“Ta ngẫm lại, lần xuất chinh này, chẳng thu được hạt nào, lại còn tốn đi không ít tiền của, thật lỗ vốn.” Gần kênh Bạc Cốt Luật, Thiệu Thụ Đức vừa thong dong dạo bước, vừa nói: “Từ Linh Châu qua sông về phía tây, ba mươi dặm là có Đảng Hạng. Những bộ tộc này không biết lợi hại của ta, không nộp cống phẩm, không phục binh dịch, cần phải dạy cho một bài học.”

“Ý của Đại soái là…” Trần Thành hỏi.

“Quy củ cũ thôi, trước tiên chọn vài cái để lập uy, sau đó bắt số còn lại tới Linh Châu bái kiến.”

Hà Tây Đảng Hạng, cả du mục và nông canh đều có. Những kẻ sống trên bình nguyên thì trồng kê lúa mì, những kẻ sống trên thảo nguyên thì chăn thả trâu cừu. Mục tiêu của bản thân vẫn là thu phục các bộ lạc Đảng Hạng làm nông là chính, nếu có thể ràng buộc thêm Đảng Hạng thảo nguyên thì thật hoàn mỹ.

“Đại soái, theo lời hàng binh Đảng Hạng Hà Tây bị bắt, một số bộ tộc nghe tin Linh Châu chiến loạn thì đã bỏ chạy rồi. Chiết tướng quân đại phá Đảng Hạng ở Hà Tây, các bộ Phá Sửu, Mễ Cầm chắc hẳn cũng đang run rẩy sợ hãi, nếu không tới bái kiến thì chắc chắn sẽ trốn xa.”

“Việc này nên nhanh không nên chậm, quay về liền rút quân kỵ các bộ, chia làm vài nhóm, thừa cơ Đảng Hạng Hà Tây đang mất mật mà thâm nhập cướp bóc. Cướp được bao nhiêu hay bấy nhiêu, dù chỉ mang về được mấy vạn đầu trâu cừu cũng tốt, ta không chê ít.” Thiệu Thụ Đức nói.

Nước sông trong kênh Bạc Cốt Luật lẳng lặng chảy. Hơn vạn bách tính toàn huyện Hồi Nhạc, chủ yếu dựa vào hơn ngàn khoảnh ruộng được con kênh này tưới tiêu mà sinh tồn.

Trước đó đại quân vây thành, bách tính không nơi chạy trốn, chỉ có thể nơm nớp lo sợ trốn trong nhà. Nhưng Định Nan quân không hề nhiễu dân, lúc này chiến tranh kết thúc, họ lại vội vã quay lại ruộng đồng cày cấy. Một vài hương lão còn tổ chức nhân thủ đưa tới mấy vạn bó cỏ khô vào trong doanh, vốn chẳng có ai chủ động đòi hỏi bọn họ.

Bách tính thời này, thực sự đã bị loạn binh dọa sợ rồi!

“Nha môn Lục Thành Thủy Vận Sứ hiện giờ tình hình ra sao? Lúc vào thành, gần như không một bóng người.” Thiệu Thụ Đức lại hỏi.

“Khi Linh Châu nổi loạn, đã trốn đi không ít người. Nghe tin Đại soái đem binh tới đánh, sợ bị tai vạ, gần như đều chạy sạch. Đợi thêm ít ngày nữa, chắc sẽ có người quay lại.” Trần Thành đáp: “Tuy nhiên vẫn còn lại một số thuyền bè, thuyền công, đại khái khoảng hai trăm người.”

Lục Thành Thủy Vận Sứ, quản lý thủy vận trên dưới hai ngàn dặm Hoàng Hà. Thời Bắc Ngụy bắt đầu phát triển, Điêu Ung tạo hai trăm chiếc thuyền ở Linh Châu, vận lương tới các quân trấn vùng Âm Sơn. Theo lời ông ta khi đó, hai thuyền là một phường, một phường mười người, vận lương ba ngàn hộc. Khi xuất phát từ Linh Châu, thuận dòng mà xuống, năm ngày có thể tới gần thành Ốc Dã Trấn. Ốc Dã Trấn nay đã phế, nằm trên thảo nguyên cách phía bắc Thiên Đức Quân thành vài chục dặm, thời Bắc Ngụy từng trú đóng trọng binh.

Khi quay về từ vùng Thiên Đức Quân, ngược dòng mà lên, mười ngày quay về Linh Châu. Nghĩa là, đi một chuyến về một chuyến, trên đường tổng cộng mất mười lăm ngày, trừ đi thời gian chờ đợi và vận chuyển hàng hóa, một năm có thể vận vài lần. Từ tháng ba tới tháng chín, tròn sáu bảy tháng trời có thể làm vận tải đường thủy, hai trăm chiếc thuyền, một lần có thể vận hơn hai mươi vạn đến tối đa ba mươi vạn hộc lương thực tới vùng thành Thiên Đức Quân, một năm vận ba bốn lần, triệu hộc cũng đều có thể vận tới.

