7

Noia nói: "Mọi người đều có thể nghe thấy giọng nói của tôi trong tâm trí, cũng có thể tự do hồi đáp bằng tư tưởng, tôi sẽ để các vị nghe thấy lẫn nhau. Hơn nữa, chắc hẳn các vị đều biết, khoảng cách giữa các chiến hạm của chúng ta đủ gần, trường năng lượng tinh thần truyền đi bằng tốc độ ánh sáng thông thường, sẽ không gây ra bất kỳ sự chậm trễ hay bất tiện nào. Trước tiên, tôi muốn tuyên bố rằng, việc chúng ta đến đây hôm nay đều đã được sắp đặt một cách tỉ mỉ."

"Sắp đặt như thế nào?" Đây là giọng của Branno.

"Không phải bằng cách can thiệp tinh thần." Noia nói: "Gaia chưa bao giờ can thiệp vào tâm trí của bất kỳ ai, đó không phải là phong cách của chúng tôi, chúng tôi chỉ tận dụng sự tham vọng mãnh liệt của mỗi người mà thôi. Thị trưởng Branno muốn lập tức xây dựng Đế chế thứ hai, Phát ngôn viên Seldon muốn trở thành Phát ngôn viên trưởng, chúng tôi chỉ cần khích lệ đầy đủ những ham muốn này, sau đó thuận nước đẩy thuyền, rồi lựa chọn và vận dụng một cách khéo léo là được."

"Tôi biết mình đã bị đưa đến đây như thế nào." Seldon nói bằng giọng cứng nhắc — ông ấy thực sự biết. Giờ đây cuối cùng ông cũng hiểu, tại sao lúc đầu mình lại vội vã lao vào không gian, vội vã truy đuổi Trevize, và lại chắc chắn rằng mình có thể đối phó với mọi thứ — tất cả đều là vì Noia, ồ, Noia!

"Ông là một trường hợp đặc biệt, Phát ngôn viên Seldon. Tuy tham vọng của ông rất mãnh liệt, nhưng ông cũng có mặt dịu dàng, điều này đã cung cấp cho chúng tôi một lối tắt. Sự giáo dục mà ông nhận được khiến ông cho rằng một số người về mọi mặt đều không bằng mình, và ông sẽ biểu lộ sự thân thiện, cảm thông với họ. Tôi đã lợi dụng đặc điểm này của ông để dẫn dụ ông vào tròng, về điều này tôi/chúng tôi cảm thấy vô cùng hổ thẹn, lý do duy nhất là tương lai của ngân hà đã lâm nguy."

Noia dừng lại một chút, giọng nói của cô (mặc dù cô không dùng dây thanh quản để phát âm) trở nên ngày càng u ám, biểu cảm cũng ngày càng trầm mặc.

"Thời gian đã rất gấp rút, Gaia không thể chờ đợi thêm được nữa. Hơn một thế kỷ qua, người Terminus đã phát triển lá chắn trường năng lượng tinh thần, nếu cho họ thêm một thế hệ nữa, nó sẽ tiến bộ đến mức ngay cả Gaia cũng không thể xuyên qua. Đến lúc đó, họ có thể tùy ý sử dụng vũ khí hữu hình, toàn bộ ngân hà sẽ không thể chống lại. Một Đế chế ngân hà thứ hai theo mô hình Terminus sẽ được thiết lập trong thời gian cực ngắn, bất chấp sự phản đối của Kế hoạch Seldon, Trantor và Gaia. Do đó, Gaia phải tìm cách dụ dỗ Thị trưởng Branno hành động sớm hơn trước khi lá chắn được hoàn thiện."

"Tiếp theo là nói về Trantor. Kế hoạch Seldon có thể tiến hành một cách hoàn hảo là nhờ Gaia nỗ lực giữ nó đi đúng quỹ đạo. Các Phát ngôn viên trưởng trong hơn một thế kỷ qua là những người nhàn rỗi nhất từ trước đến nay, Trantor cũng vì thế mà trở nên vô công rỗi nghề. Tuy nhiên ngày nay, Stor Seldon nhanh chóng trỗi dậy, ông ta chắc chắn sẽ trở thành Phát ngôn viên trưởng thế hệ tiếp theo. Dưới sự lãnh đạo của ông ta, Trantor sẽ trở thành phe hành động tích cực, chắc chắn sẽ tập trung sức mạnh phát triển vũ lực hữu hình, cũng sẽ nhận ra mối đe dọa từ Terminus, từ đó đưa ra hành động thực tế. Nếu Seldon hành động chống lại Terminus trước khi lá chắn của Terminus phát triển hoàn thiện, thì Kế hoạch Seldon có thể đầu cuối vẹn toàn, cuối cùng thiết lập nên Đế chế ngân hà thứ hai — nhưng đó là một đế chế theo mô hình Trantor, cả Terminus và Gaia đều sẽ không thể chấp nhận. Do đó, Gaia phải tìm cách dụ dỗ Seldon hành động sớm hơn trước khi ông ta trở thành Phát ngôn viên trưởng."

