Chủ soái đã ký kết hòa ước với quân địch, nhưng Ngô Ưu và Lặc Mẫn vẫn hoàn toàn không hay biết gì. Họ đã thám thính được rằng lương thực, vàng bạc của Sa La Bôn đều được cất giữ kiên cố tại Quát Nhĩ Nhai, chỉ vì địa hình nơi đây quá hiểm trở, mấy lần tấn công nhỏ đều thất bại, nên đành phải di chuyển về phía Đông, dự định tấn công từ bên sườn. Thế nhưng, họ lại nhất thời bị kế nghi binh dùng đuốc của Sa La Bôn đánh lừa. Sau khi nhận được lệnh tăng viện hỏa tốc từ Trương Quảng Tứ và Trịnh Văn Hoán, họ đành phải tiếp tục di chuyển về phía Đông. Cho đến khi giao chiến với quân phục kích của Sa La Bôn, Ngô Ưu mới thực sự hiểu rõ ý đồ của hắn: nhân lúc quân Thanh chiếm đóng địa bàn, hắn đã bao vây doanh trại chủ soái ở Tiểu Kim Xuyên, chuẩn bị quyết chiến một mất một còn! Họ đã vài lần giả vờ tấn công, nhưng quân sĩ của Sa La Bôn quả thực vô cùng dũng mãnh thiện chiến, lần nào cũng chặn đứng họ ngay từ đầu. Sau khi liên tiếp nhận được những mệnh lệnh "tăng viện" chết người, họ đột nhiên mất liên lạc với Tiểu Kim Xuyên, binh sĩ được phái đi đưa tin cũng đều bị chặn đánh quay về. Không khí bỗng chốc trở nên căng thẳng tột độ. Quân đội bị chặn đứng tại phía Đông Quát Nhĩ Nhai, cách Tiểu Kim Xuyên năm mươi dặm về phía Tây. Lòng dạ hai người vô cùng nôn nóng, như thể tâm can bị ngâm trong nước sôi, càng lúc càng co thắt lại. Ngô Ưu là người vô cùng cẩn trọng, chưa từng chỉ huy trận đánh tập đoàn lớn như vậy, lại không biết thực hư quân địch ra sao, bèn vừa ra lệnh cho quân đội tập kết về phía quân trướng chờ lệnh, vừa truyền lệnh cho các quản đái từ cấp du kích trở lên đến nghị sự. Ông nói với Lặc Mẫn đang lo lắng đến biến sắc: "Chúng ta phải thu quân lại thành một nắm đấm đã. Mọi người cùng bàn bạc một kế sách tốt nhất rồi hẵng làm. Anh cứ yên tâm, anh là tự nguyện xin đi, nếu có sai sót gì, Ngô Ưu tôi xin gánh vác trách nhiệm!"

"Anh coi thường Lặc Mẫn này quá rồi," Lặc Mẫn thở dài, vẻ mặt u sầu nói: "Tôi là lo lắng trong lòng thôi. Tôi thấy Trương Quảng Tứ hồ đồ thật rồi, đây là kiểu chỉ huy gì thế không biết!"

Hai người đang nói chuyện thì hai vị du kích tiền phong hậu vệ là Hải Lan Sát và Triệu Huệ đều đã tới, phía sau còn có ba bốn vị quản đái, tất cả đều bước vào quân trướng bằng da bò với vẻ mặt âm trầm. Hải Lan Sát cũng là con cháu quý tộc Mãn Châu được Càn Long phái đến quân đội học tập quân sự, tuổi tác xấp xỉ Triệu Huệ, đều chỉ mới hai mươi lăm hai mươi sáu, đang độ tuổi trẻ trung hăng hái. Vừa vào cửa, hắn đã nói: "Tướng quân Ngô Ưu! Hiện tại không thể chậm trễ, phải giúp Trương Quảng Tứ và Trịnh Văn Hoán thoát khỏi hiểm cảnh! Tôi đã quan sát kỹ, quân đội phục kích chúng ta nhiều nhất cũng chỉ khoảng một ngàn người, chỉ là tấn công thăm dò không thành thôi, cần phải đánh mạnh, đánh gắt, mở một đường máu! Quân địch có thể cầm đuốc hành quân đêm, chúng ta cũng làm được!"

