm là gì?"

"Tôi lúc đầu phải thu thập toàn bộ các câu chuyện và truyền thuyết, từng chút lịch sử, từng dòng truyền kỳ, từng huyền thoại mơ hồ đều thu thập hết. Thậm chí bao gồm cả 'tiểu thuyết'. Bất cứ cái gì có nhắc đến danh từ 'Trái Đất', bất cứ thứ gì bàn về tinh cầu khởi nguyên của chủng tộc, tôi đều nhận hết. Mất đến ba mươi năm, tôi mới thu thập được những gì có thể từ mọi thế giới trong 'Ngân Hà'. Và bây giờ, chỉ cần đến 'Thư viện Đại học Ngân Hà Trantor' tìm một chút là có kết quả rồi. Thế mà cậu không cho tôi nhắc lại..."

"Đúng. Đừng nhắc lại. Chỉ cần kể cho tôi điểm khiến ông chú ý; kể cho tôi tại sao ông lại nghĩ như vậy, tại sao trong tất cả dữ liệu thu thập được, ông chỉ cho rằng đó là lý do khả thi duy nhất."

Janov lắc đầu lia lịa: "Giúp tôi với, Golan, tôi nói thẳng nhé, cũng mong cậu tha lỗi, giọng điệu của cậu nghe y hệt một chính trị gia, hoặc là một quân nhân. Nhưng công việc lịch sử không phải là chuyện như vậy; cái này không linh đâu."

Trevize kiềm chế sự kiên nhẫn, hít một hơi thật sâu: "Được, xin hãy chỉ cho tôi thế nào mới linh, Janov. Chúng ta còn đủ hai ngày. Hãy giáo dục tôi đi."

"Cậu không thể ký thác hoàn toàn khả năng vào một huyền thoại nào đó, hoặc một đống huyền thoại truyền thuyết. Tôi phải thu thập, nghiên cứu, phân tích và tái tổ hợp tất cả chúng lại; tìm ra những điểm tương đồng, những điểm khác biệt nhỏ và những điểm khác biệt lớn trong nội dung của chúng; tìm ra quan điểm từ nhiều góc độ và lập trường khác nhau, những kiểu khí hậu không thể nào tồn tại, chi tiết thiên văn của hệ tinh cầu và sự thay đổi của tình hình thực tế; phân loại và loại trừ địa điểm khởi nguyên của các văn hóa anh hùng đó; cùng hàng trăm mục khác. Ngay cả khi chúng ta không bàn đến những chi tiết này, hai ngày cũng không đủ. Tôi đã mất ba mươi năm đấy, nói cho cậu biết!"

"Sau đó tôi thiết kế ra một chương trình máy tính để lọc tất cả những huyền thoại và truyền thuyết đã thu thập được vài lượt, tìm ra điểm chung của chúng, loại trừ những cái tuyệt đối không thể. Dần dần, tôi mới cuối cùng quy nạp, tạo hình ra một mô hình mà 'Trái Đất' nên có. Tóm lại, nếu nhân loại đều bắt nguồn từ một tinh cầu, thì tinh cầu này phải đại diện cho khởi nguyên của mọi chủng tộc, mọi anh hùng văn hóa, và có những điểm chung của nó. Cậu muốn tôi lôi cả những chi tiết toán học vào sao?"

Trevize nói: "Hiện tại thì chưa cần, cảm ơn ông, nhưng dựa vào đâu mà ông biết mình không bị khái niệm toán học dẫn vào con đường sai lệch? Chúng ta biết một sự thật, đó là 'Terminus' chỉ mới được phát hiện 500 năm trước, nhóm người đầu tiên trên đó là vài chục hoặc vài trăm người được chọn ra từ 'Trantor'. Tất nhiên, trong số những người này chắc chắn cũng bao gồm một vài người được chọn ra từ các thế giới khác. Tuy nhiên, một số người không hiểu điểm này, họ tuy không giả định rằng Hari Seldon và Salvor Hardin sinh ra trên 'Terminus', nhưng họ có thể coi hai người họ sinh ra trên 'Trái Đất', và danh từ 'Trantor' đối với họ đại diện cho 'Trái Đất'. Tất nhiên, nếu đã nghiên cứu 'Trantor' thời kỳ Seldon, một thế giới mà bề mặt hoàn toàn bị kim loại bao bọc, có lẽ sẽ không coi nó là một huyền thoại không thể."