"May mắn thay, sau hàng chục năm lên kế hoạch tỉ mỉ, Gaia cuối cùng cũng mời được đại diện của hai căn cứ đến địa điểm thích hợp nhất vào thời điểm thích hợp nhất. Tôi không ngại phiền phức thuật lại toàn bộ quá trình, chủ yếu là muốn để Nghị sĩ Golan Trevize của Terminus có thể hiểu rõ."

Trevize đột ngột ngắt lời, nhưng vẫn từ chối sử dụng giao tiếp tư tưởng, ông nói bằng giọng kiên định: "Tôi không hiểu, Đế chế ngân hà thứ hai được xây dựng bằng hai mô hình này thì có gì không tốt?"

Noia nói: "Đế chế ngân hà thứ hai được xây dựng theo mô hình Terminus sẽ là một đế chế bá quyền quân sự, dựa vào vũ lực để thiết lập, dựa vào vũ lực để duy trì, cuối cùng sẽ bị vũ lực tiêu diệt. Đó sẽ là bản sao không sai một ly của Đế chế ngân hà thứ nhất, đây là quan điểm của Gaia."

"Đế chế ngân hà thứ hai được xây dựng theo mô hình Trantor sẽ là một đế chế kiểu gia trưởng, dựa vào toán học để thiết lập, dựa vào toán học để duy trì, trong khuôn khổ của toán học, nó mãi mãi là một vũng nước đọng. Đó sẽ là ngõ cụt, đây là quan điểm của Gaia."

Trevize nói: "Gaia có thể cung cấp lựa chọn nào khác?"

"Một Gaia lớn hơn! Biến ngân hà thành hệ Gaia! Mỗi hành tinh có người ở đều tràn đầy sức sống như Gaia, mỗi hành tinh sống động dung hợp lại với nhau, hình thành nên một siêu sinh thể vĩ đại hơn. Mỗi hành tinh không có người ở cũng tham gia vào đó, thậm chí bao gồm cả mỗi ngôi sao, mỗi đám mây khí liên sao, có lẽ ngay cả lỗ đen trung tâm cũng là một phần tử trong đó. Đây là một ngân hà sống động, có thể mang lại phúc lợi vô tận cho các loại sinh mệnh theo cách không thể dự đoán trước. Nó hoàn toàn khác biệt với bất kỳ hình thức sinh mệnh nào trong quá khứ, là một loại sinh mệnh chưa từng có, sẽ không bao giờ đi vào vết xe đổ của những sai lầm cổ xưa đó nữa."

"Nhưng sẽ lại nảy sinh những sai lầm mới." Seldon lầm bầm với giọng mỉa mai.

"Chúng tôi có hàng vạn năm kinh nghiệm tích lũy của Gaia."

"Nhưng chưa từng thử nghiệm ở quy mô ngân hà."

Trevize lười nghe những cuộc đối thoại vụn vặt này, câu hỏi của ông nhắm thẳng vào cốt lõi: "Tôi đóng vai trò gì trong chuyện này?"

Giọng của Gaia vang lên như sấm sét thông qua tâm trí Noia: "Lựa chọn! Rốt cuộc nên áp dụng mô hình nào?"

Tiếp theo là sự tĩnh lặng tuyệt đối và kéo dài. Cuối cùng, trong vạn vật im lặng, Trevize hỏi bằng giọng yếu ớt nhưng vẫn không phục (lần này cuối cùng cũng là tiếng nói của tâm trí, vì ông quá kinh ngạc đến mức không nói nên lời): "Tại sao lại là tôi?"

