Càn Long vốn đang hứng thú với việc du ngoạn, nay bị Du Minh Đường làm cho tan biến hết thảy. Dẫu không trách phạt, ngài cũng cảm thấy mất hứng, trở về Diên Huân Sơn Quán vẫn ngồi thẫn thờ bên cửa sổ. Phó Hằng và Kỷ Vân không có chỉ dụ nên không dám rời đi, cũng chẳng dám lên tiếng hỏi, đành đứng song song bên cạnh rèm sa như hai con rối, thỉnh thoảng lại lén đưa mắt nhìn Càn Long.
"Nếu hoàng đế thật sự có thể sống như bậc quân vương trên sân khấu thì tốt biết mấy!" Một lúc lâu sau, Càn Long mới thở dài cảm thán: "Có việc thì ra chầu, không việc thì cuốn rèm lui triều, muốn ban thưởng thế nào thì ban, muốn tiêu xài ra sao thì tiêu." Ngài cười như có điều gì nuối tiếc: "Tiếc rằng, đó đều là những hôn quân, những kẻ làm mất nước. Đây là lời Thánh Tổ gia đã nhắc ta không biết bao nhiêu lần, cũng là nỗi niềm của người. Giờ nghĩ lại, thật tựa như một giấc chiêm bao." Ngài ngẩn ngơ nhìn ra bên ngoài, mím đôi môi khô khốc, không nói thêm lời nào. Đôi tay khẽ cuộn tấm bản đồ quy hoạch Viên Minh Viên lại, đưa cho Phó Hằng rồi mới bảo: "Giao cho Hộ bộ, truyền chỉ cho họ, mỗi năm giảm một nửa số bạc cấp phát theo định mức cũ. Cái lão Du Minh Đường này! Ai... Trẫm vốn định trong đời mình có thể nhìn thấy khu vườn này được tu sửa hoàn thiện..." Ngài lắc đầu cười khổ, những lời tiếp theo không sao thốt nên lời.
Phó Hằng suy tính một hồi rồi cười nói: "Thần cho rằng không cần phải xây mới toàn bộ. Hiện tại đã có Viên Minh Viên, Sướng Xuân Viên, Tây Uyển, Tây Hải Tử, chỉ cần nối thông chúng lại với nhau, quy mô cũng đã đủ hùng vĩ. Cứ theo địa thế mà mở rộng, điểm xuyết thêm phong cảnh phương Tây, có thể tiết kiệm được một khoản bạc lớn. Những phần đã sửa xong có thể đưa vào sử dụng ngay. Cứ sửa đến đâu dùng đến đó, tên gọi chung vẫn là Viên Minh Viên. Làm như vậy vừa thực tế, lại vừa bớt gây chú ý. Bằng không, ngay cả khi Du Minh Đường không lên tiếng, đến lúc tiêu xài quá mức, đám Ngự sử lại nhao nhao lên, ngược lại sẽ làm mất thể diện triều đình."
Nghe vậy, Càn Long lại vui vẻ trở lại: "Cứ làm theo ý của Phó Lão Lục. Việc sửa vườn trẫm quyết định độc đoán một phen, vì đám đại thần các ngươi chắc chắn sẽ phản đối. Quả nhiên Trương Đình Ngọc, Ngạc Nhĩ Thái thì điếc, ngươi và Nột Thân thì câm. Nay ngươi nói thế, vừa thấu hiểu tâm tư của trẫm, vừa chăm lo cho kẻ dưới, quả thật là vẹn cả đôi đường. Năm nay ngươi vừa tròn ba mươi, còn trẻ hơn Nột Thân bảy tuổi, quả là tuổi trẻ tài cao, tâm tư linh hoạt."
Kỷ Vân liền vội vàng hùa theo: "Chủ tử nhắc đến 'tam thập nhi lập', thần lại nhớ đến một chuyện cười. Doãn Kế Thiện chủ trì kỳ thi miền Nam, ra đề 'Tam thập nhi lập', có một gã tú tài hủ lậu giảng rằng: 'Hôm nay mới biết thể chất người xưa yếu nhược, đến năm ba mươi tuổi mới có thể đứng dậy làm việc'. Doãn Kế Thiện gọi hắn tới, hắn vẫn cãi chày cãi cối: 'Lời Thánh nhân chẳng lẽ còn sai?'. Doãn Kế Thiện đáp: 'Theo lời ngươi, vậy năm mươi tuổi tri thiên mệnh, chẳng phải là biết bói toán sao? Sáu mươi tuổi nhĩ thuận, chẳng lẽ trước sáu mươi tuổi đều là kẻ điếc?'..."
Kỷ Vân chưa nói dứt lời, Càn Long đã cười vang: "Hay, hay! Nhân vật bản triều, câu chuyện bản triều, có thể đưa vào 'Tiếu Lâm' rồi! Còn có người nói, bài thơ Kỷ Vân tặng trong tiệc mừng đầy tháng của Đường nhi cũng làm trẫm cười đau cả bụng!" Phó Hằng cũng vội nói đùa để lấy lòng Càn Long: "Sau đó thần hỏi Đường nhi, nàng cũng cười đến nghiêng ngả. Đường nhi là người phụ nữ hiểu chuyện, chứ nếu gặp phải loại hồ đồ như vợ Tiêu Lộ thì chẳng biết sẽ ra nông nỗi nào!" Càn Long hỏi: "Tiêu Lộ? Tiêu Lộ là ai?"
