Thái học của Đê Tần nằm ở phía tây nam thành Trường An. Nơi đây vốn là vị trí Cửu Miếu của Vương Mãng, những bức tường đổ nát tồn tại hàng trăm năm đã được dựng thành học cung cao lớn, thậm chí còn rộng rãi, thoáng đãng hơn cả điện Minh Quang - chính điện trong hoàng cung của Phù Kiên, đủ thấy quyết tâm coi trọng giáo dục của Phù Kiên lớn đến nhường nào.
Khi Phù Kiên lên ngôi, ông cho mở rộng học cung, triệu tập học sinh các quận quốc thông hiểu ít nhất một bộ kinh điển vào học, con cháu từ hàng công khanh trở xuống đều phải đến thụ nghiệp. Những người học hành thông tuệ, tài năng làm việc, thanh tu liêm khiết, hiếu đễ chăm làm ruộng đều được ban thưởng biểu dương. Thế nhưng, Quan Trung trải qua mấy chục năm chiến loạn, người Hồ chuộng võ, sĩ tộc thì di cư về phương nam, nho sinh còn sót lại chẳng được bao nhiêu. Sách vở thất truyền, những lời dạy của Chu Công, Khổng Tử gần như đứt đoạn. Thuở mới khôi phục Thái học ở Trường An, Phù Kiên đích thân tới khảo sát kinh nghĩa của học sinh, cùng các vị bác sĩ Ngũ Kinh biện luận. Những vị bác sĩ đó kinh nghĩa thô sơ, hỏi một đằng đáp một nẻo khiến Phù Kiên vô cùng thất vọng, tự hỏi những người như vậy làm sao có thể dạy dỗ học trò! Thế là ông tìm kiếm những bậc hiền tài còn sót lại, trọng dụng các thế gia đại tộc ở phương Bắc, ban cho họ những đặc quyền nhất định để lung lạc. Nhờ vậy mà lòng người phấn chấn, xưng tụng là "đa sĩ". Phù Kiên đối với điều này rất đắc ý, cho rằng mình đã tạo nên vẻ đẹp của chốn học đường, hoằng dương phong thái Nho giáo, khiến anh tài Lũng Hữu và Quan Trung đều quy phục. Mà Trần Tháo Chi lại là sứ thần Đông Tấn đầu tiên đi sứ các nước Ngũ Hồ kể từ sau cuộc di cư thời Vĩnh Gia, cũng là nhân tài kiệt xuất của thế hệ trẻ Giang Đông, danh tiếng sánh ngang với Tạ Huyền, Vương Hiến Chi, Cố Khải Chi, được xưng tụng là "Giang Tả tứ tuấn". Đông Tấn phụng mệnh lệnh của Hoa Hạ, tự coi mình là chính thống, Phù Kiên muốn xem thử vị sứ thần Đông Tấn trẻ tuổi tuấn tú này có tạo hóa gì trong Nho học? Chịu ảnh hưởng từ Vương Mãnh, Phù Kiên tôn sùng Nho giáo, nghiêm cấm học thuyết Lão Trang và đồ sấm vĩ, kẻ phạm tội bị xử tử giữa chợ. Vì vậy, Phù Kiên cho rằng đám sĩ tử Giang Tả vốn chuộng hư văn huyền luận không thể nào sánh được với hiền tài của Đê Tần.
Ngày mười bốn tháng năm, Phù Kiên triệu tập danh sĩ, hiền giả, thông nho của Đê Tần tại Thái học phía tây thành, muốn cho sứ Tấn là Trần Tháo Chi thấy được hiền tài của Đại Tần. Các vị bác sĩ Ngũ Kinh của Đê Tần đứng đầu là Vương Thật đã thức trắng đêm lật giở điển tịch, chuẩn bị biện luận cùng Trần Tháo Chi. Nếu có thể khuất phục được người Đông Tấn vốn sống ở Giang Tả mà vẫn kiêu ngạo tự coi mình là chính thống, Tần chủ Phù Kiên sẽ có trọng thưởng.
Đầu giờ Thìn, Trần Tháo Chi dẫn theo Nhiễm Thịnh, Tô Kỳ, dưới sự hộ tống của Thị trung Đỗ Kiền và Phụ quốc trưởng sử Đậu Lãng bước vào giảng đường Thái học. Giảng đường chiếm diện tích vài mẫu, vòm trần cao rộng, chống đỡ bởi tám cây cột gỗ khổng lồ, không gian thoáng đãng, có thể chứa hàng trăm người giảng học biện luận. Văn quan từ ngũ phẩm trở lên của Đê Tần lúc này đã có mặt đông đủ, hơn mười vị bác sĩ Ngũ Kinh dẫn theo trăm học tử ngồi ngay ngắn nghiêm trang, đợi Tần chủ Phù Kiên đích thân tới.