Noia nói: "Dù chúng tôi nhận thức được rằng Terminus hoặc Trantor sẽ trở nên hùng mạnh và không thể ngăn cản, thậm chí tệ hơn — cả hai cùng lớn mạnh, triển khai cuộc tranh giành chết chóc, khiến cả ngân hà phải chôn theo — chúng tôi vẫn không thể hành động. Để đạt được mục đích của mình, chúng tôi cần một người phi thường, một người có khả năng phán đoán chính xác. Kết quả là chúng tôi đã tìm thấy ông, Nghị sĩ — không, chúng tôi không thể nhận công, thực ra là một người tên là Comp đã giúp người Trantor tìm thấy ông, nhưng họ không biết ông quan trọng đến mức nào. Hành động tìm kiếm ông của họ đã thu hút sự chú ý của chúng tôi về phía ông. Golan Trevize, ông có một thiên phú hiếm có, biết mọi việc nên làm thế nào mới là đúng."

"Tôi phủ nhận." Trevize nói.

"Trực giác của ông quả thực rất nhạy bén, lần này, chúng tôi muốn ông vì toàn bộ ngân hà mà đưa ra quyết định chính xác nhất. Có lẽ ông không muốn gánh vác trách nhiệm này, có lẽ ông sẽ cố gắng hết sức để không lựa chọn. Tuy nhiên, ông sẽ hiểu rằng mình không thể thoái thác, ông sẽ cảm thấy hoàn toàn chắc chắn! Rồi ông sẽ đưa ra lựa chọn. Sau khi phát hiện ra ông, chúng tôi biết công việc tìm kiếm đã kết thúc, tiếp theo, chúng tôi đã nỗ lực nhiều năm, khơi gợi một loạt sự kiện, cố gắng thúc đẩy ba vị — Thị trưởng Branno, Phát ngôn viên Seldon, Nghị sĩ Trevize — cùng lúc đến gần Gaia mà không cần can thiệp tinh thần trực tiếp. Ngày nay, cuối cùng chúng tôi đã làm được."

Trevize nói: "Tại thời điểm này, địa điểm này, nhìn vào tình hình hiện tại, Gaia — nếu bà muốn tôi gọi bà như vậy — chẳng lẽ bà không thể đồng thời đánh bại Thị trưởng và Phát ngôn viên sao? Ngay cả khi tôi không làm gì cả, chẳng lẽ bà không thể tự mình xây dựng cái loại ngân hà sống động đó sao? Nhưng tại sao bà không làm như vậy?"

Noia nói: "Tôi không biết lời giải thích của mình có làm ông hài lòng hay không. Gaia là thế giới được xây dựng nhờ sự giúp đỡ của người máy từ hai vạn năm trước. Trong lịch sử có một khoảng thời gian ngắn, người máy từng là người giúp việc tốt của con người, nhưng tình trạng này đã không còn tồn tại từ lâu. Chúng từng nói rõ với chúng tôi rằng, chỉ khi chúng tôi mở rộng đối tượng của Ba định luật người máy cho tất cả sinh mệnh, và tuân thủ nghiêm ngặt không thay đổi, chúng tôi mới có thể tồn tại mãi mãi trong ngân hà. Do đó, định luật đầu tiên của chúng tôi là: 'Gaia không được làm hại sinh mệnh, cũng không được đứng nhìn sinh mệnh bị tổn hại mà khoanh tay đứng nhìn.' Trong lịch sử của chúng tôi, chúng tôi luôn tuân thủ định luật này, ngoài ra chúng tôi không còn lựa chọn nào khác."

"Kết quả là giờ đây chúng tôi rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Chúng tôi tuy có viễn cảnh về một ngân hà sống, nhưng không thể cưỡng ép hàng nghìn tỷ con người trong ngân hà, cũng như vô số sinh linh khác chấp nhận, như vậy có thể gây ra tổn hại nghiêm trọng. Nhưng chúng tôi cũng không thể đứng nhìn ngân hà đi vào con đường hủy diệt, vì chúng tôi có lẽ có thể ngăn chặn thảm họa này. Chúng tôi không biết rốt cuộc nên hành động hay không hành động, mới có thể giảm thiểu sự hy sinh của ngân hà xuống mức thấp nhất. Và nếu chúng tôi chọn hành động, cũng không biết nên ủng hộ Terminus, hay nên ủng hộ Trantor. Điều này phải do Nghị sĩ Trevize quyết định. Bất kể quyết định của ông ấy là gì, Gaia đều sẽ cam tâm tình nguyện tuân theo."

Trevize hỏi: "Bà muốn tôi quyết định như thế nào? Tôi nên làm gì?"

