Miêu tả của Peter Mundy, ở toàn bộ thế kỷ mười bảy, mười tám, là khách quan công chính nhất ở trong cả nước Anh.
Có khen ngợi chê bai, rất cầu thị.
Trở lại chỗ ở của mình, Peter Mundy lấy bút lông ngỗng ra, bắt đầu ghi lại những thứ hôm nay mình nhìn thấy -
“Thông qua người bạn Hoàng của tôi, tôi biết được có một vị Triệu thủ lĩnh của phản quân, chiếm cứ Quảng Châu, thành phố lớn nhất của Đại Minh. Tôi nghĩ, đây là một cơ hội, tôi phải liên hệ với Triệu, nếu không tôi chỉ có thể dẫn theo thuyền không đi về. Người Bồ Đào Nha đáng chết!”
“… Triệu rất trẻ tuổi, Thượng Đế ơi, thế mà hắn lại biết nói tiếng Anh. Tuy tiếng Anh của hắn sứt sẹo, chắc là do nông dân nào đó ở nông thôn dạy, nhưng mà cũng miễn cưỡng có thể giao tiếp.”
“Triệu nói cho tôi biết, tôi có cái hiểu lệch lạc đối với Đại Minh, nghĩ như một cảng ở nước Anh, nghĩ rằng mình đã hiểu hết nước Anh. Có lẽ, đây là sự thật, Triệu và phản quân của hắn, khác với những người Trung Quốc khác mà ta từng thấy.”
“Tiếp xúc trong thời gian dài, người nước Đại Minh, hoặc có thể nói là người Trung Quốc, bọn họ bài xích người ngoài, yếu đuối, tham lam, mê tín. Bọn họ vì tranh một phần mộ, mà có thể bùng nổ một trận đại chiến nông dân. Bọn họ không tiếp xúc với người ngoại quốc, muốn để bọn họ làm người dẫn đường, nhất định phải cho nhiều tiền… Sau khi Triệu đến đây, mọi thứ bắt đầu từ từ thay đổi. Quan viên không dám ăn hối lộ, ít nhất ở mặt ngoài là không, bọn họ gạt Triệu, vụng trộm lấy tiền.”
“Triệu nói, hắn sẽ xử lý những quan viên tham ô này. Hắn mời tôi ăn cơm, thức ăn cũng không xa xỉ, điều này khác với những người Trung Quốc giàu có khác…”
“Nhưng rất đáng tiếc, Triệu là một người trẻ tuổi ưu tú như vậy mà lại có thể giống với những người Trung Quốc khác dùng đũa ăn cơm. Bọn họ có người cầm bát, có người cầm bát đặt lên bàn, giống như một con heo ăn trong máng. Ta hoàn toàn không thể chấp nhận được, rất nhiều người Trung Quốc, mặc tơ lụa đẹp đẽ quý giá, sử dụng đồ sứ tinh tế, thế mà lại ăn cơm giống như heo. Tôi đối với người Trung Quốc là hướng tới cái đẹp, nhưng bởi vì phương thức bọn họ ăn cơm mà bị hủy diệt…”
…
Triệu Hãn giao tiếp tiếng Anh với Peter Mundy rất tốn sức!
Toàn bộ quá trình đều đoán mơ hồ, thỉnh thoảng dùng bút để tả từ đơn. Thật sự không được thì để cho hai phiên dịch thực hiện.
Phiên dịch thứ nhất, đầu tiên sử dụng tiếng Bồ Đào Nha trao đổi một hồi với Peter Mundy, rồi lại dùng tiếng Quảng Đông nói với một phiên dịch thứ hai. Phiên dịch thứ hai sẽ chuyển hóa tiếng Quảng Đông thành tiếng phổ thông Đại Minh, như thế Triệu Hãn mới có thể thật sự nghe hiểu.
“Nói cách khác, bây giờ hải quân của Hà Lan là mạnh nhất?” Triệu Hãn hỏi.
Peter Mundy trả lời nói: “Tây Ban Nha cũng không yếu, thế lực hai bên ngang nhau. Nhưng Tây Ban Nha là thế phòng thủ, Hà Lan ở khắp nơi tìm cơ hội tấn công. Trong đó bao gồm cả Châu Á cũng như thế, năm trước hạm đội của Hà Lan, phong tỏa Malacca mấy tháng, hạm đội Tây Ban Nha vẫn tránh chiến không dám xuất hiện.”
