Theo những gì Trương Liêu biết, thế giới vào thời kỳ này có bốn đế quốc lớn: cực đông là Đại Hán, đi về phía tây lần lượt là Đế quốc Quý Sương, Đế quốc An Tức và Đế quốc La Mã.
Về tình trạng hiện tại của các đế quốc này, Trương Liêu không nắm quá rõ, ông chỉ biết tên và vị trí đại khái. Từ miệng các nước Tây Vực, ông biết Đế quốc Quý Sương lân cận, tức Đại Nguyệt Thị trong mắt người Hán, lúc này đang rất cường đại. Còn về thông tin chi tiết hơn, cần phải từ từ thăm dò về sau.
Hiện nay Trung Nguyên chưa định, Trương Liêu cũng sẽ không mạo hiểm vượt qua Thông Lĩnh để khiêu khích các đế quốc khác. May mắn thay, Đế quốc Quý Sương gần Đại Hán nhất lại bị ngăn cách với Tây Vực bởi Thông Lĩnh - một bức bình phong thiên nhiên. Điều này khiến Đại Hán và phương Tây cách biệt, ngay cả trong lúc loạn lạc và suy yếu nhất cũng không lo phương Tây thừa cơ tấn công.
Thông Lĩnh chính là cao nguyên Pamir, cũng là Bất Chu Sơn trong truyền thuyết thần thoại cổ xưa. Năm dãy núi lớn gồm dãy Himalaya, dãy Karakoram, dãy Côn Lôn, dãy Thiên Sơn và dãy Hindu Kush hội tụ tại đây. Núi non trùng điệp, uốn lượn liên miên, những đỉnh tuyết sừng sững chọc trời, việc vượt qua vô cùng gian nan.
Hơn một trăm năm trước, triều đại Quý Sương của nước Đại Nguyệt Thị từng xuất bảy vạn quân vượt Thông Lĩnh định đánh Ban Siêu, sau khi thất bại thảm hại phải rút lui, từ đó không dám mạo hiểm vượt qua Thông Lĩnh nữa. Điều này giúp Trương Liêu có thể thong dong thu xếp tình hình Tây Vực.
Thực tế hơn một năm qua, Trương Liêu vẫn luôn bận rộn thu xếp tình hình Tây Vực.
Một năm rưỡi trước, tức mùa xuân năm Kiến An thứ ba, Trương Liêu đang ở Nghiệp Thành thuộc Hà Bắc thì nhận được thư bồ câu đưa tin của Tả Từ: nước Tinh Tuyệt đang bị nước Thiện Thiện tấn công, tình thế ngàn cân treo sợi tóc.
Chưa nói đến việc nước Tinh Tuyệt có yếu tố của Tả Từ và Tô Nhã, bản thân Trương Liêu lúc đó đã đang mưu tính về Tây Vực, chỉ là khổ nỗi không có một cơ hội thích hợp.
Việc xuất quân vào một khu vực có nhiều quốc gia như Tây Vực cần một lý do danh chính ngôn thuận. Nếu không, sẽ khiến các nước địa phương nảy sinh cảm giác khủng hoảng và tâm lý bài ngoại, đồng tâm hiệp lực chống lại. Khi đó, chiến lược Tây Vực sẽ tốn công vô ích, đây không phải điều Trương Liêu muốn.
Mà bức thư của Tả Từ gửi đến đúng lúc Trương Liêu đang buồn ngủ thì gặp chiếu manh, khiến tâm trạng ông lập tức sáng tỏ.
Về tình về lý, việc công hay việc tư, Trương Liêu đều không hề do dự. Ông lập tức gửi thư bồ câu, ra lệnh cho Từ Vinh và Phàn Trù - lúc này đã tiến vào Tây Vực - hãy giương cao ngọn cờ giải cứu nước Tinh Tuyệt, dùng thế sấm sét đánh hạ nước Thiện Thiện.
Nước Thiện Thiện tên gốc là Lâu Lan, cách Dương Quan hơn một ngàn sáu trăm dặm. Dũng sĩ thời Tiền Hán là Phó Giới Tử đã giết vua Lâu Lan, đổi tên nước thành Thiện Thiện.
Ba mươi năm Hà Đông, ba mươi năm Hà Tây. Theo tin tức Trương Liêu nhận được, trong mười mấy năm Lương Châu đại loạn, Tây Vực bị cắt đứt, nước Thiện Thiện dần trở nên lớn mạnh. Thời Tiền Hán dân số chỉ khoảng hơn một vạn năm nghìn người, nay nhờ thôn tính không ít nước nhỏ, dân số đã vượt quá ba vạn. Ở Tây Vực, đây đã là một siêu cường quốc.
