Gần đến miếu Lỗ Hoàn Công, mọi người xuống xe ngựa, đi bộ trên con đường rợp bóng cây xanh. Nơi này được người dân Khúc Phụ gọi là phố Lỗ Miếu, tông miếu của nhiều vị quốc quân nước Lỗ đều được đặt tại đây.
Do niên đại xa xưa, khu vực này đã bị phong tỏa, nếu không có thủ lệnh của Khổng gia thì không được phép vào trong.
Vào đầu thời Xuân Thu, nước Lỗ là một nước mạnh, Lỗ Hoàn Công từng nhiều lần tấn công các quốc gia khác, về sau mới dần suy yếu. Khi miếu Lỗ Hoàn Công được xây dựng, Khổng Tử vẫn chưa thành Thánh, nhưng vì Khổng Tử từng dẫn đệ tử đến thăm miếu Lỗ Hoàn Công, khiến ngôi miếu này mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt.
Chẳng bao lâu sau, mọi người đến trước miếu Lỗ Hoàn Công. Tông miếu tế tự Lỗ Hoàn Công này cực kỳ nhỏ, chu vi không đầy ba mươi trượng, còn chẳng bằng một thao trường quân đội. Kiến trúc tông miếu cũ kỹ thấp bé, được xây dựng từ những tảng đá thô sơ, nếu không nhờ sức mạnh của Khổng gia che chở, miếu Lỗ Hoàn Công này sớm đã đổ nát từ lâu.
Tuy nhiên, mọi người đều am hiểu lịch sử nên không cảm thấy thất vọng, bởi lẽ nhân tộc thời Xuân Thu ở mọi phương diện đều không bằng hiện tại, chỗ ở hay tông miếu của quốc quân thời đó còn chẳng bằng một số danh môn đại hộ bây giờ.
Phương Vận quét mắt nhìn những người nhà họ Khổng đi theo, phát hiện thần tình họ có chút phức tạp, trong lòng liền hiểu rõ.
Sau khi Lỗ Hoàn Công băng hà, con trưởng trở thành quốc quân Lỗ Trang Công, còn ba người con trai khác được huynh trưởng phong làm khanh, sử gọi là "Tam Hoàn", chôn vùi mầm họa cho sự suy bại của nước Lỗ sau này.
Năm xưa Khổng Tử trở thành Đại Tư Khấu của nước Lỗ, có thể coi là đứng đầu quần thần, nhưng vì Lỗ Định Công không màng triều chính, một trong Tam Hoàn là Quý thị lại khinh mạn Khổng Tử khi tế tự mà Lỗ Định Công không hỏi han gì, Khổng Tử thất vọng về Lỗ Định Công nên đã từ bỏ chức vị Đại Tư Khấu, không chút lưu luyến quyền vị.
Sau khi Khổng Tử phong Thánh thì không còn bận tâm chuyện năm xưa, nhưng con cháu Khổng Tử lại bất mãn với dòng dõi quốc quân nước Lỗ, đến nỗi sau này khi Khổng Thánh bế quan, nước Lỗ bị diệt vong, người nhà họ Khổng cũng không hề đưa tay cứu giúp, chỉ phân chia khu vực Khúc Phụ và vùng lân cận thành đất đai của Khổng gia.
Mọi người lần lượt tiến vào miếu Lỗ Hoàn Công trông không mấy bắt mắt, không ai dám lớn tiếng ồn ào, mỗi người đều cung kính cúi đầu.
Dưới sự dẫn dắt của người trông miếu, mọi người bước vào chính điện của miếu Lỗ Hoàn Công. Ở phía bên phải chính điện có một món đồ vật.
"Đó chính là Ca khí." Người trông miếu dẫn mọi người đi tới.
Phương Vận từng thấy trong sách, Ca khí còn gọi là Y khí, chữ "Y" phát âm giống "thất", nghĩa là nghiêng.
Phương Vận quan sát kỹ, đó là một món đồ bằng đồng, trông như một chiếc bình đồng được cố định trên giá, bên trong rỗng, nghiêng hướng lên trên khoảng bốn mươi lăm độ, bất động.
Người trông miếu xách một thùng nước đi tới, nói: "Ca khí này nếu rỗng thì sẽ nghiêng." Vừa nói, người trông miếu vừa đưa tay chỉnh lại Ca khí cho ngay ngắn, tay vừa rời khỏi, Ca khí lập tức trở về vị trí nghiêng.