Giá thành lại vô cùng thấp! Hai trăm chiếc thuyền, tổng cộng chỉ một ngàn thuyền công, lại an toàn, trên đường không có rủi ro bị người khác chặn đường cướp lương!

Đầu quốc triều thảo phạt Lương Sư Đô, hai nơi Linh Châu, Phong Châu đều chế tạo thuyền lớn. Sau trung Đường, rất nhiều vật tư từ Hà Đông vận tới tám trấn Kinh Tây Bắc, cũng đi đường thủy Hoàng Hà, giá thành thấp kém.

Thiệu Thụ Đức tính toán một chút, từ Linh Châu tới bờ Hoàng Hà ở Tùy, Ngân, nếu đi đường dịch lộ trên bộ, đại khái là quãng đường hơn ngàn dặm. Đi đường thủy Hoàng Hà, đại khái là hơn hai ngàn dặm, nhìn thì xa gấp hơn một lần, nhưng giá thành thấp hơn chín phần trở lên, tốc độ lại còn nhanh.

Thời Bắc Ngụy, Điêu Ung nói, từ Linh Châu đi Ốc Dã Trấn tám trăm dặm đường bộ, nếu dùng xe ngựa vận lương, một xe chở hai mươi lăm hộc. Lại còn phải vượt Hoàng Hà, vô cùng phiền phức. Sau khi qua Hoàng Hà, một số đoạn có cát mịn, bánh xe thường xuyên lún vào. Năm ngàn chiếc xe vận hơn mười vạn hộc, trăm ngày mới quay về được, lại vì trưng dụng nhân thủ quá lớn dẫn đến sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng, một năm không quá hai lần vận, ba mươi vạn hộc là đỉnh, giá thành cao hơn gấp mười lần trở lên.

“Nha môn Lục Thành Thủy Vận Sứ phải khôi phục, càng phải mở rộng. Sau này sự thông thương giữa Linh Châu và Tùy, Ngân, dù là vận binh, vận lương hay vận khí giới, đều phải dựa vào thủy vận.” Thiệu Thụ Đức nói.

“Đại soái, như vậy cần phải công chiếm ba châu Lân, Thắng, Phong.”

Đúng vậy, ba châu này không chiếm lấy, mạng lưới thủy vận Hoàng Hà liền không trọn vẹn, vậy thì ý nghĩa của vựa lương Linh Châu liền giảm sút nghiêm trọng, giá thành vận chuyển tăng vọt gấp mười lần trở lên.

“Không chỉ phải lấy ba châu này, tốt nhất còn phải có thủy sư. Trần phán quan, còn nhớ Hoàng Nghiệp, Chu Ôn hai người lúc thảo phạt Hoàng Sào không? Họ đều có thủy sư.” Thiệu Thụ Đức hỏi.

“Đại soái, quả đúng là có việc đó. Đều là thủy sư triều đình trước kia, thuyền không lớn, đi lại trên Vị Thủy, Lạc Thủy, giúp vận lương vận binh. Sau khi Sào tặc nhập Quan Trung, đều đầu hàng, được Hoàng Nghiệp, Chu Ôn sử dụng, hiện nay lại đã chẳng biết ở nơi nào.” Trần Thành đáp.

“Phải tìm cơ hội tới Quan Trung, sưu tầm nhân thủ một chút. Trên mặt sông có thủy sư, các trấn Hà Đông, Hà Trung đối với đội thuyền vận lương của chúng ta uy hiếp liền nhỏ hơn rất nhiều. Việc này cũng không cần quá gấp, từ từ sưu tầm, sau đó phái tới Linh Châu tổ chức.”

Chi phí cho thủy sư, thực ra cũng không hề nhỏ. Trần Thành, Quách Hân hai người nhìn nhau một cái, cảm thấy chủ công có lẽ quá lý tưởng hóa rồi, đợi tới lúc thực sự tiêu tiền, sẽ biết lợi hại.

Mấy người lại dạo quanh ngoài thành một vòng, trong lúc đó còn hỏi han về thu hoạch lương thực ở nơi này, biết được một mẫu đất năm thu kê lúa mì được một hộc sáu bảy đấu, tạp lương không kể xiết sau, vô cùng cảm khái. Chỗ này, còn hơn Tùy, Ngân hai châu nhiều lắm!