Janov mặt đầy vui vẻ nói: "Anh bạn, tôi rút lại lời nói coi cậu là chính trị gia hay quân nhân lúc nãy. Cậu có một cảm giác nhạy bén vô cùng tuyệt vời. Tất nhiên, tôi phải định nghĩa lại nó. Tôi phát minh ra một trăm giả thuyết lịch sử đã qua bóp méo và tự biên tự diễn các kiểu huyền thoại, sau đó thử nhét những sự thật giả tạo này vào 'mô hình Trái Đất nên có' mà tôi đã quy nạp. Một trong những phát minh đó chính là dựa trên 'lịch sử thời kỳ đầu của Terminus'. Tuy nhiên, xin lỗi, máy tính đã bác bỏ tất cả những cái đó. Mỗi một cái. Tất nhiên có lẽ là vì tôi thiếu tài năng sáng tác tiểu thuyết nên hàng trăm giả thuyết tự biên đó rất phi lý mới dẫn đến thất bại thảm hại, nhưng tôi đã cố gắng hết sức rồi."

"Tôi tuyệt đối tin tưởng, Janov. Vậy, 'mô hình Trái Đất nên có' đó cho ông biết những gì?"

"Một đống những thứ tương tự có nhiều biến thể. Cũng có thể nói là một đường nét nào đó. Nhưng tuyệt đối không có màu sắc thần thánh. Một tinh cầu thích hợp cho nhân loại cư trú, cậu không thể yêu cầu nó tự quay quá nhanh, như vậy sẽ khiến mô hình luân chuyển không khí tạo ra tình trạng bão tố không thể tưởng tượng nổi; cậu cũng không thể yêu cầu nó tự quay quá chậm, như vậy mô hình biến đổi nhiệt độ sẽ quá cực đoan. Nó phải có những điều kiện tự nhiên lý tưởng. Nhân loại thích sống trên những tinh cầu có điều kiện thích hợp, và phàm là tinh cầu có người ở, những cái gọi là 'điều kiện thích hợp' này đều na ná nhau. Có lẽ có người sẽ nói, 'Trùng hợp quá!', nhưng đó tuyệt đối không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên."

"Thực ra," Janov bình tĩnh nói tiếp, "đó chỉ là một hiện tượng khoa học xã hội được biết đến rộng rãi. Về mặt vật lý cũng vậy. Tôi tin thế, nhưng tôi không phải nhà vật lý, và tôi không quá chắc chắn về mặt vật lý. Dù thế nào đi nữa, đó chính là cái gọi là 'nguyên tắc sinh tồn cơ bản của nhân loại'. Một người quan sát, thông qua việc quan sát hành vi của chúng để ảnh hưởng đến sự kiện mà anh ta quan sát; hoặc là thông qua việc đích thân trải nghiệm để quan sát chúng. Tuy nhiên vấn đề nằm ở chỗ: 'Tinh cầu hợp với mô hình đó rốt cuộc nằm ở đâu? Rốt cuộc tinh cầu nào có chu kỳ tự quay khớp với 24 giờ của thời gian chuẩn Ngân Hà, bằng một ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà?'"

Trevize cắn môi suy nghĩ: "Ông cho rằng đó mới có thể là 'Trái Đất' sao? Chẳng lẽ 'Chuẩn Ngân Hà' không thể dựa trên đặc tính địa phương của bất kỳ thế giới nào sao? Chẳng lẽ không thể sao?"

"Không thể. Điều này không phù hợp với phương thức của nhân loại. 'Trantor' làm thủ đô thế giới Ngân Hà đã có 12.000 năm lịch sử, nó cũng là thế giới đông dân nhất Ngân Hà trong 20.000 năm qua. Tuy nhiên nó không thể lấy chu kỳ tự quay 1,08 lần 'ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà' của mình để đo lường toàn bộ Ngân Hà. Và thời gian tự quay của 'Terminus' chỉ đạt 0,91 lần 'ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà', và chúng ta hoàn toàn không thể gượng ép sự thật này. Mỗi tinh cầu đều chỉ có thể dùng cách tính riêng của mình làm pháp độ cho 'tinh thần địa phương', và giữa chúng phải điều phối với nhau, quy đổi 'tinh thần địa phương' và 'ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà'. Nhưng 'ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà' tất nhiên phải được truyền ra từ 'Trái Đất'!"