"Trước là tạp dịch ở Quân cơ xứ, nhờ quyên tiền mà được ra làm huyện lệnh. Chủ tử còn nhớ vụ án Lưu Cảnh không, hắn là nhân chứng." Phó Hằng cười nói: "Sau đó chuyển sang làm Châu phán ở Trịnh Châu, Tiêu Lộ muốn liên lạc với đồng liêu nhưng không tiện ra mặt, bèn bảo vợ là Tiểu Tứ bày tiệc mời Tri châu phu nhân, Điển sử phu nhân và Trưởng lại phu nhân. Bốn người phụ nữ ngồi lại, Tiểu Tứ liền hỏi quý danh từng người. Trớ trêu thay, vợ Trưởng lại họ Ngũ, Tri châu phu nhân họ Thích, vợ Điển sử họ Lục. Chưa kịp cầm đũa, Tiểu Tứ đã giận dữ đập chai rượu xuống bàn: 'Nhà mẹ đẻ ta xếp thứ tư, bà họ Ngũ, bà họ Lục, bà họ Thích, hay thật, ai cũng lớn hơn ta! Nếu có thêm người nữa, chẳng lẽ lại họ Bát?'. Nàng ta giận dỗi bỏ khách, chạy vào buồng trong ngồi ấm ức!"
Dứt lời, Càn Long cười đến mức phun cả ngụm trà ra ngoài, Kỷ Vân cúi người cười run rẩy hỏi: "Sau đó thì sao?". "Sau đó nàng ta mang danh 'Hồ đồ Tứ'. Tiêu Lộ đúng là kẻ ngốc có phúc, sau lại thăng lên làm Nam Kinh Đồng tri. Để mừng thăng quan, hắn đích thân mời khách, toàn là các mệnh phụ phu nhân như phu nhân của Niết ty Giang Nam, phu nhân Đạo đài Nam Kinh, phu nhân Thành môn lĩnh Nam Kinh. Hắn từng làm việc ở Quân cơ xứ, mặt mũi lớn, bày liền hai bàn tiệc lớn, mời đầu bếp giỏi nhất chùa Thành Hoàng, vô cùng náo nhiệt. Khách khứa đến đủ, chỉ chờ chủ khách. Người đến trước là Đạo đài phu nhân ngồi ghế thứ hai, tiếp đến Thành môn lĩnh phu nhân ngồi ghế thứ ba. Quan trường cũng như vậy, chồng ai lớn thì người đó ngồi ghế chủ tọa. Quan càng lớn càng đến muộn, đó là lẽ thường. Mười mấy đôi mắt cứ ngóng về phía cửa hoa sảnh, chờ đợi đại giá phu nhân của Trương Thu Minh."
"Một lát sau, người báo: 'Niết hiến phu nhân đến rồi!'. Đám phụ nữ đồng loạt đứng dậy mỉm cười đón tiếp. Tiêu Lộ và 'Hồ đồ Tứ' vội vàng đón tiếp, mọi người vây quanh phu nhân Trương Thu Minh, thốt ra đủ lời nịnh nọt. Trương phu nhân mặc phẩm phục tam phẩm, nửa cười nửa không trò chuyện với mọi người, bỗng ngước mắt nhìn thấy Thành môn lĩnh phu nhân đang ngồi ở ghế thứ ba, sắc mặt liền thay đổi. Dường như muốn quay lưng bỏ đi, lại do dự một chút, trừng mắt nhìn 'Hồ đồ Tứ' một cái sắc lẹm."
"'Hồ đồ Tứ' tưởng bà ta giận vì Thành môn lĩnh phu nhân thất lễ, vội nói: 'Niết hiến phu nhân đã tới, sao bà còn ngồi đó, không hiểu quy củ à?'. Người kia chỉ cười, chẳng nói lời nào."
Đến đây, Càn Long đã hiểu, cười nói: "Người phụ nữ này chắc chắn là người trong Bát Kỳ, phu nhân Trương Thu Minh hóa ra là nô tài của bà ta?"
"Chủ tử đoán không sai!" Phó Hằng cười: "Người phụ nữ đó là tộc muội của Đường nhi! Phu nhân Trương Thu Minh chính là bao y nô tài nhà bà ta, vừa là thượng hiến phu nhân lại vừa là nô tài, tình cảnh lúc đó vô cùng khó xử. Phu nhân Trương Thu Minh vội vàng cởi bỏ cáo mệnh. Mọi người tưởng bà ta định ngồi xuống, ai ngờ bà ta rụt rè đi đến trước mặt Thành môn lĩnh phu nhân, mặt đỏ bừng, quỳ rạp xuống như cây nến: 'Chủ tử cát tường, nô tài thỉnh an ngài!'. Cảnh này khiến mọi người sững sờ."