"Mọi người ngồi xuống đất cả đi," Ngô Ưu nói. Ánh đuốc chập chờn soi rọi gương mặt trẻ trung tuấn tú của ông: "Hiện tại, tình thế của chúng ta rất tệ. Việc hội quân với cánh quân phía Nam hoàn toàn không trông cậy được, cánh quân phía Bắc ít nhất cũng phải sáu bảy ngày nữa mới tới được Tiểu Kim Xuyên. Ba ngàn quân già yếu mệt mỏi của chúng ta đã thâm nhập sâu vào nội địa Kim Xuyên gần hai mươi ngày, lương thực cũng không còn nhiều, chủ soái lại bị Sa La Bôn vây khốn ở Tiểu Kim Xuyên, tình hình không rõ ràng." Ông tóm tắt tình thế rồi nói tiếp: "Hiện có ba phương án, xin mọi người giúp tôi quyết định, thắng bại thành bại đều do tôi chịu trách nhiệm. Một là như Hải hiền đệ nói, bất chấp tất cả, xông lên cứu Tiểu Kim Xuyên. Lợi là chúng ta không trái quân lệnh, nếu giải được vòng vây Kim Xuyên thì có công lớn; hại là đường xa lạ, lại có địch mạnh phục kích. Hai là tấn công chiếm lấy Quát Nhĩ Nhai, đạp đổ kho lương trọng yếu của Sa La Bôn. Sa La Bôn không thể không quay về giải vây. Vạn nhất Tiểu Kim Xuyên thất thủ, chúng ta vẫn còn vốn liếng để giảng hòa. Lợi của cách này là dễ thực hiện, hại là phải mạo hiểm trái lệnh. Thứ ba, quân ta tại chỗ cố thủ, mời chủ soái Tiểu Kim Xuyên dẫn quân đột phá vòng vây về phía chúng ta. Lợi là dễ bảo toàn thực lực, dễ ăn nói với chủ soái, hại là nếu quân Kim Xuyên đột phá thất bại, quân ta sẽ trở thành quân cô độc, tình cảnh càng khốn đốn hơn."

Lời ông nói giản lược minh bạch, khiến sự việc trở nên rõ ràng, vừa thực tế vừa chân thành, mọi người trong lòng đều thầm khâm phục. Hải Lan Sát trầm tư một lát rồi nói: "Tôi tán thành phương án thứ hai!" Lặc Mẫn mím môi nói: "Nếu gặp được chủ soái hiền minh thì phương án thứ hai không còn gì để bàn. Đằng này một người là Khánh Phục, một người là Trương đại tướng quân, đều là kẻ tâm địa hẹp hòi, họ thấy chúng ta lập công mà không có lệnh của họ, sợ rằng sẽ gây ra lắm chuyện thị phi." Ngô Ưu thở dài: "Nếu thực sự công bằng, thì vốn dĩ không nên phái ba ngàn quân già yếu này thâm nhập sâu vào hậu phương địch, ai bảo tôi không phải là người được Trương đại tướng quân nâng đỡ chứ?"

"Tôi thấy phương án thứ hai cũng tốt!" Triệu Huệ nói: "Bây giờ không thể lo đến chuyện thị phi sau này. Vây Ngụy để cứu Triệu, tăng viện cũng là để cứu Triệu. Xét về chủ ý thì không hề trái quân lệnh của ông ta. Tôi nguyện cùng tướng quân Ngô Ưu chung vinh nhục!"

Ngô Ưu tay nắm vỏ đao chống xuống đất ngồi im, không nói một lời.

Mấy vị quản đái doanh trại cúi đầu trầm tư một lúc, cũng đều thấy phương án thứ hai là khả thi nhất, liền nói: "Đạp đổ hậu doanh của Sa La Bôn, chúng ta cũng coi như đứng vững được chân, đây là vì cứu chủ soái, họ có thể trị tội gì chúng ta?"

"Được!" Ngô Ưu chắp hai tay lại nói: "Quyết định như vậy đi. Tôi đã xem địa hình, tấn công Quát Nhĩ Nhai từ sườn Đông tốt hơn nhiều so với sườn Nam. Những kẻ trấn giữ trên Quát Nhĩ Nhai đều là người già, phụ nữ và trẻ em, lại có vàng bạc châu báu. Truyền lệnh cho anh em, sau khi đánh hạ, lương thực sung công, vàng bạc tùy ý lấy, không được làm hại người, không được làm nhục phụ nữ, kẻ nào trái lệnh chém không tha!" Ánh đuốc soi rọi gương mặt nghiêng của ông, một con mắt lóe lên tia sáng sắc lẹm, con mắt kia lại tối tăm như giếng cạn: "Để Lặc Mẫn huynh dẫn đội, vẫn tiếp tục giả vờ tấn công về phía Đông, tạo cho địch ảo giác rằng chúng ta vẫn đang tiến về phía Tiểu Kim Xuyên. Đợi khi chiếm được Quát Nhĩ Nhai, tấn công giả sẽ biến thành tấn công thật, sau canh năm nhất định phải đánh hạ, trên núi đốt lửa làm hiệu!" Ông phất tay, mọi người lui ra ngoài.

Kế sách "tránh chỗ thực, đánh chỗ hư", "vây Ngụy cứu Triệu" của Ngô Ưu diễn ra vô cùng thuận lợi. Vừa qua giờ Tý, Sa La Bôn đã nhận được tin báo khẩn, Quát Nhĩ Nhai thất thủ. Sau khi chiếm được Quát Nhĩ Nhai, Ngô Ưu dẫn hai ngàn quân mã tấn công mạnh vào đường phía Đông Tiểu Kim Xuyên. Sa La Bôn rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Trong khi đó, Khánh Phục và Trương Quảng Tứ vẫn còn đang trong mộng mị.

