Không giống nhà truyền giáo thời Thanh, bởi vì Châu u thực dân nổi lên, truyền giáo nhận được kinh phí cực kỳ phong phú. Có tiền lót đường, chủ thể cấu thành người Hán đạo Cơ Đốc trong Mãn Thanh là du côn lưu manh, bởi vì người đứng đắn sẽ không lựa chọn tin Chúa.
Giulio Aleni nói: "Bệ hạ, công tác truyền giáo của Dòng Tên đã ngừng, nhà thờ ở các nơi cũng chủ động đóng kín, bởi vì thật sự là không trả nổi tiền thuê. Một số nơi mua đất xây nhà thờ cũng bị bán đi chia tiền. Nói theo lời của nhà Phật là sau này truyền giáo tùy duyên, chỉ truyền giáo cho người có duyên có tuệ căn.”
"Ha ha ha ha!" Cách nói này chọc cười Triệu Hãn.
Những nhà truyền giáo này bắt đầu nằm im mặc đời xô đẩy.
Giulio Aleni lại bảo: “Thần và mấy bằng hữu quyết tâm tu chỉnh giáo lý, kết hợp Cơ Đốc giáo và đạo Nho Thích*, kết hợp vào lý luận Đại Đồng của bệ hạ. Nhưng dù là những nhà truyền giáo ở lại thì đa số đều không tán đồng hành vi này.”
(*) Ý nói hai đạo Nho và Phật. Nho trong Nho giáo, Thích trong Thích Ca Mâu Ni.
Tư tưởng phân liệt, năm bè bảy mảng, Triệu Hãn khá vừa lòng với việc này.
“Các ngươi làm sao kết hợp Trung – Tây?” Triệu Hãn không kiềm được đặt câu hỏi.
Giulio Aleni trình bày: “Thánh Phụ, Thánh Tử, Thánh Linh, ba vị một thể, đều từ thiên đạo diễn biến. Thần là cứu rỗi, khiến người đời thức tỉnh ngộ đạo, khiến người đời hiểu lý luận nguyên quân, nguyên thần, nguyên dân. Quân vương và thần dân nếu tin theo Chúa thì phải thực hiện phần gốc rễ quân, thần, dân, khi nào thực hiện được mới được thần linh ưu ái, đây gọi là thiên nhân cảm ứng, thiên mệnh hướng về. Thần cứu rỗi thì thiên hạ đại đồng! Trước khi chưa thực hiện được đại đồng thì mỗi người đều có tội. Cách chuộc tội là cố gắng thực hiện thiên hạ đại đồng.”
Triệu Hãn cố nén ý cười, gật đầu nói: "Rất tốt, các ngươi hoàn thiện giáo lý xong có thể đưa tới chỗ của trẫm.”
Loại Cơ Đốc giáo này hợp lý không?
Rất hợp lý!
Ở thời không khác còn có thần học giải phóng, dùng chủ nghĩa Mác giải thích “Thánh Kinh”, hơn nữa nhanh chóng truyền bá đến toàn bộ Châu Mỹ La Tinh.
Bọn họ cảm thấy, thần cứu chuộc người đời là muốn giải phóng người đời.
Giải phóng như thế nào?
Vậy phải học lý luận của Mác, phải hiểu nguyên lý kinh tế học của chủ nghĩa Mác, từ các mặt xã hội, kinh tế, chính trị thực hiện bình đẳng. Phải biết lịch sử một cách khoa học, gánh vác trách nhiệm giải phóng bản thân. Phải cải tạo bản thân, cải tạo xã hội. Nguyên tội trong Thánh Kinh là xã hội cũ, loài người cũ, khi nào xuất hiện xã hội mới, loài người mới thì mới được cứu rỗi.
Sử quan Hàn Việt đã được cử ra ngoài làm huyện thừa, Đinh Thế Kinh thì vẫn ở lại.