"Nếu rót vào lượng nước vừa đủ, Ca khí có thể đứng thẳng." Người trông miếu vừa nói vừa chậm rãi rót nước vào trong, theo lượng nước dần tăng lên, cuối cùng Ca khí đứng thẳng dậy. Lúc này nước bên trong đã đầy một nửa, người trông miếu dừng lại.
"Nếu tiếp tục rót đầy nước, Ca khí sẽ nghiêng về phía bên kia." Nói đoạn, người trông miếu đổ hết số nước còn lại vào trong Ca khí.
Ca khí vừa đầy, lập tức nghiêng về phía bên kia, nước bên trong đổ hết ra ngoài, cuối cùng lại trở về vị trí ban đầu, nghiêng như thường lệ.
"Đây chính là lời Khổng Thánh nói: Hư tắc nghi, trung tắc chính, mãn tắc phúc. Không có nước thì nghiêng, có lượng nước vừa đủ thì ngay ngắn, một khi đầy nước thì sẽ đổ."
Sau đó, người trông miếu lại chậm rãi ngâm nga đoạn "Khổng Tử quan vu Lỗ Hoàn Công chi miếu". Giọng ông vang vọng trong phòng, dường như lay động Ca khí, tạo thành một loại vận luật kỳ lạ, khiến mỗi người đều không tự chủ được mà cung kính lắng nghe cho đến cuối.
Mọi người lần lượt gật đầu cảm tạ người trông miếu, cảm ơn ông đã thay Khổng Thánh dạy bảo đạo Trung Dung.
Phương Vận cảm thấy sau khi xem xong Ca khí, sự hiểu biết của mình về đạo Trung Dung và các khía cạnh liên quan đã có tiến bộ, tuy tiến bộ không quá rõ rệt nhưng cũng là một lợi ích.
Rất nhanh, Phương Vận nhận ra trong Ca khí này e rằng ẩn chứa sức mạnh của Khổng Thánh, dù đã cách nhiều năm, vẫn như Khổng Thánh đích thân chỉ điểm học trò, nghe lời Thánh nhân như tắm gió xuân, tự nhiên mà học được nhiều hơn.
Người trông miếu nói: "Các vị đều biết văn nhân có 'Tọa hữu minh', mà Ca khí này chính là vật để bên chỗ ngồi, nguồn gốc của từ Tọa hữu minh chính là từ chiếc Ca khí này."
Mọi người lần lượt gật đầu, chuyện này họ vẫn biết.
"Phải." Mọi người hành lễ với người trông miếu.
Mọi người lần lượt rời khỏi phòng, đi tới sân miếu Lỗ Hoàn Công, người nhà họ Khổng đã bày sẵn ba cái bàn ở đây, bút mực giấy nghiên đều đầy đủ.
Mọi người nhìn về phía Phương Vận.
"Các vị cứ viết trước đi, để ta suy nghĩ một lát."
Phương Vận nói xong, cúi đầu suy tư. Tọa hữu minh thời này khác với hậu thế, Tọa hữu minh hậu thế cơ bản đều là một câu, đơn giản mà mạnh mẽ, còn Tọa hữu minh hiện tại thực ra vẫn nằm trong danh mục "Minh văn", thuộc về văn chương, dung lượng dù nhỏ cũng khoảng trăm chữ, như "Lậu thất minh".
Tuy nhiên, "Lậu thất minh" là để bày tỏ chí hướng, còn tác dụng của Tọa hữu minh là dùng để cảnh tỉnh bản thân.
"Phương Vận đã có thể viết ra 'Lậu thất minh', tất nhiên cũng có thể viết tốt Tọa hữu minh. Ta từng đến đây rồi nên sẽ không viết nữa. Các ngươi muốn viết thì viết nhanh lên, đừng để đến lúc Phương Vận viết xong rồi lại không có cơ hội!" Tông Ngọ Đức đến tận bây giờ vẫn không quên trải nghiệm bi thảm khi bị văn danh của Phương Vận đè ép.
Tuân Diệp lập tức nói: "Lời này rất hay! Tọa hữu minh của Phương Vận tất nhiên sẽ áp đảo chúng ta, có lẽ có thể đứng đầu Tọa hữu minh tại miếu Lỗ Hoàn Công qua các thời kỳ."