"Chúng ta quay quân về đánh Quát Nhĩ Nhai!" Diệp Đan Ca vén tay áo hét lớn, "Nhân Thác hoạt Phật rơi vào tay địch, sau này không biết ăn nói thế nào với Đạt Lai và Ban Thiền!" Lão Tang Thố lại nói: "Chúng ta mau chóng đánh hạ Tiểu Kim Xuyên, bắt sống Khánh Phục, Trương Quảng Tứ rồi hãy đổi người. Giờ mà quay quân, Quát Nhĩ Nhai không đánh hạ được, chúng ta sẽ bị địch tấn công hai đầu."

Sa La Bôn chắp tay đi quanh trướng vài vòng, đột ngột đứng lại nói: "Quay quân thu phục Quát Nhĩ Nhai chắc chắn không được. Tấn công mạnh Tiểu Kim Xuyên cũng không xong." Thấy mọi người đều nhìn mình bằng ánh mắt kinh ngạc, Sa La Bôn nói tiếp: "Phải hiểu rõ, trận đánh này của chúng ta là tự vệ bất đắc dĩ, nhằm đánh đổi lấy sự bình yên cho vùng đất Kim Xuyên! Tiêu diệt toàn bộ Trương Quảng Tứ, hôm qua đã có thể làm được, nhưng sẽ chọc giận Bác Cách Đạt Hãn. Hắn sẽ phái thêm một Lý Quảng Tứ, Vương Quảng Tứ nữa! Chúng ta không đủ sức đối phó lâu dài với triều đình... Tên Ngô Ưu này rất biết đánh trận, quân của hắn thâm nhập vào nội địa của ta, nhổ được mấy chục trại mà thực lực không bị tổn thất gì đáng kể. Nếu chúng ta tấn công Tiểu Kim Xuyên thất bại, lúc này có lẽ đang phải vượt núi tuyết chạy trốn rồi! Nếu chúng ta quay lại tấn công, ba ngàn quân của hắn co cụm cố thủ Quát Nhĩ Nhai, phía sau Trương Quảng Tứ lại đến giáp công, trận này khó đánh lắm..." Hắn nói năng lưu loát, khiến mọi người không ai không phục, nhưng lúc này không thể quay về cứu Quát Nhĩ Nhai, cũng không được tấn công đại trại của Trương Quảng Tứ, vậy phải làm sao? Khi mọi người đang còn nghi hoặc, Sa La Bôn đã hạ quyết tâm, vung cánh tay nói: "Thế này đi - binh lực di chuyển về phía Tây, chặn đứng quân của Ngô Ưu. Nhớ kỹ, chỉ cần nghiêm thủ, không hao tổn thực lực, phong tỏa tin tức. Còn phía bên này, ta sẽ đích thân đến đại trại của Trương Quảng Tứ để giảng hòa!"

"Nếu Trương Quảng Tứ bắt giữ ngài thì sao?" Có người hỏi.

"Hắn không dám," Sa La Bôn cười gian xảo, "Nay hắn đã đường cùng, chỉ mong được giảng hòa với ta... Tất nhiên, ta còn có những biện pháp khác - trừ khi hắn điên rồi, nếu không hắn không dám ra tay với ta. Ta nói cho các ngươi biết, không ai hiểu người Hán hơn ta!"

"Nếu hắn không chịu giảng hòa, không đồng ý với nghị hòa của chúng ta thì sao?"

"Vậy thì đành phải ăn gọn quân địch ở Tiểu Kim Xuyên, sau đó quay quân về phía Tây tiến đánh Quát Nhĩ Nhai. Ngô Ưu quân cô lập thâm nhập sâu vào bụng ta, lại mất chủ soái, thì chỉ còn cách vượt núi Giáp Kim chạy sang Chiêm Đối!"

Thế là phương án của Sa La Bôn cũng đã định, về sau mới xảy ra chuyện Sa La Bôn một mình xông vào quân doanh Thanh nghị hòa, uy hiếp Trương Quảng Tứ, Khánh Phục ký tên vào điều khoản nghị hòa.

Ba ngày sau, đại trướng của Trương Quảng Tứ rút về Đạt Duy, mật nghị với Khánh Phục một đêm, hôm sau liền hạ lệnh cánh quân phía Nam tại chỗ hạ trại chờ lệnh, cánh quân phía Bắc cũng rút khỏi Tiểu Kim Xuyên, chỉnh đốn tại vùng Thảo Bá. Sau đó, họ vắt óc viết một bản tấu chương gửi Càn Long, nói rằng: "Thần đã chiếm được Đại Tiểu Kim Xuyên, tên Sa La Bôn cùng đồng bọn đường cùng, đích thân đến đại doanh cầu hàng, khóc lóc hối lỗi, lời lẽ khẩn thiết. Nguyện lấy thân mình báo đáp, xin triều đình miễn tội tru diệt cho tộc người Kim Xuyên. Thần nghĩ hoàng thượng nhân đức như trời, việc chinh phạt Kim Xuyên là để trấn an địa phương, yêu dân nuôi dân, xem tâm ý bọn chúng, đã kính phục vương hóa, sợ hãi thiên uy, thần phục thánh trị, lòng kinh sợ hiện rõ trên mặt. Thần cùng bàn bạc dâng tấu, miễn truy cứu tội phạm thượng nhiễu loạn địa phương, vẫn lấy chức An phủ sứ để thay mặt cai quản các việc thổ ty Kim Xuyên..." Đối với các quan viên tử trận, lại rất khó đặt câu, suy nghĩ hồi lâu, bèn ghi Nhậm Cử và Mãi Quốc Lương là "không hợp thủy thổ, nhiễm chướng khí mà chết", Mạnh Thần "trúng tên lạc, không cứu được mà chết". Chỉ có Ngô Ưu và Lặc Mẫn là hai người không biết xử lý thế nào, cả hai đều chìm vào trầm tư.