Linh Châu hiện nay tổng cộng hơn năm ngàn khoảnh ruộng, tuyệt đại đa số trồng lúa mì, một phần nhỏ trồng lúa nước, một năm thu lúa gạo lúa mì chín mươi vạn hộc, tạp lương cũng có hơn bốn mươi vạn hộc. Thế này là bao nhiêu người? Dù tính cả ẩn hộ, cũng chỉ mới xấp xỉ một vạn hộ mà thôi, vậy mà đã có sản lượng nông nghiệp mạnh mẽ như vậy — nhớ lại kênh Bạc Cốt Luật thời Bắc Ngụy, có thể tưới hơn bốn vạn khoảnh ruộng, nay chỉ còn hơn ngàn khoảnh, nếu như khôi phục toàn bộ, sẽ là thịnh cảnh nhường nào!

Sau khi quay về Linh Châu, Thiệu Thụ Đức lập tức gọi Chiết Tự Dụ, Ngụy Mông Bảo, Lý Đường Tân và những người khác tới, bảo họ mỗi người lãnh đạo kỵ tốt bản bộ, trước tiên phá một số bộ lạc Đảng Hạng ngoài thành Linh Châu để lập uy. Ra khỏi thành ba mươi dặm đã có Đảng Hạng, thế này còn ra thể thống gì nữa?

Trâu cừu ngựa lạc đà bắt được nhất loạt sung công, dùng làm thưởng trong quân, đinh khẩu thì ở Linh Châu chỉnh sửa đường sá. Tuy đã quyết tâm phải phát triển thủy vận, nhưng vận chuyển đường bộ cũng không thể bỏ bê. Từ Linh Châu tới Diêm Châu năm trăm dặm dịch lộ, thực sự rách nát ghê gớm, cần phải chỉnh đốn cho tốt thôi. Lần trước bắt được hơn ba ngàn tù binh Đảng Hạng ở Hà Tây, từ ngày mai liền đi sửa đường, sửa xong đường lại đào than, tóm lại không thể nhàn rỗi.

Một nhóm người sau khi vào thành, liền đi thẳng tới Tiết độ sứ phủ. Trước khi vào cửa, Thiệu Thụ Đức thấy trên cửa treo ngải thảo, tức thì cười khổ nói: “Suýt nữa quên mất hôm nay đã là tết Đoan Ngọ rồi.”

Chàng nhớ tới vợ con ở tận Hạ Châu, nhưng hiện giờ vẫn chưa thể về. Chàng còn phải đợi Lý Thiệu tới, còn phải đợi Đảng Hạng Hà Tây thần phục, còn phải làm tốt một loạt các an bài. Xuất binh một lần không dễ, không sắp xếp ổn thỏa mọi việc, không thể yên tâm rời đi.

“Đại soái, phòng bếp đã làm xong bánh chưng rồi. May mà Linh Châu sản xuất lúa gạo, nếu không sợ là còn khó làm.” Sau khi tới sảnh ngồi xuống, Lư Tự Nghiệp từ bên ngoài đi vào, cười nói: “Xương bồ tửu cũng có, hôm nay liền có thể uống.”

“Rất tốt!” Thiệu Thụ Đức cười nói: “Hàn Tốn dâng thành dâng đúng lúc đúng chỗ. Nếu muộn hai ngày, tết Đoan Ngọ này cũng chẳng có chỗ mà qua. Bách tính trong thành có ai ăn tết không?”

“Có. Quân của Đại soái không nhiễu dân, bách tính hơi yên lòng. Hôm qua ta đã thấy nhà nhà người người treo ngải thảo lên rồi, chắc là muốn ăn tết.” Lư Tự Nghiệp đáp.

“Chắc là Lư thư ký viết cáo thị an dân tốt. Năm nay thì bỏ đi, sang năm nhất định phải để cuộc sống của bách tính Linh Châu được cải thiện.” Thiệu Thụ Đức nói: “Suốt ngày cày cấy, một năm cũng chỉ vài cái lễ tết mới được thảnh thơi. Bên Linh Châu này, trước đừng vội đi, mọi việc xử lý xong xuôi, đi mới an tâm. Một hộ bách tính, có vài chục mẫu ruộng, nuôi một con trâu, mấy con cừu. Năm mẫu trạch viên, hoặc làm vườn quả, hoặc làm vườn dâu, trẻ nhỏ có thể ăn no, ngày tháng có thể trôi qua, ta liền yên tâm rồi. Nơi khác làm được thế này, có lẽ khó, nhưng Linh Châu không khó.”

Thực ra điều Thiệu Thụ Đức muốn nói là, để bách tính bình bình ổn ổn có cuộc sống tốt đẹp, cơm ăn áo mặc không lo, lão tử được gấm vóc thức ăn ngon chơi đùa đàn bà, cũng thấy trong lòng không thẹn rồi.