"Có lẽ phu nhân Trương Thu Minh bình thường nhân duyên không tốt, muội muội Đường nhi cố ý làm nhục trước mặt mọi người, không cho đứng dậy, nói: 'Ta cũng khó khăn lắm mới được bà thỉnh an. Hôm nay là thịnh tình của nhà Tiêu lão gia, ban cho bà bữa cơm, nể mặt hai vợ chồng họ, bà cứ ngồi đó đi'."
"Thế là mọi người rối loạn, trước hết là chỗ ngồi không biết xếp thế nào. Xét về quan vị, trong ba người thì Thành môn lĩnh nhỏ nhất, nhưng phu nhân quan lớn nhất lại là nô tài của bà ta. Tiêu Lộ và mọi người hoảng loạn một hồi, không biết xoay xở ra sao. Muội muội Đường nhi nói: 'Nếu chồng bà ta quan lớn, thì bà ta ngồi trên đi, ta tránh đi là được!'. Vừa nói vừa định đứng dậy, Niết ty phu nhân quỳ gối bước tới, cầu xin mọi người: 'Chủ tử của ta ở đây, ta sao dám ngồi? Các vị cứ ngồi, ta đứng hầu là được...'. Nói đoạn, ủy khuất đến mức nước mắt giàn giụa."
"Cuối cùng mọi người đành mời muội muội Đường nhi ngồi ghế chủ tọa, phu nhân Trương Thu Minh mặc áo xanh đứng hầu bên cạnh như nô lệ, rót rượu gắp thức ăn, dâng khăn hầu hạ. Dù sao bà ta cũng là phu nhân đại quan tỉnh, quan lại trong tỉnh ai mà chẳng sợ hãi kính nể chồng bà ta. Nhìn cảnh này, ai cũng cảm thấy không đành lòng, ngay cả vợ chồng Tiêu Lộ cũng ngồi trên đống lửa, luống cuống tiếp đãi. Muội muội Đường nhi là người thô lỗ, cứ tự nhiên ăn uống. Sau bữa tiệc, giữa mùa đông mà ai nấy đều đổ mồ hôi hột. Muội muội Đường nhi thì hả hê, vợ chồng 'Hồ đồ Tứ' thì hoảng sợ, Trương phu nhân thì tức tối, còn mọi người thì ngơ ngác... Vì chuyện này mà Tiêu Lộ ba lần đến nha môn Niết ty tạ tội, cuối cùng vẫn đắc tội với Trương Thu Minh, chức quan thực thụ cũng chẳng được bổ nhiệm."
Phó Hằng kể xong, Càn Long chỉ cười: "Đây đúng là một vở kịch, muội muội Đường nhi cũng quá đáng, nhưng đó là quy củ, chẳng ai làm gì được. Nay khai quốc đã lâu, công thần quý tộc gia cảnh sa sút không ít, có kẻ trở thành phu xe, có kẻ làm phu khiêng quan tài, lại có người bốc vác ở bến tàu. Nô tài thì quan vị cao, xe ngựa sang trọng diễu phố, họ nhìn mà lòng đau xót, gặp phải thì sao không tức giận? Lần trước Công bộ Thượng thư Cao Khắc Kỷ đến khóc lóc, hắn ngồi kiệu qua Chính Dương Môn, gặp nhị công tử nhà chủ tử cũ đang vác lúa, liền quát hắn xuống kiệu trước mặt hàng ngàn người, bảo: 'Nhị gia vác lúa mệt rồi, mau đấm bóp cho ta, rồi vác lúa về phủ cho nhị gia!'. Hắn đành phải đấm lưng bóp chân cho nô tài trước mặt bàn dân thiên hạ... Nói ra đây là gia pháp tổ tông, lễ nên như vậy. Thật ra trẫm rất hận đám đại gia tộc Bát Kỳ không biết cố gắng. Từ thời Thánh Tổ đã lưu tâm đến sinh kế của họ, chia đất cho họ trồng thì họ bán, cắt lương bổng thì họ xúi giục đám người trong triều đến kêu oan trước mặt hoàng đế, rốt cuộc thành một đám vô lại chỉ chực chờ ăn không ngồi rồi!" Nói đoạn ngài lại thở dài.
Phó Hằng hiểu rõ, trong đó Càn Long còn có nỗi niềm khó nói: Từ năm Khang Hy thứ 46, triều đình chỉnh đốn việc Bát Kỳ, nhiều lần thất bại chính vì sự can thiệp của tranh đấu chính trị. Các "đảng phái" tranh nhau lấy lòng người Bát Kỳ, lôi kéo thế lực, chẳng những không làm tốt việc Bát Kỳ mà ngược lại càng làm cho rối ren, trở thành căn bệnh thâm căn cố đế mà không ai dám chạm vào. Phó Hằng vừa nghĩ vừa cười: "Chủ tử đừng quá lo lắng, đây là nồi cơm nửa sống nửa chín, nhất thời chưa có kế sách hay. Người Bát Kỳ dựa vào chiến tranh mà phát đạt, thái bình lâu rồi, đều thành con cháu công thần. Kẻ thông minh thì chuyển nghề, vẫn giữ được vinh hoa phú quý. Con người đến bước đường cùng thì chuyện gì cũng làm được. Chuyện này triều đại nào cũng có, Lưu Tú là dòng dõi hoàng đế mà cũng phải bán gạo; Lưu Bị cũng là dòng dõi hoàng tộc mà phải bán giày cỏ, so xưa với nay thì có gì khác biệt?"