Noia nói: "Ông có một chiếc máy tính. Khi người Terminus chế tạo chiếc máy tính này, họ không biết rằng đã làm ra một sản phẩm tinh xảo hơn dự kiến; chiếc máy tính đó đã hòa lẫn một phần nhỏ của Gaia. Hãy đặt đôi tay của ông lên thiết bị đầu cuối, rồi tĩnh tâm trầm tư. Ông có thể cho rằng, ví dụ, lá chắn của Thị trưởng Branno không có một chút sơ hở nào. Nếu ông nghĩ như vậy, cô ấy có thể sẽ lập tức khai hỏa để trọng thương hoặc tiêu diệt hai con tàu còn lại, sau đó dùng vũ lực chinh phục Gaia, rồi tiếp tục đi chiếm đóng Trantor."

"Và các người sẽ không ngăn cản?" Trevize kinh ngạc.

"Tuyệt đối không ngăn cản. Nếu so sánh, ông xác định rằng việc để Terminus thống trị ngân hà gây ra tổn hại nhỏ nhất, thì chúng tôi sẵn lòng giúp Terminus đạt được mục tiêu, ngay cả khi bản thân bị tiêu diệt cũng không tiếc."

"Ngược lại, ông cũng có thể ủng hộ trường năng lượng tinh thần của Phát ngôn viên Seldon, dùng sức tấn công được máy tính hỗ trợ để giúp ông ta một tay. Như vậy, ông ta chắc chắn sẽ thoát khỏi sự trói buộc của tôi, đẩy tôi sang một bên. Sau đó ông ta sẽ điều chỉnh tâm trí của Thị trưởng, đặt hạm đội của cô ấy dưới sự kiểm soát của mình, rồi dùng vũ lực hữu hình chiếm đóng Gaia, đảm bảo vị thế tối cao của Kế hoạch Seldon, và Gaia cũng sẽ không ngăn cản sự phát triển này."

"Hoặc là, ông sẽ đồng ý với trường năng lượng tinh thần của tôi, gia nhập phe của tôi. Nếu như vậy, kế hoạch ngân hà sống động có thể bắt đầu ngay lập tức, chỉ có điều mục tiêu này không thể hoàn thành ngay, sẽ không hoàn thành trong thế hệ này hay thế hệ sau, mà cần nhiều thế kỷ nỗ lực khổ cực, và trong thời gian này, Kế hoạch Seldon vẫn sẽ tiếp tục tiến hành. Giờ đây quyền lựa chọn hoàn toàn nằm trong tay ông."

Branno nói: "Đợi một chút! Đừng vội đưa ra quyết định, tôi có thể phát biểu không?"

Noia nói: "Cô có thể tự do phát biểu, Phát ngôn viên Seldon cũng vậy."

Thế là Branno nói: "Nghị sĩ Trevize, lần trước khi chúng ta chia tay tại Terminus, ông từng nói với tôi: 'Sẽ có một ngày, thưa Thị trưởng, bà sẽ cầu xin tôi giúp đỡ. Khi đó tôi sẽ hành động theo quyết định của riêng mình, tuy nhiên, tôi sẽ không quên những gì đã trải qua trong hai ngày qua.' Tôi không biết lúc đó ông đã dự đoán được ngày hôm nay, hay trực giác cảm thấy chuyện này sẽ xảy ra, hay thực sự như người phụ nữ bàn luận về ngân hà sống động này nói, ông có một khả năng phán đoán chính xác vô cùng. Dù sao thì, tóm lại là ông đã nói đúng. Bây giờ tôi muốn đại diện cho Liên bang yêu cầu ông giúp một việc lớn."

"Có lẽ, ông sẽ cảm thấy đây là cơ hội tốt để trả thù tôi, vì tôi từng bắt giữ ông, rồi lại trục xuất ông. Nhưng xin ông hãy nhớ một điều, tôi sở dĩ làm như vậy, hoàn toàn là vì lợi ích của Liên bang Căn cứ. Ngay cả khi tôi làm sai, thậm chí là vì tư lợi mới làm như vậy, cũng xin đừng quên đó chỉ là hành vi cá nhân của tôi, không liên quan gì đến Liên bang. Đừng vì trả thù sự đàn áp cá nhân của tôi đối với ông mà hủy hoại toàn bộ Liên bang. Xin hãy nhớ ông là người Căn cứ, và là một con người đường đường chính chính, ông không muốn trở thành một ký hiệu không quan trọng trong kế hoạch do những nhà toán học lạnh lùng ở Trantor đặt ra: hoặc là trở thành một phân tử còn không bằng một ký hiệu trong ngân hà nơi sinh vật và vô sinh vật lẫn lộn. Ông muốn bản thân mình, con cháu đời sau của mình, đồng bào ruột thịt của mình, mỗi người đều là một sinh vật độc lập, mỗi người đều sở hữu ý chí tự do, không có gì quan trọng hơn điều này nữa."

