Kinh Lược Quân sứ Dương Duyệt bước vào châu nha, bẩm báo: "Đại soái! Mạt tướng đã từ Diêm Châu trở về, đánh tan bốn bộ của Ngô Di, chém đầu hơn ba ngàn cấp, bắt sống tám ngàn miệng ăn, gia súc bò dê hơn mười vạn."

Thành tích này, vốn dĩ có thể khoe khoang một phen, thế nhưng đứng trước chiến tích huy hoàng của Thiệu đại soái, dường như lại chẳng thấm thía vào đâu.

Theo tin tức thăm dò được từ trận Hựu Châu mấy ngày trước, đại soái dẫn mấy ngàn người Võ Uy quân nghênh chiến hơn vạn quân của họ Thác Bạt. Phản quân bị uy phong của đại soái trấn nhiếp, vừa chạm mặt đã tan tác. Thác Bạt Tư Cung dẫn thân tộc bỏ chạy, đại quân dưới trướng bị giết tan tác, chém đầu hơn ba ngàn cấp, số còn lại đều hàng.

Quân địch trên đầu thành cũng vì thế mà khiếp đảm, không còn ý chí tái chiến, trực tiếp mở thành đầu hàng. Hựu Châu thành, nơi bị họ Thác Bạt Đảng Hạng chiếm giữ mấy chục năm nay, cuối cùng cũng trở lại trong tay Đại Đường.

Dương Duyệt kỳ thực từng có vài lần gặp gỡ Thác Bạt Tư Cung, mối quan hệ cũng không tồi. Trong mắt ông ta, Thác Bạt Tư Cung cũng chẳng phải kẻ phản nghịch gì ghê gớm, cùng lắm chỉ là quân phiệt cát cứ thường thấy trong thời đại này mà thôi. Nhưng Thiệu đại soái đã quyết ý tước phiên, thì còn gì để nói nữa?

Thế nhưng diệt họ Thác Bạt thì dễ, muốn cai trị tốt Hựu Châu lại chẳng hề đơn giản chút nào. Đất bốn châu của Định Nạn quân, hai châu Tùy, Ngân sau nhiều năm đại soái di dân, đại khái đã có hai mươi vạn Hán dân (bao gồm cả phụ nữ trẻ em bắt được từ các cuộc viễn chinh thảo nguyên), kết cấu nhân khẩu đã có sự thay đổi lớn. Nhưng hai châu Hạ, Hựu thì lại không phải là thiên hạ của người Hán.

Hạ Châu còn đỡ, vì là trung tâm chính trị nên các quan lại, gia quyến quân sĩ đã lục tục dời đến. Đặc biệt là nhóm sau, do chiến loạn nội địa không dứt, gia quyến quân sĩ ở Hà Dương, Chiêu Nghĩa... đều lần lượt dời tới, gia quyến quân sĩ định cư ở Tùy Châu trước kia cũng đang di chuyển về phía này, vì vậy số lượng Hán dân đã nhanh chóng tăng lên hơn bốn vạn người. Nhưng họ chủ yếu sống ở châu thành và huyện Sóc Phương phụ cận, hai huyện Đức Tĩnh, Ninh Sóc thì ít hơn, vùng đất hoang dã rộng lớn bên ngoài vẫn là thiên hạ của Bình Hạ Đảng Hạng.

Phải, Bình Hạ Đảng Hạng ở Hạ Châu này luôn bị châu quản chế, khá cung thuận, nay cũng bắt đầu dâng nộp bò dê. Nhưng đó chỉ là do vũ lực của Định Nạn quân cường hãn mà thôi, nếu có ngày không còn được như vậy nữa thì sao? Những người này liệu có nảy sinh tâm tư khác không? Khó mà nói trước.

Hơn nữa, họ Thác Bạt bị tiêu diệt, với tư cách là một đại tộc khác của Bình Hạ Đảng Hạng, liệu thị tộc Chiết Quật ở Lân Châu có nhanh chóng lớn mạnh? Phải làm sao để chế ngự họ?

Hai mươi vạn Hán dân ở hai châu Tùy, Ngân thì dễ quản, hai mươi vạn phiên dân ở hai châu Hạ, Hựu mới là khó quản. Họ lấy chăn nuôi du mục làm nghề chính, dù toàn bộ đổi thành người Hán, chỉ cần vẫn lấy du mục làm sinh kế chính thì cũng khó quản lý như vậy.

