(Bảy) Đường Vạn Tân say mê thị trường chứng khoán – nơi kiếm tiền nhanh nhất
Trong thời gian bùng nổ sự kiện gian lận tại Thâm Quyến, một cây bút tự do tên là Lữ Tân Kiến đã tận mắt chứng kiến toàn bộ quá trình kinh thiên động địa này. Anh dùng bút danh "Lữ Lương" để viết một bài phóng sự sinh động mang tên "Triệu nhà đầu tư 'lướt sóng' Thâm Quyến". Bài viết được nhiều tờ báo, trong đó có "Bắc Kinh Thanh niên báo" đăng tải, giúp anh kiếm được một khoản nhuận bút kha khá. Cũng kể từ đó, Lữ Tân Kiến trở thành khách quen tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến. Không ai ngờ rằng, mười năm sau, người đàn ông lấy bút danh "Lữ Lương" này lại trở thành "nhà cái" hung hãn và bí ẩn nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc.
Một người khác thu lợi từ màn kịch đăng ký mua cổ phiếu này là Đường Vạn Tân, người ở tận Urumqi, khởi nghiệp từ việc mở cửa hàng in ấn màu. Từ năm 1986, anh ta từng kinh doanh buôn bán quần áo, mở nhà máy làm mì sợi, nhà máy phân bón... nhưng đều lỗ vốn. Mãi đến năm 1990, khi bắt đầu làm đại lý cho máy tính Lenovo và máy in Stone, anh ta mới kiếm được tiền. Đầu năm đó, anh ta đăng ký thành lập Công ty Thực nghiệp Đức Long Tân Cương. Ngay khi thông báo phát hành cổ phiếu ở Thâm Quyến lên báo, anh ta đã đánh hơi được mùi tiền. Thế là, anh ta bỏ tiền thuê 5.000 người dưới danh nghĩa đi du lịch một chuyến đến Thâm Quyến để xếp hàng lấy phiếu đăng ký bốc thăm. Những người này xếp hàng suốt ba ngày trời, số phiếu nhận được đã giúp công ty Đức Long kiếm được một món hời. Kể từ đó, Đường Vạn Tân say mê thị trường chứng khoán – nơi "kiếm tiền nhanh nhất". Hơn mười năm sau, anh ta làm mưa làm gió, xây dựng nên một "đế chế trên cát" với tổng số vốn lên tới 120 tỷ nhân dân tệ.
Ngay khi thị trường chứng khoán Trung Quốc còn ở dạng sơ khai, những vụ bê bối đã như cái bóng không thể tách rời bám lấy nó. Tháng 4, một trong "Ngũ cổ lão" (năm mã cổ phiếu đầu tiên) niêm yết sớm nhất tại Thâm Quyến là Công ty Nguyên Dã đã nổ ra sự kiện cổ đông lớn Bành Kiến Đông thao túng giá cổ phiếu một cách ác ý.
Sự khởi nghiệp của Bành Kiến Đông cực kỳ huyền thoại. Năm 1982, Bành Kiến Đông 32 tuổi vẫn còn đang mơ về một cuộc sống tốt đẹp trong những khu ổ chuột ở Thâm Quyến. Sau này, ông ta nói với phóng viên tờ "Wall Street Journal châu Á": "Tôi thường đưa vợ ra ngoài, tiêu sạch tiền lương cả tháng chỉ trong một bữa ăn ngon". Năm 1987, Bành Kiến Đông vốn giỏi xoay xở đã thành lập Công ty Cổ phần Dệt may Nguyên Dã Thâm Quyến với số vốn đăng ký 1,5 triệu nhân dân tệ. Trong đó, hai doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 60% cổ phần, vốn Hồng Kông chiếm 20%, còn ông ta và một người khác mỗi người bỏ ra 150.000 tệ, chia nhau 10% cổ phần; số tiền của ông ta thực chất là vay từ một người cậu ở Hồng Kông. Trong vòng chưa đầy hai năm, Nguyên Dã hoàn thành sáu lần chuyển đổi cổ phần. Cuối cùng, doanh nghiệp nhà nước chỉ còn nắm giữ 5%, còn Công ty Nhuận Đào Hồng Kông do Bành Kiến Đông kiểm soát nắm giữ 95%. Lúc này, ông ta đã lột xác thành một "thương nhân nước ngoài có tiếng". Tháng 2 năm 1990, Nguyên Dã trở thành một trong năm công ty đầu tiên niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến. Thế nhưng, trong bản cáo bạch niêm yết, ở cột chủ tịch hội đồng quản trị và các cổ đông chính lại không hề có tên của Bành Kiến Đông. Trong hai năm sau đó, công ty Nguyên Dã 11 lần thay đổi cơ cấu cổ phần, liên tục đưa ra những dự báo đầu tư hấp dẫn khiến giá cổ phiếu tăng vọt. Bành Kiến Đông nhiều lần nhân cơ hội bán cổ phiếu để rút tiền mặt. Chỉ từ tháng 6 đến tháng 9 năm 1990, ông ta đã bán ra xã hội 18,43 triệu cổ phiếu pháp nhân. Bành Kiến Đông trở thành ngôi sao tư bản ở Nam Việt. Ông ta dùng 5,6 triệu đô la Mỹ mua một căn biệt thự ven biển sang trọng tại Hồng Kông, lại bỏ ra 44 triệu đô la Hồng Kông mua một căn biệt thự vườn kiểu Nhật ở vùng Bán Sơn, nơi hàng xóm của ông ta chính là người giàu nhất thế giới gốc Hoa – Lý Gia Thành. Chàng trai nghèo bước ra từ khu ổ chuột này chỉ mất chưa đầy mười năm để hiện thực hóa giấc mơ "sống cuộc đời sung túc" của mình.