Đúng giờ Thìn, tiếng khánh vang lên, Phù Kiên cùng các đại thần Vương Mãnh, Lý Uy, hoạn quan Triệu Chỉnh và những người khác tới giảng đường Thái học. Vừa ngồi xuống, bỗng có tin báo Hoàng thái hậu và Hoàng hậu giá lâm.
Mẹ của Phù Kiên là bà Cẩu thị đã gả cháu gái nhà mẹ đẻ cho Phù Kiên làm vợ. Sau khi Phù Kiên lên ngôi, cô cháu nhà họ Cẩu một người trở thành Hoàng thái hậu, một người trở thành Cẩu Hoàng hậu. Phụ nữ người Đê có địa vị cao hơn phụ nữ người Hán, chuyện xuất đầu lộ diện là thường tình. Cẩu Thái hậu cũng thường can dự triều chính, nhưng bà không giống như Cẩu Thái hậu Khả Túc Hồn thị của nước Yên làm nhiễu loạn quốc gia. Những lần Cẩu Thái hậu can dự triều chính đều mang lại tác động tốt cho chính quyền Đê Tần. Năm xưa Vương Mãnh chưa đợi chỉ dụ đã xử trảm Cường Đức. Khi đó Vương Mãnh là quan tam phẩm, còn Cường Đức giữ chức Đặc tiến, địa vị chỉ đứng sau Tam công, Vương Mãnh vốn không có quyền xử trảm Cường Đức. Phù Kiên khi đó nổi giận, hơn nữa các hào cường người Đê thi nhau đòi nghiêm trị Vương Mãnh, khiến ông đứng trước nguy cơ bị bãi quan. Vương Mãnh vốn kết giao tốt với Lý Uy, Lý Uy đã cầu tình cho Vương Mãnh trước mặt Cẩu Thái hậu. Cẩu Thái hậu là người quyết định cuối cùng, ra sức bảo vệ Vương Mãnh, mới có được cục diện Đê Tần ngày hôm nay.
Cẩu Thái hậu năm nay bốn mươi ba tuổi, Cẩu Hoàng hậu chỉ mới ngoài hai mươi, hai cô cháu dung mạo vóc dáng khá giống nhau. Cẩu Thái hậu biết cách giữ gìn nhan sắc, trông như chị em với Cẩu Hoàng hậu. Người Đê chuộng màu trắng và màu xanh, thế là Cẩu Thái hậu mặc đồ trắng, Cẩu Hoàng hậu mặc đồ xanh, khoác trên mình bộ "nhẫm lộ bào" tay nhỏ vạt dài truyền thống của phụ nữ quý tộc người Đê. Bộ y phục này có phần giống với sườn xám đời sau, bó sát cơ thể thướt tha. Hai cô cháu mặt mày đầy đặn quyến rũ, vóc dáng cao ráo đầy đặn, mang vẻ đẹp của bậc mẫu nghi, được một đám nữ quan trong hậu cung vây quanh tiến vào giảng đường Thái học, nói là muốn nghe lỏm sứ Tấn biện luận cùng bác sĩ Thái học.
Cẩu Thái hậu thuở nhỏ không đọc thi thư, chỉ nhờ đọc kinh Phật mà miễn cưỡng nhận biết được mặt chữ. Thái học Trường An lập được năm năm, Cẩu Thái hậu chưa từng đến nghe biện luận bao giờ, nên Phù Kiên thấy mẹ và vợ tới thì không khỏi nhíu mày. Hai tháng trước, khi biết tin "Vệ Giới của Giang Tả" là Trần Tháo Chi sắp đi sứ Trường An, Cẩu Thái hậu đã muốn Phù Kiên giữ Trần Tháo Chi lại. Khi đó bà chỉ mới nghe danh tiếng, biết Trần Tháo Chi tuấn mỹ phi phàm, giỏi vẽ tượng Phật, tinh thông kinh Phật. Sau bốn mươi tuổi, Cẩu Thái hậu sùng bái Phật giáo, ngày ngày tụng đọc "Nhân Bản Dục Sinh Kinh". Nghe tin đệ tử cao đồ của Phật Đồ Trừng là Thích Đạo An đang trụ trì tại Tương Dương, Cẩu Thái hậu muốn Phù Kiên phái người đón Thích Đạo An về Trường An phụng thờ. Nhưng Tương Dương thuộc Đông Tấn, làm sao đón được? Thế nên lần này Vương Mãnh, Dương An, Diêu Trường mưu tính tấn công Kinh Tương, một trong những nhiệm vụ là đón Thích Đạo An và danh sĩ Tập Tạc Xỉ về Trường An. Vì nghị hòa với Tấn nên kế hoạch tấn công phương nam tạm hoãn. Mà Trần Tháo Chi vốn là danh sĩ, tu dưỡng Phật học được cao tăng Chi Đạo Lâm, trưởng lão chùa Ngõa Quan là Trúc Pháp Thái hết lời khen ngợi, lại giỏi vẽ tượng Phật, hơn nữa còn là mỹ nam tử nổi tiếng, nên Cẩu Thái hậu có tâm ý muốn giữ Trần Tháo Chi lại Trường An.