Tất cả mọi người có mặt đều nhìn Tuân Diệp, lời này của Tuân Diệp nhìn như đang khen Phương Vận, nhưng lại có ý "bưng sát" (tâng bốc để hại) rất rõ ràng. Áp đảo những người có mặt thì Phương Vận có thể làm được, nhưng nếu nói đứng đầu qua các thời kỳ, thì không biết sẽ khiến Phương Vận đắc tội với bao nhiêu người.
Sắc mặt Khổng Đức Luận âm trầm, chậm rãi nói: "Tuân Diệp, đây là đất của Khổng gia ta, cũng là nơi Khổng Thánh từng đích thân đặt chân tới, nếu ngươi còn dám càn rỡ, ta nhất định sẽ giết ngươi tại chỗ để chỉnh đốn lễ nghi Khổng gia!"
Mọi người thầm ngưỡng mộ, cũng chỉ có người Khổng gia mới có loại khí phách này.
"Ài, các ngươi lại hiểu lầm rồi, được, ta im miệng." Tuân Diệp lắc đầu thở dài.
Đệ tử các thế gia Thánh nhân phần lớn đều từng đến đây, cho nên những người xuất sắc nhất đều không viết Tọa hữu minh. Ngoài Phương Vận ra, tổng cộng có mười hai người viết Tọa hữu minh tại đây.
Đợi người cuối cùng viết xong, mọi người đều nhìn về phía Phương Vận.
Phương Vận thấy mọi người nhìn mình, khẽ gật đầu, sau đó bước tới sau một cái bàn, cầm bút lên nhưng không viết ngay mà nhìn Tuân Diệp.
Tuân Diệp mỉm cười, hoàn toàn không nhìn ra bất kỳ địch ý nào.
Ánh mắt Phương Vận quét qua những người từng vào Thánh Khư, chậm rãi nói: "Chuyến đi Thánh Khư lần này, ta cảm khái rất nhiều. Ta vốn tưởng dù trong hay ngoài Thánh Khư, văn nhân vẫn như một, không nên bị ngoại vật lay động bản tâm, nhưng không ngờ ta đã đánh giá cao một số người, suýt chút nữa đã chết trong Thánh Khư. Hôm nay xin lấy Thành Kính và Trung Thứ làm đề tài viết một bài Tọa hữu minh để cảnh tỉnh bản thân."
Phương Vận nói xong, cầm bút chậm rãi viết.
"Xuất môn như tân, thừa sự như tế. Dĩ thị tồn chi, cảm hữu thất trụy?" (Ra cửa như tiếp khách quý, làm việc như đang tế lễ. Giữ lấy thái độ này, sao dám có sai sót?)
Bốn câu đầu vừa ra, mọi người vội vàng đi ra sau lưng Phương Vận, chăm chú quan sát. Mấy câu này ý nói ra cửa phải như khách quý cung kính, làm việc phải nghiêm túc như tế lễ, dùng thái độ này để đối đãi với mọi việc thì làm sao có sai lầm, sơ suất?
Mọi người biết Phương Vận ví việc ra cửa như vào Thánh Khư, không những không được buông thả mà càng phải cẩn trọng đối đãi.
Sau đó, Phương Vận viết: "Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân." (Điều mình không muốn, chớ làm cho người khác.)
Đây là lời Khổng Thánh trong "Luận Ngữ", thường xuất hiện trong các câu cảnh tỉnh, thích hợp nhất để trích dẫn vào Tọa hữu minh.
Đến đây, đều là nội dung trong "Kính Thứ Trai Minh" của Chu Hy, nhưng nội dung phía sau không còn phù hợp nữa, nên Phương Vận hoàn toàn viết theo cảm nhận và ngộ nhận của chính mình.
Phương Vận dùng những trải nghiệm trong Thánh Khư làm luận cứ, lại phụ trợ thêm lời nói hành động của Thánh nhân cổ đại, làm sáng tỏ rằng người đọc sách muốn đạt được cảnh giới tư tưởng cao hơn, đạt được văn vị cao hơn, thì phải luôn nhất quán, không được vô cớ hại người.
Viết đến cuối, ngòi bút Phương Vận đột nhiên thay đổi, mấy dòng chữ cuối cùng như lưỡi kiếm sắc bén phóng thẳng lên mặt giấy, đâm vào lòng mọi người.