"Trẫm đêm khuya suy ngẫm, cũng rất hận người Mãn không biết cố gắng, suốt ngày chơi lồng chim, ngồi quán trà, nuôi chó béo, trồng cây lựu... lại còn sợ chim đẻ ít! Nghĩ lại mình cũng là người Mãn, biết làm sao được?" Càn Long vẻ mặt bất lực, vỗ tay nói: "Lần trước Thập lục thúc Lão Trang Thân vương và Thập tứ thúc vào thỉnh an Hoàng thái hậu, trẫm đến sau một bước, phía trước đã nói chuyện rồi - Thái hậu nói có mấy chục nhà hoàng tộc không có việc làm, trong nhà không có cơm ăn - chẳng phải là do Duẫn Lộc đứng sau giật dây sao? - Thái hậu tính tình các ngươi biết rồi đấy, chỉ cần có người than khổ là bà lại sốt sắng, cứ gặp trẫm là nói, nếu triều đình thiếu tiền thì bà thà tiết kiệm chút, đừng để người Bát Kỳ, hoàng tộc chịu thiệt thòi, ép trẫm phải ban chỉ cấp thêm cho mỗi người Bát Kỳ năm tiền bạc!"
Việc này thực chất đã đi vào bàn luận chính sự, Kỷ Vân thấy Phó Hằng nhíu mày suy tư liền nói: "Đó là lòng nhân từ của Thái hậu. Trong hoàng tộc có người nghèo khó, nên chăm lo thì cứ chăm lo, nên coi là việc nhà, không được lẫn lộn với việc nước. Nô tài không rành việc Bát Kỳ, nhưng nô tài biết, người Bát Kỳ không phải vì thiếu tiền mà là do được nuông chiều quá mức, càng tăng bổng lộc thì càng làm họ sinh thói hư. Vẫn nên nghĩ cách từ việc mưu sinh, có thể tự lực cánh sinh mới là tốt."
Kỷ Vân nói xong, Phó Hằng đã suy tính, bỗng nảy ra ý định: "Muốn sắp xếp việc làm cho tất cả bọn họ là không thể. Đã không biết đọc sách làm quan, không thể làm ngư tiều canh độc, lại xấu hổ khi làm kinh doanh, hiện tại Kim Xuyên đang có quân vụ, có thể chiêu mộ từ người Bát Kỳ, ở đó cần bao nhiêu việc cũng có." "Việc này e là..." Càn Long mím môi, vẻ khó xử: "Ai sẽ huấn luyện họ đây? Đám nô tài Bát Kỳ này, làm việc thì không được, nhưng thói kiêu căng ngạo mạn thì không nhỏ, ai chịu làm kẻ ác để quản lý đám khỉ đầu sắt này?" Phó Hằng cười: "Nô tài đương nhiên biết. Đám người Bát Kỳ nghèo khó cùng cực nhất, cũng có thể lân la làm quen với Thân vương. Nhưng cốt lõi vẫn là quyết tâm của Hoàng thượng, ngài có quyết tâm thì nô tài mới có cách!"
"Trẫm hạ quyết tâm này thì có gì khó?" Càn Long giãn mày, lòng đầy khoái chí, vung quạt nói: "Năm xưa loạn Tam phiên, Thánh Tổ dùng Nho tướng Chu Bồi Công bình định cuộc nổi loạn của vương tử Sát Cáp Nhĩ, Nhĩ Bố Nhĩ, chính là dùng đám người Bát Kỳ tản chức ở kinh thành. Nhưng nay không bằng năm xưa, người Bát Kỳ càng thêm hủ bại, ai là Chu Bồi Công của ngày hôm nay?!" Ngài bỗng trở nên phấn khích: "Chiến tranh, có rất nhiều để đánh! Kim Xuyên chỉ là bước đầu, trẫm đời này phải đánh ra một cương vực vạn dặm vững chắc! Đánh trận có thể trị bách bệnh, căn bệnh lười biếng của người Bát Kỳ cũng sẽ khỏi!"
"Người Bát Kỳ có khí thế hay không, liên quan đến vận nước, việc này Hoàng thượng đã quyết tâm, nô tài xin tiến một lời: Không được đổi ý! Ngài nếu nửa đường đổi ý thì sau này khó mà chỉnh đốn được!"