Đinh Thế Kinh đang viết trong ghi chép sinh hoạt: “Nửa đầu buổi trưa đọc sách của tây nho* Matteo Ricci, dường như hiểu ra điều gì nên đã gọi tây nho Giulio Aleni đến, hỏi về nghĩa kinh của đạo Chúa. Giulio tức là đại nho Châu u, học cả Trung – Tây, lại biết đạo thiên văn. Giulio nói nghĩa kinh của đạo Chúa vốn có sơ hở, phải lấy đạo Nho Thích sửa lại cho đúng. Muôn vàn con đường quy về một chỗ, đạo Chúa càng nên tuân theo thiên lý. Thánh thượng rất vui, cho đi, Giulio mới rời khỏi.”
(*) Gọi học giả u Mỹ.
"Ngươi viết cái gì?" Triệu Hãn hỏi.
Đinh Thế Kinh vội nâng sách đưa qua: “Mời bệ hạ xem.”
Triệu Hãn nhìn lướt qua, cười muốn đau bụng: "Ngươi cảm thấy ông ta nói có lý không?”
Đinh Thế Kinh đáp lại: "Đạo lý ra từ thiên lý, càng ra từ thiên đạo. Nếu đạo Chúa không tuân theo thiên đạo, đó là không có đạo lý. Mà thiên đạo diễn hóa sẽ đến thiên hạ đại đồng, nếu đạo Chúa lấy thiên hạ đại đồng thành nhiệm vụ của mình, đó là lĩnh ngộ thiên đạo, lĩnh ngộ thiên lý, vậy ông ta nói chắc chắn có lý.”
Triệu Hãn mỉm cười khen ngợi: "Ngươi giỏi lắm, lý luận Đại Đồng vững chắc, không hổ là học sinh của Vương Điều Đỉnh.”
Đinh Thế Kinh tiếp tục vuốt mông ngựa: "Thần thường đi theo bên cạnh bệ hạ, nghe bệ hạ dạy bảo, mỗi ngày học vấn đều được tiến bộ. Thần tư chất nô độn, nếu được theo hầu bệ hạ suốt thì có lẽ sau này cũng sẽ làm đại nho.”
Triệu Hãn cười càng vui: “Giỏi lắm, ngươi thật sự tiến bộ về đạo a dua nịnh hót.”
…
Lịch cũ, tháng hai, quan lớn từ tam phẩm trở lên bắt đầu trai giới (không ăn các loại có tính kích thích như gừng tỏi).
Trai giới ngày thứ hai, Triệu Hãn đọc tế văn ở Ứng Dân điện, tự mình đi kiểm tra hạt giống và dụng cụ làm nông.
Thái thường tự khanh cùng Kim Lăng phủ doãn đưa hạt giống, nông cụ đến đền Nông Nghiệp.
Trai giới ngày thứ ba, Triệu Hãn cưỡi ngự liễn xuất phát.
Doong! Doong! Doong!
Ngọ môn gióng chuông, ngự giá chạy ra.
Sau khi tính đi tính lại, Triệu Hãn khôi phục đa số tế lễ, đồng thời khôi phục Thái thường tự chủ trì tế tự.
Nhưng cải cách tế lễ càng đơn giản.
Khôi phục các loại tế lễ, không phải làm phong kiến mê tín, cũng không phải biểu thị uy nghiêm của hoàng đế, mà vì Triệu Hãn hiểu một đạo lý rằng trung tâm giới trị quan của người Trung Quốc cổ đại khi quy kết chỉ có bốn chữ: Kính thiên pháp tổ!
Không thể vứt bỏ bốn chữ này, nếu không thì tư tưởng xã hội sẽ rơi vào hỗn loạn.
Trước Nguyên Tiêu, Triệu Hãn đã đi tế tự thiên địa, hôm nay sẽ cử hành lễ canh điền. Tức là hoàng đế khuyên cày, tự mình trồng ruộng để biểu đạt sự trọng thị đối với nông canh.
Khi ngự giá chạy ra Tử Cấm Thành, quan viên từ tam phẩm trở lên đã xếp hàng ở ngoài Tử Cấm Thành chờ từ lâu.