Ngày 5 tháng 3, giờ miền Tây nước Mỹ, thời tiết California nắng đẹp.
9 giờ sáng, bầu trời trên không trung Mountain View trong xanh không một gợn mây, sắc xanh ấy khiến người ta phải say đắm.
9 giờ 40 phút, "Hội nghị nhà đầu tư thường niên năm 2009 của Tesla" chính thức bắt đầu tại hội trường đa năng của Bảo tàng Lịch sử Máy tính ở Mountain View.
Hội trường được bài trí vô cùng giản lược, thậm chí có thể dùng từ "đơn sơ" để hình dung, đặc biệt là những chiếc ghế, vừa nhỏ vừa cứng, nhìn qua là biết ngồi lên sẽ chẳng dễ chịu chút nào.
Thế nhưng, không một nhà đầu tư Tesla nào ngồi dưới khán đài tỏ ra bài xích hay bất mãn, tất cả mọi người đều chăm chú nhìn lên Elon Musk đang chuẩn bị bắt đầu bài diễn thuyết.
Musk vẫn như mọi khi, mặc bộ trang phục "thương hiệu" muôn thuở: quần jean, áo vest tối màu, áo sơ mi kẻ sọc, không thắt cà vạt.
Dưới khán đài.
Tên của Biên Học Đạo được dán trên chiếc ghế thứ ba từ trái sang ở hàng đầu tiên.
Bên phải chỗ ngồi của anh là một ông lão người châu Á với vẻ mặt nghiêm nghị, hai người chỉ gật đầu chào chứ không trò chuyện. Tuy nhiên, nhìn khí chất, Biên Học Đạo đoán ông lão này là người Nhật Bản, bởi vì ông không tỏ vẻ trịnh trọng như người Hàn Quốc, cũng chẳng thâm trầm như người Trung Quốc, cả người toát ra một vẻ "tĩnh mịch".
Ngồi bên trái Biên Học Đạo là người quen cũ Chúc Đức Trinh.
Hôm nay Chúc Đức Trinh mặc một bộ đồ công sở phối màu đen trắng, mái tóc đã được cắt tỉa gọn gàng, trông vừa hào phóng vừa sắc sảo.
Chúc Đức Trinh đến trước Biên Học Đạo, hai ánh mắt chạm nhau, Chúc Đức Trinh đưa tay ra nói: "Lại gặp nhau rồi."
Biên Học Đạo lịch sự bắt tay cô: "Lại gặp nhau rồi."
Trước khi ngồi xuống, anh liếc nhìn xung quanh và phát hiện hai hàng ghế phía sau mình toàn là gương mặt người châu Á. Biên Học Đạo thầm hiểu: chắc là nhân viên Tesla phụ trách hội trường đã sắp xếp các nhà quản lý và nhà đầu tư người châu Á vào khu vực bên trái.
Sau khi ngồi xuống, một mùi hương hoa nhài thoang thoảng phảng phất bay đến mũi Biên Học Đạo. Mùi hương này tầng đầu thanh khiết, tầng giữa uyển chuyển, tầng cuối dư âm kéo dài, vô cùng đặc biệt.
Ngay sau đó, ký ức của Biên Học Đạo xuất hiện sự hỗn loạn ngắn ngủi, anh vừa thấy như lần đầu ngửi thấy mùi hương này, lại vừa cảm thấy hình như đã ngửi thấy ở đâu đó rồi.
Đây là một sự mâu thuẫn!
Cảm giác mâu thuẫn này xuất hiện trên người Biên Học Đạo cũng chẳng có gì lạ.
Ký ức của hai không gian đan xen chồng chéo, theo thời gian trôi qua, có những thứ trở nên rõ ràng, có những thứ trở nên mơ hồ, những thứ rõ ràng và mơ hồ không ngừng hòa quyện vào nhau, rồi xảy ra một số sự thay đổi không mang tính chủ quan.
Trên sân khấu, màn hình lớn phía sau bắt đầu trình chiếu PPT, Musk bắt đầu bài diễn thuyết đi thẳng vào vấn đề của mình.
Giọng điệu của Musk vẫn lý trí và bình tĩnh như mọi khi, từng từ ngữ, từng cử chỉ của ông đều toát lên tư duy và khí chất kỹ sư mạnh mẽ. Cảm giác mà ông mang lại không phải là muốn cổ động ai đó, cũng không hy vọng thông qua những slide PPT hào nhoáng để moi tiền nhà đầu tư, ông chỉ đang kể lại trên sân khấu, nói cho mọi người biết ông đang làm gì, muốn làm gì và sắp làm gì.
Trong bài diễn thuyết, tính khách quan trong cách dùng từ của Musk khiến người ta kinh ngạc.