"Người khác có lẽ sẽ nói với ông rằng, đế chế của chúng ta sẽ đi đến số phận đẫm máu và bi thảm — tuy nhiên sự thật không phải như vậy. Chúng ta có ý chí tự do, có thể lựa chọn rốt cuộc có muốn như vậy hay không, và chúng ta còn có thể có những lựa chọn khác. Dù thế nào đi nữa, thà bị đánh bại khi nắm giữ ý chí tự do còn hơn là sống một cách vô nghĩa như một chiếc răng cưa trên máy móc. Xin ông chú ý một điểm, Gaia xem ông là con người có ý chí tự do, xin ông hãy đưa ra lựa chọn cho nó, vì các phân tử của Gaia đều không thể đưa ra quyết định, cấu trúc của họ khiến họ mất đi khả năng này, nên bắt buộc phải cầu cứu ông. Nếu ông ra lệnh, họ thậm chí sẽ cam tâm tình nguyện tự hủy diệt, ông có muốn toàn bộ ngân hà đều biến thành như vậy không?"

Trevize nói: "Tôi không biết mình có còn ý chí tự do hay không, thưa Thị trưởng. Tâm trí của tôi có lẽ đã bị động tay chân một cách khéo léo, để tôi đưa ra lựa chọn mà phe nào đó muốn thấy."

Noia nói: "Tâm trí của ông hoàn toàn không bị ảnh hưởng, nếu chúng tôi có thể điều chỉnh tư tưởng của ông để ông đưa ra quyết định có lợi cho chúng tôi, thì cuộc tụ họp lần này hoàn toàn là dư thừa. Giả sử chúng tôi thực sự vô nguyên tắc như vậy, thì đã có thể tự mình triển khai hành động mà chúng tôi cho là có lợi nhất, hoàn toàn không cần cân nhắc đến nhu cầu và phúc lợi của toàn thể nhân loại."

Lúc này Seldon nói: "Tôi tin rằng bây giờ đến lượt tôi phát biểu. Nghị sĩ Trevize, đừng bị giới hạn bởi quan niệm địa phương hẹp hòi, ngay cả khi ông sinh ra ở Terminus, cũng không nên đặt vị trí của Terminus lên trên ngân hà. Năm thế kỷ qua, ngân hà luôn phát triển theo Kế hoạch Seldon, dù là trong hay ngoài Liên bang Căn cứ, Kế hoạch Seldon đều luôn tiến hành rất thuận lợi."

"Ông luôn là một phần của Kế hoạch Seldon, so sánh ra, vai trò người Căn cứ của ông chẳng tính là gì cả. Đừng vì lòng yêu nước hẹp hòi, hay vì sự ngưỡng mộ lãng mạn đối với phương án mới mang tính thử nghiệm mà thực hiện bất kỳ hành động phá hoại Kế hoạch Seldon nào. Người Căn cứ thứ hai tuyệt đối sẽ không cản trở ý chí tự do của con người, chúng tôi là người hướng dẫn tâm linh, chứ không phải độc tài."

"Đế chế ngân hà thứ hai mà chúng tôi quy hoạch, có sự khác biệt căn bản với Đế chế thứ nhất. Nhìn lại lịch sử của nhân loại trong quá khứ, trong hàng vạn năm kể từ khi du hành không gian siêu không gian xuất hiện, ngân hà chưa bao giờ có được mười năm thái bình liên tục, luôn không ngừng có người chết thảm trong các sự kiện đổ máu, ngay cả trong thời kỳ thái bình của Căn cứ cũng không ngoại lệ. Nếu ông chọn Thị trưởng Branno, tình trạng này sẽ tiếp diễn không bao giờ dứt, thảm kịch đáng sợ sẽ lặp đi lặp lại. Kế hoạch Seldon cuối cùng chắc chắn có thể cứu nhân loại thoát khỏi bể khổ, nhưng cái giá phải trả không phải là biến thành một trong vô số hạt bụi của ngân hà, cũng không cần phải hạ thấp nhân loại xuống ngang hàng với cỏ dại, vi khuẩn, bụi bặm."