"Làm chuyện như thế này, quả là chưa từng có trong đời." Trên mặt Trương Quảng Tứ nở một nụ cười khổ tự giễu, "Một tên Ngô Ưu, xử lý không dễ, còn có một Lặc trạng nguyên nữa. Ghi công không được, họ không tuân quân lệnh, làm hỏng đại cục của ta, tội đáng chém đầu. Ghi tội cũng không được, họ là đội quân duy nhất thâm nhập Kim Xuyên mà tổn thất ít nhất. Lại nghe tin đã đánh hạ được Quát Nhĩ Nhai..." Ông ta như đang ngậm một quả mơ xanh chua chát, những nếp nhăn trên mặt co rúm cả lại. Khánh Phục cười gằn một tiếng nói: "Hai người này chỉ có thể dùng quân pháp, một lần là xong. Chủ tướng gặp nạn, thấy chết không cứu, hắn làm được, chúng ta cũng làm được. Việc này không được do dự, một là bảo Sa La Bôn mau trả pháo lại cho chúng ta, hai là lập tức tước bỏ binh quyền của Lặc Mẫn và Ngô Ưu, tạm thời ủy nhiệm Hải Lan Sát và Triệu Huệ dẫn quân, đến Đạt Duy nghe lệnh!" Thấy Trương Quảng Tứ gật đầu không nói, Khánh Phục suy nghĩ rồi viết từng nét một:

Ngô Ưu, Lặc Mẫn tham công trước đó, dẫn ba ngàn quân thâm nhập Quát Nhĩ Nhai, quân cô lập ở xa, bị địch bao vây; che giấu tội lỗi sau đó, sợ hãi quân địch phía Tây Tiểu Kim Xuyên, không dám tiến về phía Đông hội quân với chủ lực, khiến chiến dịch Đại Kim Xuyên suýt mất thời cơ. Kẻ sợ chết tham sống như thế, thực ngoài ý muốn của thần, cũng làm tổn thương sự sáng suốt biết người của thánh thượng. Để răn đe toàn quân, đã ra lệnh cho chúng tự giải đến đại doanh, lập tức chính pháp để giữ nghiêm quân kỷ. Các tướng sĩ có công khác, việc bảo cử xin đợi sau khi tâu lại.

Viết xong, ông ta nói: "Xin đại tướng quân xem qua." Trương Quảng Tứ cầm lấy xem, đột nhiên trở nên bồn chồn, mặt tái mét đóng ấn rồi nói: "Gửi đi đi!"

Ngô Ưu và Lặc Mẫn từ đó rơi vào tuyệt cảnh.

Bản tấu chương báo cáo quân tình giả, tô vẽ thất bại thành công của Khánh Phục và Trương Quảng Tứ gửi đến Bắc Kinh, Càn Long đã rời kinh tuần du được nửa tháng. Trương Đình Ngọc, Ngạc Nhĩ Thái và Phó Hằng ở lại Bắc Kinh xem qua tấu chương, đều cảm thấy lời lẽ trong đó ấp úng, phóng đại, có nhiều chỗ không tự giải thích được. Nhưng đối với những việc quân quốc trọng đại như thế này, Quân cơ xứ không thể tự ý bác bỏ, mấy người bàn bạc một chút rồi dùng hộp vàng gửi thẳng tấu chương gốc đến nha môn Tuần phủ Tế Nam, nhờ Tuần phủ Nhạc Tuấn chuyển nhanh đến hành cung của hoàng đế - họ còn không biết rằng, nha môn của Nhạc Tuấn đã được cải thành hành cung - vì chuyến tuần du lần này của Càn Long là hành động tuyệt mật, nên bên ngoài hộp vàng còn bọc thêm lụa đỏ để tránh người ngoài nhận ra. Nhạc Tuấn vốn đã giao việc nha môn Tuần phủ cho Phiên đài Sơn Đông, mỗi ngày "ngồi nha" chỉ là làm bộ cho mọi người xem, ông cũng không được tùy ý yết kiến Càn Long. Thấy một chiếc hộp vàng lớn như vậy được gửi đến cũng thấy lạ, vội vàng đích thân ôm đến phòng ký tên xin gặp Nột Thân.