"Trẫm không đổi ý! Trẫm biết khó, nhưng quyết tâm lớn thì khó cũng không khó. Chẳng phải có câu 'nhân định thắng thiên', thiên định cũng thắng nhân sao!" Đôi mắt Càn Long sáng rực, khuôn mặt ửng hồng, ngài ném quạt đứng dậy đi lại: "Nếu có thể lấy chiến tranh nuôi quân, rồi chấn hưng lại, trên đối với liệt tổ liệt tông, dưới đối với con cháu đời sau, trẫm mới có thể không thẹn! Phó Hằng, trẫm thấy ngươi có chí làm Chu Bồi Công của trẫm, nhưng trẫm còn trọng trách khác giao cho ngươi, không muốn ngươi phải ra trận xông pha nữa. Việc này ngươi phụ trách tổng quát, rồi tiến cử cho trẫm một nhân vật."
Phó Hằng gần như không cần suy nghĩ, đáp ngay: "Nô tài cho rằng Lý Thị Nghiêu có thể đảm đương việc này. Trận Hắc Trà Sơn đã thấy hắn có thể lo quân vụ, lần Kim Xuyên này tuy bị cản trở nhưng nguyên khí đại quân không tổn hại, công lao của Lý Thị Nghiêu và Tiêu Lộ không thể lẫn lộn." Càn Long cười hỏi ngược lại: "Tiêu Lộ, chẳng phải là người các ngươi vừa kể chuyện cười đó sao?" Kỷ Vân cười: "Đó là chuyện trà dư tửu hậu, không tổn hại đến đại tiết của Tiêu Lộ. Người này làm việc rất cẩn thận, không sợ phiền phức, không tính toán tiểu tiết, cũng không nghe lời xúi giục của 'Hồ đồ Tứ', vẫn là một vị quan tốt." Càn Long lắc đầu: "Lý Thị Nghiêu không được, hắn là quan người Hán, căn bản không trấn áp được trận thế."
Phó Hằng cúi đầu suy nghĩ rồi nói: "Vậy thì A Quế là tốt nhất. Trước đây vụ bạo loạn ở nhà tù Thiểm Châu, ông ta dẫn hai mươi ba người trà trộn vào đám phỉ cứu con tin, đủ thấy sự dũng mãnh. Thất bại của Khánh Phục ở Đại Kim Xuyên, các quân đều có tổn thất, chỉ riêng ba ngàn tàn quân già yếu của ông ta toàn vẹn trở về, lại thấy được trí tuệ, là người có tài đáng dùng."
"Trẫm cũng ưng A Quế này. Cứ là ông ta đi!" Càn Long thong thả đi lại, khuôn mặt nở nụ cười: "Lý Thị Nghiêu cũng tốt, là tiến sĩ do chính tay trẫm chọn mà! Nhưng tính tình có vẻ hơi nóng nảy. Chuyển hắn đến Cam Túc làm Bố chính sứ, đó là việc phức tạp nhỏ nhặt, các bên đều phải ứng phó, mài giũa hắn một chút rồi tính. Việc này giống như Tiền Độ, Tiền Độ sau này vẫn phải quản tài vụ, hiện tại cứ để ở Hình bộ Pháp ty, học luật lệ xét xử, để hắn hiểu được sự thận trọng. Hắn chỉnh đốn chính sách đồng ở Vân Nam, việc làm tuy tốt nhưng trẫm thấy nội tâm hắn có vẻ hơi quá cứng nhắc."
Ngài nói xong, cả Phó Hằng và Kỷ Vân đều khâm phục khôn cùng, Kỷ Vân than: "Dùng người theo tài, dạy người theo tính, thật là lời của bậc đế vương!" Càn Long chỉ cười: "Việc này cứ thế đi, chưa phải là quyết định cuối cùng. Gửi thư báo cho các vương đại thần ở kinh thành, Quân cơ đại thần cùng bàn bạc, rồi tấu trình dự thảo chỉ dụ. Hiện tại phải làm tốt hai việc, một là chăm lo cho các vương Mông Cổ, đối với Mông Cổ phía Đông không được lạnh nhạt, bốn vương gia Mông Cổ phía Tây càng phải coi như thượng khách, mỗi ngày một tiệc, trẫm đều đích thân dự tiệc. Việc thứ hai là sắp xếp tốt cuộc đi săn mùa thu. Khoa Nhĩ Thấm vương gia tổ chức đại hội Na Đạt Mộ, các vương gia Mông Cổ đều phái người đến, đua ngựa, đấu vật có rất nhiều trò, lưu tâm chọn vài dũng sĩ Mông Cổ làm thị vệ. Phó Hằng ngươi là Quân cơ đại thần, lại là Lĩnh thị vệ đại thần, việc này ngươi phải lo liệu nhiều hơn."