Dương Duyệt đồn trú thành Du Đa Lặc nhiều năm, hiểu rất rõ các bộ lạc Đảng Hạng, Đột Quyết, Hồi Hột ở gần đó. Họ không có hộ khẩu, đuổi theo nước cỏ mà sống, lòng hướng về quan phủ cực kỳ yếu, độ tin cậy cũng cực kỳ kém. Các bộ lạc hoặc là thôn tính lẫn nhau, hoặc là liên hôn để tự bảo toàn, thường nhiều năm không nộp cống nạp, thỉnh thoảng bị đánh phục một lần thì ngoan ngoãn được vài năm, sau đó lại chứng nào tật nấy, khiến người ta vô cùng đau đầu.

Thiệu đại soái, nên quản lý Hựu Châu thế nào đây?

"Không hổ là binh mạnh trấn thủ thành Du Đa Lặc nhiều năm, thực lực bốn bộ Ngô Di không hề yếu, vậy mà bị một đòn đánh tan, Dương quân sứ trị quân thật có phương pháp." Sau khi mời Dương Duyệt ngồi xuống bên cạnh, Thiệu Thụ Đức sai Lý Nhất Tiên đi nấu trà, khen ngợi: "Số bò dê thu được lại có thể dùng làm ban thưởng trong quân, coi như đã phát huy được tác dụng lớn."

"Đại soái, phá Đảng Hạng không khó, trị Đảng Hạng mới khó." Dương Duyệt không nhịn được nói: "Ba triều Tuyên Tông, Hiến Tông, Võ Tông đều từng phái quân chinh phạt Đảng Hạng, đều đại thắng. Nhưng vì sao vẫn khó lòng bình định? Một là biên tướng tàn bạo, quân sĩ quen thói cướp bóc, Đảng Hạng không chịu nổi quấy nhiễu nên phẫn nộ làm loạn; hai là Bình Hạ Đảng Hạng vốn lấy du mục làm nghề chính, muốn họ trồng trọt gần như là không thể. Như vậy, đại soái có kế sách gì không?"

Thiệu Thụ Đức hiểu ý của Dương Duyệt.

Đảng Hạng làm loạn nhiều lần, nguyên nhân phức tạp. Võ nhân chuyên nghiệp dưới chế độ mộ binh kỷ luật bại hoại là một nguyên nhân, người dưới trướng An Lộc Sơn năm xưa thường xuyên cướp bóc Khiết Đan, tự ý khơi mào biên hấn rồi bình định để lấy chiến công, vì việc này Huyền Tông còn nhiều lần quở trách. Nhưng không có tác dụng, biên tướng vốn dĩ thích nuôi giặc tự trọng, Lý Thành Lương thời nhà Minh về sau chẳng phải rất thích để các bộ Nữ Chân đánh giết lẫn nhau, đôi khi còn ép họ tạo phản để tạo chiến công cho mình sao?

Nhưng việc này đối với hắn không phải là vấn đề lớn. Định Nạn quân chỉ có bốn châu đất, hắn còn quản lý được, bộ tướng lại đều là người do một tay hắn cất nhắc, quân sĩ cũng rất tin tưởng hắn, chuyện tự ý khơi mào biên hấn, hắn còn quản được!

Nhưng phương thức sinh hoạt lấy du mục làm chính quả thực là một vấn đề. Từ sau cuộc viễn chinh thảo nguyên nửa đầu năm nay, hắn vẫn luôn thảo luận với các mưu sĩ, kết luận cuối cùng là phải nắm lấy các đầu mục, tù trưởng, làm cho họ tâm phục, đem lại lợi ích cho họ, tóm lại là đa phương cùng tiến hành, từ từ phân hóa giải thể, lôi kéo củng cố.

Thảo nguyên không thể nào biên hộ tề dân, cải thổ quy lưu được, chỉ có thể dùng ân nghĩa mà kết giao. Hiện tại ở thảo nguyên phía bắc, bộ tộc Ngôi Tài thế lực lớn mạnh, đối với mình vẫn còn cung thuận, hơn nữa cháu gái của Ngôi Tài Tô Đô đã được mình thu làm thị tỳ, ông già này chắc cũng không còn nghi thần nghi quỷ, suốt ngày cảm thấy mình muốn chinh phạt ông ta nữa chứ?

Đợi đến dịp tế trời tháng Chạp năm nay, lại mời Ngôi Tài Tô Đô đến nhà, mời ông ta ăn một bữa cơm, để ông cháu họ gặp mặt nhau. Lời của cháu gái nhà mình, tổng cộng cũng có chút sức thuyết phục chứ nhỉ? Mình thực sự không có ý định chinh phạt bộ tộc Ngôi Tài, đối với họ Ngôi Tài cũng rất yên tâm.