Dự án công nghệ nào đã thành công, dự án nào gặp khó khăn; tuyển thêm được những chuyên gia kỹ thuật và tiếp thị nào, những quản lý cấp cao nào đã từ chức hoặc sắp nghỉ hưu; kỹ thuật nào có thể phát triển trong vòng một năm, kỹ thuật nào có thể cần thời gian tích lũy và kiểm chứng từ ba đến năm năm; báo cáo lãi lỗ của doanh nghiệp trong năm qua, cùng với nhu cầu vốn trong hai năm tới...
Tóm lại, ý chính mà bài diễn thuyết truyền tải là: Tesla đang tiến bộ từng chút một, và Tesla cần thêm sự hỗ trợ về vốn để hiện thực hóa chiến lược vĩ mô.
Đây cũng là một sự mâu thuẫn!
Sự mâu thuẫn thể hiện rõ ở chỗ Musk rõ ràng rất cần tiền, nhưng ông lại tỏ ra một thái độ "ai nguyện ý thì cắn câu".
Nói trắng ra, Musk rất tự tin.
Ông tự tin vào triển vọng và giá trị của Tesla, vì vậy ông tin rằng sẽ có người bỏ tiền ra cho ông đốt để đổi lấy lợi ích lâu dài.
Nhìn từ một góc độ khác, SpaceX và "Falcon 1" đã cung cấp nền tảng vững chắc cho sự tự tin của Musk.
Năm 2008, "Falcon 1" phóng thành công, sau đó SpaceX giành được hợp đồng vận chuyển tên lửa và hàng không trị giá 1,6 tỷ USD từ NASA, cam kết cung cấp 12 nhiệm vụ vận chuyển tiếp tế cho các phi hành gia Mỹ.
Chỉ riêng việc này đã mang lại cho Musk danh tiếng vang dội, bởi vì trên thế giới chỉ có Trung Quốc, Mỹ, Nga và Elon Musk là nắm giữ kỹ thuật phóng và thu hồi vệ tinh.
Vì vậy, với "Falcon 1" đi trước, Musk không cần hoa ngôn xảo ngữ, không cần biến PPT thành phim khoa học viễn tưởng, không cần khúm núm cúi đầu, vẫn sẽ có người tự nguyện móc tiền cho ông, vì tất cả mọi người đều sẽ thầm nghĩ: "Lỡ như gã này thực sự thành công thì sao?"
Được thôi...
Daimler-AG cũng nghĩ như vậy.
Ba ngày trước khi hội nghị nhà đầu tư bắt đầu, Daimler-AG đã đạt được thỏa thuận hợp tác chiến lược với Tesla. Daimler-AG đầu tư 50 triệu USD và hỗ trợ kỹ thuật tương ứng để đổi lấy 10% cổ phần của Tesla. Thỏa thuận hợp tác cụ thể sẽ được ký kết vào giữa đến cuối tháng 5 năm 2009, thông cáo hợp tác cũng sẽ được công bố vào tháng 5.
Đây là một sự hợp tác chiến lược đầy ẩn ý.
Hơn nửa năm trước, vào lúc Musk khốn cùng nhất, khoản đầu tư 50 triệu USD của tập đoàn Hữu Đạo đã giành được 4% cổ phần của Tesla.
Hiện tại, Daimler-AG đầu tư 50 triệu USD và hỗ trợ kỹ thuật để đổi lấy 10% cổ phần Tesla, nói cách khác, "hỗ trợ kỹ thuật" tương đương với 6% cổ phần Tesla, trị giá khoảng 75 triệu USD.
Điều này có khả thi không?
Không thể nào!
Thứ nhất, Daimler-AG không thể nào mang công nghệ đen cốt lõi ra cho "đối thủ đe dọa nhất trong tương lai".
Thứ hai, nghiên cứu xe năng lượng mới của Daimler-AG nhìn chung nên là tụt hậu so với Tesla, cho dù thông tin công khai có dè dặt thì cùng lắm cũng chỉ ở cùng một vạch xuất phát, nên rất khó tưởng tượng Daimler-AG lại có kỹ thuật mới trị giá 75 triệu USD trong tay.
Thứ ba, ngay cả khi Daimler-AG thực sự có kỹ thuật trị giá 75 triệu USD và sẵn sàng đưa cho Tesla, thì việc Musk có chấp nhận hay không, có muốn hay không cũng là một vấn đề lớn. Phải biết rằng đối với một kẻ cuồng kỹ thuật theo đuổi sự hoàn hảo như Musk, "kỹ thuật đi vay mượn" rất khó có thể hòa nhập vào sản phẩm của Tesla một cách hoàn hảo như "kỹ thuật tự nghiên cứu".