“Đại soái, đất đai Linh Châu rất nhiều, nếu di dân thực hộ, chắc chắn sẽ có nhiều việc đáng làm.” Bánh chưng được bưng lên, Thiệu Thụ Đức mời mọi người cầm lấy ăn, Quách Hân vừa bóc bánh chưng, vừa cười nói: “Đảng Hạng làm nông có thể theo lệ cũ Tùy, Ngân, biên hộ tề dân, di phong dịch tục, lại lấy người Hán Quan Trung, Quan Đông để lấp đầy, đại nghiệp có thể thành.”

“Hy vọng chư quân nhớ lời hôm nay. Sau này, mỗi năm ta tới Linh Châu một lần, xem cuộc sống bách tính có thay đổi gì không.” Thiệu Thụ Đức cũng cười nói: “Việc biên hộ tề dân, mấy ngày nữa ta muốn đi ‘săn bắn’ ở phía bắc, chư quân cùng đi, xem phong vật Linh Châu. Trâu cừu trong châu, vẫn còn ít.”

Thiệu Thụ Đức từng nghĩ qua, giả sử một hộ bách tính có sáu mươi mẫu đất, nếu muốn duy trì địa lực, đảm bảo sản lượng, thực ra có một cách có thể thử. Cách này ở những khu vực khác không thông, nhưng ở Linh Châu đất rộng người thưa lại gia súc đông đúc này thì có thể thử.

Sáu mươi mẫu đất chia làm ba phần, một phần hai mươi mẫu. Hai mươi mẫu trồng lúa gạo lúa mì, hai mươi mẫu trồng cỏ linh lăng, hai mươi mẫu trồng đậu nành. Năm thứ hai, lại thực hiện luân canh, chỗ trước kia trồng lúa gạo lúa mì đổi sang trồng cỏ linh lăng hoặc đậu nành, như vậy trong ba năm một phần đất chỉ có một năm là trồng lương thực chính, đạt được hiệu quả nghỉ đất nhất định.

Đậu nành có thể cố định nitơ, cỏ linh lăng có thể nuôi dưỡng gia súc. Hai mươi mẫu cỏ linh lăng, bên ngoài lại cắt thêm ít cỏ, một năm nuôi hai mươi đầu đại gia súc không thành vấn đề. Mà phân bón do hai mươi đầu đại gia súc sản xuất ra, có thể dùng để bón cho hai mươi mẫu ruộng trồng lương thực chính kia,tiến thêm một bước duy trì địa lực.

Năng lượng là bảo toàn.

Lương thực trong ruộng sẽ không tự nhiên sinh ra, ngoài không khí, ánh nắng và nước ra, còn cần các loại nguyên tố dinh dưỡng. Trong đất đen có đầy đủ các nguyên tố dinh dưỡng, nhưng nếu không biết yêu quý, tùy ý tiêu hao, tầng đất đen cũng sẽ mỏng đi, trong thời đại không có phân hóa học, thổ nhưỡng sẽ ngày càng cằn cỗi, sản lượng lương thực sẽ ngày càng thấp.

Trước đó trong châu thu giữ được mấy chục vạn đầu gia súc, nhưng tám phần là cừu, và đã hoặc sắp sửa được phát xuống làm ban thưởng, không thể động vào. Thế là, chàng dự định làm một thí nghiệm ở Linh Châu, dù là quy mô nhỏ trước, xem hiệu quả ra sao.

Nếu tốt, liền đẩy mạnh quy mô lớn trên bình nguyên sáu huyện Linh Châu. Như vậy, sản lượng lương thực, thịt, sữa, da thuộc đều sẽ tăng mạnh, đối với sự tăng trưởng thực lực của Định Nan quân có tác dụng thúc đẩy cực lớn.

Đây là một mô hình định mệnh không thể sao chép ở những nơi khác, Thiệu Thụ Đức vô cùng hy vọng có thể thành công.

“Đại soái có lệnh, bọn ta dám không tuân sao.” Trần, Quách, Lư ba người đồng thanh nói.

Họ đương nhiên không biết suy nghĩ trong lòng Thiệu Đại soái, nhưng lần xuất chinh này không vớt vát được chút tiền của gì, đinh khẩu cũng chẳng bắt được mấy, xét tổng thể là lỗ, quả thực cần phải nỗ lực thêm một chút.

“Săn bắn” mà, săn có thể là hồ thỏ, tự nhiên cũng có thể là người hoặc tiền của, chỉ không biết là ai đâm đầu vào thôi.

[TÊN_MỚI]

刁雍 = Điêu Ung

韩逊 = Hàn Tốn