Càn Long nói một câu, Phó Hằng liền cúi người đáp "Vâng", rồi nói thêm: "Tiền Độ đã đến hành tại Nhiệt Hà, có cần bảo hắn dâng thẻ bài vào yết kiến không?" Càn Long đáp: "Ngày mai có hai bữa tiệc, không còn trống thời gian, ngày kia phải đưa Hoàng hậu đi xem vườn, Hiểu Lam vào hầu bút mực viết Khởi cư chú, cũng không gặp được ai. Ngày kia nữa đi, ngươi gặp trước, bảo hắn lúc nào cũng phải nghe chỉ dụ là được. Kỷ Vân, ngươi hiện là Quân cơ đại chương kinh, quan vị chẳng qua chỉ là Bộ lang. Hoàng hậu lần trước còn nói, Kỷ Vân nên thăng tiến, không lâu nữa sẽ có ân chỉ, thăng ngươi làm Lễ bộ Thị lang, vẫn hành tẩu tại Quân cơ xứ. Trước đây có Cao Sĩ Kỳ, một ngày thăng liền bảy cấp, nhưng phúc đức về sau bị tổn hại, suýt nữa không có kết cục tốt. Cho nên, phải cẩn thận làm việc, trước mặt quan lại cấp dưới phải giữ thân phận. Hài hước vốn là tốt, trẫm cũng thích, nhưng việc gì quá đà thì người ta sẽ khinh nhờn. Hôm nay ngươi đối đáp Du Minh Đường, mới thấy được phong thái của đại thần thực thụ, phải tự mình giữ gìn. Việc Tứ khố toàn thư, lúc rảnh rỗi phải để tâm, để tâm đến sách vở không cần trẫm nói, để tâm đến nhân tài mới là quan trọng, ngươi dường như vẫn chưa thực sự để tâm. Lần trước nói, trẫm cũng muốn mở khoa Bác học hồng nho, việc này cũng do ngươi chủ trì. Hiểu ý trẫm chứ?"
"Thần... hiểu!" Nghe những lời này của Càn Long, Kỷ Vân đã cảm thấy nóng bừng trong lòng, cảm động đến mức rơi lệ, giọng nói cũng hơi run: "Thần thuở thiếu thời tự phụ, ngông cuồng không kiềm chế, cho rằng kẻ áo vải có thể ngạo mạn với thiên tử, khinh nhờn công khanh. Nay được hầu hạ bậc thánh quân, mới biết thánh học uyên thâm, bao hàm vạn tượng. Kiến thức của thần đều nằm trong sự bao dung của thánh chủ. Hôm nay Du Minh Đường trách thần học thuật không thuần, quả thật là lời nói trúng đích. Được chủ thượng thành toàn dạy bảo như vậy, thần càng phải cẩn trọng, lấy sự thành kính trang trọng mà thờ vua giúp nước. Làm một bề tôi hiểu chuyện dưới trướng thánh quân, sao dám không cảnh giác cẩn thận!"
Càn Long cười lớn: "Thốt ra được bốn chữ 'thành kính trang trọng', ngươi không hổ là bề tôi tốt! Trẫm không cần ngươi thay đổi tính tình thành kẻ cẩn thận từng li từng tí, đó cũng không phải ý của trẫm. Người xưa có câu, nói chuyện với đại phu thì khoan thai, nói chuyện với hạ đại phu thì khảng khái, đây chẳng qua là phân tấc. Ví như chủ tử có nỗi buồn phiền, ngươi cứ nghiêm chỉnh giảng 'Luận ngữ' cho trẫm, chẳng phải càng buồn thêm sao? Điều này chỉ cần chú trọng tâm điền, lấy kính, lấy sợ, lấy trang, lấy hài, dù làm thế nào cũng không vượt quá lễ độ. Ngươi trước đây không hề quá đáng, trẫm chỉ là đặc biệt yêu quý, dặn dò vài câu, liền biến thành khuôn mẫu奏 đối (tấu đối)!" Nói đoạn ngài vẫy tay: "Các ngươi lui đi, Phó Hằng để lại danh sách cống phẩm của các vương gia và đại thần nội địa. Ngày mai các ngươi lại dâng thẻ bài vào."
"Vâng." Hai người cung kính hành lễ với Càn Long, Phó Hằng rút một tờ giấy từ trong tay áo dâng lên, cùng Kỷ Vân đánh móng ngựa quỳ xuống dập đầu, đứng dậy lại đánh một nghìn, rồi mới cúi người lùi ra khỏi Diên Huân Sơn Quán.