Phù Kiên thờ mẹ rất hiếu thảo, ông có thể dung thứ cho việc Cẩu Thái hậu tư thông với Vệ tướng quân Lý Uy, nhưng chuyện cưỡng ép giữ Trần Tháo Chi lại thì không thể đồng ý. Một là vì muốn nghị hòa với Tấn, sao có thể giữ sứ thần của người ta lại Trường An! Hai là Trần Tháo Chi không giống Thích Đạo An hay Tập Tạc Xỉ ở Tương Dương. Thích Đạo An là người xuất gia, không vướng bận, đi đâu hoằng pháp cũng được. Tập Tạc Xỉ tổ tiên ở Tương Dương, Tương Dương giáp ranh với Tần, Phù Kiên chỉ cần đánh hạ Tương Dương là có thể dời cả tộc họ Tập về Trường An, không sợ họ không phục tùng. Nhưng Trần Tháo Chi thì không thể, tộc nhân họ Trần ở Tiền Đường, trừ khi diệt được Đông Tấn, nếu không thì không thể dời cả tộc họ Trần ở Tiền Đường về Trường An được. Cho nên dù có hứa hẹn quan cao lộc hậu, Trần Tháo Chi chắc chắn cũng không chịu ở lại. Phù Kiên vốn hành sự bằng nhân nghĩa, không muốn người đời cho rằng người Đê hung bạo, man di.
Tiếng khánh vang lên ba hồi, buổi biện luận tại giảng đường Thái học Đê Tần bắt đầu. Trước tiên là các học tử đặt câu hỏi cho mười hai vị bác sĩ Ngũ Kinh. Ngũ Kinh bao gồm "Chu Dịch", "Thượng Thư", "Thi Kinh", "Lễ Ký", "Xuân Thu". Bác sĩ Thượng Thư của Thái học Đê Tần dùng bản "Kim Văn Thượng Thư" do Phục Sinh truyền lại, còn Đông Tấn thì tham khảo bản "Cổ Văn Thượng Thư" của Khổng An Quốc, dù cũng có người nói "Cổ Văn Thượng Thư" là giả. Trần Tháo Chi đối với cả hai bản đều thuộc nằm lòng. Bác sĩ "Lễ Ký" của Thái học Đê Tần dùng bản "Tiểu Đái Lễ Ký" do Trịnh Huyền chú giải, không truyền dạy "Đại Đái Lễ Ký", trong khi Đông Tấn có những học giả nghiên cứu cả hai bộ Lễ Ký, như họ Khổng ở Hội Kê chuyên nghiên cứu về hai bộ này. Trần Tháo Chi là bạn của Khổng Uông, thường xuyên thỉnh giáo Khổng Uông về tinh túy của Đái thị Lễ Ký, Khổng Uông tất nhiên không tiếc lời chỉ dạy, nên Trần Tháo Chi cũng thông suốt trong lòng. Còn về "Chu Dịch", "Mao Thi" và "Xuân Thu Tam Truyện", đó càng là sở trường của Trần Tháo Chi, ba bộ kinh này có thể nói là đại diện cho trình độ cao nhất của Đông Tấn.
Học sinh Thái học Đê Tần tất nhiên người Hán chiếm đa số, nhưng cũng không ít học sinh người Đê, Khương, Hung Nô, Tiên Ti và người Yết. Hồ Hán hỗn tạp, tốt xấu lẫn lộn nhưng lại có thể cùng ngồi một chỗ học tập, điểm này quả thực phù hợp với tư tưởng giáo dục "hữu giáo vô loại" của Khổng Tử. Đám đệ tử người Hán và người Hồ lần lượt tiến lên, thỉnh giáo các câu hỏi khó về Ngũ Kinh, các vị bác sĩ ngồi đó đáp lời như tiếng vang. Không chỉ học sinh hỏi, bác sĩ đáp, mà các vị bác sĩ này còn khảo lại học sinh những nghi vấn về kinh nghĩa. Đám học sinh đó ai nấy đều thao thao bất tuyệt, đều đánh trúng trọng tâm.