"Duy kính duy thứ, thôi kỷ cập nhân. Kính thứ bất hành, dĩ địch thị chi. Dĩ đức báo đức, dĩ trực báo oán!" (Chỉ có kính và thứ, suy mình ra người. Kính thứ không xong, thì coi là kẻ địch. Lấy đức báo đức, lấy thẳng báo oán!)
Tám chữ cuối cùng cũng trích dẫn lời Khổng Thánh.
Mọi người ngẩn ngơ, phần đầu và phần giữa của Phương Vận viết rất "Trung Dung", nhưng bốn câu cuối lại trực tiếp bộc lộ nỗi lòng. Nếu dùng Thành Kính Trung Thứ để đối đãi với người khác mà không thông, đổi lại là sự hãm hại của người khác, thì tất sẽ coi đó là kẻ địch, dùng thủ đoạn của mình để báo thù.
Phương Vận viết về Kính Thứ mà lại viết đầy sát khí, mọi người không ai là không chấn kinh, nhưng những người từng trải qua Thánh Khư, tận mắt thấy Phương Vận bị hãm hại thì khẽ thở dài, Phương Vận quả thực có lý do để viết như vậy.
Đột nhiên, Ca khí vang lên hồi chuông dài, gột rửa văn đảm của mọi người.
Mọi người vô cùng vui mừng, nhưng sau niềm vui là sự nghi hoặc khó hiểu, không rõ tại sao Phương Vận lại dẫn phát tiếng chuông dài của Ca khí.
"Trong lịch sử, Ca khí vang chuông dài không quá mười mấy lần, mỗi người dẫn phát đều là bậc có thành tựu lớn, câu nào trong bài văn này có thể dẫn phát Ca khí vang lên?"
Người trông miếu chậm rãi nói: "Lập ý! Không ngờ người nói 'tính bản thiện' này lại là người thấu hiểu ý của Tuân Thánh nhất."
Tuân Diệp sững sờ, sau đó trên mặt lộ vẻ kinh sợ.
Người trông miếu chậm rãi nói: "Trong 'Tuân Tử' có ghi, sau khi Khổng Thánh cùng đệ tử xem Ca khí, Tử Lộ hỏi: 'Con người có cách nào để giữ được sự đầy tràn không?' Khổng Thánh trả lời: 'Công trùm thiên hạ, thì phải khiêm tốn. Dũng quán thiên hạ, thì phải cẩn trọng. Giàu có nhất thiên hạ, thì phải tiết kiệm. Như vậy có thể giữ được sự đầy tràn.' Tọa hữu minh bài này của Phương Vận, văn trước từng chữ là Kính Thứ, Kính Thứ làm đủ rồi thì sao? Dùng đạo dũng mãnh phấn đấu để bảo vệ sự Kính Thứ của mình! Đây mới là thấu hiểu ý của Khổng Thánh và Tuân Thánh!"
Mọi người đều là những người đọc thuộc "Tuân Tử", bỗng chốc vỡ lẽ.
Nhan Vực Không tiếp lời: "Sự hiểu biết của Phương Vận về kinh điển các Thánh đã không kém gì một vị Tiến sĩ của một nước. Phần trước của Phương Vận là khoan thứ, tương ứng với 'Khổng Tử quan vu Lỗ Hoàn Công chi miếu', giảng về Kính Thứ, giảng về Trung Dung, nhưng phần 'dĩ địch thị chi' và 'dĩ trực báo oán' phía dưới, lại tương ứng chính xác với phần sau của 'Khổng Tử quan vu Lỗ Hoàn Công chi miếu', Khổng Thánh tru sát Thiếu Chính Mão!"
Lý Phồn Minh không tự chủ được mà thốt ra câu nói phía sau câu chuyện 'Khổng Tử quan vu Lỗ Hoàn Công chi miếu' trong "Tuân Tử": "Khổng Tử làm Nhiếp tướng nước Lỗ, mới lên triều bảy ngày đã tru sát Thiếu Chính Mão!"
Rắc...
Tiếng văn đảm nứt vỡ.
Mọi người theo tiếng nhìn lại, chỉ thấy Tuân Diệp hai tay ôm đầu, khuôn mặt vặn vẹo, cắn chặt răng không để mình phát ra bất kỳ âm thanh nào.
Phương Vận dùng ý của "Tuân Tử", bút vỡ hậu duệ của Tuân Tử!
PS: Chúc mừng Quốc khánh!