Ngoài ra còn một điểm rất quan trọng, đó là "kỹ thuật tự nghiên cứu" có thể đăng ký bảo hộ bằng sáng chế.
Ngay cả khi trong tương lai vì một lý do nào đó mà "chia sẻ miễn phí" các kỹ thuật được cấp bằng sáng chế của Tesla, thì nhìn về lâu dài, hệ thống kỹ thuật hoàn chỉnh và chuỗi bằng sáng chế vẫn có lợi ích cực lớn cho sự phát triển của doanh nghiệp.
Vì vậy...
Khi nghe tin Tesla và Daimler-AG hợp tác, Biên Học Đạo chỉ mất vài nhịp thở là hiểu ra mấu chốt: cái gọi là "hỗ trợ kỹ thuật" chẳng qua chỉ là một cái cớ che đậy, thực chất là Daimler-AG dùng 50 triệu USD để đổi lấy 10% cổ phần Tesla. Sở dĩ thêm bốn chữ "hỗ trợ kỹ thuật" vào là để tránh làm giảm định giá tổng thể của Tesla, đồng thời tránh khiến Biên Học Đạo – nhà đầu tư chủ lực – cảm thấy khó chịu.
Còn Biên Học Đạo, sau khi nghe tin anh quả thực không vui lắm, nhưng sau khi bình tâm hoán vị tư duy, anh dần hiểu ra ý tưởng của Musk, bắt đầu thấu hiểu và thậm chí là khâm phục Musk.
Nói chuyện kinh doanh thì phải đứng trên góc độ kinh doanh, đứng từ góc độ của Musk mà suy nghĩ, ông làm vậy không hề sai.
Không những không sai, sự hợp tác lần này giữa Tesla và Daimler-AG thậm chí có thể coi là màn thể hiện hoàn hảo thiên phú thương mại của Musk.
Gọi là "hoàn hảo" vì ý thức nhượng bộ và thủ đoạn tung hoành ngang dọc của Musk khiến người ta kinh ngạc.
Xe hơi Tesla là gì?
Là "kẻ phá bĩnh" trên thị trường xe hơi thế giới, thậm chí có khả năng trở thành "kẻ lật đổ". Mà so với các hãng xe hơi, các quốc gia, tổ chức và cá nhân trong chuỗi lợi ích dầu mỏ sẽ càng cảnh giác, thậm chí thù địch với Tesla hơn.
Vì vậy, Tesla trông có vẻ phong quang vô hạn thực chất lại là một "kẻ bị cô lập".
Trong tối ngoài sáng, có vô số cặp mắt đang nhìn chằm chằm vào Tesla, chỉ đợi nó xảy ra chuyện, phạm sai lầm, rồi chọn thời cơ ném đá giấu tay.
Nói lại về Daimler-AG.
Daimler-AG là công ty mẹ của Mercedes-Benz, là một trong những thương hiệu xe hơi cao cấp thành công nhất thế giới.
Hợp tác với Daimler-AG, Tesla không chỉ có được nguồn vốn cấp bách, phân hóa liên minh các nhà sản xuất xe hơi truyền thống, đồng thời còn dùng sự chia sẻ lợi ích "trong tôi có anh" để biến một đối thủ cạnh tranh thành đối tác, ở một mức độ nào đó có thể tránh việc xe Tesla bị Mercedes nhắm bắn trực diện trên thị trường.
Tất nhiên, nói chuyện đối đầu thị trường vào năm 2009 thì còn quá sớm, hơn nữa muốn dùng cổ phần để trói buộc một "kẻ thù thị trường" như Daimler-AG cũng là không thực tế, dù sao kết hôn còn có thể ly hôn, huống chi là chỉ nắm giữ một ít cổ phần của nhà người ta.
Nhưng dù sao đi nữa, sự hợp tác của hai bên đã giành được không gian sinh tồn và phát triển cho Tesla.
Chỉ cần kỹ thuật phát triển, chỉ cần các vấn đề về động lực, sạc điện và hậu mãi được giải quyết từng cái một, với vô vàn ưu thế của xe năng lượng mới, ngay cả khi phải đối mặt với sự bao vây tiêu diệt của các nhà sản xuất xe hơi truyền thống, Tesla cũng có lòng tin để chiến đấu.
Lòng tin bắt nguồn từ lịch sử.
Trong lịch sử nhân loại, cuộc đối đầu giữa kỹ thuật mới và kỹ thuật cũ, bất kể quá trình có khúc chiết thế nào, phần lớn đều kết thúc bằng thắng lợi của kỹ thuật mới.
Đồng thời...
Sự hợp tác giữa Tesla và Daimler-AG lần này còn kiểm chứng một "luật chơi" – khi doanh nghiệp phát triển đến một giai đoạn nhất định, không phải tiền của ai cũng lấy, mà là chọn những nhà đầu tư có lợi nhất cho sự phát triển của doanh nghiệp làm đối tác.
