Tháng 4 năm 1988, khi danh sách "Doanh nhân ưu tú toàn quốc" lần đầu tiên được công bố, xã hội Trung Quốc vẫn còn rất xa lạ với danh xưng doanh nhân. Một năm trước đó, Peter Drucker đã xuất bản cuốn "Đổi mới và tinh thần doanh nhân", trong đó ông định nghĩa: "Doanh nhân là những người sẵn sàng coi sự thay đổi là cơ hội và nỗ lực khai phá". Xuất phát từ định nghĩa này, 20 cá nhân được chọn đều hoàn toàn xứng đáng. Họ là những người kiệt xuất xuất hiện trong cuộc cải cách chế độ khoán thời bấy giờ, những doanh nghiệp do họ lãnh đạo vốn dĩ trì trệ, nhưng sau cải cách đã khoác lên mình diện mạo mới.
Tháng 11 năm 2003, 15 năm sau đợt bình chọn đầu tiên, những người may mắn còn lại đã tụ họp tại Hàng Châu. Người ta phát hiện ra rằng, 20 con người này đến lúc đó đã "kẻ thì bệnh tật, kẻ thì qua đời, kẻ thì bỏ trốn, kẻ thì bị bắt, kẻ thì nghỉ hưu". Những người vẫn còn đang công tác tại vị trí doanh nghiệp chỉ còn lại ba người: Phùng Căn Sinh của Thanh Xuân Bảo Hàng Châu, Uông Hải của Song Tinh Thanh Đảo và Chu Ích của Cục Cảng vụ Yên Đài.
Phùng Căn Sinh, khi đó đã ngoài 70 tuổi, vẫn còn tại vị là bởi vào năm 1993, ông đã bán quyền kiểm soát Công ty TNHH Dược phẩm Thanh Xuân Bảo - một doanh nghiệp nhà nước - cho Tập đoàn Chính Đại của Thái Lan. Truyền thông khi ấy đưa tin là "mặc áo ngoại, mua cơ chế". Được biết, lời hứa của Chính Đại với ông Phùng là: "Có thể làm đến khi nào không muốn làm nữa thì thôi".
Chu Nghị, người trẻ nhất trong số 20 người, vẫn chưa đến tuổi nghỉ hưu. Cục Cảng vụ Yên Đài rơi vào tình trạng trì trệ sau năm 1998. Đến năm 2003, Cục Cảng vụ với 8.000 nhân viên và hơn 20 công ty con chỉ đạt lợi nhuận 1 triệu nhân dân tệ. Chu Nghị từ chối trả lời phỏng vấn của truyền thông, cấp dưới của ông nói: "Đã hơn mười năm trôi qua, hoàn cảnh và tâm trạng của mọi người đều đã khác, Cục trưởng Chu giờ không muốn nói gì thêm nữa".
Uông Hải lại là một "trường hợp ngoại lệ". Xuất thân từ Chí nguyện quân, ông có cá tính mạnh mẽ, quyết đoán, giống như một con hổ không ai dám đụng vào. Dưới sự điều hành của ông, Song Tinh trở thành nhà sản xuất giày du lịch lớn nhất cả nước. Năm 1989, khi chính sách thắt chặt vĩ mô được áp dụng, theo quy định cấp trên, doanh nghiệp nhà nước cũng như mọi cơ quan chính phủ chỉ được đãi khách bốn món một canh. Uông Hải liền dùng chậu lớn đựng thức ăn, trong mỗi chậu đặt bốn đĩa món ăn. Khi Ủy ban Kỷ luật đến chất vấn, ông đáp: "Các ông cũng đâu có quy định khi bày thức ăn thì không được dùng chậu". Uông Hải còn tự phong cho mình một chức danh tại Song Tinh – "Tổng giám đốc trọn đời". Điều này tất nhiên không phù hợp với quy định quản lý của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước, nhưng vì ông muốn làm như vậy, chẳng ai dám thay đổi. Năm 2005, Uông Hải mời một công ty định giá tài sản ở Bắc Kinh đánh giá giá trị tài sản vô hình của Song Tinh và cá nhân ông. Kết quả, doanh nghiệp được định giá 49,2 tỷ nhân dân tệ, còn cá nhân ông được định giá 32,1 tỷ. Tuy nhiên, ông không hài lòng lắm, vì theo quan điểm của ông, tài sản vô hình cá nhân phải cao hơn của doanh nghiệp. Ông nói với người dẫn chương trình "Tài phú Trung Quốc" trên truyền hình: "Tôi thấy điều này hơi không sát thực tế. Tại sao nói vậy? Bởi vì chính nhờ có doanh nhân mới có sự phát triển của doanh nghiệp này, tức là có Uông Hải mới có Song Tinh".