Vị trí của nước Thiện Thiện lại cực kỳ then chốt, án ngữ cửa ngõ phía nam của Con đường Tơ lụa, hơn nữa còn chiếm gần một nửa con đường phía nam. Đây là nơi bắt buộc phải kiểm soát để Trương Liêu kinh doanh Tây Vực, vì vậy việc nước Thiện Thiện tấn công nước Tinh Tuyệt chẳng khác nào tự đâm đầu vào họng súng của Trương Liêu.
Sau khi hạ lệnh cho Từ Vinh và Phàn Trù, Trương Liêu nhanh chóng mang theo Điển Vi tiến về Tây Vực.
Đợi khi họ đến Lương Châu, tin tức từ Tây Vực truyền tới: Từ Vinh và Phàn Trù đã đánh hạ nước Thiện Thiện.
Trương Liêu nhận được tin này cũng không thấy ngạc nhiên. Thực tế, nước Thiện Thiện dù mạnh đến đâu cũng chỉ ở Tây Vực. Cả nước có ba vạn dân, số có thể xuất chiến chỉ vài ngàn, trong khi Từ Vinh và Phàn Trù đem theo hai vạn quân, nước Thiện Thiện sao có thể chống đỡ.
Điều khiến Trương Liêu bật cười là trận này tên Tả Từ kia cũng tham gia. Hắn dựa vào thân thủ trực tiếp lẻn vào kinh thành Thiện Thiện, bắt sống vua Thiện Thiện cùng mấy vị tướng lĩnh giao cho Từ Vinh và Phàn Trù. Khi Từ Vinh và Phàn Trù công thành, họ treo vua Thiện Thiện và đám tướng lĩnh lên phía trước, binh lính thủ thành nước Thiện Thiện ai nấy đều ngẩn người, việc đánh hạ nước Thiện Thiện gần như không tốn một giọt máu.
Khi Trương Liêu đến Tây Vực, nước Thiện Thiện đã hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát. Việc đầu tiên Trương Liêu làm là bổ nhiệm Tây Vực Đô hộ.
Mặc dù Từ Vinh và Phàn Trù dễ dàng đánh hạ nước Thiện Thiện, nhưng thực tế để thực sự kiểm soát toàn bộ Tây Vực Đô hộ phủ là điều không dễ dàng.
Bởi lẽ phần lớn đất đai của Tây Vực Đô hộ phủ là sa mạc, tức đại sa mạc Taklamakan. So với toàn bộ sa mạc Tây Vực, diện tích các ốc đảo chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Hơn nữa, khoảng cách giữa các ốc đảo rất xa, thường lên tới hàng trăm dặm, ở giữa toàn là hoang mạc, môi trường khắc nghiệt, đi lại vô cùng nguy hiểm.
Cũng vì diện tích ốc đảo hầu hết có hạn, lương thực sản xuất ra rất ít, mỗi ốc đảo chỉ có thể nuôi dưỡng số lượng quân đội rất nhỏ. Môi trường đặc thù dẫn đến việc không thể xuất hiện đủ quân đội để thống nhất Tây Vực. Vì vậy, Tây Vực bao gồm vô số nước nhỏ độc lập, có tên tuổi thôi đã gần năm mươi nước, ngoài ra còn có rất nhiều mã phỉ, thế lực bộ lạc, nhiều không đếm xuể.
Sau khi Tiền Hán thiết lập Tây Vực Đô hộ phủ, cũng đã gặp phải vấn đề này. Lương thực ốc đảo sản xuất có hạn, Đại Hán cũng không thể đóng quân lâu dài với số lượng lớn ở Tây Vực.
Sức mạnh vũ lực là then chốt. Sở dĩ Trương Khiên có thể thuyết phục các nước Tây Vực là nhờ vào việc Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh cùng thời đánh bại Hung Nô, phô trương vũ lực trước các nước Tây Vực. Tương tự, việc Ban Siêu có thể dựa vào ba mươi sáu tùy tùng để bình định Tây Vực cũng liên quan đến việc Hậu Hán đánh bại Bắc Hung Nô.
Nhưng họ đều không thể duy trì lâu dài. Một là do sự suy yếu theo giai đoạn của vũ lực Đại Hán, hai là do Đại Hán không chú trọng và thiếu lực lượng quản trị Tây Vực, văn hóa Hán và tư tưởng Nho gia không được lan truyền đến vùng này.
Vì vậy, muốn thực sự đưa Tây Vực vào bản đồ Đại Hán, việc quản trị và giáo hóa là vô cùng quan trọng.