"Nột Trung đường không có ở đây," người tiếp ông là thái giám Vương Tín, thái độ cũng rất khách sáo, cúi chào rồi dâng trà, cười nói: "Nột Trung đường và Kỷ tiểu quân cơ đều đến dịch quán đón chủ tử rồi. Nhạc Trung thừa nếu bận việc thì cứ đi trước; nếu không có việc gì thì đợi ở đây, chủ tử về chắc chắn sẽ triệu kiến ông." Ánh mắt Nhạc Tuấn lóe lên, người rướn về phía trước trên ghế, nói: "Hoàng thượng - không ở Tế Nam?!" Vương Tín cười thay cho câu trả lời, nói tiếp: "Ngày thứ hai sau khi phá án ở Hàm Đan, hoàng thượng đã đi rồi, hoàng thượng vui lắm! Lần này về Sơn Đông, hoàng thượng dọc đường đều vui! Còn nói, Nhạc Tuấn là con nhà tướng, không ngờ lại hiểu chính trị đến thế, nghĩa thương lập tốt, kho quan không thiếu hụt, cứu trợ thiên tai lại thuận tay, có thể thấy làm quan chỉ cần chú trọng hai chữ 'lưu tâm' - gia, đây chẳng phải là lời hay của ông sao?"

Nhạc Tuấn từ khi Càn Long đến Sơn Đông, trong lòng luôn thấp thỏm không yên, sợ bị vạch trần sai sót, lại không nắm được thực hư, nghe Vương Tín nói vậy, lập tức trút được gánh nặng trong lòng. Sờ tay vào ống tay áo, bên trong có mấy tờ ngân phiếu, rút ra một tờ năm trăm lượng, lại không tiện đổi, bèn đưa cho Vương Tín, cười nói: "Công công hầu hạ bên trong cũng không dễ dàng, chút bạc này cầm lấy để bồi bổ gia đình." Vương Tín liếc mắt thấy ngân phiếu lớn, vui mừng hớn hở, hai tay đón lấy nhét vào trong ủng, cúi chào cảm tạ. Lại nói nhỏ: "Gia, còn có tin tốt nữa - cái gì mà Hoàng Tử Sách Lăng A Lạp Bố Thập Thản ở phía Tây Khách Nhĩ Khách làm loạn không ra sao cả. Binh bộ đề cử mấy người làm Tổng đốc Cam Thiểm, chủ tử đều không hài lòng, nói bảo Phó lục gia ở kinh thành đi xem lão tướng quân Nhạc Chung Kỳ xem sức khỏe còn chống đỡ được không. Xem ra, việc ông được phục chức chỉ là sớm muộn thôi -" hắn cố làm vẻ bí hiểm nhìn quanh, giọng vịt đực hạ thấp hơn nữa, "Tiết lộ cho ông một tin, chủ tử gia vi hành đến huyện Tân rồi, nói huyện đó một nửa nơi được mùa, một nửa bị châu chấu, có thể xem cả hai - hôm nay về! Nột Trung đường nói với Kỷ tiểu quân cơ, còn phải đi tuần thị Tế Ninh, than phiền rằng dịch đạo Sơn Đông đều hư hỏng, chủ tử không vui, nói Phiên đài làm cái gì vậy? Còn nói Nhạc Tuấn cũng nên quan tâm một chút..." Đang nói, thấy thị vệ Tố Luân dẫn hai thị vệ nhỏ vào nghi môn, vội lùi lại đứng nghiêm, nói tiếp: "Cẩn thận, vạn tuế gia giá lâm trở về rồi!" Nhạc Tuấn chấn chỉnh tinh thần, vội vàng đứng dậy, quả nhiên thấy lại có thêm mấy thị vệ, tất cả đều mặc trường bào vải bố màu xanh chàm cũ kỹ. Đứng thẳng người không nói tiếng nào ở cửa nghi môn, sau đó mới thấy Càn Long đi trước, phía sau là Nột Thân và Kỷ Quân mặc quan bào. Nhạc Tuấn "bạch bạch" vỗ ống tay áo ngựa, quỳ dưới mái hiên, dập đầu nói:

"Nô tài Nhạc Tuấn quỳ chờ thánh giá, chủ tử thánh an!"

"Thôi đi." Càn Long phất tay. Càn Long vào đại sảnh ngồi xuống, bưng chén trà trên bàn lên uống, vốn định uống cạn, liếc nhìn quần thần bên cạnh liền đặt chén xuống. Vương Tín biết ông khát, vội ra ngoài gọi người dâng dưa hấu, đá lạnh. Càn Long lúc này mới ra lệnh: "Gọi Nhạc Tuấn vào."

"Dạ!"

Nhạc Tuấn vội đáp một tiếng rồi khom người bước vào, vừa hành lễ vừa liếc nhìn Càn Long, chỉ thấy ông mặc một chiếc trường sam lụa cống màu trắng trăng, thắt lưng màu đỏ thẫm, dưới chân đi đôi giày đế nghìn lớp, tất trắng dính bụi đất, đều trở nên xám xịt, rõ ràng là vừa đi đường xa về. Nhạc Tuấn lại dập đầu nói: "Chủ tử rám nắng hơn chút, cũng gầy đi, đây đều là do nô tài không biết hầu hạ. Đất Sơn Đông nóng, thực ra cũng giống Bắc Kinh. Chủ tử nếu không chịu được, nô tài nguyện cùng chủ tử đến núi Lao tránh nóng..."