Việc này gián tiếp cho thấy quyết định đầu tư vào Tesla và SpaceX một cách dứt khoát của Biên Học Đạo hơn nửa năm trước là sáng suốt đến nhường nào, bởi vì dù lúc đó anh chỉ cần do dự một chút thôi, cũng có thể đã bỏ lỡ cơ hội trở thành cổ đông của SpaceX mãi mãi.
Trong hội trường đa năng của Bảo tàng Lịch sử Máy tính.
Musk trên sân khấu vẫn đang giảng giải, nhưng Biên Học Đạo ngồi ở hàng đầu lại đang lơ đễnh.
Lơ đễnh không phải vì anh không quan tâm đến những thứ đang giảng trên sân khấu, mà là giai đoạn phát triển hiện tại của Tesla không thể khiến anh hứng thú.
Không còn cách nào khác, tầm nhìn của Biên Học Đạo hiện tại quá cao, muốn khiến anh hứng thú dạt dào, thì chắc phải là Tesla của 4 năm sau mới được.
Vô thức, hội nghị đã kết thúc.
Biên Học Đạo vừa định đứng dậy khỏi ghế, Chúc Đức Trinh ngồi bên cạnh quay đầu hỏi: "Thời gian tới cậu có sắp xếp gì không?"
Nhìn Chúc Đức Trinh, Biên Học Đạo suy nghĩ một chút rồi nói: "Không có sắp xếp gì cả."
Chúc Đức Trinh nghe vậy, dứt khoát nói: "Vậy đi ăn cơm cùng nhau đi, tôi mời!"
---❊ ❖ ❊---
Mountain View rất nhỏ, hoàn toàn không thấy nhà cao tầng.
Một con phố tên là Castro-Street chạy xuyên qua toàn thành phố, là khu phố chính và sầm uất nhất của cả thành phố, hơn 70% nhà hàng và cơ sở kinh doanh trong thành phố đều mở ở hai bên con phố này.
Từ Bảo tàng Lịch sử Máy tính đi ra, Chúc Đức Trinh dẫn Biên Học Đạo đến một tiệm pizza tên là Zibbo.
Hai người chọn một chiếc bàn cạnh cửa sổ ngồi xuống, Chúc Đức Trinh hỏi Biên Học Đạo: "Cậu gọi hay tôi gọi?"
Biên Học Đạo nhìn quanh rồi tùy ý nói: "Cô gọi đi, chỉ cần không cho mù tạt là tôi đều ăn được."
Chúc Đức Trinh nhận lấy thực đơn từ tay phục vụ, cười nói: "Cậu đúng là không kén chọn thật!"
Ba phút sau, đưa trả thực đơn cho phục vụ, Chúc Đức Trinh tựa lưng vào ghế nói: "Pizza nướng củi và tôm ngũ vị ở tiệm này rất nổi tiếng, cậu có thể thử xem."
Biên Học Đạo gật đầu, tiếp tục quan sát cách bài trí trong tiệm.
Trong lúc hai người chờ món, trong tiệm lần lượt có thêm sáu bảy bàn khách, xung quanh bỗng chốc trở nên náo nhiệt.
Thấy Biên Học Đạo không nói gì, Chúc Đức Trinh hỏi: "Cậu đang nghĩ gì vậy?"
Biên Học Đạo cầm ly nước lên nói: "Tôi đang nghĩ, Thung lũng Silicon nhiều doanh nghiệp lớn, lương cao đãi ngộ tốt, nói cách khác là người tiêu dùng ở đây phần lớn đều có tiền, cho nên nếu mở nhà hàng ở đây, thì nên là một lựa chọn không tồi."
Biên Học Đạo nói xong, Chúc Đức Trinh nhìn anh bằng ánh mắt kỳ lạ, một lúc lâu sau cô mới cất tiếng: "Cái khứu giác kinh doanh lúc cao lúc thấp của cậu thật khiến người ta không thể đoán nổi."
Biên Học Đạo nghe xong cũng không giận, cười hì hì nói: "Rất sẵn lòng lắng nghe chi tiết."
---❊ ❖ ❊---
(PS: Chương này được viết vào 1 giờ sáng hôm qua, nhưng khi kiểm tra lại phát hiện hai lỗi dữ liệu và một lỗi nghi vấn về kiến thức thường thức, lúc đó đã quá muộn, lại làm việc ở cơ quan cả ngày, rồi thức thêm nửa đêm, đầu óc mơ hồ không thể sửa nổi, nên để dành đến hôm nay sửa xong mới đăng. Nếu không có gì bất ngờ, hôm nay còn một chương nữa.)