Trương Liêu không thể ở lại Tây Vực mãi. Muốn kiểm soát tình hình Tây Vực, ông phải chọn một người đủ khả năng nắm giữ đại cục để đảm nhận chức Tây Vực Đô hộ, xử lý công việc Tây Vực.
Người này khiến Trương Liêu phải suy tư. Thuộc hạ của ông có không ít người làm được, Tuân Úc, Thư Thụ đều ổn, nhưng trung khu vừa mới thiết lập không lâu, cần Tuân Úc và những người khác sắp xếp lại. Ký Châu, Lương Châu, Dự Châu, Dương Châu đều vừa mới ổn định, đều cần những người này tọa trấn, tạm thời không nên điều động.
Vì vậy, Trương Liêu nhắm vào một người: Điền Phong.
Sau khi Viên Thiệu bại vong, Điền Phong được người của Trương Liêu âm thầm bảo vệ nên thoát được một kiếp. Nhưng người này tuy có tài nhưng lại là một con bò bướng bỉnh.
Trương Liêu trước đó ở lại Nghiệp Thành, một mặt là để ổn định Ký Châu, mặt khác chính là vì Điền Phong.
Ông đã mấy lần ghé thăm, sau khi đàm đạo sâu với Điền Phong, nhận thấy Điền Phong lấy thất bại của Viên Thiệu làm nhục, không muốn xuất sơn lần nữa.
Tuy nhiên, trong lòng Trương Liêu đã có tính toán từ trước. Ông biết Điền Phong không muốn xuất sơn chủ yếu là vấn đề thể diện. Huống hồ trước đó Viên Thiệu và Trương Liêu là kẻ thù, Điền Phong đầu quân cho ông chẳng khác nào đầu địch, đây là điều Điền Phong khó lòng chấp nhận.
Trương Liêu nhận ra điểm này, nên trong lúc trò chuyện với Điền Phong đã vô tình nhắc đến công nghiệp của Ban Siêu ở Tây Vực, hết lời tán thưởng, lại nói đến thế giới rộng lớn ngoài Tây Vực, phóng đại sự cường đại của Đế quốc Quý Sương, nói sâu về mối nguy ngoại lai mà Đại Hán đang đối mặt.
Trong lòng Điền Phong vốn dĩ không cam tâm cứ thế già đi trong rừng sâu, nghe Trương Liêu kể về Tây Vực và thế giới bên ngoài Tây Vực, không khỏi động tâm. Nghe đến sự cường đại của mấy đế quốc khác, cũng không khỏi nghiêm nghị. Trương Liêu thừa cơ mời Điền Phong đảm nhận chức Tây Vực Đô hộ, khai cương mở đất, khiến người phương xa tới phục, gieo rắc giáo hóa Nho gia vào thế giới bên ngoài Đại Hán.
Đây là chuyển mâu thuẫn nội bộ ra bên ngoài, đủ để xóa bỏ tâm bệnh của Điền Phong.
Quả nhiên, Điền Phong không từ chối, cuối cùng quyết định cùng Trương Liêu đến Tây Vực, giáo hóa di địch.
Sau khi đến Tây Vực, Trương Liêu lập tức bổ nhiệm Điền Phong làm Tây Vực Đô hộ, Dương Hán làm Mậu Kỷ hiệu úy, dẫn năm ngàn quân mã hỗ trợ Điền Phong quản trị Tây Vực.
Điền Phong giỏi về chính vụ, mưu lược và thủ đoạn đều là hạng nhất, nhưng xét về thuật tung hoành thì hơi kém. Còn Dương Hán linh hoạt cơ biến, vẻ ngoài có vẻ đôn hậu nhưng thực chất lại xảo quyệt, trong môi trường phức tạp của hàng chục nước Tây Vực quả thực như cá gặp nước.
Trương Liêu lại bổ nhiệm Phục Quân làm Tây Vực Trưởng sử. Con đường Tơ lụa chia làm hai đường Nam Bắc, tách ra từ quận Đôn Hoàng, bao quanh đại sa mạc về phía tây, hợp lại từ nước Sơ Lặc và Sa Xa.
Như vậy, Tây Vực Đô hộ Điền Phong ở phía đông, tọa trấn Lâu Lan, phía tây tiếp Yên Kỳ, Quy Từ, phía nam tiếp Thiện Thiện, Vu Điền.
Phó thủ Tây Vực Trưởng sử Phục Quân ở phía tây, tọa trấn Sơ Lặc, tương đương với vị trí của Ban Siêu ngày trước, phía bắc tiếp Cô Mặc, Úy Đầu, phía nam tiếp Sa Xa, Vu Điền, Tinh Tuyệt, cùng Điền Phong hỗ trợ lẫn nhau, đảm bảo Con đường Tơ lụa thông suốt.
Về việc chọn Phục Quân, trong đó tự nhiên có ẩn ý riêng, nhưng không tiện nói với người ngoài.
Sau khi bổ nhiệm nhân sự, chính là các hành động quân sự như sấm sét.
Đại Hán suy yếu hơn mười năm, các nước Tây Vực khó tránh khỏi nảy sinh ý nghĩ khác. Đối với các quốc gia ở khu vực này, thủ đoạn hiệu quả nhất chính là răn đe bằng quân sự mạnh mẽ.
Trước uy sau ân, lấy uy răn đe, sau đó ban ân, dạy bằng giáo hóa, mới có thể đạt được hiệu quả gấp đôi với một nửa công sức.
Mưu tính của Trương Liêu là, Từ Vinh và Phàn Trù xuất phát từ đường phía bắc, càn quét các nước Xa Sư tiền hậu bộ, Yên Kỳ, Quy Từ...
Lúc này Bắc Hung Nô đã sớm suy yếu, Ô Tôn ở phía bắc Thiên Sơn vốn thế lực không nhỏ, nhưng từ hai trăm năm trước đã chia thành hai vương thống Đại - Tiểu Côn Di, nội bộ lục đục, biến loạn nảy sinh, căn bản không rảnh tay lo việc khác. Các tiểu tốt từng dựa hơi Hung Nô ở đường phía bắc Con đường Tơ lụa như Xa Sư tiền hậu bộ, Yên Kỳ, Quy Từ không có chỗ dựa, rất khó chống lại đại quân của Từ Vinh và Phàn Trù.
Về phần đường phía nam, sau khi nước Thiện Thiện và Tinh Tuyệt đã định, các nước lớn ở phía tây chính là Vu Điền và Sa Xa, do Trương Liêu dẫn theo Điển Vi và Dương Hán đích thân chinh phạt. Cuối cùng hai đường Nam Bắc hội sư tại Sơ Lặc, hoàn thành việc kiểm soát toàn bộ Tây Vực Đô hộ phủ.
Càng tác chiến trong môi trường khắc nghiệt, ưu thế của chiến lược tinh binh càng được thể hiện rõ: ít vận chuyển lương thảo, tính cơ động linh hoạt cao. Ở vùng sa mạc ốc đảo phân tán như Tây Vực, một đại quân vài vạn người chưa chắc đã bằng hơn chục toán quân nhỏ.
Đặc biệt là Mãnh Hổ doanh của Điển Vi và Thân vệ doanh của Trương Liêu, giỏi nhất là tác chiến đặc chủng quy mô nhỏ, ở Tây Vực có thể nói là cá gặp nước.
Dẫu vậy, Trương Liêu cũng không dám lơ là.
Ông biết, tác chiến ở nơi như Tây Vực, mối đe dọa lớn nhất không phải là thực lực của các nước Tây Vực, mà là đại sa mạc. Một khi xử lý không tốt, tổn thất phi chiến đấu còn đáng sợ hơn tổn thất trong chiến đấu gấp nhiều lần.
Biến số trong sa mạc quá nhiều: lạc đường, thiếu nước, bão cát, và đáng sợ nhất ở đại sa mạc Taklamakan là cát lún. Cho dù quân đội của bạn có tinh nhuệ đến đâu, một khi rơi vào những nguy cơ này, đều là cửu tử nhất sinh.
Vì vậy trước khi xuất quân, Trương Liêu đã trang bị cho hai đường binh mã đủ bình nước, xe chỉ nam, la bàn, bản đồ, cùng đội y tế và đội vận tải lạc đà.
Ông còn đặc biệt tổ chức cho đại quân huấn luyện đặc biệt tác chiến sa mạc. Đầu tiên là huấn luyện cách kết hợp la bàn với bản đồ để nhận đường, sau đó là cắm trại trên sa mạc, tìm nguồn nước, nhận biết cát lún, cảnh giác bão cát và các phương pháp tự cứu dưới nhiều nguy cơ.
Huấn luyện đặc biệt tại Lâu Lan ba tháng, đợi thám báo đã thăm dò rõ tin tức hai đường Nam Bắc, đại quân mới chia làm hai đường tiến vào sa mạc.
Cùng lúc đó, các thương đội cũng bắt đầu thiết lập cứ điểm đầu tiên tại Lâu Lan. Khi Trương Liêu đến Tây Vực, không chỉ mang theo Tô Nhã và My Trinh, mà cả những đại thương nhân từng hợp tác với ông trước đây như Chân thị ở Trung Sơn, Trương Thế Bình và Tô Song cũng đều được Trương Liêu thuyết phục, lần lượt đến đây, trở thành một phần của việc tái thiết Con đường Tơ lụa.