Mở đầu là lục kinh tứ tử của Trung Quốc, sau đó bất ngờ nhắc đến Jehovah, rồi còn nói tới cả Phật giáo, pha trộn đông tây, ăn trộm văn chương nho học của Trung Quốc, sử dụng lý luận của Cơ đốc giáo – đây là phần nội dung trong lời tựa do tín đồ Trung Quốc viết.
Bỏ qua lời tựa của tín đồ Trung Quốc, Pascal đọc thẳng vào phần do MatteoRicci viết.
Vì nội dung do MatteoRicci viết chỉ trích thánh nhân và các điển tích kinh điển nên đã bị Triệu hoàng đế bắt phải sửa lại nhưng nội dung cơ bản thì vẫn được giữ nguyên.
Đọc xong vài trang, Pascal hoàn toàn ngơ ngác.
Thái Cực là gì? Vì sao niềm tin tôn giáo cần phải hiểu về Thái Cực?
Không là vật gì? Vì sao niềm tin tôn giáo cần phải bác bỏ lý luận về Không?
Ba hồn là thế quái nào? Không phải mỗi người chỉ có một hồn thôi sao?
Có ba cha là thần linh, quốc vương và cha? Ta chỉ mới nghe nói tới một vị ba ngôi là cha, con và thánh thần, sao chưa từng nghe nói tới “Ba cha”?
Pascal vốn đã bối rối, đọc xong cuốn sách này, suýt nữa thì bị tâm thần.
Đây chính là chuyện mà giáo sĩ truyền giáo hội Jesus như MatteoRicci đã làm. Để được hoàng đế và nho sinh ủng hộ, bọn họ đã đưa ra lý luận về “ba cha”, đặt Jesus, quốc vương và cha ngang hàng với nhau.
Từ thời Minh mạt tới giữa thời nhà Thanh, lý luận tôn giáo ở Trung Quốc đã bị sửa đổi hoàn toàn khác hẳn.
Trong lịch sử, cuộc chiến về lễ nghi giữa tòa thánh của Ý với hội Jesus Trung Quốc kéo dài tới hơn hai trăm năm. Nguyên nhân gây tranh cãi không chỉ vì việc thờ cúng mà vấn đề trọng tâm nổi cộm nhất chính là lý luận tôn giáo bị sửa đổi. Chẳng trách lúc này giáo hoàng của Y chẳng những không công nhận hội Jesus mà thậm chí còn ủng hộ hội Jesus Bồ Đào Nha cắt đứt quan hệ với bọn họ.
Pascal vượt qua nguy cơ bị xuất huyết não, vội vàng chuyển sang quyển sách khác, hắn rút được quyển “Chu Tử ngữ loại” do Giulio Alenio dịch lúc về già. So với nội dung bằng tiếng Trung, bản tiếng Latin đã sửa đổi rất nhiều, tên gọi cũng được sửa thành “Triết học và luân lý của Trung Quốc”.
“Người Trung Quốc cho rằng, ban đầu vũ trụ ở trạng thái hỗn độn, người Trung Quốc gọi đây là “Thái Cực”. Thái Cực biến chuyển thành âm và dương...”
Âm dương ở đây được viết thành âm dương trong tiếng Latin, mặc dù hơi khác một chút nhưng một người Pháp như Pascal vẫn có thể đọc hiểu một cách dễ dàng.
Pascal thầm nói: “Hỗn độn Thái Cực biến chuyển thành âm dương, âm và dương lại sinh ra cùng lúc với quy tắc. Thông qua những tổ hợp âm dương khác nhau, bầu trời và mặt đất được sinh ra, đồng thời sinh ra cả đàn ông đàn bà và vạn vật… Mặc dù không phải do thần linh tạo ra nhưng dường như cũng khá hợp lý. Trời ơi, rốt cuộc ta đang đọc gì đây? Sách của quỷ dữ hay sao? Nếu mang nó về xuất bản ở châu u, chắc chắn tác giả sẽ bị thiêu chết.”
Quyển sách của quỷ dữ tới từ phương đông dần dần khiến Pascal đọc không dời mắt, dường như có ma quỷ dụ dỗ hắn tiếp tục đọc tiếp.
“Khí mà người Trung Quốc nói tới được hiểu là vật chất cấu thành nên vũ trụ. Lý mà người Trung Quốc nói tới được hiểu là những quy tắc, đạo đức, tư tưởng,… ẩn giấu trong vũ trụ.”
“Tuy nhiên, người Trung Quốc thường khiến “khí” trở nên trừu tượng, trong khi lại cụ thể hóa “lý” bằng hình ảnh. Chẳng hạn các đức tính tốt đẹp như kiên trinh, chính trực được người Trung Quốc gọi là khí tiết, lúc này, khí không còn là vật chất. Còn lý, nghĩa gốc của từ này nghĩa là hoa văn của vật chất. Hàm nghĩa của “lý” còn có sứ giả, bà mối, quan toà, tòa án...”
Tư tưởng triết học về lý học thời Tống – Minh dần khiến Pascal quên cả bối rối, áp dụng những nghiên cứu khoa học trước đây của mình vào để xác thực lại quan niệm về vũ trụ của Trung Quốc.
Mặc dù lý học thời Tống Minh trình bày về vũ trụ rất lạ thường nhưng cũng đã hơn xa quan niệm vũ trụ thần học rất nhiều.
Chẳng biết từ lúc nào, Pascal gấp sách lại, thất thần nhìn ra ngoài cửa sổ: “Có lẽ, ta có thể tạm thời quên đi thần linh, thử học một chút triết học phương đông.”
…
Bên phía hoàng tử Charles, hắn đi cùng hai thiếu niên nông thôn John và Thomas tới quán rượu phồn hoa nhất Nam Kinh: Lầu Phan.
Tiểu nhị của quán nhìn thấy ngoại hình của họ lập tức như nhìn thấy ba con dê béo, hắn cúi đầu khom lưng nói: “Mời ba vị mau vào trong!”
Mấy người Anh ngồi vào trong đại đường, ngắm nhìn bốn phía, phát hiện ra quán rượu này rất lớn, còn lớn hơn quán rượu ở thành Quảng Châu.
Trong một năm đi tàu trên biển, Charles đã học được cách nói chuyện thường ngày, bắt chước giọng điệu của Phan Úy, hô: “Mang rượu ngon thức ăn ngon lên đây!”
“Vâng!”
Tiểu nhị của quán chạy lại chỗ quầy, nói nhỏ: “Dê béo biết nói tiếng Hán, đừng chặt chém ác quá, coi chừng lại ầm ĩ.”
Chẳng bao lâu sau, tiểu nhị của quán bê một vò rượu ra: “Rượu Ma Cô thượng phẩm xuất xứ từ Giang Tây. Thời Vạn tuế gia đương triều chưa khởi binh, ngài rất thích uống nó, công hầu huân quý của tân triều Đại Đồng bọn ta cũng đều thích uống!”
Tiểu nhị của quán nói quá nhanh, Charles chỉ nghe rõ được từ “Vạn tuế gia”.
Hắn biết Vạn tuế gia, đây là cách gọi dân gian của người Trung Quốc với hoàng đế. Hắn thực sự đã đến đúng chỗ rồi, vừa vào quán đã được uống ngay thứ rượu hoàng đế thích.