"Trẫm vừa từ núi Lao về, ông ấy lại muốn trẫm đến núi Lao." Càn Long cười nói với Nột Thân: "Chuyến này trẫm không sao, chỉ tội hai người các ngươi!" Nhạc Tuấn lúc này mới biết Càn Long đến Tức Mặc, ngay cả tin của Vương Tín cũng không chuẩn. Cười nói: "Đạo quán núi Lao là nơi tránh nóng, chỉ là đường sá xa xôi quá, thời gian ngắn, ngược lại càng mệt mỏi, đi về hơn một ngàn dặm, trời nóng thế này, chủ tử thực sự vất vả rồi." Càn Long cười nói: "Trẫm nếu muốn tránh nóng, không đến Sơn Đông; trẫm nếu muốn xem thắng cảnh, không bằng mùa xuân du ngoạn Giang Nam. Rời Tế Nam nửa tháng nay, trẫm còn vòng đường đi một chuyến huyện Tân đấy!"

Kỷ Quân thấy Nhạc Tuấn đưa hộp vàng, vội qua nhận rồi chuyển dâng lên, cười bồi nói: "Đây là công việc quan trọng, chủ tử đừng vội xem. Cứ nghỉ ngơi một chút, dùng chút điểm tâm, dưa hấu rồi hãy nói. Nói thật, nô tài lần này theo chủ tử ra ngoài, cũng có chút lòng du ngoạn, núi Thái Sơn, Bồng Lai, Khổng Miếu, núi Lao, Yên Đài, Thanh Đảo ở Sơn Đông đều là thắng cảnh thiên hạ. Ai mà không muốn xem chứ? Ai ngờ ngay cả hồ Đại Minh ở Tế Nam cũng không có thời gian đi dạo, trà suối Bào Đột cũng không có thời gian uống một chén, đến Sơn Đông một chuyến, thật là điều đáng tiếc lớn!" Càn Long cẩn thận tháo phong ấn vàng trên hộp, thấy Nhạc Tuấn vẫn quỳ, cười nói: "Đứng lên đi! - Các người không cần phải làm bộ làm tịch thế. Thiên hạ danh xuyên xem hết rồi, làm Từ Hà Khách là được, cần gì đến Quân cơ xứ? Đời người, điều đáng tiếc nhiều lắm!" Nói rồi liền mở tấu chương xem. Vừa nhìn tiêu đề, Càn Long liền hài lòng mỉm cười, nói: "Chữ của Khánh Phục ngày càng dễ nhìn! Việc Kim Xuyên đã làm xong rồi..."

Mấy người nghe tin Kim Xuyên thắng trận, đều thở phào nhẹ nhõm, mỉm cười đứng bên cạnh Càn Long chăm chú nhìn ông. Nhưng nụ cười trên mặt Càn Long dần đông cứng lại, xem tấu chương một lúc, ngẩng mặt suy nghĩ, tiếp tục xem, rồi lại cúi đầu trầm ngâm, thỉnh thoảng còn lật lại một hai trang so sánh. Cuối cùng, ông tùy tiện đặt tấu chương lên án, không nói gì, bưng chén trà lên nhấp từng ngụm nhỏ, nói với Nột Thân: "Ngươi và Kỷ Quân đều xem tấu chương này đi, trẫm có chút nghi ngờ!" Lúc này mới quay mặt sang nói với Nhạc Tuấn:

"Trẫm lần này là cưỡi ngựa xem hoa, không kịp khảo sát việc quan của ông. Nhưng xem vận tải đường thủy, từ Đức Châu Sơn Đông đến nơi nhập cảnh Trực Lệ vẫn thông suốt. Cứu trợ thiên tai tốt, kho vẫn còn nhiều lương thực dự trữ. Nhưng trẫm dọc đường thấy, rơm rạ cây trồng đều bị sâu ăn hết, củi đốt mùa đông là chuyện lớn, còn thức ăn cho trâu ngựa lừa la, ông định làm thế nào?"

"Bẩm hoàng thượng," Nhạc Tuấn khom người nói: "Sơn Đông năm ngoái phía Đông được mùa lớn, phía Tây bị thiên tai, được mùa và bị thiên tai đều là trăm năm không thấy. Điều tiết cứu trợ, dùng hết lương thực kho của tỉnh, lại mua thêm từ các huyện ven biển, theo mỗi người mỗi ngày nửa cân lương thực thô, toàn tỉnh năm nay không đến nỗi có người chết đói. Lương thực hoàng thượng điều đến Sơn Đông đều là lương thực mới, vừa hay nhập kho dự trữ. Như vậy, chỗ nô tài thực ra là năm bình thường, không đến nỗi quá khó khăn, củi đốt thức ăn mùa đông, nô tài đã liên lạc với Phiên đài các tỉnh Trực Lệ, Hà Nam, An Huy, Giang Nam, nhờ họ mua theo giá quan tại địa phương, tính theo mỗi người mỗi ngày hai cân củi đốt, bốn cân thức ăn, có thể bình an vượt qua mùa xuân đói kém năm sau - số bạc này nô tài định không dùng bạc kho, xin hoàng thượng ban ân. Thuế muối Sơn Đông năm nay không cần nhập quan, do tỉnh tự sử dụng. Nô tài trong tay liền rộng rãi. Quan lại Sơn Đông, từ mùa đông năm ngoái đến nay đều là nửa lương, làm việc vừa nhiều vừa vất vả, còn nên trợ cấp thêm, nô tài không sợ mang tiếng xấu - nay trong quan trường đã có khẩu hiệu, nói nô tài là 'Nhạc lột da Trung thừa', còn nói nô tài là con nhà võ tướng, ham tiền không sợ chết, là cháu bất hiếu của Nhạc Phi - quan lại quá nghèo, so với các tỉnh khác, đều không muốn làm việc ở Sơn Đông, nô tài làm Tuần phủ này cũng chẳng có vị gì đúng không?"