Còn phía thành Hựu Châu, họ Thác Bạt đã diệt, hiện tại xuất hiện một khoảng trống lớn. Nếu mình không quản, dần dần sẽ xuất hiện một "Thác Bạt Tư Cung" mới, rồi tiếp tục cố gắng hiệu lệnh các bộ. Nhìn khắp lịch sử cai trị vùng Tây Bắc của triều đình, đây gần như là một vòng lặp chết chóc. Một tù trưởng thế lực lớn mạnh, bị diệt, rồi lại xuất hiện kẻ mới, giết không hết, dẹp không dứt, biên hoạn vẫn luôn tồn tại.

Họ Thác Bạt vốn có mấy vạn người, bị cướp phá hơn nửa tháng, sau đó trận Hựu Châu lại thương vong mấy ngàn người, hiện tại còn lại đại khái chừng ba vạn già trẻ. Ba vạn người này, giết hết là không thể, điều đó chỉ khiến các bộ tộc thảo nguyên ly tâm, hơn nữa mình còn muốn biến họ thành nguồn tài phú,tư trợ(tài trợ) mình chinh chiến thiên hạ. Giết họ thực sự không thỏa đáng!

"Dương quân sứ, ta có chút suy nghĩ thô thiển." Thiệu Thụ Đức nói: "Lần này thảo phạt bình định họ Thác Bạt, trong trấn đã thái bình vô sự. Tiếp theo, ta định lấy Đảng Hạng ở hai châu Tùy, Ngân làm điểm khởi đầu."

"Lại muốn chinh phạt?" Dương Duyệt kinh ngạc, hỏi.

"Không phải." Thiệu Thụ Đức cười nói: "Đảng Hạng Tùy, Ngân lấy nông canh làm chính, ít nhiều cũng hiểu chút Hán ngữ, vốn là phiên đã thuần hóa. Dân của họ lâu ngày tạp cư với người Hán, tập tính tương thông, nếu có thể biên hộ tề dân, đất chín huyện hai châu có thể thêm được mấy vạn người, chẳng phải rất tốt sao?"

"Đại soái, Đảng Hạng Tùy, Ngân ta không quen, nhưng xét về bản tính của đầu mục bộ lạc, các châu đều thông suốt, là dứt khoát khó mà buông bỏ quyền lực trong tay." Dương Duyệt nhíu mày nói: "Họ bây giờ rất cung thuận, thậm chí còn xuất binh giúp đại soái công phạt họ Thác Bạt, nhưng nếu muốn động đến người của họ, thì đó là chuyện cực kỳ khó khăn."

Dương Duyệt thực ra muốn nói, từ triều đình đến nay, trang viên rất nhiều. Những trang khách, bộ khúc kia, triều đình nếu muốn biên hộ tề dân cũng không phải là chuyện dễ dàng, trên dưới cấu kết lừa gạt là thao tác bình thường. Đây còn là triều đình hiện tại, đổi lại thời Ngụy Tấn Nam Bắc triều, ngài thử động vào bộ khúc của nhà người ta xem? Sợ là tại chỗ tạo phản rồi.

Lấy thị tộc Tất Lợi ở Ngân Châu làm ví dụ, toàn tộc hơn bốn ngàn người, những người này chính là bộ khúc của đầu mục. Ngài muốn cướp đi những nô lệ bộ khúc này, biên hộ tề dân, nộp thuế cho quan phủ, tất nhiên sẽ xâm phạm lợi ích của đầu mục. Mà Đảng Hạng ngu muội, người bình thường căn bản không biết cái gọi là biên hộ tề dân nghĩa là gì, gia tộc đầu mục đã thống trị họ mấy đời thậm chí hơn mười đời, uy thế tích lũy rất sâu, một cái gọi là có thể dẫn người tạo phản.

Đợi ngài xuất đại quân bình định xong, người của họ có khi cũng bị giết gần hết rồi, đến lúc đó ngài vẫn chẳng có được gì, uổng phí lương hưởng, còn không bằng bây giờ ki mi (ràng buộc lỏng lẻo) họ, thu chút cống nạp, khi có việc thì để họ phục binh dịch là được.