Noia nói: "Tôi rất đồng ý với sự phê bình của Phát ngôn viên Seldon đối với Đế chế Căn cứ thứ nhất, nhưng viễn cảnh về Đế chế Căn cứ thứ hai mà ông ấy trình bày, tôi lại hoàn toàn không thể đồng tình. Những Phát ngôn viên ở Trantor đó, họ nên được coi là con người có ý chí tự do độc lập, và luôn luôn là như vậy. Tuy nhiên, họ có thể tránh được cạnh tranh ác tính, đấu đá chính trị, hành vi leo lên bằng mọi giá không? Trong các cuộc họp bàn tròn, chẳng lẽ không có sự bất đồng thậm chí là hận thù sao? Ông dám mãi mãi đi theo những người hướng dẫn như vậy sao? Ông hãy hỏi Phát ngôn viên Seldon xem những điều này có phải là sự thật không, bảo ông ta lấy nhân cách ra đảm bảo để trả lời đúng sự thật."

"Không cần yêu cầu tôi lấy nhân cách ra đảm bảo," Seldon nói: "Tôi sẵn lòng thừa nhận, trong các cuộc họp bàn tròn chúng tôi quả thực có hành vi hận thù, đấu tranh, bán đứng và phản bội. Nhưng một khi đã đưa ra quyết định, chúng tôi sẽ toàn thể phục tùng, chưa bao giờ có ngoại lệ."

Trevize nói: "Nếu tôi không lựa chọn thì sao?"

"Ông bắt buộc phải chọn," Noia nói: "Ông sẽ biết rằng trốn tránh là không đúng, rồi ông sẽ đưa ra lựa chọn."

"Nếu tôi có tâm muốn thử, nhưng lực bất tòng tâm thì sao?"

"Ông bắt buộc phải chọn."

Trevize lại hỏi: "Tôi có bao nhiêu thời gian?"

Noia đáp: "Cho đến khi ông cảm thấy chắc chắn, bất kể tốn bao nhiêu thời gian cũng không thành vấn đề."

Trevize ngồi tại chỗ bắt đầu trầm tư.

Những người khác cũng rất yên tĩnh, Trevize dường như có thể nghe thấy nhịp đập của chính mình.

Tuy nhiên, ông vẫn có thể nghe thấy giọng nói kiên định của Thị trưởng Branno: "Ý chí tự do!"

Còn có giọng nói dứt khoát của Phát ngôn viên Seldon: "Hướng dẫn và hòa bình!"

Noia thì nói bằng giọng đầy mong đợi: "Sống."

Trevize quay đầu lại, phát hiện Pelorat đang nhìn mình không chớp mắt, thế là ông nói: "Janov, những lời này ông đều nghe thấy rồi chứ?"

"Tôi đều nghe thấy rồi, Golan."

"Ông có suy nghĩ gì?"

"Quyền quyết định không nằm ở tôi."

"Tôi biết, nhưng ông có suy nghĩ gì?"

"Tôi không biết. Cả ba lựa chọn này đều khiến tôi kinh hãi. Tuy nhiên, tôi chợt nảy ra một ý nghĩ rất đặc biệt..."

"Ý nghĩ gì?"

"Khi chúng ta mới tiến vào không gian, ông từng cho tôi xem hình ảnh của ngân hà, ông còn nhớ không?"

"Tất nhiên rồi."

"Ông tăng tốc thời gian, khiến sự xoay chuyển của ngân hà trở nên có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Tôi dường như dự cảm được sẽ có ngày hôm nay, lại thốt lên rằng: 'Ngân hà trông giống như một sinh vật, đang không ngừng bò trong không gian.' Ông nghĩ xem, xét ở một khía cạnh nào đó, liệu ngân hà có phải đã là một thực thể sống rồi không?"

Trevize hồi tưởng lại cảnh tượng đó, đột nhiên cảm thấy vô cùng chắc chắn. Đồng thời ông còn nhớ lại mình từng trực giác cho rằng, Pelorat cũng đóng một vai trò quan trọng. Thế là ông đột ngột quay người lại, không để mình có thêm bất kỳ khoảng trống nào để suy nghĩ, nghi ngờ hay do dự.

Ông đặt đôi tay lên bảng cảm ứng, tập trung tinh thần để thúc đẩy ý niệm, ông chưa bao giờ biết ý niệm của mình lại có thể mạnh đến thế.

Ông đã đưa ra lựa chọn của mình — một lựa chọn liên quan đến vận mệnh của toàn bộ ngân hà.