“Hải quân của Hà Lan nổi lên như thế nào?” Triệu Hãn hỏi.
Peter Mundy nói: “Kỹ thuật hàng hải của Hà Lan vốn phát đạt, từ sau khi bắt đầu độc lập, vẫn luôn chế tạo thuyền chiến. Bảy năm trước chiến thuyền Hà Lan tập kịch đêm Antwerpen (một thành phố của Bỉ), quét sạch hạm đội của Tây Ban Nha, hơn nữa còn thu được một lượng lớn chiến hạm của Tây Ban Nha. Thế lực hai bên cứ xoay vòng như thế, Hà Lan chuyển thủ thành công, Tây Ban Nha đổi công thành thủ.”
“Diện tích quốc thổ Hà Lan không lớn đúng không?” Triệu Hãn nói.
Peter Mundy cười nói: “Đương nhiên, rất nhỏ, nhưng bọn họ có tiền. Bây giờ Tây Ban Nha là đám quỷ nghèo, ngay cả tiền lương của thuyền viên cũng không thể phát đủ.”
Nói từ mặt pháp lý, lúc này Hà Lan còn là loại một tỉnh thuộc Tây ban Nha, người thống trị cao nhất là Tổng Đốc Hà Lan do quốc vương Tây Ban Nha bổ nhiệm.
Cái gì mà mâu thuẫn tôn giáo, đó đều là lý do ngoài mặt, người Hà Lan nháo độc lập, là vì Tây Ban Nha bóc lột quá nặng, tính chất thuộc loại cách mạng tư sản cũng với chiến tranh độc lập dân tộc.
Về phần tiết điểm mấu chốt, đó là vương thất Tây Ban Nha phá sản, chuyên viên tài chính Hà Lan tổn thất nghiêm trọng, chuyên viên tài chính triệt để đổi hướng đi theo phái độc lập.
Peter Mundy còn nói: “Bồ Đào Nha đã đang náo loạn độc lập, đã sớm âm thầm hợp tác với người Hà Lan. Không có cảng khẩu của người Bồ Đào Nha ở Ấn Độ, người Hà Lan căn bản đừng nghĩ đến chuyện làm rối ở Trung Quốc. Nhưng mà năm trước, hành động phong tỏa Malacca của người Hà Lan, hoàn toàn chọc giận người Bồ Đào Nha. Các thực dân cảng khẩu Ấn Độ, cự tuyệt thuyền đến tiếp tế tiếp viện của người Hà Lan. Rơi vào đường cùng, người Hà Lan chỉ có thể giải trừ phong tỏa.”
Có thể lý giải như thế này, Tây Ban nha là đại gia trưởng, Bồ Đào Nha và Hà Lan là tiểu huynh đệ.
Hai tiểu huynh đệ, đầu nháo muốn ở riêng.
Hà Lan đánh Tây Ban Nha, đánh đến ngươi đến ta đi.
Bồ Đào Nha không dám gia nhập, vừa âm thầm chọc gậy hỗ trợ cho người Hà Lan, vừa đứng ở bên cạnh nói thầm ra cũng muốn ở riêng.
Người Bồ Đào Nha ở Macao, thuộc loại con thứ xuất trong nhà. Một bên không phục đại gia trưởng Tây Ban Nha, một bên lại đánh nhau với huynh đệ Hà Lan, bởi vì Hà Lan muốn đến Macao cướp kẹo mút.
Triệu Hãn và Peter Mundy đều không biết, năm sau sau một trận hải chiến, Hà Lan sẽ chính thức trở thành cường quốc trên biển đứng đầu thế giới.
Nhưng chỉ giới hạn ở trên biển!
Từ Châu Á đến Châu u, dọc đường tất cả đều là cảng khẩu thực dân của người Bồ Đào Nha. Hà Lan ở trên biển diễu võ dương oai, ở trên bờ lại giống như người mộng du, chỉ có thể ở phía nam Đài Loan bắt nạt dân bản xứ.