Ông chưa nói xong, mọi người đã cười ồ lên, Càn Long liền nói: "Nghe tội nghiệp thật. Kỷ Quân viết thư cho Phó Hằng, bảo hắn gửi đình ký cho chính sách muối ở Sơn Hải Quan xử lý." Kỷ Quân vội cười khom người nói: "Vâng!" Nhạc Tuấn lại nói tiếp: "Dù sao Sơn Đông chúng ta cũng bị thiên tai, hiện tại đất đai bán rẻ. Vùng Hoài Nam, hiện nay một mẫu đất có thể bán đến bốn trăm lượng, ở đây có nơi chỉ bán hơn ba mươi lượng, còn có nơi ít hơn mười lượng là mua được một mẫu đất! Người có tiền vùng Giang Chiết đổ xô đến Sơn Đông mua đất. Nô tài đã ra thông báo: phàm người ngoại tỉnh đến mua đất, phân loại đất hoang đất thuần, mỗi mẫu đánh thêm thuế từ một trăm đến ba trăm lượng, thế này mới thu liễm được chút ít. Nhưng thế này, người bản tỉnh không bán được đất, lại đành phải chạy nạn. Hiện nay vùng Đan Huyện tập trung khá nhiều nạn dân, đa số là dân nghèo, nô tài vì việc này vô cùng lo lắng. Ngay cả nhà giàu có trong tỉnh, cũng đều nhân lúc thiên tai muốn tăng giá thuê đất, tích tiền mua đất, nô tài thực sự không còn cách nào, cũng muốn xin chỉ dụ, cấm mua bán đất một năm. Không biết hoàng thượng có thể ban ân chuẩn không?"

" e là không được."

Càn Long nghe rất chăm chú, khẽ lắc đầu nói: "Ông hạ lệnh hạn chế địa chủ ngoại tỉnh mua đất, đã là rất miễn cưỡng rồi. Phải biết rằng, ông không cho hắn bán, hắn cũng không có sức để trồng, cứu trợ lương thực, hạt giống, ông không cách nào cứu trợ trâu ngựa nông cụ, cứu được năm nay không cách nào cứu năm sau. Có loại người vô lại, lười biếng, cứu trợ là ăn, ăn hết lại giơ tay đòi, là cái hố không đáy không bao giờ lấp đầy được. Đành để mặc họ chạy nạn xin ăn. Chỉ cần không làm giặc làm trộm, làm phản tạo phản. Triều đại nào năm nào tháng nào không có người chết đói vì lạnh? Trẫm thấy ông cũng là lòng bồ tát, muốn trị cho trong một tỉnh không có dân đói, không có người nhàn rỗi, ai cũng có cái ăn. Haizz, trẫm sao lại không muốn thiên hạ khắp nơi như thế. Chỉ là sau thời Tam Đại, không ai làm được nữa..." Nói rồi, ông không khỏi cảm thán thở dài, cầm một miếng dưa hấu cắn một miếng nhỏ, nói tiếp: "Tuy nhiên, hạn chế giá thuê đất, đo đạc đất đai, là chức quyền của ông, ông có thể mạnh dạn làm, mấy tên đại chủ giàu có bất nhân, khi thu thuế thì nghiêm một chút - đừng gây ra án mạng - thường xuyên khuyên họ bỏ bạc làm chút việc thiện. Thế này cũng có thể trì hoãn sự thâu tóm đất đai. Chỉ là không được cứng rắn quá, hiểu không?" Càn Long nói một tràng dài về lợi hại của việc thuê đất, cộng với kinh nghiệm xem tấu chương trước đây của ông, tuy là cưỡi ngựa xem hoa, cũng đều nói rất thấu đáo. Nhạc Tuấn nghe thấy khai thông trong lòng, mọi người cũng không ai không phục, Nhạc Tuấn chỉnh đốn lại vẻ mặt, nói: "Nô tài vốn định cứng rắn, nghe lời dạy của chủ tử, đã hiểu rồi. Nô tài định triệu tập chủ đất từ một trăm mẫu trở lên trong toàn tỉnh, từ ba mươi đến năm mươi mẫu do phủ đạo xử lý, từ mười mẫu trở lên do huyện lệnh xử lý; phân tầng hội nghị kết thúc, khuyên giảm giá thuê ruộng, đây là việc đã có thánh chỉ, đợi thánh giá về kinh, lập tức làm ngay, sau đó dâng tấu tâu lên. Vừa rồi chủ tử nói vận tải đường thủy thông suốt, thực ra vận tải đường thủy Sơn Đông, chỉ là thông suốt trong tỉnh, chỗ giao giới với Hà Nam, Trực Lệ, vì ranh giới không rõ, trách nhiệm nạo vét không rõ, có một số nơi bị tắc nghẽn. Còn dịch đạo, càng quan trọng hơn, nay trời khô chạy ngựa một đường bụi mù, trời mưa xe đi bùn lầy khó hành, thế này không được. Thu hoạch mùa thu này xong, phải chia đoạn cho các huyện hương bao tu sửa. Một canh giờ ngựa chạy trăm dặm, đây là quy tắc chương trình - nô tài dù là con cháu võ tướng, không muốn rơi lại phía sau các tỉnh khác đâu!"