Đợi hai người lui ra, Càn Long thấy đồng hồ tự minh đã là giờ Thân, ngài vươn vai vận động gân cốt, đi vòng ra từ sau bức bình phong đại điện Diên Huân Sơn Quán, hóa ra là một sân viện khác nằm cạnh Phật đường. Giữa sân là ao nước giả sơn, một con suối nhỏ chảy ngang qua, nước chảy quanh hành lang. Xung quanh là phòng ốc hành lang, bên trong lan can đỏ là cửa kính lớn, treo rèm sa cánh ve. Các hậu phi theo giá Càn Long đều ở trong sân này, đông sương là Thuần phi Uông thị, điện chính phía Bắc treo tấm biển "Tĩnh Vân U Thâm", là nơi ở của Hoàng hậu. Tây sương cũng có hơn mười gian, ở đó là Quý phi Nạp Lan thị và Nữu Hỗ Lộc thị. Hai người này bình thường thích náo nhiệt, trong cung ở Bắc Kinh nuôi vô số chim, mèo và chó, nhưng Hoàng hậu thích yên tĩnh, đã ở cùng một sân thì đành phải nhường nhịn. Nạp Lan thị, Nữu Hỗ Lộc thị và Uông thị đều đang chơi bài trong phòng Nữu Hỗ Lộc thị, Uông thị mắt sắc, nhìn thấy Càn Long dẫn Vương Lễ vào, vội nói: "Chủ tử vào rồi!" liền rời khỏi giường sưởi. Nạp Lan thị và Nữu Hỗ Lộc thị cũng vội vàng bỏ bài, chỉnh trang đầu tóc vội vã chạy ra, quỳ dưới thềm điện Tĩnh U Đường, giọng nói lanh lảnh thỉnh an: "Chủ tử cát tường!"
"Đứng lên đi!" Càn Long mỉm cười gật đầu, dùng quạt chỉ nhẹ, hỏi: "Các ngươi lại đang chơi bài bói toán à - Chủ tử nương nương của các ngươi đâu? Uông thị, ngươi là người quản bếp, tối nay Hoàng hậu dùng bao nhiêu cơm?" Uông thị đứng dậy, khuỵu gối đáp: "Chủ tử nương nương hôm nay đặc biệt vui, dùng hai cái cuốn chả, một bát cháo gạo tẻ, ăn rất ngon, còn bảo nô tỳ làm món rau trộn rất hợp ý! Dùng bữa xong lại nói buồn, muốn kiểm tra bài vở của các A ca, nên đã gọi các A ca vào - Người nghe xem, đó là đang dạy họ nói quốc ngữ đấy!"
Càn Long chăm chú lắng nghe, quả nhiên trong Đông Noãn Các có người nói chuyện, nhưng nghe không rõ, bèn bước vào, cười nói: "Hoàng hậu chỉ ưng ý món ăn của Trịnh Nhị, trẫm thấy cũng bình thường, lại thích dùng món ngươi làm. Sao, đến chỗ Trịnh Nhị học nghề à?"
Uông thị mím môi cười, nhỏ giọng nói: "Chủ tử đúng là thần tiên, đoán trúng phóc! Trịnh Nhị bảo với nô tỳ, những thứ khác không truyền, chỉ truyền cách trộn rau, mỗi món đều phải dùng chút chao, trong chao còn phải pha thêm chút gia vị mà người khác không ngờ tới, nương nương mới thích dùng..." Nói đến đây liền dừng lại. Càn Long dừng bước, cười nghiêng tai nghe: "Pháp không truyền ra ngoài à? Nói nhỏ cho trẫm nghe xem!" Uông thị dùng tay làm loa, nói khẽ: "Một thìa nước đường hoa tiêu." Nữu Hỗ Lộc thị và Nữu Hỗ Lộc thị thấy nàng ta vượt quyền, nhìn nhau bĩu môi. Theo chân Càn Long vào, Hoàng hậu Phú Sát thị đã được báo tin, đích thân đón ra khỏi Noãn Các. Càn Long quả nhiên thấy Đại A ca Vĩnh Liễn, Tam A ca Vĩnh Kỳ, Tứ A ca Vĩnh Cảnh đang quỳ trước giường, một vú nuôi vạm vỡ đang bế con trai thứ của Hoàng hậu là Vĩnh Tông, đứng cạnh giường đầy đắc ý: Bà ta có chỉ dụ, bế con cưng Vĩnh Tông của Hoàng hậu, gặp ai cũng không cần quỳ, nên có phần tự hào. Lại Nương thấy Càn Long ngồi xuống, vội lấy khăn nóng sau rèm sa đưa tới, lại rót chén trà đặt cẩn thận trên bàn ngọc xanh. Càn Long lúc này mới nhìn kỹ cung nữ mà Đường nhi giới thiệu này, cười bảo: "Hèn gì gọi là Lại Nương, đôi mắt này thật có thần - Đã phóng chân (tháo bó chân) rồi? Còn đi lại quen không?"
"Bẩm chủ tử," Lại Nương quỳ xuống, Càn Long khen làm nàng đỏ mặt, mỉm cười nói: "Ngày đầu tháo chân không quen lắm, đi lại nhẹ bẫng. Ngày thứ hai thì toàn thân thư thái, đúng như lời chủ tử nương nương, chân tự nhiên vẫn là tốt nhất!" Nói đoạn lui ra sau rèm sa, lấy vài quả táo chua đỏ như mã não thả vào chén: "Cái này rất bổ dưỡng an thần, nghe chủ tử nương nương nói, chủ tử xem tấu chương hay mất ngủ, ngài thử xem..." Càn Long thấy nàng vẻ mặt ngây thơ, vẫn còn là trẻ con, cười nói: "Nhỏ thế này mà biết thương chủ tử, tốt! Người ở đây nghe đây, nàng còn nhỏ, không được bắt nàng thức đêm, không được làm khó nàng!" Phú Sát thị cười: "Không ai dám làm khó! Tối qua nàng bóp lưng cho thần thiếp, buồn ngủ quá liền cuộn tròn trong lòng thần thiếp ngủ thiếp đi, như con mèo nhỏ, chạm nhẹ là tỉnh, linh hoạt lắm!"