"Ta tất nhiên biết việc này hệ trọng." Thiệu Thụ Đức nói: "Nhưng trước tiên muốn làm ra một tấm gương. Thị tộc Tất Lợi ở Ngân Châu, đinh khẩu không nhiều, mượn thế bình định Hựu Châu, trước tiên đem mấy ngàn bộ chúng của họ biên hộ tề dân, hẳn là có cơ hội thành công lớn. Còn về đầu mục thị tộc Tất Lợi, có thể cho một chức quan nhàn tản trong trấn, trước lấy một phần bổng lộc. Gần đây ta đang trù bị Đông thị ở Tùy Châu, ngày sau gia súc, dược liệu, mật ong, da lông, sáp... ở thảo nguyên đều bán ở đây, thương nhân nộp khước thuế và tiền thuê, số tiền này, có lẽ có thể chia một phần cho đầu mục thị tộc Tất Lợi, để làm tiền chuộc lại."

Đây thực ra vẫn là chiêu bài chuộc lại của nhà Mãn Thanh. Họ liên hôn với đầu mục Mông Cổ, làm gần gũi mối quan hệ, xóa bỏ nghi kỵ, rồi ban cho quan cao lộc hậu để nuôi dưỡng, sau đó dùng các chính sách như giảm đinh tôn giáo để hỗ trợ, đại thể duy trì được sự ổn định của thảo nguyên. Nhưng Định Nạn quân không có tài lực phong phú như nhà Mãn Thanh, chỉ có thể chơi bản đơn giản hóa trước, thông qua cách bán hàng hóa thảo nguyên để thu lợi nhằm chuộc lại đầu mục các bộ, để họ rời khỏi bộ tộc, đến Tùy Châu cư trú.

Chỉ cần rời khỏi bộ tộc mười năm tám năm, ảnh hưởng của quan phủ trong bộ chúng cũ của họ sẽ dần dần tăng cường. Đến lúc đó họ quay lại, sợ là cũng chẳng còn mấy người nhận ra nữa.

Tất nhiên, với quy mô ngoại thương hiện tại, ước chừng chỉ có thể hấp dẫn được các bộ lạc nhỏ. Đối với đại tộc thảo nguyên mới nổi như bộ tộc Ngôi Tài mà nói, thì vẫn còn thiếu chút ý nghĩa. Nhưng mục tiêu của mình vốn dĩ cũng chỉ là các bộ lạc nhỏ ở hai châu Tùy, Ngân, tạm thời chưa có khẩu vị lớn như vậy, để nuốt chửng những quái vật khổng lồ như Dã Lợi, Ngôi Tài, Một Tàng hay thậm chí là Chiết Quật.

"Đại soái làm vậy, có lẽ có vài phần khả năng." Dương Duyệt nghe xong, liền nói: "Nuốt chửng bộ lạc Tùy, Ngân, có thể làm được. Nếu một năm có thể bán năm ngàn con ngựa, được hai mươi vạn xấp lụa, dù chỉ lấy một phần trăm, cũng có hai ngàn xấp, đối với tù trưởng thị tộc Tất Lợi mà nói, dường như cũng không khó chấp nhận."

"Năm Trung Hòa thứ tư, thuế hộ bốn huyện Ngân Châu, khoản lụa là này cũng chỉ thu được năm vạn tám ngàn xấp. Năm nay đám người Sào mới biên nhập vào sẽ nộp thuế, hẳn có thể thu thêm không ít lụa, nhưng một đầu mục cho hai ngàn xấp, nhiều rồi, một ngàn năm trăm xấp là được, dù sao trước kia họ còn phải cống nạp bò dê ngựa. Nếu thị tộc Tất Lợi còn không biết đủ, thì nên thảo phạt." Thiệu Thụ Đức nói.

Dương Duyệt gật đầu, sau đó lại hỏi: "Bộ lạc nhỏ Tùy, Ngân không đáng lo, nhưng họ Thác Bạt xử lý thế nào?"

Mấy ngày trước, Thác Bạt Tư Cung vứt bỏ binh mã bỏ chạy. Kỵ binh Định Nạn quân truy kích suốt dọc đường, chém chết em trai Tư Hiếu, Tư Dao của hắn, bắt sống Tư Kính, con trai Nhân Khánh của hắn cũng bị ngã ngựa và bị giết ở vùng phía tây đồn Bách Tỉnh, chỉ có Tư Cung, Tư Gián, Tư Trung, Nhân Phúc bốn người trốn thoát, theo báo cáo là đã chạy vào Diêm Châu rồi, không biết là nương nhờ ai.

Sau khi đại quân vào thành, cháu trưởng Tư Cung là Di Xương cùng hàng chục người khác bị bắt, hiện tại đều bị giam lỏng ở Hựu Châu, chờ đợi xử lý.

Phía nam Hựu Châu, nước cỏ tươi tốt, một bãi chăn thả rộng lớn như vậy, khoảng trống quyền lực mà họ Thác Bạt để lại, nên lấp đầy thế nào? Đây là một vấn đề.