"Tại sao tất nhiên phải là?"

"Lấy một điểm thôi, vì 'Trái Đất' từng là tinh cầu duy nhất có người ở, nên thời gian và danh từ thời gian mà họ suy tính ra sớm nhất, tất nhiên chính là căn cứ của các tinh cầu có người ở khác sau này. Điều này vừa khớp với những gì tôi quy nạp trong 'mô hình Trái Đất nên có', với trục tự quay của nó, chỉ cần '24 giờ ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà', còn thời gian công chuyển quanh mặt trời một vòng thì vừa vặn là 'một năm chuẩn Ngân Hà'."

"Chẳng lẽ không có chút trùng hợp nào sao?"

Janov cười lớn: "Bây giờ lại là cậu đang bàn về 'trùng hợp' đấy. Chẳng lẽ cậu cho rằng loại chuyện này có thể có trùng hợp sao?"

"Cái này..." Trevize lầm bầm nửa câu.

"Thực ra, ngoài danh từ thời gian 'năm', 'ngày' ra, còn có một danh từ gọi là 'tháng'."

"Tôi từng nghe qua."

"Nó hiển nhiên là một phương pháp tính toán thời gian được phát triển dựa trên thời gian vệ tinh quay quanh nó một vòng. Tuy nhiên..."

"Cái gì?"

"Là thế này, trong 'mô hình Trái Đất nên có' này, có một yếu tố khá kinh ngạc tồn tại, đó là cái 'vệ tinh' mà tôi nhắc đến này khá lớn, gần bằng hơn một phần tư đường kính của chính 'Trái Đất'."

"Cái này thì tôi chưa nghe qua, Janov. Hiện tại phàm là tinh cầu có người ở trong Ngân Hà, đều không có vệ tinh lớn như vậy."

"Thế mới tốt chứ!" Janov sôi nổi nói: "Nếu 'Trái Đất' là thế giới độc nhất vô nhị sản sinh ra các loại sinh vật và nhân loại trí tuệ cao, thì tôi cũng cần một vài điều kiện vật lý độc đáo của nó."

"Nhưng một vệ tinh lớn thì có liên quan gì đến việc sản sinh ra nhân loại trí tuệ cao và các sinh vật khác?"

"Được rồi, bây giờ chúng ta đụng phải một bài toán khó rồi. Nói thật, tôi không rõ lắm. Tuy nhiên nó thực sự đáng để tìm hiểu, đúng không?"

Trevize không nhịn được đứng dậy, hai tay đan chéo trước ngực: "Nhưng vấn đề này rốt cuộc là gì? Ý tôi là, có vấn đề gì ở đây? Chúng ta có thể đi tìm dữ liệu thống kê, tìm ra tinh cầu có chu kỳ tự quay bằng một 'ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà', công chuyển quanh mặt trời một vòng bằng một 'năm chuẩn Ngân Hà'; hơn nữa, nếu nó lại vừa vặn có một vệ tinh lớn bao quanh, chẳng phải đã tìm được thứ ông muốn tìm rồi sao? Từ câu 'có một khả năng cực kỳ tốt trong lòng' mà ông từng nói, tôi có thể suy đoán ra, ông chắc chắn đã tìm được một thế giới như vậy rồi."

Janov trông có vẻ không hiểu rõ lời anh nói: "Được rồi, bây giờ, vấn đề lại đến nữa; đó không phải là chuyện tôi gặp phải. Tôi thực sự đã đi tra dữ liệu thống kê, hay ít nhất là tôi từng đến 'Cục Thiên văn' tìm kỹ rồi, nhưng rất thất bại... rất thảm hại, không tìm thấy thế giới nào như vậy cả."

Trevize đột nhiên lại ngồi phịch xuống ghế: "Vậy chẳng phải nói, tất cả nỗ lực của ông đều đổ sông đổ biển rồi sao?"

"Không hẳn là tất cả, đối với tôi thì không phải như vậy."

"Ý gì, cái gì gọi là không hẳn là tất cả? Ông tạo ra một mô hình bao gồm tất cả các điều kiện nên có, nhưng ông lại không tìm ra bất kỳ tinh cầu nào phù hợp với nó. 'Mô hình' của ông hoàn toàn vô dụng. Ông lại phải bắt đầu từ đầu rồi."