Trong số 20 người, có ba người sau này trở thành quan chức, cấp cao nhất là Trần Thanh Thái, Giám đốc Nhà máy chế tạo ô tô số 2. Ông từng giữ chức Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Thương mại Nhà nước, Phó Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Phát triển thuộc Quốc vụ viện, là quan chức cấp phó bộ. Thượng Hải Đào, Cục trưởng Cục Khai thác mỏ Lộ An, Sơn Tây, năm 1995 được điều chuyển làm Tổng công sư Bộ Than đá. Trước đó, ông đã thử nghiệm cổ phần hóa doanh nghiệp và cố gắng niêm yết tại Hồng Kông nhưng đều thất bại. Đối với ông, việc thăng tiến là một sự bất đắc dĩ. Ông than phiền với phóng viên: "Tôi không muốn làm quan, làm quan bị ràng buộc nhiều hơn, không thiết thực bằng làm doanh nghiệp. Lúc đó, hai yếu tố thúc đẩy tôi đồng ý lên trên. Một là, tôi ở doanh nghiệp, chẳng làm được gì cả. Tôi muốn làm việc mà không thể làm. Tôi cảm thấy ở doanh nghiệp không còn tác dụng gì nữa, ở đó cũng chẳng ý nghĩa gì. Hai là, lúc đó họ nhất quyết muốn đề bạt, bảo tôi đi chỗ này chỗ kia, không đi không được. Không đi cũng phải đi, đã đến mức đó rồi. Tôi vốn không muốn ra làm quan, muốn làm quan thì tôi đã ra từ sớm rồi".
Trong nhóm người này, khét tiếng nhất là Vu Chí An ở Vũ Hán. Năm 1995, ông bỏ trốn sang Philippines, từng gây chấn động một thời. Vu Chí An nhập ngũ năm 12 tuổi, vào Đảng năm 16 tuổi, từng theo học khoa Luật tại Học viện Chính trị - Pháp luật Trung Nam và khoa Triết học tại Đại học Vũ Hán. Năm 1981, ông nhậm chức Giám đốc Nhà máy máy phát điện tua-bin hơi nước Vũ Hán, một đơn vị thua lỗ nặng, nhưng ngay trong năm đó đã giúp doanh nghiệp xoay chuyển tình thế. Dưới sự lãnh đạo của ông, nhà máy nhanh chóng phát triển thành Tập đoàn Động lực Trường Giang – một tập đoàn đa quốc gia lớn mạnh, vươn tầm ra hơn 20 tỉnh thành, bao trùm 10 ngành nghề và sở hữu hơn 200 đơn vị trong và ngoài nước. Năm 1991, doanh nghiệp lọt vào danh sách "500 doanh nghiệp mạnh nhất Trung Quốc". Vu Chí An là một trong những doanh nhân đầu tiên đề xuất cải cách quyền sở hữu doanh nghiệp nhà nước, cũng được coi là người có tầm nhìn chiến lược nhất trong số 20 người. Ngay từ năm 1988, ông đã nêu ra vấn đề nhạy cảm về quyền sở hữu doanh nghiệp, cho rằng doanh nghiệp có thể không thuộc về nhà nước. Trong khi đó, hầu hết các giám đốc nhà máy khác vẫn đang thận trọng thảo luận về việc làm thế nào để tách biệt quyền sở hữu và quyền quản lý. Năm 1993, khi sắp đến tuổi nghỉ hưu, Vu Chí An lấy danh nghĩa cá nhân đăng ký 500.000 USD tại Philippines, thành lập công ty con của Tập đoàn Trường Động, nhận thầu công việc sửa chữa và vận hành một nhà máy thủy điện. Hai năm sau, ông sang Philippines và không trở về. Trong nhiều báo cáo sau đó, có thể thấy ở giai đoạn cuối, mối quan hệ giữa Vu Chí An và các cơ quan chủ quản địa phương đã rất căng thẳng. Ông nổi tiếng trong giới doanh nghiệp Hồ Bắc vì dám đối đầu với "mẹ chồng" và các lãnh đạo tỉnh thành. Tập đoàn Động lực Trường Giang chịu sự quản lý của Cục Cơ khí thành phố Vũ Hán, nhưng Vu Chí An "hoàn toàn không nể mặt", ngay cả một bản báo cáo tài chính cũng không gửi cho Cục Cơ khí. Trường Động từ đó trở thành doanh nghiệp "không có cấp trên quản lý". Mỗi năm, khi các cơ quan chức năng của thành phố Vũ Hán cử người đến kiểm tra định kỳ, Vu Chí An thường sai bảo vệ nhà máy chặn họ ngoài cửa. Khoảng năm 1995, trong số những doanh nhân nổi tiếng Trung Quốc, có Trữ Thời Kiện của Tập đoàn Hồng Tháp và Vu Chí An cùng gặp sự cố, ngã ngựa trước tuổi nghỉ hưu 59. Vu Chí An bỏ trốn sang Philippines đã bị đưa vào "Danh sách quan tham bỏ trốn". Theo báo cáo, "sau nỗ lực của phía Trung Quốc, 650.000 USD tài sản nhà nước thất thoát đã được thu hồi".
Trong 20 người được chọn là doanh nhân ưu tú toàn quốc lần đầu tiên, không một ai hoàn thành việc cải cách làm rõ quyền sở hữu doanh nghiệp. Đến năm 2006, một nửa số doanh nghiệp đã rơi vào cảnh khốn cùng hoặc biến mất. Cảnh ngộ cuối đời của nhiều người trong số họ thật đáng xót xa. Người nổi tiếng nhất năm đó là Mã Thắng Lợi ở Hà Bắc, sau khi bị miễn nhiệm năm 1995, mỗi tháng ông chỉ nhận được 130 nhân dân tệ lương hưu, phải mở tiệm bánh bao để duy trì cuộc sống gia đình. Trâu Phượng Lâu ở Hồ Nam sau khi nghỉ hưu từng đối mặt với khủng hoảng sinh kế, mỗi tháng chỉ nhận 500 nhân dân tệ, không đủ chi trả phí thuốc men. Truyền thông địa phương từng công khai thảo luận về "hiện tượng Trâu Phượng Lâu", nhờ đó lương hưu của ông được đặc cách tăng lên 900 nhân dân tệ.
Cuộc tụ họp tại Tây Hồ tháng 11 năm 2003 có lẽ là lần xuất hiện tập thể cuối cùng của họ. Tình trạng khi đó như sau:
Phùng Căn Sinh: Sinh năm 1934, khi đó là Giám đốc Nhà máy Dược phẩm số 2 Hàng Châu, sau là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Tập đoàn Chính Đại Thanh Xuân Bảo.
Trâu Phượng Lâu: Sinh năm 1931, khi đó là Giám đốc Nhà máy Sứ Quốc Quang Lễ Lăng, Hồ Nam, bị miễn nhiệm năm 1989.