Không khí học thuật trong giảng đường cực kỳ tốt, Phù Kiên vuốt râu mỉm cười, nghiêng đầu nhìn Trần Tháo Chi. Trần Tháo Chi ngồi nghiêm trang, gương mặt thanh tú tuấn dật mang theo nụ cười nhàn nhạt, tĩnh lặng lắng nghe đám bác sĩ học tử biện luận, trong lòng thầm cười: "Toàn là những kinh nghĩa nông cạn, có cái thậm chí chỉ là học thuộc lòng. Trình độ Thái học Đê Tần này so với học đường của Từ thị ở Ngô Quận hay học đường quận Hội Kê thì kém xa. Ngũ Hồ loạn Hoa, sĩ tộc di cư về nam, Trung Nguyên chiến loạn không dứt, trường học bị bỏ hoang, học thuật truyền thừa đứt đoạn. Trong khi đó Đông Tấn tương đối ổn định, nên thời kỳ Đông Tấn Thập Lục Quốc, đại thi nhân, đại thư pháp gia, đại họa gia đều xuất thân từ Đông Tấn. Văn học nghệ thuật Đông Tấn sau thời Xuân Thu bách gia tranh minh đã đạt đến một đỉnh cao mới, đây là điều mà các nước do người Hồ lập nên không thể nào sánh kịp. Dù Phù Kiên có coi trọng giáo dục, nhưng sự tích lũy hàng trăm năm, sự truyền thừa của các thế gia đại tộc, đâu phải ba năm năm mươi năm là có thể bù đắp được!"
Phù Kiên hỏi: "Sứ thần Trần thấy học nghiệp của học tử Đê Tần chúng ta thế nào?"
Trần Tháo Chi đáp: "Cũng coi là chăm chỉ hiếu học."
Phù Kiên nghe giọng điệu Trần Tháo Chi không mấy phục, liền nói: "Trẫm nghe nói sứ thần Trần là thông qua khảo hạch Trung Chính từ huyện Tiền Đường, quận Ngô mà từng bước được cất nhắc. Khảo hạch Trung Chính không thể thiếu thi luận, sứ thần Trần chắc hẳn nghiên cứu rất sâu về Mao Thi, Luận Ngữ. Trẫm muốn mời sứ thần Trần cùng bác sĩ Thi Kinh của nước ta biện luận, không biết sứ thần Trần thấy thế nào?"
Trần Tháo Chi nghĩ thầm: "Ta đi sứ Trường An, tự nhiên phải làm rạng danh uy phong Đại Tấn, hôm nay hãy cứ phát cái cuồng của thiếu niên." Bèn cúi người nói: "Chỉ biện luận về Thi Kinh thì có phần đơn điệu. Ngoại thần tuy tài hèn sức mọn nhưng cũng thông hiểu Ngũ Kinh, nguyện cùng bác sĩ Ngũ Kinh của quý quốc biện luận."
Lời vừa thốt ra, cả giảng đường xôn xao. Hơn trăm học tử Hồ Hán bàn tán xôn xao. Trong mắt những học tử này, thông hiểu một bộ kinh đã là rất khó, thông hai bộ chỉ đếm trên đầu ngón tay, còn thông ba bộ thì cả Đê Tần chỉ có duy nhất bác sĩ Vương Thật. Vậy mà người họ Trần tuổi vừa đôi mươi này lại dám cuồng ngôn thông hiểu Ngũ Kinh, muốn biện luận với các vị bác sĩ Ngũ Kinh tại đây. Học tử Đê Tần hoàn toàn không tin, đều cho rằng Trần Tháo Chi đang khoác lác. Đám con cháu quý tộc người Hồ vốn thiếu lễ nghi liền ồn ào đòi phải làm cho sứ Tấn Trần Tháo Chi cứng họng không nói được lời nào.
Phù Kiên tuy cho rằng Trần Tháo Chi có tài, nhưng cũng không tin Trần Tháo Chi có thể thông hiểu Ngũ Kinh. Cái gọi là thông một bộ kinh, không chỉ là có thể đọc thuộc lòng, mà còn phải nắm vững yếu nghĩa của các nhà chú giải qua các thời đại, tổng hợp ý kiến của bách gia, tóm lại là phải hiểu thấu đáo kinh nghĩa, có thể ứng đối các loại nghi vấn về bộ kinh đó mới coi là thông. Đó là yêu cầu đối với bác sĩ kinh học, còn yêu cầu đối với học sinh thì không cao như vậy, chỉ cần thuộc lòng một bộ kinh, hiểu cơ bản kinh nghĩa là đạt. Phù Kiên cho rằng cái gọi là "thông Ngũ Kinh" của Trần Tháo Chi cũng chỉ giống như học sinh Thái học Tần, tức là chỉ hiểu sơ lược mà thôi. Chẳng phải chính Trần Tháo Chi cũng nói là mình chỉ "thông hiểu" đó sao!
Vì vậy, vị Tần chủ nhân từ Phù Kiên còn có chút lo lắng cho Trần Tháo Chi, sợ rằng vị sứ Tấn tuấn tú này lát nữa không trả lời được, rơi vào cảnh lúng túng ấp úng.