"Tốt, tốt!" Càn Long vô cùng tán thưởng, tay vỗ vào thành ghế nói: "Thi Lang có con là Thi Thế Luân, là danh thần trong tay Thế Tông gia, Nhạc Chung Kỳ có con là Nhạc Tuấn, mong ngươi tự mình cố gắng!" Ông vốn định phê bình dịch đạo Sơn Đông, đến đây liền không nhắc đến việc này nữa, ra lệnh cho các thần tử có mặt mỗi người lấy một viên đá ngậm để giải nhiệt, lại nói: "Sự vững chắc của giang sơn nằm ở đức không nằm ở hiểm. Cho nên từ Thánh Tổ, triều đình ngừng tu sửa Vạn Lý Trường Thành, đem tiền dùng vào đạo kinh tế, thế này mới có lợi hơn nhiều. Dân phong Sơn Đông mạnh mẽ, là nơi tụ tập của lục lâm. Ở đây trị tốt rồi, mấy tỉnh quận phía Bắc mới có thể ổn định. Một người tiền nhiệm là lão Vu Thành Long, là danh thần, ông ấy xây tường cao hai bên dịch đạo, phòng trộm cướp; người sau gọi là Lý Vệ, cũng là tay trị trộm giỏi. Cách của ông ấy là lấy trộm trị trộm, cũng thấy hiệu quả. Nhưng nhìn chung việc hai người làm, đều là trị ngọn không trị được gốc. Một cái quyên thuế, một cái quan tòa, một cái giáo hóa, ba cái cùng cử, đó gọi là lấy nhân làm gốc, việc quan theo sau, không có gì là không trị được, có khí hung ác cũng tiêu tan rồi. 'Nhất Chi Hoa' chạy trốn chật vật ở Sơn Đông, Trực Lệ, Sơn Tây không ở lại được, tưởng là ngẫu nhiên, thực ra có liên quan đến việc triều đình lấy nhân hiếu trị thiên hạ, lấy rộng làm chính." Nói rồi liền ra lệnh cho Vương Nghĩa bên cạnh: "Lấy bức tranh Lý Vệ dâng lên đó, cho Nhạc Tuấn xem."

Vương Nghĩa vội đáp một tiếng, lấy trục tranh trên nóc tủ phòng ký tên xuống, trải ra trên án. Nhạc Tuấn và Nột Thân vội ghé vào xem, thì ra là một trục tranh đứng, màu sắc đã mờ, mép vàng mỏng giòn, như bị lửa hun qua. Hình vẽ lại vô cùng đơn giản, viết rằng:

Tranh gà con đợi ăn

Dưới những dòng đề ký dày đặc, vẽ một đàn gà con mới nở. Phía trên bên phải là một bàn tay phụ nữ bưng một cái bát thô to, góc dưới bên phải chỉ lộ ra hai bàn chân nhỏ bé quấn chân, mấy chục con gà con đều lông xù, có con há cái mỏ vàng hình thoi, có con lăn trên đất tắm cát, có con mỏ nhọn hướng lên, có con vỗ cánh kiễng chân, còn có con lảo đảo từ xa chạy tới, từng đôi mắt nhỏ đều nhìn chằm chằm vào cái bát đựng kê, trông thật đáng thương đáng yêu. Mọi người xem bức tranh này, thưởng thức thâm ý của Càn Long, ban đầu là nghiêm trang, dần dần đều thấy xót xa.

"Không cho chúng ăn, chúng sẽ chết đói." Càn Long hồi lâu mới nói: "Đây là ý nghĩ đầu tiên trong lòng trẫm khi thấy bức tranh này. Dù chúng không thể tạo phản, chẳng lẽ không làm tổn thương nhân hóa sao? Trẫm nghĩ, sau khi về kinh sẽ để Nội vụ phủ chép lại mấy chục bản phân phát cho Tuần phủ các tỉnh..." Ông khẽ ho một tiếng không nói gì nữa.

Nột Thân và Kỷ Quân đều đã xem xong tấu chương của Khánh Phục, Trương Quảng Tứ, vừa xem tranh, trong lòng vẫn đang nghĩ