Cuối năm 1991, cơ quan quản lý phát hiện vấn đề thao túng giá cổ phiếu của Nguyên Dã. Kết luận điều tra cho rằng: "Manh mối cơ bản của vấn đề Nguyên Dã là: Bơm vốn (hoặc người khác trả thay) để thành lập công ty – lấy khoản vay để xây dựng cơ sở hạ tầng – chuyển đổi cổ phần để tẩu tán vốn – định giá tài sản để phân phối lợi nhuận tăng giá ra nước ngoài, đồng thời mở rộng con số đầu tư trên sổ sách – chuyển nhượng cổ phiếu pháp nhân để trục lợi, làm tăng thành tích kinh doanh hàng năm. Đây là một vụ án đầu cơ trục lợi, khoét sâu vào những sơ hở trong quản lý và chính sách". Tháng 4 năm 1992, Ngân hàng Nhân dân chi nhánh Thâm Quyến ra thông báo, công khai vấn đề của Nguyên Dã với công chúng.
Bị chất vấn, Bành Kiến Đông đánh liều, ông ta kiện Ngân hàng Nhân dân và Ngân hàng Công thương, đồng thời liên tục chỉ trích cách làm của cơ quan quản lý trên truyền thông Hồng Kông. Mâu thuẫn từ đó trở nên công khai. Ngân hàng Nhân dân tuyên bố cổ đông lớn của Nguyên Dã là Công ty Nhuận Đào Hồng Kông đã chuyển 100 triệu nhân dân tệ vốn ngoại hối của Nguyên Dã ra nước ngoài, ngoài ra còn có 200 triệu nhân dân tệ tiền vay quá hạn chưa trả. Ngày 7 tháng 7, Nguyên Dã trở thành mã cổ phiếu đầu tiên trong lịch sử chứng khoán Trung Quốc bị đình chỉ giao dịch.
Sau khi Nguyên Dã bị đình chỉ giao dịch, Bành Kiến Đông biến mất. Tháng 8, ông ta từ chức mọi chức vụ trong công ty. Theo tiết lộ của "Tuần báo Thị trường Chứng khoán", "dưới sự sắp xếp của các cơ quan hữu quan trung ương, một cơ quan vốn Trung Quốc tại Hồng Kông đã tiếp quản Nguyên Dã". Tháng 9 năm 1995, Tòa án Nhân dân Trung cấp Thâm Quyến kết án Bành Kiến Đông – lúc này đã mang quốc tịch Úc – 16 năm tù giam với tội danh chiếm dụng vốn công ty và tội chiếm đoạt tài sản, kèm theo hình phạt trục xuất khỏi lãnh thổ.
Thực tế, khi bản án của tòa án được ban hành, Bành Kiến Đông đang mặc một bộ đồ thể thao, thong thả tưới cây trong căn biệt thự trị giá 2 triệu đô la Mỹ ở ngoại ô Sydney. Ông ta là thương nhân đầu tiên trục lợi từ thị trường chứng khoán đầy rẫy sự quỷ quyệt và méo mó của Trung Quốc, nhưng chắc chắn không phải là người lớn nhất. (Còn tiếp)