"Không đúng. Đó chỉ nói lên rằng thống kê về các tinh cầu có người ở không đầy đủ. Tóm lại, chúng bao gồm hàng ngàn vạn tinh cầu đã biết, và cả những thế giới mơ hồ mờ ám đó. Lấy ví dụ nhé, thống kê về những tinh cầu có người ở đó, gần như chỉ chiếm một nửa. Mà đối với 6,4 triệu tinh cầu có người ở, cái gọi là có con số thống kê, ngoài tên của chúng và vị trí thi thoảng có ra, căn bản chẳng có gì cả. Một số chuyên gia 'Thống kê Ngân Hà' từng ước tính, khoảng một vạn tinh cầu có người ở không được đăng ký vào. Có lẽ những thế giới này không muốn cung cấp dữ liệu của họ. Ít nhất là trong 'thời kỳ Đế quốc Ngân Hà', họ có thể trốn thuế."

"Và đợi đến khi Ngân Hà đại loạn," Trevize khinh bỉ nói, "còn có thể giúp những tên hải tặc đó làm căn cứ, biết đâu còn có thể nhân cơ hội kiếm một mẻ lớn, kiếm được nhiều hơn nhiều so với việc buôn bán bình thường một cách ngay thẳng."

"Cái này thì tôi không biết," Janov có chút hoài nghi nói.

"Còn không phải giống nhau sao, tôi thấy, 'Trái Đất' chắc chắn nằm trong danh sách chưa đăng ký đó, bất kể nó có mưu đồ gì. Theo định nghĩa mà nói, nó chắc chắn là tinh cầu cổ xưa nhất trong những tinh cầu này, nên trong các thế kỷ văn minh đầu thời Ngân Hà, chắc chắn cũng không thể bị bỏ sót. Đây tuyệt đối là sự thật không thể thoát khỏi."

Janov do dự hồi lâu, trên mặt lộ ra vẻ đau khổ khó quyết: "Thực ra, trong số các tinh cầu có người ở, đúng là có một tinh cầu gọi là 'Trái Đất'."

Trevize trừng mắt nhìn ông: "Chẳng phải ông vừa nói, trong danh sách tinh cầu có người ở không có cái tên 'Trái Đất' sao?"

"Nếu gọi là 'Trái Đất' thì tất nhiên không nằm trong đó. Nhưng lại có một tinh cầu... tên là 'Gaia'."

"Cái đó thì có liên quan gì đến Trái Đất? Gaia?"

"Cách viết của nó là G-A-I-A. Ý nghĩa chính là 'Trái Đất'."

"Tại sao ý nghĩa của nó lại là 'Trái Đất'? Chẳng lẽ nó không có ý nghĩa nào khác sao? Cái tên này đối với tôi chẳng có ý nghĩa gì cả."

Khuôn mặt vốn khó biểu cảm của Janov lúc này lại lộ ra vẻ mặt gần như cười gằn: "Tôi không biết cậu có tin kết quả phân tích huyền thoại mà tôi phát hiện ra không, trên 'Trái Đất' có mấy loại ngôn ngữ khác nhau, không thể giao tiếp được với nhau."

"Cái gì?"

"Thì chính là vậy đó. Dù sao thì tóm lại một câu, Ngân Hà của chúng ta chẳng phải cũng có hàng ngàn cách nói khác nhau sao?"

"Trong Ngân Hà đúng là có không ít sự thay đổi về phương ngữ địa phương, tuy nhiên chúng không phải là không thể giao tiếp với nhau. Mà ngay cả khi có khó khăn ở mức độ nào đó, vẫn không thoát khỏi phạm vi của 'ngôn ngữ chuẩn Ngân Hà'."

"Không sai, tuy nhiên điều này chỉ giới hạn ở những tinh cầu có tuyến đường du hành liên tinh mới có thể thông hiểu. Nhưng nếu một vài thế giới có sự cách biệt lâu dài với chúng ta thì sao?"

"Nhưng ông đang nói đến chính 'Trái Đất' mà. Một tinh cầu độc lập. Lại có sự cách biệt gì để nói chứ?"

"'Trái Đất' là một tinh cầu nguyên thủy, đừng quên, nơi đó chắc chắn đã trải qua một thời kỳ nguyên thủy khá dài. Vừa không có tuyến đường liên tinh để du hành, cũng không có máy tính, thậm chí trong thời kỳ đó, ngay cả kỹ nghệ cơ bản cũng không có, mà là dần dần đấu tranh thoát khỏi từ tổ tiên không phải nhân loại."