Trò chuyện một lúc, Càn Long mới hỏi các A ca: "Dạo này trẫm bận, chưa kịp kiểm tra bài vở. Trương Chiếu già rồi, các con chuyển sang Tông học đọc sách, nghe nói Vĩnh Cơ còn học hát Thanh y, Vĩnh Cảnh học Đồng chùy? Các con thật có chí khí! Trẫm bằng tuổi các con, một ngày phải luyện hai canh giờ công phu, thị vệ bình thường không phải là đối thủ của trẫm, còn phải đọc sách viết chữ bốn canh giờ, đâu có thời gian chơi bời? Cẩn thận đấy, ngày mai trẫm bảo thị vệ đấu với các con, cho xấu mặt trước bàn dân thiên hạ!" Vĩnh Cơ, Vĩnh Cảnh đều là con của Na Lạp thị, bị mắng trước mặt, Na Lạp thị lập tức đỏ bừng mặt. Hoàng hậu vội giải vây: "Vĩnh Cơ, Vĩnh Cảnh vẫn tốt, theo thái giám quản lý, mỗi ngày đi học đúng giờ, nay Tứ thư đều thuộc lòng rồi. Người hát Thanh y là con thứ ba nhà Thập lục thúc, người hát Đồng chùy là con thứ tư nhà Ngũ thúc. Người hầu cũng gọi là 'lão tam lão tứ' nên bị lẫn lộn. Tông học bên đó rồng sinh chín loại, cái gì cũng có. Về kinh thần thiếp đương nhiên sẽ xin chỉ quản lý, con cháu tông thân trong ba đời, vẫn nên tìm thầy giỏi, vào Dục Khánh Cung đọc sách. Không thì sách chính không đọc, lại nhiễm đầy thói công tử bột, thì làm sao được?" Càn Long ngẩn mặt "ừ" một tiếng: "Trẫm cũng muốn nghe quốc ngữ (tiếng Mãn) của các con, Vĩnh Cơ con nói trước: Bố Đạt, Bố Đạt là gì?"
"Bẩm Hoàng thượng, Bố Đạt là cơm."
"Cung thất là gì?"
"Ngạc Nhĩ Đa."
"Người xảo quyệt?"
"Sa Khắc San."
"Yêu thương đọc thế nào?"
"Qua Thập."
"Đại mạch?"
"..."
"Thử (kê)?"
"Bố, Bố đọc thế nào?" Sắc mặt Càn Long trở nên khó coi, quay người lấy trà, Vĩnh Cảnh đẩy anh trai thì thầm, Vĩnh Cơ liền nói: "Bẩm A mã, Bố là 'sơn mài'!" Càn Long cười lạnh: "Ở đây còn có anh em thông đồng gian lận, học hành kiểu gì thế! Con giỏi hơn nó, 'Hô Lỗ' là gì?" Vĩnh Cảnh vội nói: "Con biết lỗi rồi, Hô Lỗ là mu bàn tay."
"Trân châu?"
"Ni Sở Hách."
"Ô Châu?"
"Đầu."
"Sát Lạt?"
"Bình rượu."
"A Lặc Cẩm?"
"A Lặc Cẩm... A Lặc Cẩm, à, A Lặc Cẩm..." Vĩnh Cảnh gãi đầu, nhíu mày cố nhớ, bỗng mắt sáng lên: "Là - cá Ma Cáp!" Càn Long cười khẩy hỏi: "Ngạch Sâm, Ngạch Sâm đọc thế nào?" Vĩnh Cảnh nhìn Na Lạp thị, do dự: "Cái chậu đựng thịt!"
"Các con ở đây nói bậy bạ gì thế!"
Càn Long vốn không giận, bị hai đứa con chọc tức, cơn giận bốc lên, "bộp" một tiếng vỗ mạnh xuống bàn, làm chiếc nhẫn phỉ thúy vỡ tan tành: "Cách Lạp Mã Lỗ, Cát Lợi Tiết Âm Hát Mông! (nghĩa là đồ khốn), mấy thứ thanh sắc tửu nhục thì nhớ kỹ lắm! Sách Lạc Cực Thập là gì? Nói hết cho trẫm!"
"Là... là..." Hai đứa con sợ đến mặt cắt không còn giọt máu, dập đầu không nói được chữ nào.
"Sách Lạc Cực Thập là đất khó cày, Ngạch Sâm là 'bình an'!" Càn Long trừng mắt nhìn hai con, nghĩ đến việc "tiếng Mãn" của chúng đều là học lỏm từ chỗ "chậu đựng thịt", càng hận chúng không biết cố gắng, nghiến răng nói: "Đại mạch là 'Mục Tế', A Lặc Cẩm là 'danh tiếng', Thử