Thượng Hải Đào: Sinh năm 1940, khi đó là Cục trưởng Cục Khai thác mỏ Lộ An, Sơn Tây, "không tình nguyện" thăng chức Tổng công sư Bộ Than đá, sau nghỉ hưu tại nhà.
Lý Hoa Trung: Sinh năm 1935, khi đó là Giám đốc Thép An Sơn. Sau đó ở nhà chăm sóc vợ, ông tự gọi đó là hạnh phúc "trả nợ".
Trần Tường Hưng: Sinh năm 1938, khi đó là Giám đốc Nhà máy Vô tuyến Nam Kinh. Sau đó làm việc cho một công ty tư vấn.
Mạnh Tường Hải: Sinh năm 1931, khi đó là Giám đốc Nhà máy Giấy Giai Mộc Tư, sau làm thuê cho một nhà máy giấy tư nhân ở Đông Quản, Quảng Đông.
Uông Hải: Sinh năm 1941, khi đó là Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Song Tinh Thanh Đảo, hiện là "Tổng giám đốc trọn đời" kiêm Bí thư Đảng ủy Tập đoàn Song Tinh.
Mã Thắng Lợi: Sinh năm 1938, khi đó là Giám đốc Nhà máy Giấy Thạch Gia Trang, năm 1988 thành lập Công ty TNHH Sản phẩm Giấy Mã Thắng Lợi. Sau đó nghỉ ngơi tại nhà.
Chu Nghị: Sinh năm 1944, khi đó là Cục trưởng Cục Cảng vụ Yên Đài, năm 2003 vẫn đang tại chức.
Dương Kỳ Hoa: Sinh năm 1930, khi đó là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty (Tập đoàn) Đường sắt Quảng Châu, năm 1996 được bầu làm Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Kênh đường sắt Việt Hải.
Chu Quán Ngũ: Sinh năm 1918, khi đó là Tổng giám đốc Công ty Thép Thủ Đô, sau bị bãi chức, nghỉ ngơi tại nhà.
Tề Tâm Vinh: Sinh năm 1940, khi đó là Giám đốc Nhà máy Máy móc Bành Phổ Thượng Hải, năm 1997 đột ngột bị xuất huyết não trở thành người thực vật.
Ân Quốc Mậu: Sinh năm 1932, khi đó là Giám đốc Nhà máy ống thép không mối nối Thành Đô, năm 1996 doanh nghiệp thua lỗ nghiêm trọng, bị miễn nhiệm.
Từ Hữu Dương: Sinh năm 1933, khi đó là Giám đốc Nhà máy Cáp điện Thẩm Dương, năm 1995 nhận lời mời của Công ty Cổ phần Phát triển Đầu tư Bất động sản Thẩm Dương.
Hoắc Vinh Hoa: Sinh năm 1941, khi đó là Tổng giám đốc Công ty Công nghiệp Hóa chất Cát Lâm, đã qua đời vì bệnh.
Ứng Trị Bang: Sinh năm 1934, khi đó là Giám đốc Nhà máy Bông số 5 Tây Bắc, năm 1997 bị kết án một năm tù treo hai năm vì tội lơ là trách nhiệm. Sau đó ẩn cư tại Thâm Quyến.
Vu Chí An: Sinh năm 1932, khi đó là Tổng giám đốc Công ty Động lực Trường Giang Vũ Hán, sau đó bỏ trốn ra nước ngoài.
Hoàng Xuân Ngạc: Sinh năm 1940, khi đó là Tổng giám đốc Công ty Hóa dầu Đại Liên, sau thăng chức Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Hóa dầu Trung Quốc, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Kim loại màu Quốc gia.
Hình Khởi Phú: Sinh năm 1935, khi đó là Tổng giám đốc Tập đoàn Phi Cáp Thiên Tân, sau khi nghỉ hưu năm 1996 được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội Xe đạp Thiên Tân.
Trần Thanh Thái: Khi đó là Giám đốc Nhà máy chế tạo ô tô số 2 Trung Quốc, sau giữ chức Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Phát triển thuộc Quốc vụ viện.