"Điều này thật quá hoang đường."

Janov chán nản nói: "Có lẽ chúng ta không cần thiết phải thảo luận chuyện này, anh bạn già. Tôi vốn đã biết nói cho người khác nghe là rất khó khiến người khác tin tưởng. Đây là lỗi của tôi, tôi biết."

Trevize lập tức nói: "Janov, tôi xin lỗi. Lời của tôi lúc nãy không suy nghĩ kỹ. Dù sao thì có rất nhiều khái niệm tôi nhất thời chưa thể quen được. Ông đã mất 30 năm cuộc đời mới từng chút từng chút tích tụ những niềm tin này, còn tôi lại tiếp nhận quá nhiều khái niệm mới trong thời gian ngắn như vậy. Ông nhất định phải cho tôi chút thời gian đệm mới được. Nghe tôi này, tôi nghĩ người nguyên thủy trên Trái Đất lúc ban đầu, có lẽ là có hai loại ngôn ngữ hoàn toàn không thể giao tiếp với nhau."

"Có lẽ có sáu bảy loại," Janov lạnh nhạt nói. "'Trái Đất' có thể vì các khối lục địa khác nhau mà chia thành mấy hệ ngôn ngữ, mà giữa chúng ban đầu có thể không có liên lạc gì. Cư dân trên mỗi khối lục địa vì thế mà bắt buộc phải phát triển ngôn ngữ riêng của mình."

Trevize cũng dùng vẻ mặt nghiêm túc trả lời: "Và khi những người trên các khối lục địa khác nhau này dần dần có qua lại, họ cũng có thể có tranh chấp về 'vấn đề khởi nguyên', cảm thấy tò mò về vấn đề rốt cuộc loại người nào là do các loài thú, động vật khác tiến hóa mà thành."

"Đúng, đúng."

"Và đợi đến khi 'ngôn ngữ chuẩn Ngân Hà' trở thành ngôn ngữ phổ biến trong Ngân Hà, cư dân trên cái gọi là 'Trái Đất' có ngôn ngữ đặc biệt này, dựa vào một lý do nào đó, đã dùng một ngôn ngữ khác của họ để gọi tinh cầu của mình là 'Gaia'."

"Hoàn toàn chính xác! Cậu đúng là nhanh thật, Golan."

"Tuy nhiên đối với tôi mà nói, dường như chẳng có bất kỳ sự cần thiết nào để làm ra vẻ bí hiểm. Nếu 'Gaia' chính là 'Trái Đất', bất kể tên nó đổi thế nào, 'Gaia' vẫn là cái tinh cầu mà ông đã nói, tự quay một vòng chính là một 'ngày mặt trời chuẩn Ngân Hà', công chuyển quanh mặt trời một vòng chính là một 'năm chuẩn Ngân Hà', hơn nữa, nó có một vệ tinh lớn bao quanh nó một vòng, được gọi là một 'tháng'."

"Đúng, nên là như vậy."

"Được, vậy thì, rốt cuộc nó có khớp với những điều kiện của ông không?"

"Thực ra tôi vẫn chưa dám nói. Vì dữ liệu không đầy đủ."

"Ồ? Thật sao? Vậy thì tốt, Janov, chúng ta có nên đến 'Gaia' để xem thời gian và vệ tinh của nó không?"

"Tôi rất muốn đi, Golan," Janov do dự. "Vấn đề khó ở chỗ vị trí của nó được đưa ra không chính xác."

"Ông muốn nói, những gì ông có chỉ là một cái tên, ngoài ra không có gì cả sao? Đây là cái gọi là 'khả năng tốt nhất' mà ông nói sao?"

"Cho nên tôi mới muốn đến 'Thư viện Ngân Hà' mà!"

"Đợi chút đã. Ông nói trong dữ liệu không đánh dấu vị trí của nó một cách chính xác. Rốt cuộc trong dữ liệu còn có gì nữa?"

"Nó chỉ đánh dấu là nằm ở 'Khu vực Sayshell', và bên dưới còn thêm một dấu hỏi."

"Được, vậy thì, Janov, đừng chán nản nữa. Vậy chúng ta cứ đến 'Khu vực Sayshell' trước, chúng ta chắc chắn sẽ tìm được 'Gaia'!"